Βιβλίο 1984
Τίτλος πρωτοτύπου 1984
Συγγραφέας George Orwell
Διασκευή Jean-Christophe Derrien
Εικονογράφηση Rémi Torregrossa
Μεταφραστής Claire Never
Κατηγορία Graphic novel
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1949 (γράφτηκε το 1948 και ο τίτλος αποτελεί αντιστροφή του έτους) αλλά ήταν σα να διάβαζα από θέμα γραφής, εξελίξεων και ιδεών ένα κείμενο σημερινό. Αντικατοπτρίζει τις στρατοκρατικές δικτατορίες και τα απολυταρχικά καθεστώτα που κυριάρχησαν αμέσως μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, τις μαζικές ηλεκτρονικές παρακολουθήσεις, τον χειρισμό των ψευδών ειδήσεων και πολλά άλλα περιστατικά που βιώνουμε εντονότερα τον 21^ο αιώνα, για να μην αναφερθώ στα τηλεπαιχνίδια τύπου Big Brother. Ο Ουίνστον Σμιθ, λοιπόν, ετών 39, αγόρασε κρυφά ένα τετράδιο για να αρχίσει να γράφει ημερολόγιο, κάτι που δεν ήταν παράνομο εφόσον δεν υπήρχαν πια νόμοι αλλά παρ’ όλ’ αυτά μια τέτοια κίνηση τιμωρούνταν με θάνατο ή είκοσι πέντε χρόνια καταναγκαστικά έργα. Γιατί να γράψει ημερολόγιο; Υπήρχε λόγος ή έστω κάποιο νόημα; Τι απέγινε άραγε η οικογένειά του, οι γονείς και η γυναίκα του μα κυρίως οι αναμνήσεις του; Παράλληλα, αργά και με κάθε προφύλαξη λαμβάνει χώρα μια τρυφερή ερωτική ιστορία που ένιωσα πως ήταν μια πολιτική πράξη, ένα αντίποινο για τη στερημένη ζωή που χάριζε ο Μεγάλος Αδελφός!

Τα γεγονότα διαδραματίζονται στο Λονδίνο, την κεντρική πόλη της Πρώτης Ζώνης Αέρος, της τρίτης πιο πυκνοκατοικημένης επαρχίας της Ωκεανίας, η οποία βρίσκεται σε πόλεμο πότε με την Ευρασία και πότε με την Ασιατολή. Το Υπουργείο Αλήθειας όπου εργάζεται ο Σμιθ έχει ως αντικείμενο την ειδησεογραφία, την ψυχαγωγία, την εκπαίδευση και τις καλές τέχνες (μάλιστα, στον Τομέα Μυθοπλασίας λειτουργούν μηχανές που γράφουν μυθιστορήματα!). Είναι μια εποχή όπου ο καθένας κρύβει τα αισθήματά του, ελέγχει την έκφρασή του, κάνει ό,τι κάνουν όλοι γύρω του. Κι όμως, ο Ουίνστον και η Τζούλια γνωρίζονται και προσπαθούν να βρίσκουν τρόπους να απομονωθούν. Μια ανέλπιστη ανακάλυψη τους βοηθάει να στεγάσουν τον έρωτά τους και να γίνουν μέλη μιας συνωμοσίας κατά του Κόμματος. Είναι δύο άνθρωποι με τους οποίους ταυτίστηκα και ένιωσα κάθε γκάμα συναισθημάτων με τις περιπέτειες και τις αναποδιές που βιώνουν. Μέσα από την ιστορία τους ξεπηδάνε εκείνες οι μικρές χαραμάδες ελπίδας, υπομονής και ταυτόχρονα αυταπάρνησης για ένα καλύτερο αύριο που έχουν όσοι βιώνουν τέτοιες απάνθρωπες στιγμές. Θα καταφέρουν λοιπόν να γλυτώσουν από το μάτι του Μεγάλου Αδελφού; Θα πέσει επιτέλους η κυβέρνηση;

Το «1984» είναι ένα συναρπαστικό, προφητικό μυθιστόρημα με ανατροπές και ρεαλισμό, γεμάτο ιδέες και συμβολισμούς που συγκροτούν τη σημερινή μας κοινωνία και ταυτόχρονα ένα κείμενο σφιχτοδεμένο, ανατρεπτικό, γεμάτο αγωνία και εκπλήξεις που με καθήλωσε ως το τέλος, ένα φινάλε που με γέμισε απαισιοδοξία και στενοχώρια, κατάλαβα όμως πως τα πάντα είναι στο χέρι του ανθρώπου κι έτσι, έστω και κάτι λίγο να αλλάξει ο καθένας μας στη ζωή του και στη συμπεριφορά του ίσως να μη φτάσουμε σε τέτοιο απελπιστικό σημείο αστυνόμευσης και τρομοκρατίας. Η διασκευή του σε κόμικ τονίζει ιδιαίτερα αυτήν την εναλλαγή μεταξύ αισιοδοξίας και απογοήτευσης: αν και το σχέδιο είναι κατά βάση ασπρόμαυρο, σε ελάχιστες περιπτώσεις μπαίνει χρώμα, κυρίως κίτρινο, αλλάζοντας με ιδιαίτερο τρόπο τα γεγονότα. Αγάπησα τον τρόπο που αποδόθηκε η προσωπική επανάσταση του Γουίνστον και της Τζούλια, μιας και τα χρώματα σκούραιναν όσο κορυφωνόταν η ένταση και αργότερα άρχισαν να αποχρωματίζονται ξανά ως το ασπρόμαυρο της αφήγησης. Εκπληκτικές σκιάσεις, ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες και προοπτικές, ποικίλες αποτυπώσεις και απεικονίσεις, αδρές γραμμές, ρεαλισμός, σκληρά πρόσωπα, ολοσέλιδες εικόνες και μικρότερα καρέ, όλα τους ζωντανεύουν με σεβασμό στο κείμενο τις λεπτομέρειες του δυστοπικού κόσμου όπου ζει ο Γουίνστον Σμιθ. Αν το 1984 θεωρείται σκληρό, η κόμικ εκδοχή του είναι ακόμη πιο ωμή.

Βιβλίο Η Φάρμα των Ζώων
Τίτλος πρωτοτύπου Animal Farm
Συγγραφέας George Orwell
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο George Orwell έγραψε μια ανατριχιαστική αλληγορία που αντικαθρεφτίζει με ωμό και ανατριχιαστικό τρόπο τον αναπόφευκτο δρόμο που παίρνουν τα πράγματα ακόμη και στο πιο ονειρικό πολιτικό περιβάλλον. Τα ζώα συγκροτούν μια κοινωνία που θυμίζει στον αναγνώστη συγκεκριμένες πολιτικές πεποιθήσεις, γεμάτες αισιοδοξία και κοινοκτημοσύνη. Αργά και σταδιακά όμως όλα μετατρέπονται σε στάχτες και ερείπια απολυταρχισμού, αρκεί ένας απ’ όλους να έχει τέτοιες τάσεις, να ξέρει να χειραγωγεί, να είναι αδίστακτος και πονηρός. Έτσι και η Φάρμα Μέγαρον, που μετονομάζεται σε Φάρμα των Ζώων, ξεκινάει ως μια αυτάρκης κολεκτίβα με συγκεκριμένους κανόνες και αρχές για να αρχίσει σταδιακά να μετατρέπεται σε πειθήνιο όργανο του ενός, που παραποιεί λόγια, παγιδεύει επικίνδυνους εχθρούς, παρασύρει με ψέματα και πειθώ, κάνει έντονη προπαγάνδα, αλλάζει τους κανόνες κατά πώς τους θέλει και πολλά άλλα. Οι σκηνές βίας και παραλογισμού είναι ανατριχιαστικές και περιγράφουν όχι μόνο τις τάσεις της εποχής που γράφτηκε το κείμενο (1945) αλλά και όσα ακολούθησαν σε χώρες όπου επικράτησαν κομμουνιστικά καθεστώτα, καθιστώντας και πάλι τον συγγραφέα οξυδερκή και «προφήτη».

Η ζωή των τετράποδων πρωταγωνιστών στην Αγγλία είναι άθλια, κοπιαστική και μικρή, γεμάτη σκλαβιά και δυστυχία γιατί οι άνθρωποι κλέβουν το σύνολο της παραγωγής του μόχθου τους. Ο άνθρωπος καταναλώνει χωρίς να παράγει, έτσι λοιπόν, αν απαλλαγούν από αυτόν, τα προϊόντα του μόχθου τους θα γίνουν δικά τους. Κάποια στιγμή πρέπει να γίνει εξέγερση αλλά δεν πρέπει να παρασυρθούν, οφείλουν να παραμείνουν ενωμένοι στον κοινό αγώνα και να μην επηρεαστούν από φήμες και ψέματα, να σεβαστούν ο ένας τον άλλον γιατί είναι ίσοι και κανείς να μη γίνει τύραννος του είδους του. Επίσης να μην παρασυρθούν στις ίδιες φαυλότητες, γιατί οι συνήθειες του ανθρώπου είναι δόλιες. Τα υπέροχα αυτά σχέδια στην αρχή ευοδώνονται αλλά σταδιακά μετατρέπονται σε ζωντανό εφιάλτη, ακριβώς όπως συνέβη σε γνωστές χώρες με τις επίσης οικείες σε όλους συνέπειες στους πολίτες τους.

Ο Ταγματάρχης, λευκός χοίρος, καλεί τα ζώα στον στάβλο μόλις πέφτει για ύπνο ο κύριος Τζόουνς για να τους μιλήσει. Γύρω του συγκεντρώνονται σκυλιά, γουρούνια, κότες, περιστέρια, πρόβατα, αγελάδες, τρία άλογα (Μόλι, Τριφυλλία και ο εργατικός και ακέραιος Πυγμάχος), η γίδα Μιούριελ, ο κυνικός, δύστροπος και υπερήλιξ γάιδαρος Βενιαμίν, μια γάτα, το οικόσιτο κοράκι και άλλα. Σύντομα τα λόγια του τα υιοθετεί μια τριάδα γουρουνιών και το μυθιστόρημα ξεκινάει! Ο συγγραφέας ήδη χωρίζει τα ζώα σε κουτά και ευφυή, με τα γουρούνια να αναγνωρίζονται ως τα εξυπνότερα και να σηκώνουν το βάρος της διδασκαλίας και της οργάνωσης των άλλων. Ο λιγομίλητος και ικανός να επιβάλλει το θέλημά του Ναπολέων (καθόλου τυχαίο το όνομα), ο εύγλωττος και εφευρετικός αλλά με ρηχή προσωπικότητα Χιονάτος και ο εξαίρετος ομιλητής και με σωστά επιχειρήματα Κλάψας επεξέτειναν τις διδαχές του Ταγματάρχη σ’ ένα θεωρητικό σύστημα, τον Κτηνισμό. Οι αμφιβολίες και οι απορίες, η απάθεια και η αδιαφορία ήταν χαρακτηριστικά γνωρίσματα των περισσότερων ζώων, όπως ακριβώς γίνεται και στις ανθρώπινες κοινωνίες όταν χειραγωγούνται «σωστά»: «τι με νοιάζει εμένα;» ή «αφού θα γίνει η εξέγερση, γιατί ν’ αγωνιστούμε;» κλπ.

Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων είναι διορατική και ανθρωπόμορφη: ο Χιονάτος και ο Ναπολέων διαφωνούν πάντα μεταξύ τους για οτιδήποτε σηκώνει διαφωνία αλλά κρατάνε τη μερίδα του λέοντος για τους εαυτούς τους, μιας και κοπιάζουν περισσότερο για όλο αυτό που συμβαίνει γύρω τους, ο Χιονάτος κερδίζει την πλειοψηφία με τις ιδιοφυείς ομιλίες του αλλά ο Ναπολέων είναι πιο καπάτσος στο να εξασφαλίζει υποστηρικτές. Ο συγγραφέας δεν τους αποδίδει μόνο ανθρώπινες ιδιότητες και τρόπο σκέψης αλλά και έντονες, ποικίλες προσωπικότητες. Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι και η παράθεση των αγροτικών εργασιών ανά εποχή του έτους ενώ οι αλλαγές στη φύση ανά περίοδο δίνονται με συγκρατημένο λυρισμό.

Ωραία λοιπόν, γίνεται η εξέγερση, χαίρονται με τη νίκη τους, απολαμβάνουν τα αγαθά επιτέλους αφειδώς και χωρίς χάμουρα και αλυσίδες. Και μετά; Θεσπίζουν κανόνες, επιδίδονται στις αγροτικές εργασίες που έκανε ο ιδιοκτήτης τους, συντονίζουν τις άλλες φάρμες, αμύνονται σε επιθέσεις αγροτών, δημιουργώντας έτσι επετείους και παράσημα, μηχανές θα αναλάβουν τον μόχθο τους ενόσω τα ζώα θα βόσκουν ξέγνοιαστα ή θα βελτιώνουν τις πνευματικές τους επιδόσεις διαβάζοντας και συζητώντας, μέχρι και πραξικόπημα γίνεται! «Πειθαρχία, σύντροφοι, ατσάλινη πειθαρχία!» Έτσι λοιπόν, όπως ακριβώς συμβαίνει σε αντίστοιχα ανθρώπινα καθεστώτα, εγκαθιδρύεται απολυταρχία με θανάσιμες συνέπειες για τους αντιρρησίες, με πλήρη διαστρέβλωση των αρχικών αξιών που οδήγησαν στην Εξέγερση, με προβοκάτσιες και χειραγώγηση των μαζών που έπαψαν ν’ αμφισβητούν και να δυσανασχετούν και πλέον του απέδιδαν ό,τι και όσα εύσημα ήθελα ο Ηγέτης τώρα Ναπολέων.

Η ηγεμονία του ενός και η σταδιακή τυφλή υπακοή στις εντολές του, ο αόρατος εχθρός που τους επιβουλεύεται, η μνήμη που εξασθενεί κάνοντας τα ζώα να θυμούνται το καθεστώς του Κτηνισμού σα να υπήρχε πάντα κι όχι μετά την Εξέγερση είναι στοιχεία που θα βρει κανείς και στο μεταγενέστερο «1984» (1949). Ο George Orwell (πραγματικό όνομα Eric Arthur Blair) γεννήθηκε στη βρετανοκρατούμενη Ινδία το 1903. Το έργο του χαρακτηρίζεται από συνειδητότητα των κοινωνικών ανισοτήτων, αντίθεση στα ολοκληρωτικά καθεστώτα και αφοσίωση στον δημοκρατικό σοσιαλισμό. Τα κείμενά του επηρέασαν εν συνόλω τη σκέψη σε τέτοιο βαθμό που οι ολοκληρωτικές και απολυταρχικές πρακτικές χαρακτηρίζονται οργουελικές ενώ ο Μεγάλος Αδελφός, ο Ψυχρός Πόλεμος και άλλες λέξεις είναι δικές του επινοήσεις. Ξεκίνησε ως ένοπλος της Βρετανικής Ινδικής Αστυνομίας αλλά στη συνέχεια αναθεώρησε και στράφηκε σε μια ζωή παρία. Απέρριψε τον αστικό τρόπο ζωής και ωρίμασε πολιτικά. Συμμετείχε στον Ισπανικό Εμφύλιο, εργάστηκε ως λογοτεχνικός συντάκτης της εφημερίδας Tribune, έγινε διευθυντής της Ινδικής Υπηρεσίας του BBC, που όλες αυτές οι εμπειρίες αποτυπώθηκαν σε δοκίμια, μυθιστορήματα και χρονογραφήματα. Πέθανε τον Γενάρη του 1950 από επιδείνωση της υγείας του λόγω της φυματίωσης. Όλα τα γεγονότα και τα βιώματά του, ο τρόπος σκέψης, οι πολιτικές του πεποιθήσεις, εντυπώνονται ευφάνταστα στη «Φάρμα των Ζώων», εγείροντας την προσοχή των τότε αναγνωστών στον κίνδυνο που ελλοχεύει αν υπάρξει ένας και μόνος ματαιόδοξος και απάνθρωπος ηγέτης να εφαρμόσει ένα ιδεατό και ονειρικό πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης με αρκετά «παραθυράκια» από μόνο του.

Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε λίγους μήνες μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, μετά από τρεις απανωτές εκδοτικές αρνήσεις, και είναι μια αντίπραξη στη δημοτικότητα της Σοβιετικής Ένωσης, της οποίας αντικαθρεπτίζει το πολιτικό και αξιακό σύστημα διακυβέρνησης. Κι όπως γράφει ο Julian Symons κλείνοντας το Επίμετρο της συγκεκριμένης έκδοσης: «Η Φάρμα των Ζώων είναι μια ιδεαλιστική σάτιρα, πράγμα μοναδικό στα βρετανικά γράμματα. Κι είναι ιδιαιτέρως καίρια σ’ έναν αιώνα όπου όλες οι επαναστάσεις έχουν παραστρατήσει» (σελ. 166). Η έκδοση εντάσσεται στη σειρά «Τα Κλασικά» και συνοδεύεται από χρονολόγιο της ζωής και των ιστορικών γεγονότων της εποχής του συγγραφέα και το ανωτέρω επίμετρο. Το αξιοπρόσεκτο εξώφυλλο φιλοτέχνησε ο Θάνος Κακολύρης, θυμίζοντας οικεία κακά και μπαίνοντας βαθιά στο νόημα και το πνεύμα του βιβλίου.

Βιβλίο 1984
Τίτλος πρωτοτύπου 1984
Συγγραφέας George Orwell
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1949 (γράφτηκε το 1948 και ο τίτλος αποτελεί αντιστροφή του έτους) αλλά ήταν σα να διάβαζα από θέμα γραφής, εξελίξεων και ιδεών ένα κείμενο σημερινό. Απανωτά γεγονότα, συναρπαστική αφήγηση, ρεαλισμός, ενδιαφέροντες διάλογοι και ανατροπές συγκροτούν ένα κείμενο που με άφησε με κομμένη την ανάσα. Το κείμενο αντικατοπτρίζει τις στρατοκρατικές δικτατορίες και τα απολυταρχικά καθεστώτα που κυριάρχησαν αμέσως μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, τις μαζικές ηλεκτρονικές παρακολουθήσεις, τον χειρισμό των ψευδών ειδήσεων και πολλά άλλα περιστατικά που βιώνουμε εντονότερα τον 21^ο αιώνα, για να μην αναφερθώ στα τηλεπαιχνίδια τύπου Big Brother. Και παντού υπάρχουν μεγάλες αφίσες ενός άντρα με τραχιά χαρακτηριστικά και μεγάλο μουστάκι που γράφουν «Ο Μεγάλος Αδελφός σε βλέπει».

Ο Ουίνστον Σμιθ, λοιπόν, ετών 39, αγόρασε κρυφά ένα τετράδιο και βρήκε μια εσοχή στο διαμέρισμά του για να αρχίσει να γράφει ημερολόγιο, κάτι που δεν ήταν παράνομο εφόσον δεν υπήρχαν πια νόμοι αλλά παρ’ όλ’ αυτά μια τέτοια κίνηση τιμωρούνταν με θάνατο ή είκοσι πέντε χρόνια καταναγκαστικά έργα. Γιατί να γράψει ημερολόγιο; Υπήρχε λόγος ή έστω κάποιο νόημα; Τι απέγινε άραγε η οικογένειά του, οι γονείς και η γυναίκα του μα κυρίως οι αναμνήσεις του; Οσμές, στιγμές, οπτικά ερεθίσματα που εισβάλλουν στη ζωή κατά την ανάγνωση τον γυρνάνε στην παιδική του ηλικία, όμως με τόσο ασαφή τρόπο που προσπαθεί να καταλάβει αν όντως υπήρξαν όλα αυτά ή είναι όνειρα. Παράλληλα, αργά και με κάθε προφύλαξη λαμβάνει χώρα μια τρυφερή ερωτική ιστορία που ένιωσα πως ήταν μια πολιτική πράξη, ένα αντίποινο για τη στερημένη ζωή που χάριζε ο Μεγάλος Αδελφός!

Τα γεγονότα διαδραματίζονται στο Λονδίνο, την κεντρική πόλη της Πρώτης Ζώνης Αέρος, της τρίτης πιο πυκνοκατοικημένης επαρχίας της Ωκεανίας, η οποία βρίσκεται σε πόλεμο πότε με την Ευρασία και πότε με την Ασιατολή. Το Υπουργείο Αλήθειας όπου εργάζεται ο Σμιθ έχει ως αντικείμενο την ειδησεογραφία, την ψυχαγωγία, την εκπαίδευση και τις καλές τέχνες (μάλιστα, στον Τομέα Μυθοπλασίας λειτουργούν μηχανές που γράφουν μυθιστορήματα!). Έχουμε επίσης το Υπουργείο Ειρήνης με αντικείμενο τον πόλεμο, το Υπουργείο Αγάπης για την τήρηση της τάξης και το Υπουργείο Αφθονίας για τις οικονομικές υποθέσεις. Συνθήματα: Πόλεμος ίσον ειρήνη, Ελευθερία ίσον σκλαβιά, Άγνοια ίσον δύναμη. Κι όλα αυτά είναι γραμμένα στην Καινογλώσσα, την επίσημη γλώσσα της Ωκεανίας, με δομή και ετυμολογία που επεξηγούνται στο παράρτημα, αν και δε χρησιμοποιούνται στο καθαυτό κείμενο. Προσέξτε, πρόκειται για μια γλώσσα την οποία επιστήμονες μεθοδικά απλοποιούν και φτωχαίνουν, περιορίζοντας αισθητά το λεξιλόγιο!

Σε κάθε διαμέρισμα υπάρχει μια τηλεοθόνη που δεν μπορείς να κλείσεις αλλά μόνο να χαμηλώσεις, η οποία είναι πομπός και δέκτης, μέσω του οποίου κάθε ήχος και θόρυβος του ενοίκου γίνεται αντιληπτός και επιπλέον όσο βρίσκεται στο οπτικό πεδίο της μεταλλικής πλάκας είναι ορατός. Πόσο συχνά ή με ποιο σύστημα συνδέεται η Αστυνομία της Σκέψης με κάθε συσκευή, μόνο να το μαντέψει μπορεί κανείς. Αστυνομικές περίπολοι με ελικόπτερα κοιτούν μέσα από τα παράθυρα του κόσμου. Είναι μια εποχή όπου ο καθένας κρύβει τα αισθήματά του, ελέγχει την έκφρασή του, κάνει ό,τι κάνουν όλοι γύρω του. Αν το Κόμμα έλεγε πως το τάδε ή δείνα γεγονός δεν υπήρξε ποτέ και το ψέμα αυτό που επέβαλλε το παραδέχονταν όλοι, τότε περνούσε στην Ιστορία ως αλήθεια («επανάσκεψη», όπως το λένε στην Καινογλώσσα). Τα μέλη του Κόμματος όταν δεν εργάζονται, τρώνε ή κοιμούνται πρέπει να συμμετέχουν σε ομαδική ψυχαγωγία. Είναι επικίνδυνο να κάνεις κάτι που δείχνει επιθυμία να είσαι μόνος, ακόμη κι έναν περίπατο. Και οι συνθήκες της ζωής; Έλλειψη σε τρόφιμα και καπνό, λιγδιασμένα ρούχα, χτυπημένα έπιπλα, ανύπαρκτη θέρμανση, το νερό κρύο και το σαπούνι τραχύ, αηδιαστικό φαγητό κ.π.ά. Η πρόσβαση στις πληροφορίες είναι ελεγχόμενη και παραποιημένη, η πλύση εγκεφάλου είναι εκ των ων ουκ άνευ κι έτσι το Κόμμα υποδεικνύει, επιβάλλει, χειραγωγεί.

Το μυθιστόρημα βρίθει περιστατικών και χαρακτήρων που όλοι πλέον σήμερα έχουμε συναντήσει και καταλαβαίνουμε τη σημασία τους για το κοινό μας πολιτικό, οικογενειακό και κοινωνικό μέλλον: τύποι συνήθως χαμηλής νοημοσύνης, γεμάτοι ηλίθιο ενθουσιασμό, που δεν αμφιβάλλουν ποτέ και για τίποτα, παιδιά που μεγαλώνουν διψασμένα για αίμα, που παίζουν παιχνίδια μεν αλλά με μια έκφραση που θυμίζει ετοιμοπόλεμους στρατιώτες που μάχονται για το καλό και την αλήθεια του Κόμματος (λαχταράνε να τα πηγαίνουν οι γονείς τους να δουν να κρεμάνε τους Ευρασιάτες ενόχους εγκλημάτων πολέμου, κάτι που γίνεται σχεδόν κάθε μήνα, δε διστάζουν να ρουφιανεύουν τους γονείς τους ακόμη και για μια άστοχη λέξη κλπ.). Η ασφυκτική φαντασιακή δυστοπία που ζει ο Σμιθ αντικατοπτρίζει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο σημαντικές κοινωνικές αλλαγές: χειραγώγηση της σκέψης, προπαγάνδα, αγελαδοποίηση, έλεγχος εξουσίας, επιλεκτική μνήμη, «διόρθωση» ή «έλεγχος» άρθρων στα ΜΜΕ και πολλά άλλα. Πάνω απ’ όλα όμως το μυθιστόρημα πρεσβεύει τη διαρκή και αέναη μάχη του ανθρώπου με το σύστημα, με τη μηχανή που εποφθαλμιά στον απόλυτο έλεγχο και στην κατάργηση κάθε ελευθερίας.

Η κοινωνία του «1984» αποτελείται από μέλη του Κόμματος και προλετάριους. Ειδικά για τους τελευταίους, το Υπουργείο Αλήθειας φροντίζει να διαθέτει χαμηλότερου επιπέδου κείμενα, βιβλία και περιοδικά. Η συγκεκριμένη κάστα έχει υποστεί απίστευτη καταπίεση από τους καπιταλιστές πριν την Επανάσταση, αν και τώρα πάλι τα ίδια βιώνουν. Αφημένοι στην τύχη τους, μεγαλώνουν στους δρόμους, δουλεύουν από παιδιά, δεν είναι δύσκολο επομένως να τους ελέγχει το Κόμμα, το οποίο όμως αποφεύγει να τους μυήσει στους κόλπους του γιατί δεν τους θέλει με πολιτική συνείδηση. Ακόμη χειρότερα, το Κόμμα προσπαθεί ευρύτερα να εξουδετερώσει ή τουλάχιστον να σπιλώσει ή διαστρέψει το σεξουαλικό ένστικτο, με την καθαυτή πράξη να θεωρείται απαραίτητη μόνο για τεκνοποίηση. Η στέρηση της σεξουαλικής ζωής δημιουργεί υστερία κι αυτό μπορεί άνετα να μετατραπεί σε πολεμικό πυρετό και αφοσίωση στους αρχηγούς.

Κι όμως, ο Ουίνστον και η Τζούλια γνωρίζονται και προσπαθούν να βρίσκουν τρόπους να απομονωθούν. Μια ανέλπιστη ανακάλυψη τους βοηθάει να στεγάσουν τον έρωτά τους και να γίνουν μέλη μιας συνωμοσίας κατά του Κόμματος. Είναι δύο άνθρωποι με τους οποίους ταυτίστηκα και ένιωσα κάθε γκάμα συναισθημάτων με τις περιπέτειες και τις αναποδιές που βιώνουν. Μέσα από την ιστορία τους ξεπηδάνε εκείνες οι μικρές χαραμάδες ελπίδας, υπομονής και ταυτόχρονα αυταπάρνησης για ένα καλύτερο αύριο που έχουν όσοι βιώνουν τέτοιες απάνθρωπες στιγμές. Θα καταφέρουν λοιπόν να γλυτώσουν από το μάτι του Μεγάλου Αδελφού; Θα πέσει επιτέλους η κυβέρνηση;

Πίσω από τη συνωμοσία κρύβεται ο λαομίσητος Εμάνιουελ Γκόλντστιν, ο Εχθρός του Λαού, κάποτε εξέχουσα φυσιογνωμία του Κόμματος, ο οποίος όμως μετά ανακατεύτηκε με αντεπεναστατικές ενέργειες και καταδικάστηκε σε θάνατο αλλά δραπέτευσε μυστηριωδώς. Φανατικός υπέρμαχος της ελευθερίας, οι διδασκαλίες του επηρέασαν τις προδοσίες, τα σαμποτάζ και τις αποσκιρτήσεις της εποχής. Κατάσκοποι και σαμποτέρ δρουν σύμφωνα με τις οδηγίες του, έχει στήσει ένα μυστικό δίκτυο συνωμοτών με στόχο την ανατροπή της Κυβέρνησης, την Αδελφότητα, κι έχει γράψει ένα βιβλίο χωρίς τίτλο που αποτελεί σύνοψη όλων των αιρέσεων. Το περιεχόμενο του βιβλίου μεταφέρεται αυτούσιο στο κείμενο και περιέχει το μανιφέστο σκέψης του ίδιου του συγγραφέα πάνω στα βασικά δικαιώματα του ανθρώπου: ελευθερία, δικαιοσύνη, ισότητα και δημοκρατική διακυβέρνηση.

Ο George Orwell (πραγματικό όνομα Eric Arthur Blair) γεννήθηκε στη βρετανοκρατούμενη Ινδία το 1903. Το έργο του χαρακτηρίζεται από συνειδητότητα των κοινωνικών ανισοτήτων, αντίθεση στα ολοκληρωτικά καθεστώτα και αφοσίωση στον δημοκρατικό σοσιαλισμό. Τα κείμενά του επηρέασαν εν συνόλω τη σκέψη σε τέτοιο βαθμό που οι ολοκληρωτικές και απολυταρχικές πρακτικές χαρακτηρίζονται οργουελικές ενώ ο Μεγάλος Αδελφός, ο Ψυχρός Πόλεμος και άλλες λέξεις είναι δικές του επινοήσεις. Ξεκίνησε ως ένοπλος της Βρετανικής Ινδικής Αστυνομίας αλλά στη συνέχεια αναθεώρησε και στράφηκε σε μια ζωή παρία. Απέρριψε τον αστικό τρόπο ζωής και ωρίμασε πολιτικά. Συμμετείχε στον Ισπανικό Εμφύλιο, εργάστηκε ως λογοτεχνικός συντάκτης της εφημερίδας Tribune, έγινε διευθυντής της Ινδικής Υπηρεσίας του BBC, που όλες αυτές οι εμπειρίες αποτυπώθηκαν σε δοκίμια, μυθιστορήματα και χρονογραφήματα. Το 1944 έγραψε τη «Φάρμα των ζώων», μια πολιτική αλληγορία εμπνευσμένη από τη Ρωσική Επανάσταση και το 1949 το περίφημο «1984». Πέθανε σχεδόν αμέσως μετά, τον Γενάρη του 1950, από επιδείνωση της υγείας του λόγω της φυματίωσης.

Το «1984» είναι ένα συναρπαστικό, προφητικό μυθιστόρημα με ανατροπές και ρεαλισμό, γεμάτο ιδέες και συμβολισμούς που συγκροτούν τη σημερινή μας κοινωνία και ταυτόχρονα ένα κείμενο σφιχτοδεμένο, ανατρεπτικό, γεμάτο αγωνία και εκπλήξεις που με καθήλωσε ως το τέλος, ένα φινάλε που με γέμισε απαισιοδοξία και στενοχώρια, κατάλαβα όμως πως τα πάντα είναι στο χέρι του ανθρώπου κι έτσι, έστω και κάτι λίγο να αλλάξει ο καθένας μας στη ζωή του και στη συμπεριφορά του ίσως να μη φτάσουμε σε τέτοιο απελπιστικό σημείο αστυνόμευσης και τρομοκρατίας. Η έκδοση εντάσσεται στη σειρά «Τα Κλασικά» και συνοδεύεται από χρονολόγιο της ζωής και των ιστορικών γεγονότων της εποχής του συγγραφέα και επίμετρο του Robert Harris.