Βιβλίο Το δέντρο του θανάτου 
Τίτλος πρωτοτύπου Dark hollow
Συγγραφέας John Connolly
Μεταφραστής Μιχάλης Μακρόπουλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δύο βίαια περιστατικά συνέβησαν σχεδόν ταυτόχρονα μια χειμωνιάτικη νύχτα. «Ήταν ένα παλιό κακό ετούτο και το παλιό κακό έχει έναν τρόπο να περνά από γενιά σε γενιά κηλιδώνοντας ακόμα και όσους δεν έπαιξαν κανένα ρόλο στη γένεσή του: τους νέους, τους αθώους, τους ευάλωτους, τους απροστάτευτους» (σελ. 27). Δύο γεγονότα που ο Τσάρλι Πάρκερ τα έμαθε «ύστερα από τους άλλους θανάτους», αφού πρώτα έγινε φανερό πως κάτι τρομερό συνέβαινε, «πως κάτι παλιό και μιαρό είχε προβάλει μέσ’ από τις ερημιές» (σελ. 27). Παραδέχεται πως: «Άνοιξαν ένα δίαυλο ανάμεσα σε ό,τι υπήρξε και σε ό,τι δε θα ‘πρεπε με τίποτε να υπάρξει ξανά και κόσμοι χάθηκαν στην επακόλουθη σύγκρουση» (σελ. 28). Και ο συγκλονιστικός πρόλογος ολοκληρώνεται με τα συναισθήματα που άφησαν πίσω τους η αυτοκτονία του πατέρα, ο θάνατος της μητέρας και η δολοφονία συζύγου και κόρης του Τσάρλι Πάρκερ: «Όλες αυτές οι εικόνες, όλες αυτές οι μνήμες, σαν σφυρηλατημένοι κρίκοι αλυσίδας, ξετυλίγονται πίσω στη σκοτεινιά. Θα ‘πρεπε να ‘χουν καταχωνιαστεί κάπου πια, όμως δεν είναι εύκολο να απαρνηθεί κανείς το παρελθόν Πράγματα ημιτελή, πράγματα ανείπωτα, όλα γυρίζουν τελικά για να μας στοιχειώσουν» (σελ. 30).

Ας δούμε λοιπόν τι μας επιφυλάσσει η δεύτερη περιπέτεια του ντετέκτιβ Τσάρλι Πάρκερ, που διαδραματίζεται περίπου οχτώ μήνες μετά τα γεγονότα στους βάλτους της Λουιζιάνα, όπου η Ταντ Μαρί του είχε κάνει ένα ανέλπιστο δώρο: να βλέπει και ν’ ακούει τους νεκρούς, πιο πολύ όμως σαν ενσυναίσθηση παρά σαν πραγματικότητα, δηλαδή αισθάνεται τον πόνο και την αγωνία όσων η ζωή τους αφαιρέθηκε βίαια και χωρίς οίκτο. Διάφορα γεγονότα πλαισιώνουν την κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος, δίνοντας αφορμή στον συγγραφέα να καταγράψει με τη διεισδυτική του ματιά ανθρώπους, τόπους, σημεία, συμπεριφορές, χαρακτήρες. Γίνονται βέβαια σαφείς αναφορές στα γεγονότα του πρώτου βιβλίου («Κάθε νεκρό πράγμα») και στις εξελίξεις γύρω από την αναζήτηση του φονιά της οικογένειας του πρωταγωνιστή, ο οποίος πλέον εγκαταστάθηκε στο Σκάρμπορο του Μέιν εδώ και δύο μήνες, ανακαινίζοντας το σπίτι του παππού του. Παρ’ όλ’ αυτά: «Ένιωθα μια ανησυχία όλο και πιο έντονη, αλλά δίχως να μπορέσω να εντοπίσω το λόγο -μια αίσθηση πως, ενώ βρισκόμουν στη Νέα Υόρκη, κάπου αλλού συνέβαιναν γεγονότα που, κατά κάποιο τρόπο, με επηρέαζαν» (σελ. 63). Πρόκειται και πάλι για ένα καθαρά κοινωνικό μυθιστόρημα με αρκετή επίστρωση αστυνομικού που καταγράφει άκρως ενδιαφέροντες χαρακτήρες, με ποικίλα ψυχογραφήματα και παρατηρεί κάθε κοινωνική, οικογενειακή, οικονομική, αρχιτεκτονική και πολεοδομική αλλαγή στα μέρη όπου διαδραματίζονται οι έρευνες του Πάρκερ. Επιπλέον, έμαθα πώς προκαλείται η νεκρή ακαμψία ενώ ο ίδιος ο Τσάρλι Πάρκερ διαπιστώνει πως όλη αυτή η περιπέτεια τον οδηγεί στο παρελθόν του παππού του!

Και πράγματι, η φίλη του ντετέκτιβ και ο δίχρονος γιος της βρίσκονται νεκροί, η πρώτη άγρια βασανισμένη. Ο Έλις Χάουαρντ, επικεφαλής του Γραφείου Ερευνών της Αστυνομίας του Πόρτλαντ, αναλαμβάνει την υπόθεση μαζί με τον ήρωα του βιβλίου, μιας και βγήκε πρόσφατα η άδεια ιδιωτικού ντετέκτιβ στην Ογκάστα. Οι περιγραφές του αστυνόμου και της γυναίκας του είναι κορυφαίες: «Ο Έλις θύμιζε χοιρινό λίπος που το έχυσαν σ’ ένα εύκαμπτο, αόριστα ανθρώπινο καλούπι και ύστερα το άφησαν να πήξει» (σελ. 93)», «Η σύζυγός του ήταν μια τρομακτική γυναίκα ονόματι Ντορίν, με τόσο παχύ μεϊκάπ, που μπορούσες να χαράξεις τα αρχικά σου στο πρόσωπό της δίχως να ματώσει. Όταν χαμογελούσε, που δε συνέβαινε και πολύ συχνά, ήταν σαν να ξεκολλούσε κάποιος ένα κομμάτι φλούδα από ένα πορτοκάλι» (σελ. 94), μεταξύ άλλων χαρακτηρισμών. Φυσικά, στην υπόθεση θα βοηθήσουν και πάλι οι συνεργάτες του Πάρκερ, το ομοφυλόφιλο ζευγάρι Έιντζελ και Λούις, τους οποίους είναι καλύτερο να μη συναντήσεις νύχτα και τους τσατίσεις. Σε αυτό το βιβλίο μάλιστα η επαγγελματική συνεργασία και η φιλία τους με τον Πάρκερ μπαίνουν στις σωστές τους διαστάσεις και δείχνουν ξανά πόσο στρωτά και ευφάνταστα χρησιμοποιεί ο συγγραφέας τις ανθρώπινες σχέσεις, δημιουργώντας συναρπαστικές πολυεπίπεδες και αναπάντεχες πλοκές.

Ο συγγραφέας επικεντρώνει την ερευνητική του ματιά στο παρελθόν και το παρόν του Σκάρμπορο, της πόλης όπου επέστρεψε ο Τσάρλι Πάρκερ, και του Πόρτλαντ, μας ξεναγεί στα Μεγάλα Βόρεια Δάση του Μέιν, παρατηρεί τα χρώματα και τις αλλαγές στη φύση, καταγράφει τις κοινωνικές τάξεις, τις οικονομικές δυσκολίες, τις ελπίδες για ανάκαμψη, τις διαφορές με τη δεκαετία του 1970 που γεννήθηκε ο 35χρονος τώρα Πάρκερ. Περπατάμε στους δρόμους και τις λεωφόρους των πόλεων, μπαινοβγαίνουμε στα μαγαζιά, φαρμακεία, κάβες, μαγαζιά, σούπερ-μάρκετ, εκκλησίες, άχτιστα οικόπεδα, σπίτια, γίνεται σύγκριση με την οικονομική και όχι μόνο κατάσταση στη δεκαετία του 1970, κι όλα αυτά πότε μέσα από τις αναμνήσεις του πρωταγωνιστή και πότε μέσα από τη συναρπαστική πλοκή, όλα στημένα και εναλλασσόμενα σ’ έναν καλοδουλεμένο χάρτη πάνω στον οποίο εκτυλίσσεται η δράση. Ο συγγραφέας καταγράφει ακόμη και τα πρώτα βήματα του οικισμού πίσω στον 18^ο αιώνα, όπου δολοφονήθηκαν και εκτελέστηκαν Άγγλοι στρατιώτες από ινδιάνους, μόνο και μόνο για να διαπιστώσει πως: «…έτσι και κάπου χύθηκε κάποτε πολύ αίμα, υπήρχαν αρκετές πιθανότητες να ξαναχυθεί» (σελ. 165).

Παράλληλα με τις έρευνες για τον δολοφόνο, έχουμε ξεκαθαρίσματα λογαριασμών μεταξύ ανθρώπων του υποκόσμου, άλυτες υποθέσεις από το παρελθόν και τον Κέιλεμπ Κάιλ: μπαμπούλας, μύθος ή πραγματικότητα; Το δέντρο με τους παράξενους καρπούς στην άκρη της ερημιάς είναι μια ιστορία που αφηγούνταν στον Πάρκερ ο παππούς του και που δεν τελειώνει, μιας και τον κύκλο θα τον κλείσει ο Τσάρλι Πάρκερ. Επιστρέφουμε επομένως στη δεκαετία του 1960, όπου σε διάστημα επτά μηνών εξαφανίστηκαν έξι κοπέλες, με τον πατέρα της μίας από αυτές να είναι συμμαθητής του παππού Πάρκερ, που συμμετείχε στις έρευνες. Το αποτέλεσμα αυτών των ερευνών οδήγησε στην παραίτηση του παππού από το αστυνομικό σώμα και τη χρήση του ονόματος Κέιλεμπ Κάιλ ως φόβητρου για να κάθονται φρόνιμα τα παιδιά: «Το ‘λεγαν για να τρομάζουν τα παιδιά που δεν έκαναν ό,τι τους έλεγαν να κάνουν, που δεν ήθελαν να πλαγιάσουν νωρίς, που πήγαιναν στο δάσος με τους φίλους τους δίχως να το πουν σε κανέναν. Ήταν ένα όνομα που λεγόταν τις νύχτες, προτού ένα αγαπημένο χέρι σβήσει το φως κι ανακατώσει στοργικά τα παιδικά μαλλιά, και η απαλή μυρωδιά της μητέρας μείνει στην κάμαρα μετά το καληνύχτισμα μ’ ένα τελευταίο φιλί» (σελ. 213, από τα ωραιότερα αποσπάσματα του βιβλίου!).

Η ψυχολόγος-εγκληματολόγος Ρέιτσελ Γουλφ που συναντήσαμε και στο «Κάθε νεκρό πράγμα» και που τώρα έχει εγκατασταθεί στη Βοστόνη, κάνει εδώ την εμφάνισή της ως σανίδα σωτηρίας στην πορεία ερευνών του Τσάρλι Πάρκερ. Ίσως τα γεγονότα που βίωσε στους βάλτους της Λουιζιάνα να έφεραν ρήγμα και στην ψυχολογία της και στη σχέση της με τον ντετέκτιβ, τώρα όμως ο κίνδυνος είναι ορατός και πιο απτός από κάθε άλλη φορά, οπότε δέχεται να βοηθήσει κι ίσως αυτό βάλει τη σχέση τους σε νέες βάσεις. Ίσως… Χάρη σ’ εκείνη υπάρχουν δυο αποσπάσματα στο κείμενο που είναι γροθιά στο στομάχι για τον χαρακτήρα του Πάρκερ, μια προσωπικότητα που χτίζεται με απαράμιλλη δεξιοτεχνία από βιβλίο σε βιβλίο: «-Η Σούζαν και η Τζένιφερ είναι νεκρές κι αυτό που συνέβη σ’ εκείνες και σ’ εσένα είναι αληθινά τρομερό. Κάθε φορά, όμως, που κάνεις κάποιον να πληρώσει γι’ αυτό, κάνεις κακό στον ίδιο σου τον εαυτό και διακινδυνεύεις να γίνεις ό,τι μισείς» (σελ. 339) και «-Την έχεις ανάγκη τη βία, Μπερντ;» οπότε ο Πάρκερ αναλογίζεται: «Στο παρελθόν, η προσωπική εκδίκηση ήταν το κίνητρό μου. Είχα βλάψει ανθρώπους, είχα σκοτώσει ανθρώπους, σπρωγμένος απ’ αυτό που συνέβη στη Σούζαν, στην Τζένιφερ, σ’ εμένα. Τώρα αυτή η λαχτάρα για εκδίκηση είχε λιγοστέψει και κάθε μέρα λιγόστευε κι άλλο, και τα κενά που άφηνε σβήνοντας τα γέμιζε η δυνατότητα για επανόρθωση.» (σελ. 341).

Σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι, είτε πρωταγωνιστές είτε κομπάρσοι, έχουν κι ένα υπόβαθρο βάσει του οποίου έχουν ανατραφεί και τώρα δρουν, με τόσες λεπτομέρειες που καταφέρνουν να μην κουράσουν αλλά να δώσουν την κατάλληλη ατμόσφαιρα και το σωστό πλαίσιο της σφιχτοδεμένης πλοκής που απαρτίζει τη δεύτερη περιπέτεια του ντετέκτιβ. Δεν κουράστηκα ούτε στιγμή, όσες φορές κι αν ο συγγραφέας ανέλυε πρόσωπα και καταστάσεις που ξέφευγαν ίσως από την κεντρική ιδέα, ζωντάνευαν όμως το περιβάλλον στο οποίο ερευνά ο Πάρκερ ενώ κάποια λεπτομέρεια ήταν ο συνδετικός κρίκος με μια άλλη ιστορία, έναν άλλον τόπο, έναν απρόσμενο συμπρωταγωνιστή, με αποτέλεσμα, προσωπικά τουλάχιστον, να μην μπορώ να προσπεράσω ούτε γραμμή. Το μόνο που με κούρασε ήταν σε δυο-τρία σημεία το λεπτομερέστατο πιστολίδι μεταξύ εμπλεκόμενων μερών, πώς σκοτώνονταν, πώς ξέφυγαν, πώς παγιδεύτηκαν κλπ. οπότε εκεί πηδούσα σελίδες.

Εκτός από τις υπέροχες ψυχογραφίες και τον συγκρατημένο λυρισμό των περιγραφών, εκτός από τις υπέροχες λεπτομέρειες δέντρων και πουλιών που απαρτίζουν κομμάτι της δράσης αν λαμβάνει χώρα στην ύπαιθρο του Μέιν, έχουμε ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις («Μες στη σκοτεινιά αυτού του κατοπτρικού κόσμου, τα γυμνά δέντρα βύθιζαν τους κλώνους τους βαθιά, ίδια με δάχτυλα που σκάλιζαν όλο και βαθύτερα ένα μισοξεχασμένο παρελθόν», σελ. 63) και χιούμορ: «Στα πόδια του ήταν ακουμπισμένη μια σκληρή πλαστική βαλίτσα, όμως τόσο βαθουλωμένη και χτυπημένη, που έμοιαζε σαν να την είχαν ρίξει από αεροπλάνο. Ένα κομμάτι γαλάζιου σκοινιού για αναρρίχηση κι ένα καπρίτσιο της τύχης την κρατούσαν κλειστή» (σελ. 149), συστατικά δηλαδή που εμπλουτίζουν ένα πλούσιο σε πλοκή κείμενο και που συγκροτούν το αγαπημένο μου πλέον περιβάλλον των περιπετειών του τόσο διαφορετικού ντετέκτιβ.

«Το δέντρο του θανάτου», το δέντρο με τις κρεμασμένες κοπέλες, είναι η αρχή μιας περίπλοκης ιστορίας που φτάνει ως τον Τσάρλι Πάρκερ και τον καλεί να λύσει μια ιστορία (ή και παραπάνω) γεμάτη φαντάσματα, διαστρεβλωμένες φαντασιώσεις, επικίνδυνες  προσδοκίες, χαμένες κοπέλες, μύχιους φόβους και δίψα για δικαιοσύνη, με όποια μορφή κι αν αποδοθεί αυτή. «Οι χαμένοι, οι ξεστρατισμένοι, όσοι δε θα ‘πρεπε να πεθάνουν αλλά πέθαναν, οι αθώοι, οι τυραννισμένες σκιές, τα όλο και μεγαλύτερα πλήθη των νεκρών, εκείνοι ξέρουν. Και έρχονται» (σελ. 122). Και ο Τσάρλι Πάρκερ πάντα θα τους περιμένει.

Βιβλίο Στον βρόμικο Νότο 
Τίτλος πρωτοτύπου The dirty South
Συγγραφέας John Connolly
Μεταφραστής Χριστίνα Ριζοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τσάρλι «Μπερντ» Πάρκερ εργαζόταν ως ντετέκτιβ στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών της Νέας Υόρκης ώσπου βρήκε τη γυναίκα και την κόρη του φριχτά δολοφονημένες. Από κει και πέρα η ζωή του ανατρέπεται κι αγωνίζεται να βρει τον ένοχο και ταυτόχρονα να μην τρελαθεί. Δύο εβδομάδες μετά παραιτήθηκε από το Σώμα και άλλαξε σπίτι και καθημερινότητα, όσο η ψυχολογία του αγωνιζόταν να κρατηθεί στα κατάλληλα επίπεδα λογικής. Σε αυτό το πλαίσιο άρχισε να αναζητά τα ίχνη παρόμοιων βάναυσων θανάτων με την προσδοκία ο αντίπαλός του να συνεχίζει αλλού το έργο του κι έτσι να καταφέρει να τον εντοπίσει. Η πρώτη μου γνωριμία («Κάθε νεκρό πράγμα») ήταν αρκετά θετική και συμπτωματικά κυκλοφόρησε αυτό το μυθιστόρημα λίγο πριν προχωρήσω στα επόμενα βιβλία της σειράς, οπότε βυθίστηκα στο prequel του παρκερικού σύμπαντος και γνώρισα από κοντά τον βρόμικο Νότο.

Κουβαλώντας το φορτίο του πατέρα του και του θανάτου των δύο εφήβων σε περιπολία εκείνου, ο Πάρκερ προσελήφθη στην Αστυνομία της Νέας Υόρκης νιώθοντας πως είχε κάτι να αποδείξει. Έγινε ντετέκτιβ μέσα σε τρία χρόνια αλλά ήταν πολύ μοναχικός και ταραγμένος εσωτερικά, με αποτέλεσμα να διακινδυνεύει την ασφάλειά του, άρα και των συνεργατών του. Κανείς όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει τις ικανότητές του! Σε αυτό το μυθιστόρημα ο Πάρκερ αισθάνεται και βλέπει τις γυναίκες της ζωής του πιο έντονα, κουβεντιάζει αποσπασματικά με τη σύζυγό του, κι οι περιγραφές είναι τρυφερές και συγκινητικές, χωρίς όμως ποτέ να φτάνουμε στο σουρεαλιστικό. Η ερώτηση «γιατί λοιπόν ψάχνεις, αν όχι για μας;» ακόμη ηχεί στ’ αυτιά μου, σε συνδυασμό με την ανατριχιαστική απάντηση: «Άγνωστες νεκρές φωνές καλούσαν τ’ όνομά του», γι’ αυτόν τον λόγο λοιπόν πρέπει να διαλευκάνει τους φόνους της Πατρίσια Χάρτλι, της  Εστέλα Τζάκσον και της Ντόνα Λι Κέρνιγκαν στο Κάργκιλ: «Αυτή η πόλη… αυτή η ετοιμοθάνατη πόλη» (σελ. 356).

Η μαγεία της γραφής του John Connolly εστιάζεται στην επαρχιακή, μουντή και αδιάφορη, προς το παρόν, αυτή πόλη του Νότου, της οποίας μας συστήνει τους δρόμους, τα κοινωνικά στρώματα με τους έγχρωμους και τους λευκούς να συγκατοικούν υποχρεωτικά, την καθημερινότητα, το δίκτυο μεθαμφεταμίνης, την οικογένεια Κέιντ που σαν άλλοι Μακ Ντακ διαφεντεύουν την πόλη και ολίγη από κομητεία, με βλέψεις προς τον Λευκό Οίκο, αφού το Άρκανσο είναι τόπος καταγωγής του Μπιλ Κλίντον (δοθείσης ευκαιρίας, ο συγγραφέας ασκεί διακριτική κριτική στην πολιτική διακυβέρνηση του τότε Προέδρου)! Οι έρευνες δυσκολεύουν εφόσον οι Κέιντ ελέγχουν σχεδόν τα πάντα, με τρανό παράδειγμα μεταξύ πολλών τον ιατροδικαστή, που εργάζεται στη μία από τις τρεις κομητείες της Πολιτείας στις οποίες ο επαγγελματίας αυτός διορίζεται και δεν εκλέγεται: «…οι ιατρικές του περγαμηνές ήταν ανύπαρκτες και είχε επιλεγεί μόνο επειδή έπασχε από χρόνια αϋπνία… και επίσης ήταν ο τρίτος καλύτερος εργολάβος κηδειών της κομητείας» (σελ. 60). Κι όλα αυτά σε μια περίοδο που έρχεται η ευημερία μέσω εταιρείας που αναζητά ένα ήσυχο μέρος για έρευνα και παραγωγή των συστημάτων υψηλής τεχνολογίας που έχει, κάτι που οδήγησε τον πληθυσμό να επενδύσει τους εαυτούς τους και το μέλλον τους σε αυτήν, οπότε τα νεκρά κορίτσια «που πήγαν και δολοφονήθηκαν» δεν πρέπει να σταθούν εμπόδιο.

Αληθινοί, ενδιαφέροντες, τρισδιάστατοι χαρακτήρες ζωντανεύουν την ιστορία, δημιουργώντας προβλήματα και εμπόδια ή βοηθώντας τον ντετέκτιβ. Ο Ιβάντερ Γκρίφιν, αρχηγός της τοπικής αστυνομίας, που έχει ελάχιστους άντρες σ’ ένα γενικά φιλήσυχο μέρος, είναι ο μόνος ξεκάθαρα καλός, γιατί αισθάνεται παγιδευμένος στον τόπο του, με τις έρευνες να βαλτώνουν, ώσπου έρχεται ο Τσάρλι Πάρκερ κι αναστατώνει τα πάντα. Μαζί του είναι και ο Τάκερ Μακένζι, εγκληματολόγος της Σήμανσης που αδιαφορεί για τους άτυπους κανόνες των Κέιντ και κάνει τη δουλειά του σωστά, σε συνεργασία με τον Γκρίφιν, ο οποίος μάλιστα δεν έκρυψε και την ανακούφισή του με την εμφάνιση του Τσάρλι Πάρκερ. «-Μου φαίνεται πως όλη η κομητεία θέλει να σβήσει τη μνήμη της Πατρίσια Χάρτλι. -Όχι όλη η κομητεία, μόνο το λάθος κομμάτι της» (σελ. 49).

Στον αντίποδα έχουμε τον Τζάρελ Κέιντ, υπεύθυνο ερευνών του Γραφείου του Σερίφη της Κομητείας Μπέρνταν και απόγονο της οικογένειας που είναι συνυφασμένη με τον τόπο: «Ο Κέιντ δεν ήταν εντελώς διεφθαρμένος στον πυρήνα του, όμως στην επιφάνειά του είχε σαπίσει και, όπως συμβαίνει σ’ αυτές τις αλλοιώσεις η σήψη ήταν προοδευτική και ανίατη. Ήταν δύσκολο ν’ αναδειχθείς σε κάποια θέση εξουσίας σε μια κομητεία σαν το Μπέρντον χωρίς να συμβιβαστείς σε κάποιο βαθμό αλλά ήταν αδύνατο να παραμείνεις σ’ αυτή τη θέση χωρίς να διαστρεβλωθείς μια για πάντα» (σελ. 89). Επομένως οι επερχόμενες επενδύσεις στη γη τους είναι ο καλύτερος λόγος και η θέση του στην Αστυνομία το καλύτερο πλεονέκτημα για να θαφτεί κάθε υπόθεση που θα δυσχεράνει τις τελικές υπογραφές. Τα αδέλφια του, Νίλους και Ντέλφια, με τη δική τους ιδιαίτερη προσωπικότητα, και ο πατέρας Ντιλέιν ή «Πάπι» είναι μια άρρηκτα δεμένη οικογένεια, με διαφορετικούς προσωπικούς στόχους και επιδιώξεις.

Σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι, είτε πρωταγωνιστές είτε κομπάρσοι, έχουν κι ένα υπόβαθρο βάσει του οποίου έχουν ανατραφεί και τώρα δρουν, με τόσες λεπτομέρειες που καταφέρνουν να μην κουράσουν αλλά να δώσουν την κατάλληλη ατμόσφαιρα και το σωστό πλαίσιο της σφιχτοδεμένης πλοκής που απαρτίζει την ενδιαφέρουσα αυτή ιστορία. Ο ιερέας που νοιάζεται για το ποίμνιό του τόσο πολύ που κάνει τα πάντα για να πετύχει η επένδυση της εταιρείας ώστε να βελτιωθεί επιτέλους το βιοτικό επίπεδο αλλά ξέρει και κάτι παραπάνω, ο κατασκευαστής μεθαμφεταμίνης που γνώριζε ένα από τα θύματα, η μητέρα που προσπαθεί να μεγαλώσει την κόρη της δουλεύοντας πενήντα χιλιόμετρα μακριά, όχι απαραίτητα ως καθαρίστρια, ένας μπάρμαν που κάνει ύποπτα τηλεφωνήματα, ο μεσάζοντας που έχει αναλάβει τις διαπραγματεύσεις, με το χρήμα να ρέει προς ενίσχυση της εγκαθίδρυσης της εταιρείας στην Κομητεία και πολλοί άλλοι αποτελούν την ήρα που οφείλει ο Πάρκερ να καθαρίσει από το στάρι του Κάργκιλ ώστε να βρει τον ένοχο και να ηρεμήσει.

Η γραφή και η ατμόσφαιρα του παρκερικού σύμπαντος μου είναι πλέον γνωστή και την αγαπώ, παρ’ όλ’ αυτά στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα, ίσως επειδή ασχολούμασταν μονάχα μ’ έναν τόπο και με μια συγκεκριμένη ομάδα ατόμων, χωρίς εναλλαγές ή άλλες ποικιλίες, ομολογώ πως η «φλυαρία» του κειμένου με κούρασε. Οι χαρακτήρες αναλύονται διεξοδικά, υπάρχουν πολλά γεγονότα που θα μπορούσαν να παραλειφθούν ή να περιοριστούν, σύντομα όμως κατάλαβα πως ο John Connolly δεν είναι τυχαίος συγγραφέας. Μου παρέθετε τα κίνητρα και τον χαρακτήρα του δολοφόνου με τέτοιο τρόπο που δεν πήρα χαμπάρι και προς τιμήν του, αντί να με οδηγεί στον ένοχο, μου τον φώτιζε μέσα από τις εξελίξεις και το υπόβαθρο στο οποίο δρούσε! Όταν φτάσαμε στην αλήθεια δε γούρλωσα τα μάτια, ακριβώς γιατί οι συνθήκες και οι καταστάσεις με προετοίμαζαν πως δε θα μπορούσε να ήταν αλλιώς τα πράγματα. Αυτήν την τεχνική και τη δεξιότητα σπάνια τις συναντάς σε σύγχρονα αστυνομικά μυθιστορήματα.

Οι αγαπημένες μου διεισδυτικές κοινωνιολογικές παρατηρήσεις με αγκαλιάζουν από παντού: «Για ένα μεγάλο μέρος του εικοστού αιώνα το Κάργκιλ ήταν το είδος της πόλης στην οποία οι κάτοικοι έμεναν επειδή δεν είχαν τους πόρους -οικονομικούς, οικογενειακούς, ψυχολογικούς- να πάνε κάπου αλλού. Ακόμα κι αν η περιέργεια… ωθούσε κάποιους πολίτες να κοιτάξουν παραπέρα, η πλειονότητα επέλεγε να περιορίζει το βλέμμα της στα σύνορα της Πολιτείας τους… και σε αυτήν την περίπτωση ανακάλυπταν πως δεν υπήρχε κάτι που μπορούσε να επιφέρει μεγάλη βελτίωση… μια ακόμα σειρά από σταυροδρόμια, απλώς με περισσότερους άγνωστους ανθρώπους. Έτσι, έπειτα από ένα διάστημα οι περισσότεροι σταμάτησαν να κοιτούν και προσάρμοσαν ανάλογα τις προσδοκίες τους κι εκείνες των παιδιών τους» (σελ. 133). Και η όλη ιστορία διαδραματίζεται σε «…μια κομητεία και μια Πολιτεία όπου οι παλιές αντιθέσεις παρέμεναν ορατές: γεωγραφικές, οικονομικές, κοινωνικές, φυλετικές» (σελ. 215). Φυσικά υπάρχει και το χιούμορ («…μια γυναίκα που ακουγόταν σαν να κάπνιζε εξήντα τσιγάρα τη μέρα κι έπειτα έκανε γαργάρα με τις στάχτες…»,σελ. 94) ενώ οι μεταφορές, οι παρομοιώσεις και ό,τι δίνει έναν διακριτικό λυρισμό στο κείμενο έχουν περιοριστεί αισθητά.

Κατ’ εμέ, το «Κάθε νεκρό πράγμα» και αυτό το βιβλίο, που διαβάζονται ανεξάρτητα και αυτοτελώς, είναι η καλύτερη αρχή για το παρκερικό σύμπαν, έστω κι αν υπάρχουν ελάχιστοι συνδετικοί κρίκοι μεταξύ τους, όπως ο θάνατος της μητέρας του Πάρκερ, η αναφορά στον ξυλοδαρμό ενός υπόπτου που κακοποιούσε σεξουαλικώς παιδιά, κάτι που ήταν από τα πρώτα βήματα της προσωπικής έρευνας του Πάρκερ για τη δολοφονία της συζύγου και της κόρης του στο πρώτο βιβλίο της σειράς, το αγαπημένο μου ζευγάρι Λούις και Έιντζελ, αν και χωρίς πολλές πληροφορίες για το ποιόν τους, μιας που θα το γνωρίσουμε καλύτερα στο πρώτο και θα το απολαύσουμε περισσότερο στα επόμενα βιβλία της σειράς και ο πράκτορας Γούλριτς του επιχειρησιακού γραφείου του FBI στη Νέα Ορλεάνη, ο άνθρωπος δηλαδή που πληροφορεί τον Πάρκερ για ασυνήθιστους τόπους εγκλημάτων και πιθανές κατά συρροή δολοφονίες, μιας και ο θάνατος της οικογένειας του Πάρκερ δείχνει άνθρωπο που έχει εξασκηθεί σε τέτοιο μαρτύριο και βασανισμούς. Ο Γούλριτς έστειλε κάθε πιθανή υπόθεση στον ντετέκτιβ, με αποτέλεσμα ο ντετέκτιβ να έχει ήδη ψάξει έντεκα άλυτες υποθέσεις πριν έρθει στο Κάργκιλ όπου τον κάλεσαν να μείνει. Παραδόξως, εν αντιθέσει με όσα έμαθα στο πρώτο βιβλίο, εδώ ο ίδιος ο πρωταγωνιστής ενημερώνει τον αστυνόμο Γκρίφιν πως το όνομά του προέρχεται από δύο σπάνια συλλεκτικά κομμάτια της εταιρείας Charles Parker, οικογενειακά κειμήλια που χάρισε ο παππούς του στον πατέρα του. Άλλωστε, «οι γονείς μου δεν άκουγαν τζαζ», κάτι που ισχύει. Χμ….

«Στον βρόμικο Νότο» υπάρχουν μουντές, γκρίζες πόλεις με ανθρώπους που δεν προσδοκούν πολλά, όταν όμως έρχεται η ελπίδα της ανάπτυξης θα κάνουν τα πάντα για να μην γκρεμιστεί το όνειρό τους. Οι δολοφονίες μπορούν άνετα να χαθούν στον κυκεώνα της γραφειοκρατίας, μόνο που ο Τσάρλι Πάρκερ δε σκοπεύει να το αφήσει έτσι και θα μπλεχτεί σε μια ιστορία γεμάτη ένοχα μυστικά και διπρόσωπους χαρακτήρες. Το βιβλίο είναι μια απαραίτητη παρένθεση στη σειρά και έπρεπε να επιστρέψουμε στην αρχή γιατί: «Το παρελθόν μας ακολουθεί. Το παρελθόν μας ορίζει. Στο τέλος, το παρελθόν μας διεκδικεί όλους» (σελ. 16).

Βιβλίο Κάθε νεκρό πράγμα 
Τίτλος πρωτοτύπου Every dead thing
Συγγραφέας John Connolly
Μεταφραστής Μιχάλης Μακρόπουλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι το πρώτο βιβλίο της σειράς περιπετειών με τον Τσάρλι Πάρκερ και διαπίστωσα πως ξεφεύγουμε αρκετά από τη γνωστή συνταγή των αστυνομικών του είδους. Πρόκειται για ένα καθαρά κοινωνικό μυθιστόρημα με αρκετή επίστρωση αστυνομικού που καταγράφει άκρως ενδιαφέροντες χαρακτήρες, με ποικίλα ψυχογραφήματα και παρατηρεί κάθε κοινωνική, οικογενειακή, οικονομική, αρχιτεκτονική και πολεοδομική αλλαγή στα μέρη όπου διαδραματίζονται οι έρευνες του Πάρκερ. Για παράδειγμα, έμαθα πως η  αστυνομία της Νέας Ορλεάνης έχει λόγο που παραμένει διεφθαρμένη μιας και οι συνθήκες υπό τις οποίες ιδρύθηκε τον 19^ο αιώνα και η πορεία της στον χρόνο ήταν συνυφασμένες με το περιβάλλον του υποκόσμου, από τον οποίο υποτίθεται ότι προστατεύει ντόπιους και τουρίστες. «Η ίδια η Νέα Ορλεάνη, με τα ρημαγμένα κτίρια… έμοιαζε να ενσαρκώνει αυτή την παρακμή κι έτσι ήταν αδύνατο να πεις αν η πόλη ήταν που διέφθειρε τους κατοίκους ή, το αντίστροφο, αν ήταν οι κάτοικοι που παρέσυραν την πόλη στη σήψη» (σελ. 295). Εξίσου συναρπαστικά δίνεται και η Νέα Υόρκη, της οποίας πολλά σημεία παραδέχομαι πως τα έψαξα στο διαδίκτυο για να νιώσω περισσότερο την αύρα τους. Ακόμη και το Χέιβεν της Βιρτζίνια ζωντανεύει υπέροχα και μοναδικά: «Το Χέιβεν έμοιαζε μόνιμα κολλημένο σ’ ένα μουντό κυριακάτικο απόγευμα», σελ. 191.

Σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι, είτε πρωταγωνιστές είτε κομπάρσοι, έχουν κι ένα υπόβαθρο βάσει του οποίου έχουν ανατραφεί και τώρα δρουν, με τόσες λεπτομέρειες που καταφέρνουν να μην κουράσουν αλλά να δώσουν την κατάλληλη ατμόσφαιρα και το σωστό πλαίσιο της σφιχτοδεμένης πλοκής που απαρτίζει την πρώτη περιπέτεια του ντετέκτιβ. Δεν κουράστηκα ούτε στιγμή, όσες φορές κι αν ο συγγραφέας ανέλυε πρόσωπα και καταστάσεις που ξέφευγαν ίσως από την κεντρική ιδέα (την αναζήτηση του δολοφόνου που σκοτώνει με βάναυσο και απάνθρωπο τρόπο), ζωντάνευαν όμως το περιβάλλον στο οποίο ερευνά ο Πάρκερ ενώ κάποια λεπτομέρεια ήταν ο συνδετικός κρίκος με μια άλλη ιστορία, έναν άλλον τόπο, έναν απρόσμενο συμπρωταγωνιστή, με αποτέλεσμα, προσωπικά τουλάχιστον, να μην μπορώ να προσπεράσω ούτε γραμμή.

Ο 36χρονος σήμερα Τσάρλι Πάρκερ είδε τη σύζυγο και την κόρη του βάναυσα δολοφονημένες το 1996 και δύο εβδομάδες μετά παραιτήθηκε από το Σώμα και άλλαξε σπίτι και καθημερινότητα, όσο η ψυχολογία του αγωνιζόταν να κρατηθεί στα κατάλληλα επίπεδα λογικής. Η ιστορία της γνωριμίας με τη γυναίκα του καταγράφεται αποσπασματικά με διάφορες αφορμές κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, κάτι που μου κράτησε το ενδιαφέρον, μιας και η έλλειψη γραμμικής αφήγησης, τα πρωθύστερα και οι εκπλήξεις δημιουργούν διαρκώς ένταση και σασπένς. Ψηφίδα προς ψηφίδα δόθηκε το παρελθόν του και μου σύστησε τις ευτυχισμένες και τις δύσκολες μέρες της γνωριμίας και του γάμου του, μιας και τον τελευταίο καιρό, λόγω της αφόρητης πίεσης στη δουλειά είχε γίνει αλκοολικός. Από τον αστυνομικό πατέρα του έχει αποσπασματικές αναμνήσεις, εκτός από εκείνο το βράδυ της αυτοκτονίας του μετά από ένα ανεξήγητο συμβάν που με σόκαρε: «Είμαι γιος του πατέρα μου, με όσα συνεπάγεται αυτό» (σελ. 281), αποφαίνεται με πίκρα. Και όσο προχωρά η υπόθεση, τόσο διαπιστώνει τη δεινή θέση όσων γνωρίζει ή / και συνεργάζονται μαζί του: «Βρομούσα θάνατο» (σελ. 488). Και ναι, το όνομά του προέρχεται από τον γνωστό τραγουδιστή της τζαζ (1920-1955), γιατί ο ιερέας που τον βάφτισε ήταν λάτρης αυτής της μουσικής!

Η αναζήτηση του κατά συρροή δολοφόνου είναι και μια κραυγή αγωνίας του συγγραφέα, που καταδεικνύει μέσω ερευνών και στατιστικών πόσοι τέτοιοι «άνθρωποι» υπάρχουν, πόσο συχνά σκοτώνουν και πόσο κακό κάνουν ευρύτερα. Και αμέσως θέτει τους ηθικούς ενδοιασμούς του: «Δεν πιστεύουμε πια στο κακό, μονάχα στις κακές πράξεις, που μπορούν να εξηγηθούν από την επιστήμη του νου. Δεν υπάρχει κακό και το να πιστεύεις σ’ αυτό, σημαίνει πως είσαι θύμα της δεισιδαιμονίας, σαν να κοιτάζεις κάτω από το κρεβάτι σου το βράδυ ή να φοβάσαι το σκοτάδι. Υπάρχουν όμως αυτοί για τους οποίους δεν έχουμε να δώσουμε εύκολες απαντήσεις, που διαπράττουν το κακό γιατί αυτή είναι η φύση τους, γιατί είναι κακοί» (σελ. 168). Και το εξής αποκαλυπτικό: «Δεν υπάρχουν συμπτώσεις, μονάχα μοτίβα που δεν διακρίνουμε» (σελ. 283). Φόβος, τρόμος, ακρωτηριασμοί, δολοφονίες, τιμωρία, εκδίκηση κι όλα αυτά στη σκιά της ματαιότητας: «Κι αυτό ήταν που ήθελε ο Ταξιδευτής: να παρέχει, με το θάνατο των άλλων, μια υπενθύμιση του θανάτου όλων μας και του πόσο άχρηστη ήταν η αγάπη, η πίστη, η πατρότητα, η μητρότητα, η φιλία, ο έρωτας, η ανάγκη, η χαρά, μπροστά στο κενό που μας περίμενε όλους» (σελ. 489).

Αυτές οι σκέψεις συνυπάρχουν σε κείμενο ωμού ρεαλισμού και ανατριχιαστικών περιγραφών, όπως το ακόλουθο, τη στιγμή της δολοφονίας ενός παιδιού που είχε ερευνήσει ο Τσάρλι Πάρκερ τέσσερις μήνες μετά τον χαμό της οικογένειάς του, με αφορμή τη γνωριμία του με μια γριά μάντισσα της περιοχής: «Και τότε άκουσα και ένιωσα, βαθιά μέσα μου, τη λεπίδα να κόβει, να ξύνει, να χωρίζει το μυ από την άρθρωση, τη σάρκα από το κόκαλο, την ψυχή από το κορμί, τον καλλιτέχνη να δουλεύει στο μουσαμά του κι ένιωσα τον πόνο να χορεύει μέσα μου, να με διαπερνά, διαγράφοντας την τροχιά του μέσα από μια ζωή που έσβηνε σαν αστραπή» (σελ. 64).

Η πλοκή με κέρδισε από την πρώτη στιγμή, όπου στον πρόλογο έχουμε δύο παράλληλες πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις που συνδέονται απροσδόκητα. Η ανατριχίλα που προκύπτει και από τις περιγραφές των θυμάτων, του ακρωτηριασμού, του βασανισμού και της δολοφονίας τους και από την ωμότητα κάποιων αναπάντεχων εξελίξεων είναι πολύ μεγάλη. Παρ’ όλ’ αυτά, δε λείπουν ούτε το χιούμορ (π. χ. «Η σάρκα της ξεχείλιζε από τα ρούχα της κι έτσι έδινε την εντύπωση πως είχε μυστηριωδώς πρηστεί κάποια στιγμή από την ώρα που ντύθηκε μέχρι να φτάσει στη δουλειά», σελ. 25 και «Ο Φρανκ πάσχισε να δείξει πως πάλευε με τη συνείδησή του, αν και θα ήταν αδύνατο να τη βρει δίχως φτυάρι και ένταλμα εκταφής», σελ. 100) ούτε κάποιες παρομοιώσεις και μεταφορές που τις θεωρώ αρκετά επιτυχημένες και είναι όσες ακριβώς χρειάζονται για να μη γίνει πολύ λυρικό το κείμενο (δείτε στη σελίδα 182 τις περιγραφές του οδικού ταξιδιού ως τη Βιρτζίνια ή στο κεφάλαιο 42 την περιγραφή του βάλτου Χάνι Άιλαντ). «Ένα απαλό αεράκι φυσούσε από το ποτάμι, αλλά έδινε μια χαμένη μάχη με την πρωινή ζέστη…» (σελ. 298).

Εξίσου ενδιαφέροντες είναι και οι συνεργάτες του Πάρκερ, το ομοφυλόφιλο ζευγάρι Έιντζελ και Λούις, τους οποίους είναι καλύτερο να μη συναντήσεις νύχτα και τους τσατίσεις, και η ψυχολόγος-εγκληματολόγος Ρέιτσελ Γουλφ. Η επιλογή αυτών των ετερόκλητων χαρακτήρων δίνει άλλη διάσταση στα γεγονότα, μιας και η συμμετοχή τους είναι, των πρώτων αντισυμβατική και γεμάτη εκπλήξεις, της τρίτης η αναμενόμενη, μιας και προσπαθεί να βοηθήσει με το μοτίβο του δολοφόνου, η προσωπικότητα, οι γνώσεις και το παρελθόν της όμως την απομακρύνει από τα διαχρονικά στερεότυπα ενός Γουάτσον ή λοχαγού Χέιστινγκς! Ομολογώ ότι δε βρήκα την ταυτότητα του δολοφόνου αλλά όταν αποκαλύφθηκε διαπίστωσα πως ο συγγραφέας βάδισε σε αρκετά στερεότυπα που έχω δει και σε άλλα αστυνομικά βιβλία ενώ ο ρόλος της Ρέιτσελ έγινε εντελώς προβλέψιμος βάσει των γεγονότων που οδηγούν στο τέλος, δεν ξεχνάω όμως πως πρόκειται για το πρώτο βιβλίο της σειράς κι είμαι σίγουρος πως στη συνέχεια θα υπάρχουν αρκετές εκπλήξεις και ανατροπές.

Το μυθιστόρημα είναι το πρώτο βιβλίο της σειράς περιπετειών με ήρωα τον Τσάρλι Πάρκερ και είναι αφιερωμένο στα νεκρά πράγματα: «…είχε ανακαλύψει μέσα… του ένα σκοτάδι ακατονόμαστο, ένα μαύρο, άφωτο μέρος όπου κείτονταν σφαγιασμένα παιδιά, την ερεβώδη καρδιά κάθε νεκρού πράγματος» (σελ. 265). Το κείμενο βρίθει από νονούς της νύχτας που ξεπέρασαν τη λογική, μαφιόζους που εκδικούνται με απάνθρωπο τρόπο, δολοφόνους παιδιών, οπότε ειλικρινά ο Ταξιδευτής, όπως ονομάστηκε ο κατά συρροή δολοφόνος, είναι το μικρότερο πρόβλημα στο μυθιστόρημα! Ανυπομονώ για το επόμενο!

ΥΓ. Η σελιδαρίθμηση των παραπομπών βασίζεται στην πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος το 2001.