Βιβλίο Αδελφή μου, αγάπη μου
Τίτλος πρωτοτύπου My sister, my love
Συγγραφέας Joyce Carole Oates
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το 1997, η εξάχρονη Μπλις Ράμπαϊκ βρίσκεται νεκρή στο υπόγειο του σπιτιού της στο Φερ Χιλς του Νιου Τζέρσεϊ. Αστέρι στο παιδικό πατινάζ, διάσημο πρόσωπο στα περιοδικά, τις εφημερίδες και την τηλεόραση, ικανότατα και παθιασμένα μανατζαρισμένη από τη μητέρα της, Μπέτσι Ράμπαϊκ. Ο θάνατός της παίρνει μεγάλες διαστάσεις και συγκλονίζει την αμερικανική κοινωνία. Δέκα χρόνια μετά, ο αδερφός της, Σκάιλερ, αποφασίζει να γράψει το χρονικό της οικογένειάς του και της δολοφονίας της αδερφής του. Δεν είναι αστυνομικό μυθιστόρημα με ανακρίσεις, ανατροπές και τα τοιαύτα αλλά ένα ρεαλιστικό κοινωνικό μυθιστόρημα που χώνει το μαχαίρι βαθιά στο κόκαλο της τακτοποιημένης, μεσοαστικής οικογενειακής ζωής της σύγχρονης Αμερικής.

Η Μπέτσι Ράμπαϊκ, πρώην αστέρι του παιδικού πατινάζ, στο οποίο όμως δεν άφησε και πολλά ίχνη γιατί σύντομα το εγκατέλειψε, ανακαλύπτει με χαρά ότι η κόρη της, Μπλις, έχει πάρει το ταλέντο της. Ρίχνεται με τα μούτρα λοιπόν να την κάνει παγκοσμίως γνωστή, αγνοώντας τα παιδικά θέλω, τις πραγματικές ανάγκες και ό,τι ουσιαστικά λαχταρά η κόρη της να ζήσει. Γεμίζει το πρόγραμμά της με προπονήσεις, προπονήσεις και κόντρα προπονήσεις, ταξίδια, πρωταθλητισμό, βιταμίνες, στεροειδή, τα πάντα. Γίνεται το πάθος της, αναπνέει μέσα από τις επιτυχίες της κόρης της, αδιαφορώντας για τον γιο της και αγνοώντας τον σύζυγό της.

Ο Μπιξ Ράμπαϊκ, επιτυχημένο διευθύνον στέλεχος σε πολυεθνική εταιρεία ερευνών και επιστημονικών τεχνολογιών, αγωνίζεται να βρει και στον γιο του να κάνει κάτι χρήσιμο, στρεσάροντάς τον επικίνδυνα και μειώνοντας την αυτοεκτίμησή του στο κατακόρυφο. Ως αποτέλεσμα, ο γιος του τραυματίζεται σοβαρά σε ασκήσεις ενόργανης γυμναστικής και μια χωλότητα συνοδεύει τα βήματά του, ύστερα από σειρά εγχειρήσεων. Απογοητευμένος και αποθαρρυμένος από τη συμπεριφορά της γυναίκας του απέναντι στα παιδιά τους αλλά και τρομερά φιλόδοξος, ο Μπιξ αφοσιώνεται ολοκληρωτικά στη δουλειά του, ταξιδεύει όλο τον κόσμο για επαγγελματικούς λόγους και στρέφει την πλάτη του στα παιδιά του.

Μέσα σε όλον αυτόν τον κυκεώνα μεγαλώνει ο Σκάιλερ, ένα παιδί που δεν του δίνουν σημασία, ένας δορυφόρος της Μπλις, ένα πλάσμα που απλώς καλύπτει μια καρέκλα στο τραπέζι, που παραπαίει ανάμεσα στο μίσος για την αδερφή του που τραβά πάντα την προσοχή και στο μίσος για τους γονείς του που τους κατάντησαν έτσι. Η προσωπικότητά του είναι από τις πιο ολοκληρωμένες που έχω συναντήσει και από τις πιο τραγικές. Το κείμενό του είναι γεμάτο σολοικισμούς και λανθασμένες εκφράσεις, απότοκα του λεξιλογίου των ίδιων των γονιών του, δυο ανθρώπων που συναναστρέφονται χάρη στη διάσημη κόρη τους την αφρόκρεμα του προαστίου όπου ζουν και γίνονται μέλη ιδιωτικών και πανάκριβων λεσχών!

Όλα αυτά καταστρέφονται την ημέρα που η Μπλις βρίσκεται νεκρή. Τι έχει αλλάξει μέσα σε αυτά τα δέκα χρόνια από τον θάνατό της; Τι απέγιναν ο πατέρας, η μάνα και ο αδερφός της στη ζωή τους; Ορθοπόδησαν; Συνέχισαν σα να μη συνέβη τίποτα; Σε ποιον έλειψε πραγματικά η Μπέτσι; Ο παιδεραστής που συνελήφθη και ομολόγησε ότι σκότωσε το κορίτσι ήταν ο πραγματικός δολοφόνος ή ένας αποδιοπομπαίος τράγος;

Ένα πλούσιο, σκληρό, αληθοφανέστατο κείμενο που παρέχει πολλές (υπερβολικά πολλές) λεπτομέρειες για τη ζωή στα προάστια του Φερ Χιλς, για τον πρωταθλητισμό, για τον τρόπο ζωής στα ιδιωτικά σχολεία των πλουσίων, για τα ψυχολογικά προβλήματα που συναντούν τα εγκαταλειμμένα παιδιά από τους αγρόν αγοράζοντας γονείς τους, για τα χάπια που αλλάζουν χέρια σα να είναι καραμέλες, για τον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ απομυζούν την καθημερινότητα όσων θέλουν να τραβήξουν την προσοχή, για τη δημόσια εικόνα που δε συνάδει πάντα με την ιδιωτική κι ένα σωρό άλλες πληροφορίες, παρατηρήσεις, σχολιασμοί, υποδείξεις, στηλιτεύσεις. Η μετάφραση του Αύγουστου Κορτώ πολύ προσεκτική και στέκεται επαρκώς στο ύψος και τις απαιτήσεις του πρωτότυπου κειμένου, με φανταχτερές αλλά και καθημερινές λέξεις, με άψογη χρήση του ύφους και του πνεύματος που διακατέχει τη συγγραφέα, βοηθάει αρκετά τον αναγνώστη να κατανοήσει τη νοοτροπία και το περιεχόμενο του κειμένου.

Το βιβλίο βασίζεται στην πραγματική ιστορία του ανήλικου μοντέλου καλλιστείων και φωτογραφίσεων JonBenét Ramsey, που βρέθηκε δολοφονημένη στο Κολοράντο το 1996 και η υπόθεσή της παραμένει ως σήμερα ανεξιχνίαστη.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Τι χρονιά κι εκείνη! Τι ευτυχισμένα, τρελά χρόνια! Και δεν ήταν και πολλά χρόνια, διότι ο κύκλος που άνοιξε με τις Νηπιακές Παγοδρομίες 1994 έμελλε να κλείσει τέλη Γενάρη 1997, ως εκ τούτου μιλάμε για θραύσμα ζωής, κι αυτό μετά βίας, κι ωστόσο με τον τρόπο του πρόκειται για ζωή ολόκληρη, τυπικά αμερικάνικη: ασημαντότητα, διασημότητα, θάνατος. Τα χρόνια εκείνα, καθώς το άστρο της Μπλις Ράμπαϊκ ανέβαινε ολοένα, στην άνοδό της έμελλε να παρασυρθούν και οι γονείς της, που ακολούθησαν την κόρη τους με την ίδαι βιασύνη που το σκουπιδιάρικο καταπίνει δυο φύλλα χαρτί…Μέχρι κι ο Σκάιλερ είχε γίνει περιζήτητος καλεσμένος των συμμαθητών του, ή, έστω, των μανάδων τους.. Δημοφιλής! Έχει και τίποτε άλλο σημασία στην Αμερική;» (σελ. 234).

«Που, όσο μελαγχολική κι αν είναι η Γιορτή των Ευχαριστιών, τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά είναι χίλιες φορές χειρότερα και κρατάνε και πολύ περισσότερο, προσφέροντας αφθονία αφορμών για χαπάκωμα, ψυχική κατάρρευση, αυτοκτονία και επεισόδια δημόσιου πανικού μετά οπλοχρησίας» (σελ. 397).

Βιβλίο Ογδόντα τρεις ιστορίες μπονζάι για το Σημείο Μηδέν
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Μιχάλης Σιδέρης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ογδόντα τρία διηγήματα λοιπόν, Paul Auster και Joyce Carol Oates, Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής και Γιώργος Δουατζής, Μάκης Πανώριος και Λεία Χατζοπούλου-Καραβία μεταξύ πολλών άλλων, Ελλάδα και Βουλγαρία, Ρωσία και ισπανόφωνες χώρες είναι όλα εδώ, σε έναν φροντισμένο και πολυπρισματικό συλλογικό τόμο διηγημάτων σχετικά μικρής έκτασης. Ποικιλία αφηγήσεων, στυλ, τεχνικών, γραφής, οπτικής γωνίας, διαφορετικές και εναλλακτικές αντιλήψεις και κουλτούρες, δημιουργούν μια καινοτόμο πρωτοβουλία που αξίζει την υποστήριξη του κάθε αναγνώστη.

Συγκλονιστικός και ωμά δοσμένος ο παραλληλισμός των δύο χωρών που μπλέχτηκαν στο αιματηρό γαϊτανάκι εκείνου του Σεπτέμβρη στο «Πρωτόγαλα» της Ιωάννας Αμπατζή. Λίγες λέξεις, έντονες εικόνες, κοφτές φράσεις που γεμίζουν την ατμόσφαιρα και συμπληρώνουν κατάλληλα την τηλεοπτική κάλυψη των πτώσεων των Πύργων. Το «Νέα Υόρκη-Σημείο Μηδέν» της Lydia Acevedo είναι μια κραυγή αγωνίας απέναντι στο αχανές Γιατί του σύμπαντος, λέξεις-χαστούκια που σχηματίζουν το τεράστιο ερωτηματικό που πλανάται από τότε πάνω από τη Νέα Υόρκη. Είναι τόσο αυστηρές, έντονες και γεμάτες οι λέξεις του κειμένου που θέλω να το διαβάσω στα ισπανικά! Στο «Σκαληνό» υπάρχει ένα εξαιρετικό θεματικό τρίγωνο που κινείται μεταξύ Δίδυμων Πύργων, πύργων σκακιού πριν το ματ και των δύο πανύψηλων πύργων της κυρα-Παναγιώτας «που τους σώριασαν μέσα σε ένα ξεροπήγαδο οι ταγματασφαλίτες». Απλώς σιωπή, αντίστοιχη με κείνη που ένιωσα διαβάζοντας το «Αργά» του Μανόλη Βενιέρη, αν το θυμάμαι καλά βέβαια, μιας και δάκρυζα από την πρώτη ως την τελευταία λέξη.

«Η 11^η Σεπτεμβρίου του 2001» του Βλαντιμίρ Βλαντμέλι είναι ένα 20σέλιδο διήγημα που αφορά την επικοινωνία που έχει ένας Ρώσος μετανάστης, εργαζόμενος επιτέλους αξιοπρεπώς στη Μινεάπολη, με τον γιο του, που εργάζεται στους Δίδυμους Πύργους. Σελίδα τη σελίδα ο αναγνώστης περνάει από το χαμόγελο της ρουτίνας πατέρα και γιου που βρήκαν το όνειρό τους στην Αμερική στην άρνηση του εγκεφάλου να δεχτεί ό, τι δείχνει η τηλεόραση κι από κει στην αγωνία αν ο γιος είναι μέσα στο κτήριο. Μέσα από αυτό το υπέροχο κείμενο ξεπηδάνε αρκετοί αντιπροσωπευτικοί τύποι της αμερικανικής ηπείρου (ο σκληρά εργαζόμενος που αδιαφορεί για τα συμβάντα γύρω του και αναπνέει μέσα από την κακεντρέχειά του αν βρίσκει λάθη στους συναδέλφους του, ο διευθυντής-άνθρωπος που συμπαραστέκεται στον εργαζόμενο που έχασε τη γυναίκα του από καρκίνο, ο νεαρός που αγωνιά για τη ζωή του αλλά δε γίνεται να μη χασκογελάσει ως διέξοδο για κάποιες τυχερές στιγμές μες στην ατυχία του ώσπου…). Πιστεύω πως είναι ένα από τα καλύτερα κείμενα της ανθολογίας, ρεαλιστικό, τρυφερό και διεισδυτικό.

Κι εκεί που γελούσα με τη φράση «Αμέρικαν σιντρίμ» στο «Ροκέ επουράνιο» του Δημήτρη Καλοκύρη ή στην κωμικοτραγική σύμπτωση της «Παράπλευρης απώλειας» της Μέρης Λιόντη, η «Ασυγχρονία» της Zulma Quiñones Senati και το «Cubicle coma» της Σοφίας Κιόρογλου με συγκλόνισαν με τα παιχνίδια της μοίρας, της τύχης, της ειμαρμένης, πώς να το πω καλύτερα, και την ικανότητα αυτών των συγγραφέων, σχεδόν δωρικά, να καταγράψουν στο χαρτί τραγικές ιστορίες ανθρώπων που βίωναν εκείνη τη στιγμή. Από την άλλη «Οι άγγελοι του παραδείσου» του Γιώργου Λυκοτραφίτη τολμάνε να περιγράψουν τα αισθήματα ενός αεροπειρατή πριν την πρόσκρουση στους Πύργους, και μάλιστα με τρόπο τόσο αληθινό, γνήσιο και, ναι, τρυφερό! Στις «Διάφορες σημειώσεις» του Paul Auster στάθηκα λίγο περισσότερο στη φράση: «Δεν έχουμε κανένα προηγούμενο γι’ αυτό που έγινε σήμερα και οι συνέπειες αυτής της επίθεσης θα είναι αναμφισβήτητα απαίσιες. Περισσότερη βία, περισσότερος θάνατος, περισσότερος πόνος για όλους. Κι έτσι ξεκινάει τελικά ο εικοστός πρώτος αιώνας» (σελ. 182). Και υπάρχουν κι άλλα πολλά κείμενα, από τα οποία ο καθένας θα ξεχωρίσει κάποιο ή θα το βάλει για πάντα στην καρδιά του.

Οι «83 ιστορίες μπονζάι» είναι μια συλλογή διηγημάτων για την πολύνεκρη αποφράδα μέρα της 11^ης Σεπτεμβρίου 2001, οπότε η κεντρική ιδέα δεν είναι ευχάριστη ή αισιόδοξη, παρ’ όλ’ αυτά η ποικιλία των εκφραστικών μέσων, η διαφορετικότητα στη γραφή, το ετερόκλητο και αρμονικά συνταιριασμένο σύνολο των γραφόντων συναποτελούν μια πολύ καλή ανθολογία, στην οποία ενυπάρχουν το ρεαλιστικό με το φανταστικό, το χιούμορ με τη συγκίνηση, το δοκίμιο με το διήγημα, η πρωτοπρόσωπη με την τριτοπρόσωπη αφήγηση. Αμερικανοί, Έλληνες, Πακιστανοί και Άραβες ζουν στο πετσί τους ή στη φαντασία τους την τραγική αυτή ημερομηνία κι έτσι για κανέναν η υπόλοιπη ζωή δε θα είναι ποτέ ξανά η ίδια.