Βιβλίο  Τα φώτα του Σεπτέμβρη
Τίτλος πρωτοτύπου Las luces de Septiembre
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για το τελευταίο αυτοτελές μυθιστόρημα της Τριλογίας της Ομίχλης, μιας τριλογίας που αποτελείται από έναν κύκλο ιστοριών με πολλά κοινά στοιχεία και ταυτόχρονα για το τρίτο μυθιστόρημα που δημοσίευσε ο Carlos Ruiz Zafon (κυκλοφόρησε το 1995), ο οποίος το χαρακτηρίζει «νεανικό μυθιστόρημα». Ξανακυκλοφόρησε το 2017 «με τον τρόπο που θα έπρεπε να γίνει από την αρχή», όπως υποστηρίζει ο ίδιος ο συγγραφέας και είναι ένα άρτιο, καλογραμμένο και συναρπαστικό μυθιστόρημα τρόμου και φαντασίας, όπου αναμιγνύεται ο ρεαλισμός με το υπερφυσικό στοιχείο, ένα από αυτά τα βιβλία που μάλλον θα έγραφε ο Χουλιάν Καράξ στη «Σκιά του ανέμου. Είμαστε στη Νορμανδία του 1937 και συγκεκριμένα στο Γαλαζολίμανο, όπου έχει αποσυρθεί ο πλούσιος εφευρέτης και κατασκευαστής παιχνιδιών Λάζαρος Γιαν και μένει στο Κρέιβενμουρ, μια περίτεχνα φτιαγμένη έπαυλη δίπλα στο δάσος, απ’ όπου ατενίζει τα ερείπια του εγκαταλειμμένου εργοστασίου παιχνιδιών που είχε κάποτε. Το αρχοντικό Κρέιβενμουρ μοιάζει με κάστρο ή ακόμη και καθεδρικό ναό, με την πρόσοψή του γεμάτη γκαργκόιλ και αγγέλους σκαλισμένα στην πέτρα. Ταυτόχρονα, η Σιμόν Σοβέλ, μετά τον θάνατο του συζύγου της, πνίγεται στα χρέη που άφησε εκείνος πίσω του και ζει στην απόλυτη φτώχεια, μαζί με τα παιδιά της, Ιρέν και Ντοριάν. Σα θαύμα εμφανίστηκε η πρόταση του Λάζαρου Γιαν να προσλάβει τη Σιμόν ως οικονόμο στο σπίτι του. Η οικογένειά της μπορεί να μείνει στο Σπίτι του Κάβου, ένα λιτό οίκημα στο ακρωτήρι από την άλλη πλευρά του δάσους. Εκεί είναι χτισμένο το χωριό του Γαλαζολίμανου κι εκεί απλώνεται η δαντελωτή παραλία που τη βάφτισαν Ακρωτήρι του Εγγλέζου. Στη θάλασσα υπάρχει το νησάκι του φάρου, το οποίο οι ντόπιοι λένε πως είναι στοιχειωμένο: τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού βλέπει κανείς φώτα κατά το σούρουπο, τα φώτα του Σεπτέμβρη. Ποια είναι η μυστηριώδης γυναίκα που λέγεται πως είχε ξανοιχτεί στη θάλασσα με ένα ιστιοφόρο αλλά πνίγηκε όταν έπεσε στα βράχια του νησιού; Γιατί δε βρέθηκε το πτώμα της;

Η Σιμόν Σοβέλ θα επιβλέπει τη δουλειά της μαγείρισσας Χάνα και των περιστασιακών υπηρετών, θα διαχειρίζεται και θα συντηρεί την περιουσία του Λάζαρου Γιαν, θα συναναστρέφεται τους εμπόρους και τους προμηθευτές του χωριού, θα προσέχει την αλληλογραφία και τον ανεφοδιασμό και θα προμηθεύεται νέα βιβλία για τον Λάζαρο. Γιατί όμως δεν επιτρέπεται να ανοίγει την αλληλογραφία από Βερολίνο που φτάνει με μαθηματική ακρίβεια κάθε εννιά μέρες; Τι περιέχουν αυτοί οι φάκελοι που δεν πρέπει να μάθει κανείς άλλος; Απαγορευμένα σημεία είναι το εργοστάσιο, τα δωμάτια των πάνω ορόφων και η δυτική πτέρυγα όπου ζει η γυναίκα του παιχνιδοποιού. Αυτοματοποιημένες μηχανές, μινιατούρες, κούκλες, παιχνίδια γεμίζουν τις σελίδες του βιβλίου και δείχνουν το εύρος και το μέγεθος της φαντασίας του αδικοχαμένου συγγραφέα. Μαγεία, ομορφιά και εξυπνάδα είναι η πρώτη εντύπωση, στην πραγματικότητα όμως ο Γιαν αντανακλά τον λαβύρινθο της μοναξιάς του σε όλα αυτά τα τεχνουργήματα: «Κάθε κάτοικος αυτού του μαγικού κόσμου, κάθε δημιουργία, ήταν απλώς ένα δάκρυ που χύθηκε στη σιωπή» (σελ. 28). Αλήθεια, πώς είναι η ζωή στο χωριό συγκριτικά με το πολύβουο Παρίσι; «Σε αυτό το χωριό τα κρυολογήματα ήταν είδηση και οι ειδήσεις ήταν πιο μεταδοτικές από τα κρυολογήματα» (σελ. 38). Επίσης: «Η ζωή έμοιαζε φαινομενικά ήρεμη και απλή, ταυτόχρονα όμως είχε περισσότερες πτυχώσεις κι από αραχνοΰφαντη κουρτίνα» (σελ. 39). Άλλωστε το ότι ο απομονωμένος Γιαν παραγγέλνει σωρηδόν βιβλία έχει τραβήξει έντονα το ενδιαφέρον του τοπικού  κουτσομπολιού.

Η οικογένεια της Σιμόν είναι πολύ ενδιαφέροντες χαρακτήρες, με τη δεκαπεντάχρονη Ιρέν να ερωτεύεται και τον μικρότερο Ντοριάν να ασχολείται με τη χαρτογραφία, χαμένος στον κόσμο του και στα τετράδιά του, χωρίς φίλους. Στο χωριό ζει ο Ισμαέλ, ξάδελφος της Χάνα, ορφανός, που βοηθάει τον θείο του, Κριστιάν Ιπέρ, στο ψάρεμα, έναν άντρα που, βλέποντας την έντονη τουριστική κίνηση το καλοκαίρι θέλει να καταπιαστεί ως έμπορος ή ξενοδόχος για να βελτιώσει το εισόδημά του και τις συνθήκες ζωής της οικογένειάς του. Μοναδικές αγάπες του Ισμαέλ είναι η θάλασσα και η μοναξιά. Πρότυπό του είναι ο Όρσον Γουέλς και τα σίριαλ για το ραδιόφωνο που γράφει, κάτι που θέλει πολύ να κάνει κι εκείνος. Η Ιρέν και ο Ισμαέλ ερωτεύονται, σύντομα όμως η μοίρα τους φέρνει αντιμέτωπους με τον πραγματικό κίνδυνο που κρύβεται πίσω από τη γαλήνια όψη του τόπου και η σχέση τους θα δοκιμαστεί σκληρά. Ο ιερέας Λοράν Σαβάν, ο σχεδόν ισόβιος δήμαρχος Ερνέστ Ντιζόν, ταμίας του δημοτικού συμβουλίου και εκ πεποιθήσεως ανύπαντρη Αντουανέτα Φαμπρέ, ο τσαγκάρης και αστρολόγος Σαφόν, η μητέρα της Χάνα, Ελιζαμπέτ Ιπέρ, που εργάζεται στον φούρνο, ένα μαγαζί που συνδυάζει πρακτορείο ειδήσεων, υπηρεσία πληροφοριών και εταιρεία παροχής συμβουλών, κυρίως επί αισθηματικών προβλημάτων, με «ζεστά κρουασάν και φρέσκα νέα από το πρωί ως το βράδυ» (σελ. 59) είναι μια ενδιαφέρουσα επιλογή χαρακτήρων που συγκροτούν το κοινωνικό σύνολο και αλληλοεπιδρούν με την οικογένεια Σοβέλ. Ταυτόχρονα, αρχίζει να ξεδιπλώνεται το παρελθόν του Λάζαρου Γιαν ενώ μια μυστηριώδης σκιά  κινείται ύπουλα στις σκοτεινές γωνίες κτηρίων και ψυχών, με τις ανατριχίλες να έρχονται απανωτά όσο ξεδιπλώνεται μια ιστορία φρίκης και τρόμου που θα στοιχειώσει και πάλι το χωριό.

Το σκοτεινό δάσος, το ερειπωμένο εργοστάσιο και η ίδια η έπαυλη πυροδοτούν τη φαντασία του συγγραφέα ο οποίος αποτυπώνει με μαγευτικό τρόπο τις σκηνές του μυθιστορήματος. Η πλοκή κλιμακώνεται, οι χαρακτήρες αντιμετωπίζουν προκλήσεις που θα τους αλλάξουν και τα διλήμματα που θα τεθούν θα είναι κοφτερά. Το μυθιστόρημα μου χάρισε τις πιο ανατριχιαστικές στιγμές της ως τώρα αναγνωστικής μου πορείας και δε με άφηνε να κοιμηθώ τα βράδια. Είναι τέτοιος ο χειρισμός και η μαγεία των λέξεων που δημιουργούν την κατάλληλη υποβλητική ατμόσφαιρα χωρίς πολλές περιγραφές και περιττές παραγράφους. Λέξεις λοιπόν, λέξεις, λέξεις, αυτή είναι μία από τις κυριότερες απολαύσεις του κειμένου ενός συγγραφέα που άλλαξε το σύγχρονο λογοτεχνικό και αναγνωστικό σύμπαν! Λέξεις που δημιουργούν ρεαλιστικές εικόνες και τις ζωντανεύουν με άφθαστη τέχνη χαρίζοντάς μας χρώματα και ποικίλες οπτικές γωνίες. Εκπληκτικές περιγραφές, άψογος χειρισμός της γλώσσας, ένα κλειστοφοβικό περιβάλλον να με καταδιώκει σε κάθε σελίδα είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός κειμένου που με άφησε ξάγρυπνο. Λυρικές παρομοιώσεις και ευρηματικές μεταφορές στολίζουν το κείμενο χωρίς να το βαραίνουν: «…η βροχή της προηγούμενης νύχτας είχε σμιλέψει στα σύννεφα κάστρα από βαμβάκι πάνω από την εκτυφλωτική γαλάζια απεραντοσύνη…» (σελ. 44). Και αργότερα: «Ένα λιβάδι από αστέρια απλωνόταν πάνω στην μπλε κουβέρτα που κάλυπτε τον κόλπο και η ματωμένη σφαίρα του ήλιου βυθιζόταν στον ορίζοντα σαν δίσκος από πυρωμένο σίδερο» (σελ. 89). Επιτέλους συναντάμε και λίγο χιούμορ: «…οι μόνοι κάτοικοι του Γαλαζολίμανου που δε γνώριζαν τον υποτιθέμενο κεραυνοβόλο έρωτα του Ισμαέλ Ιπέρ για την καινούργια, την Ιρέν Σορβέλ, ήταν τα ψάρια και οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι» (σελ. 59). Κεντρικός άξονας της ιστορίας είναι αυτές οι διαπιστώσεις: «-Δεν πρέπει να πιστεύεις όλα όσα βλέπεις. Η εικόνα της πραγματικότητας που μας παρέχουν τα μάτια μας είναι απλώς μια ψευδαίσθηση, μια οφθαλμαπάτη…Το φως είναι μεγάλος ψεύτης» (σελ. 31). Κυρίως όμως: «Η μαγεία είναι απλώς μια προέκταση της φυσικής».

«Τα φώτα του Σεπτέμβρη με έμαθαν να θυμάμαι τα βήματά σου που ξεθώριαζαν στην παλίρροια», αυτά γράφει ο Ισμαέλ στην Ιρέν δέκα χρόνια μετά την περιπέτειά τους στο Γαλαζολίμανο. Μόνος πλέον ο Ισμαέλ, περιμένει την παλίρροια του Σεπτέμβρη να του επιστρέψει κάτι παραπάνω από αναμνήσεις. Τον χωρίζει ένας πόλεμος και τουλάχιστον εκατό γράμματα από την Ιρέν κι ακόμη αναπολεί τις ημέρες του 1937. Έτσι ολοκληρώνεται ένα από τα πιο τρυφερά και ταυτόχρονα ανατριχιαστικά μυθιστορήματα του σημαντικού Ισπανού συγγραφέα, ο οποίος ταιριάζει ευρηματικά το σκοτάδι και τις σκιές της κεντρικής ιστορίας με τη σκιά του ναζισμού που έπεσε στην Ευρώπη δύο χρόνια μετά. «Τα φώτα του Σεπτέμβρη» είναι ένα αξέχαστο ταξίδι στο μοναδικό σύμπαν που ήξερε τόσο καλά να ζωντανεύει ο Carlos Ruiz Zafon και ταυτόχρονα ο τελευταίος κρίκος μιας σειράς υποβλητικών και σκοτεινών ιστοριών. Απανωτές εκπλήξεις, πλούσια πλοκή, χιλιάδες ερωτήματα που βρίσκουν απαντήσεις όταν πρέπει, γεγονότα που είναι απότοκα ενεργειών που έλαβαν χώρα στο παρελθόν, χαρακτήρες που διώκονται από κάτι φρικτό και είναι δέσμιοι ενός παρελθόντος για το οποίο δε γνωρίζουν και δε φταίνε, σασπένς και απανωτές εκπλήξεις, ανατριχίλα και καλολογικά στοιχεία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που διαβάζεται αυστηρά με αναμμένο φως.

Βιβλίο Το Παλάτι του Μεσονυκτίου
Τίτλος πρωτοτύπου El Palacio de la Medianoche
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για το δεύτερο αυτοτελές μυθιστόρημα της Τριλογίας της Ομίχλης, μιας τριλογίας που αποτελείται από έναν κύκλο ιστοριών με πολλά κοινά στοιχεία και ταυτόχρονα για το δεύτερο μυθιστόρημα που δημοσίευσε ο Carlos Ruiz Zafon (κυκλοφόρησε το 1994), ο οποίος το χαρακτηρίζει «νεανικό μυθιστόρημα». Ξανακυκλοφόρησε το 2016 «με τον τρόπο που θα έπρεπε να γίνει από την αρχή», όπως υποστηρίζει ο ίδιος ο συγγραφέας και είναι ένα άρτιο, καλογραμμένο και συναρπαστικό μυθιστόρημα τρόμου και φαντασίας, όπου αναμιγνύεται ο ρεαλισμός με το υπερφυσικό στοιχείο, ένα από αυτά τα βιβλία που μάλλον θα έγραφε ο Χουλιάν Καράξ στη «Σκιά του ανέμου». Είμαστε στην Καλκούτα του 1932 και μια παρέα επτά εφήβων περιμένουν να συμπληρώσουν το 16^ο έτος της ηλικίας τους για να φύγουν από το ορφανοτροφείο Σεντ Πάτρικς, αυτό όμως θα οδηγήσει και στη διάλυση της Τσάουμπαρ Σοσάιετι, του μυστικού συλλόγου με τα επτά αποκλειστικά μέλη που τον είχαν συγκροτήσει. Η Τσάουμπαρ Σοσάιετι είχε ως αποστολή τη βοήθεια, την προστασία και τη στήριξη όλων των μελών της, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, καθώς και τον διαμοιρασμό της γνώσης ώστε να γίνεται προσιτή σε όλους, για να έχουν τα κατάλληλα εφόδια την ώρα που θα φύγουν από το μέρος εκείνο. Είναι παιδιά χωρίς κανέναν συγγενή, με πατέρα τον διευθυντή του ιδρύματος Τόμας Κάρτερ και μητέρα την ίδια την Καλκούτα, κάποιο όμως από αυτά έχει ένα βαρύ παρελθόν για το οποίο δεν ξέρει τίποτα και κινδυνεύει θανάσιμα μόλις λήξει η επίσημη κηδεμονία του ιδρύματος και βγει στην κοινωνία γιατί κάποιος το έχει βάλει στόχο. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα το γεγονός πως σπάνια άφηναν μωρά στην πόρτα του ιδρύματος: «Υπήρχαν σε ολόκληρη την πόλη σοκάκια, χωματερές και πηγάδια πολύ πιο βολικά» (σελ. 32).

Οι χαρακτήρες είναι άψογοι και ολοκληρωμένοι: ο Μπεν είναι μια πολύπλευρη προσωπικότητα, κυκλοθυμικός, γεμάτος εκπλήξεις και μυστήριο («Υπήρχε ένας διαφορετικός Μπεν για την κάθε μέρα», σελ. 50), ο ασθματικός Σιράτζ είναι ειδήμων στις ιστορίες με φαντάσματα, κατάρες και στοιχειά, έχει εγκυκλοπαιδική μνήμη και χιλιάδες ιστορίες στο μυαλό του, η Ίζομπελ έχει ως πρότυπό της τη Σάρα Μπερνάρ, γράφει θεατρικά έργα, υποδύεται ρόλους κι έχει κοφτερό μυαλό, ο Ρόσαν μεγάλωσε με κλέφτες και ζητιάνους, ξέρει από διαρρήξεις, το έσκαγε πολύ συχνά από το ορφανοτροφείο τον πρώτο καιρό αλλά τώρα κταστάλαξε με τους καινούργιους του φίλους, ο λιγόλογος Μάικλ βυθίζεται σε μελαγχολία χωρίς λόγο, ξέρει να ακούει και είναι πολύ καλός σκιτσογράφος και ο Ινδός Σεθ, με το διστακτικό χαμόγελο, αγαπάει το διάβασμα και την αστρονομία. Στην πορεία των γεγονότων παρεμβαίνει με πρωτοπρόσωπη αφήγηση ο τελευταίος της παρέας, ο Ίαν, που κατάφερε να εκπληρώσει το όνειρό του και να γίνει γιατρός. Παλάτι του Μεσονυκτίου αποκαλούσαν τα παιδιά το εγκαταλελειμμένο κτήριο στο αίθριο του οποίου μαζεύονταν αργά τη νύχτα όταν το έσκαγαν από το ορφανοτροφείο κι αφηγούνταν ιστορίες γύρω από τη φωτιά. Την παραμονή της κρίσιμης μέρας των 16ων γενεθλίων τους, γνωρίζουν τη Σιρ, μια κοπέλα που μεγάλωσε χωρίς πατέρα και ταξίδευε σε όλο τον κόσμο με τη γιαγιά της, χωρίς σταθερή βάση, σπιτικό, έστω ένα καταφύγιο. Μόνη της παρηγοριά έχει που γνώρισε τον πατέρα της μέσα από τα βιβλία του που έγραφε ή διάβαζε κι από τις αναμνήσεις της γιαγιάς της. Σκοπός της είναι να εντοπίσει το πατρικό της, το οποίο είναι σίγουρη πως υπάρχει, παρά την αντίθετη άποψη της γιαγιάς της κι έτσι οι νεαροί ήρωες του βιβλίου δέχονται να τη βοηθήσουν.

Η ιστορία ξεκινάει πολύ αργότερα από το 1932, οπότε και «ο πιο ακατάλληλος, ο λιγότερο προικισμένος γι’ αυτή τη δουλειά», όπως ο ίδιος παραδέχεται σε μια κρίση ταπεινοφροσύνης, αναλαμβάνει να αφηγηθεί τα γεγονότα εκείνης της χρονιάς, να αποκαλύψει το μυστικό που τους ένωσε και ταυτόχρονα τους χώρισε και να καταγράψει τις ανατριχιαστικές εμπειρίες που άλλαξαν για πάντα τη ζωή τους. Έτσι θα διασωθεί η ιστορία τους από τη λήθη και θα φωτιστούν οι τόποι όπου έζησαν, μέρη που πλέον έχουν κατεδαφιστεί ή παραμορφωθεί, «όσο η πόλη κατάπινε τον εαυτό της και οι αντικατοπτρισμοί του χρόνου κατάφερναν να σβήσουν τα ίχνη» (σελ. 12). Και για να κατανοήσουμε τα γεγονότα ξεκινάμε από το 1916 πριν φτάσουμε στην κρίσιμη χρονική περίοδο του μυθιστορήματος, εποχή που η Ινδία στενάζει κάτω από τη βρετανική αποικιοκρατία. Αυτές οι χρονικές εναλλαγές κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον και οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη χρονιά που άλλαξαν τα πάντα όσο ο συγγραφέας αποτυπώνει το εκάστοτε χρονικό πλαίσιο, καταφέρνοντας να αιχμαλωτίσει καίρια στοιχεία κάθε φορά για να δώσει αληθοφάνεια και ρεαλισμό στο κείμενό του.

Το μυθιστόρημα μου χάρισε τις πιο ανατριχιαστικές στιγμές της ως τώρα αναγνωστικής μου πορείας και δε με άφηνε να κοιμηθώ τα βράδια. Είναι τέτοιος ο χειρισμός και η μαγεία των λέξεων που δημιουργούν την κατάλληλη υποβλητική ατμόσφαιρα χωρίς πολλές περιγραφές και περιττές παραγράφους. Ειδικά όταν τα πράγματα αρχίζουν να χειροτερεύουν και γνωρίζουμε τον κακό της ιστορίας, Τζαβαχάλ, ο συγγραφέας αποβαίνει σ’ έναν υποδειγματικό συγκερασμό ρεαλισμού και φαντασίας. Λέξεις λοιπόν, λέξεις, λέξεις, αυτή είναι μία από τις κυριότερες απολαύσεις του κειμένου ενός συγγραφέα που άλλαξε το σύγχρονο λογοτεχνικό και αναγνωστικό σύμπαν! Λέξεις που δημιουργούν ρεαλιστικές εικόνες και τις ζωντανεύουν με άφθαστη τέχνη χαρίζοντάς μας χρώματα και ποικίλες οπτικές γωνίες. Εκπληκτικές περιγραφές, άψογος χειρισμός της γλώσσας, με την Καλκούτα να ζωντανεύει με συναρπαστικό και περιγραφικό τρόπο έτσι ώστε να δημιουργεί ένα κλειστοφοβικό περιβάλλον χτυπημένο από τα στοιχεία της φύσης, κατά τη διάρκεια των οποίων ανθρώπινες ψυχές παλεύουν να ξεφύγουν από τους διώκτες τους ή ακόμη και τη μοίρα. «Η πόλη έμοιαζε με μεγάλο παζάρι, εγκαταλελειμμένο και βρώμικο» (σελ. 78). Και πάλι η διεισδυτική ματιά του συγγραφέα αγκαλιάζει κάθε κίνηση της φύσης, αποδίδοντάς την με αξεπέραστο λυρισμό: «Το σούρουπο είχε πάρει μαζί του λίγη από την τσουρουφλιστή ζέστη που μαστίγωνε την πόλη από την αυγή, όμως το αεράκι που χάιδευε δειλά τους δρόμους της μαύρης πόλης ήταν απλώς ένας χλιαρός αναστεναγμός, εμποτισμένος με τη νυχτερινή υγρασία που ανάδινε ο ποταμός Χούλι» (σελ. 147). Υπάρχουν όμως και φράσεις που με κόλλησαν και με έβαλαν σε σκέψεις για πολλή ώρα λόγω της αληθοφάνειάς τους και της βαθιάς σοφίας που πηγάζει από αυτές: «…ο Διάβολος δημιούργησε τη νεότητα ώστε να κάνουμε τα δικά μας λάθη και ο Θεός καθιέρωσε την ωριμότητα και τα γηρατειά για να μπορούμε να πληρώσουμε γι’ αυτά» (σελ. 108) και «Η πλειονότητα των παραδόσεων δεν είναι τίποτα περισσότερο από ασθένειες μιας κοινωνίας» (σελ. 119). Γιατί η Καλκούτα; Γιατί εδράζεται «-…σε μια αυτοκρατορία που η παρακμή είναι τέχνη και η Καλκούτα το μεγαλύτερο μουσείο της» (σελ. 41). Ιδιαίτερα το ατύχημα με το τρένο και οι κραυγές αγωνίας των 300 ορφανών παιδιών δίνονται τόσο παραστατικά που ανατρίχιασα!

Το Παλάτι του Μεσονυκτίου και ο καμένος σιδηροδρομικός σταθμός ζωντανεύουν με απαράμιλλη τεχνική, με σχεδόν απτές εικόνες και όταν αναμιγνύεται το φαντασιακό με την πραγματικότητα, τυλίγοντας τον εκάστοτε χαρακτήρα που τα επισκέπτεται με αχλή, η συγγραφική δεινότητα απογειώνεται! Η μυστηριώδης φιγούρα που θέλει να εκδικηθεί, τα περίεργα και ανεξήγητα γεγονότα που βιώνει ο Μπεν, το λυτρωτικό τέλος, αυτά και άλλα τόσα δίνουν στο μυθιστόρημα ένα υποβλητικό περιεχόμενο, γεμάτο υποδόριο τρόμο και σασπένς όσο οι έφηβοι πρωταγωνιστές αρχίζουν να βάζουν τα κομμάτια του παζλ στη θέση τους, να ανασκαλεύουν το παρελθόν και να αντιμετωπίζουν μια φριχτή αλήθεια που ίσως τους στοιχίσει πολλά. Ομολογώ πως η πραγματική ταυτότητα του δαιμονικού Τζαβαχάλ με άφησε άφωνο και επικροτώ τον πανέξυπνο χειρισμό όχι μόνο της πλοκής αλλά και του τρόπου παράθεσης των γεγονότων και των αιτίων για κάθε γεγονός που λαμβάνει χώρα στο κείμενο. Τα πάντα έρχονται τούμπα όταν φτάνει η ώρα να αντιμετωπίσουμε την πραγματική ταυτότητα του κακού πλάσματος που κυνηγάει τα παιδιά!

«Το Παλάτι του Μεσονυκτίου» είναι ένα αξέχαστο ταξίδι στο μοναδικό σύμπαν που ήξερε τόσο καλά να ζωντανεύει ο συγγραφέας και ταυτόχρονα ο δεύτερος κρίκος μιας σειράς υποβλητικών και σκοτεινών ιστοριών. Απανωτές εκπλήξεις, πλούσια πλοκή, χιλιάδες ερωτήματα που βρίσκουν απαντήσεις όταν πρέπει, γεγονότα που είναι απότοκα ενεργειών που έλαβαν χώρα στο παρελθόν, χαρακτήρες που διώκονται από κάτι φρικτό και είναι δέσμιοι ενός παρελθόντος για το οποίο δε γνωρίζουν και δε φταίνε, σασπένς και απανωτές εκπλήξεις, ανατριχίλα και καλολογικά στοιχεία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που διαβάζεται αυστηρά με αναμμένο φως.

Βιβλίο Ο Πρίγκιπας της Ομίχλης 
Τίτλος πρωτοτύπου El Príncipe de la Niebla
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο «Πρίγκιπας της ομίχλης» είναι το πρώτο μυθιστόρημα που δημοσίευσε ο Carlos Ruiz Zafon και ο ίδιος το χαρακτήριζε νεανικό. Από το 1993 ξανακυκλοφόρησε το 2006 «με τον τρόπο που θα έπρεπε να γίνει από την αρχή», όπως υποστηρίζει ο ίδιος στον πρόλογο, και αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τριλογίας που αποτελείται από έναν κύκλο ιστοριών με πολλά κοινά στοιχεία. Πρόκειται για ένα άρτιο, καλογραμμένο και συναρπαστικό μυθιστόρημα τρόμου και φαντασίας, όπου αναμιγνύεται ο ρεαλισμός με το υπερφυσικό στοιχείο και καταγράφει τις περιπέτειες της οικογένειας Κάρβερ που μετακομίζουν σε μια παραθαλάσσια πόλη και η ζωή τους αλλάζει για πάντα. Το 1943 λοιπόν, την ημέρα των γενεθλίων του Μαξ Κάρβερ, ο συνονόματος πατέρας του, ωρολογοποιός και εφευρέτης, ανακοινώνει στην οικογένειά τους πως την επόμενη μέρα φεύγουν μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος. Ο Μαξ και τ’ αδέλφια του, Αλίσια και Ιρίνα, δέχονται το νέο με ποικίλα αισθήματα αλλά σύντομα ο τόπος τούς κερδίζει με την αύρα του και την ομορφιά του τοπίου γύρω του. Ο Μαξ αντικρίζει πρώτη φορά στη ζωή του θάλασσα κι αυτό τον μαγεύει, μόνο που σύντομα θ’ αλλάξει γνώμη γιατί στον βυθό κρύβεται κάτι φρικιαστικό. Ταυτόχρονα, η ιδιαιτερότητα του ρολογιού του σταθμού κι ένας πορτοκαλής γάτος είναι τα πρώτα που τραβούν την προσοχή του παιδιού, μόνο που κάτι συμβαίνει με αυτά. Επιπλέον, το σπίτι δείχνει να συμπεριφέρεται παράξενα και να τυλίγεται από κάτι ανατριχιαστικό και υπερφυσικό, απότοκο λες μιας άτυπης κατάρας που το κυνηγάει από τότε που χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1920. Εκεί παραθέριζε η οικογένεια του γιατρού Ρίτσαρντ Φλάισμαν, με τον Τζέικομπ να είναι το μοναχοπαίδι τους αλλά πνίγηκε το 1936 στην παραλία μπροστά στο σπίτι. Τα παιδιά αρχίζουν να αισθάνονται άβολα και παράξενα και όταν γνωρίζουν τον νεαρό Ρόλαντ τίποτα δε θα είναι πια το ίδιο.

Το μυθιστόρημα μου χάρισε τις πιο ανατριχιαστικές στιγμές της ως τώρα αναγνωστικής μου πορείας και δε με άφηνε να κοιμηθώ τα βράδια. Είναι τέτοιος ο χειρισμός και η μαγεία των λέξεων που δημιουργούν την κατάλληλη υποβλητική ατμόσφαιρα χωρίς πολλές περιγραφές και περιττές παραγράφους. Ειδικά όταν τα πράγματα αρχίζουν να χειροτερεύουν και γνωρίζουμε τον κακό της ιστορίας, Καΐν, ένα μοχθηρό πλάσμα που μαζεύει γύρω του τα φτωχόπαιδα των γειτονιών και πραγματοποιεί κάθε τους ευχή με αντάλλαγμα την πλήρη αφοσίωση και υποταγή στις διαταγές του, δε γίνεται να συνεχίσεις χωρίς αναμμένο φως! Λέξεις λοιπόν, λέξεις, λέξεις, αυτή είναι μία από τις κυριότερες απολαύσεις του κειμένου ενός συγγραφέα που άλλαξε το σύγχρονο λογοτεχνικό και αναγνωστικό σύμπαν! Λέξεις που δημιουργούν ρεαλιστικές εικόνες και τις ζωντανεύουν με άφθαστη τέχνη χαρίζοντάς μας χρώματα και ποικίλες οπτικές γωνίες. Πόσο ιδιαίτερη είναι η αγάπη του συγγραφέα απέναντι στη φύση, την οποία στήνει με αξέχαστες παρομοιώσεις και μεταφορές («Όταν έβρεχε δυνατά, ο Μαξ ένιωθε πως ο χρόνος σταματούσε. Ήταν σαν ανακωχή κατά την οποία ο καθένας μπορούσε να αφήσει οτιδήποτε έκανε εκείνη τη στιγμή και να σταθεί απλώς να παρακολουθεί από το παράθυρο το θέαμα εκείνης της ατελείωτης κουρτίνας δακρύων του ουρανού με τις ώρες», σελ. 48)! Πόσα διαφορετικά στιγμιότυπα του ίδιου τόπου σε διαφορετικές χρονικές στιγμές (πρωί, μεσημέρι, βράδυ) και πόσο ποικιλόμορφα αυτά διατυπώνονται με ένα λεξιλόγιο πλούσιο, όμορφο, διακριτικά λυρικό και άκρως απαραίτητο για τη σωστή ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος: «Η καταιγίδα ξέσπασε πάνω από το χωριό σαν αλλόκοτο θέαμα περιφερόμενου πανηγυριού» (σελ. 47)!

«Είναι λάθος να πιστεύει κανείς πως τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα χωρίς να προσφέρει κάτι σε αντάλλαγμα» (σελ. 104) και «Και τίποτα δεν έχει τόση δύναμη όσο μια υπόσχεση» (σελ. 113). Αυτός είναι ο βασικός θεματικός άξονας του πρώτου βιβλίου της Τριλογίας της Ομίχλης και γύρω από αυτόν υφαίνονται οι ζωές του Μαξ και της Αλίσια, του Ρόλαντ και του Βίκτορ, οι οποίοι πρέπει να αντιμετωπίσουν τον Καΐν και να βγουν ζωντανοί από τα δελεαστικά ανταλλάγματα που τους προσφέρει ενώ ταυτόχρονα πρέπει να ξεφύγουν από τις υπερφυσικές του δυνάμεις που μπορούν να καταστρέψουν τις ζωές τους για πάντα. Ένταση, αγωνία, σασπένς, ανατριχίλα, ρεαλισμός και φαντασία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που με άφησε με κομμένη ανάσα ως το τέλος.

Βιβλίο Η πόλη της καταχνιάς 
Τίτλος πρωτοτύπου La ciudad de vapor
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Μαρία Παλαιολόγου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα έχει αίσιο τέλος η γνωριμία του Νταβίντ Μαρτίν με το κορίτσι που επισκέπτεται ένα παλαιοβιβλιοπωλείο μαζί με τη βάγια της; Γιατί το παιδί που θα φέρει μια γυναίκα στον κόσμο πίσω στο 1905 θα αλλάξει τον αναγνωστικό κόσμο; Ποια είναι η Λάια και γιατί ο πατέρας της αναγκάζεται να την πουλήσει στο πλαίσιο μιας εξαπάτησης που από τότε θα στοιχειώνει τη ζωή τους (από τις γοητευτικότερες ιστορίες της συλλογής, μιας και η πλοκή κλιμακώνεται απρόσμενα και καταλήγει σ’ ένα συγκινητικό φινάλε); Ποιος ανέθεσε στον τεχνίτη Εντμόντ ντε Λούνα να χτίσει μια βιβλιοθήκη-λαβύρινθο όπου θα προφύλασσε τα απαγορευμένα βιβλία και γιατί η άλωση της Κωνσταντινούπολης ανέτρεψε τα σχέδιά τους; Πώς και γιατί εμφανίζεται στο λογοτεχνικό σύμπαν του Carlos Ruiz Zafon ο Εβέλι Εσκρούτζ, ο πιο πλούσιος άνθρωπος της Βαρκελώνης, και τι κάνει κάθε παραμονή Χριστουγέννων ώστε να κερδίσει τις ψυχές των αντιπάλων του; Πώς θα αντιδράσει ένας ορφανός υπάλληλος εν μέσω του ισπανικού εμφυλίου όταν αντικρίσει την κοπέλα που περνάει για να αξιολογήσει τα τιμαλφή της; Ποιοι είναι στην πραγματικότητα οι ένοικοι του σπιτιού που η Λάουρα νοικιάζει σ’ έναν άρτι αποφυλακισθέντα (εξίσου αγαπημένο διήγημα γιατί μέσα σε τρεις σελίδες, εκτός από τις γλαφυρές περιγραφές που έχει, φέρνει τούμπα την ιστορία με τέτοιο τρόπο που με εντυπωσίασε και με συγκίνησε);

Με κύριο αφηγηματικό όχημα το πρώτο πρόσωπο, με συναρπαστική εξιστόρηση, χιούμορ, ανατροπές, με γρήγορη ροή, με εκπληκτική διεξοδικότητα και διεισδυτικότητα, «Η πόλη της καταχνιάς» είναι το ιδανικό συμπλήρωμα για όσους αγάπησαν τη σειρά του «Κοιμητηρίου των Λησμονημένων Βιβλίων» και ταυτόχρονα η ιδανική αρχή γνωριμίας για όσους δεν έχουν μαγευτεί ακόμη από αυτό το αξεπέραστο φαντασιακό σύμπαν. Στο βιβλίο συγκεντρώνονται όλα τα θετικά χαρακτηριστικά των μυθιστορημάτων του Zafon, απλά σε μικρότερη έκταση, χαρίζοντας παραδόξως και τη μεγαλύτερη απόλαυση.

Βιβλίο Μαρίνα
Τίτλος πρωτοτύπου Marina
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Κατερίνα Ρούφου
Κατηγορία Περιπέτεια / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Όσκαρ Ντράι λοιπόν σπουδάζει εσώκλειστος σε οικοτροφείο και γνωρίζει τη Μαρίνα, ένα κορίτσι που θα κλέψει την καρδιά του και μαζί θα έρθουν αντιμέτωποι με μια ιστορία που η ίδια η Βαρκελώνη προσπαθεί να ξεχάσει και ν’ αφήσει πίσω της. Γραμμένο σαν κλασικό νουάρ μυθιστόρημα, το βιβλίο θα σας κρατήσει με κομμένη την ανάσα και θα σας εκπλήξει με τις ανατροπές του και την αλήθεια που κρύβεται πίσω από μια μυστηριώδη πυρκαγιά και την πτώχευση μιας σημαντικής και διάσημης εταιρείας. Το γεγονός ότι κάποιες πτυχές του παρελθόντος τις αφηγούνται εν είδει μονολόγου κάποιοι από τους χαρακτήρες του βιβλίου κόβει κάτι από τη μαγεία της πένας του συγγραφέα, χωρίς όμως να μειώνει ούτε την αγωνία ούτε την αξία του βιβλίου στο ελάχιστο. Πιστεύω όμως ότι αν αυτές οι πτυχές τοποθετούνταν εναλλάξ με το παρόν θα δίναν χώρο στον συγγραφέα να γράψει περισσότερες σελίδες και να δημιουργήσει άλλον έναν αξεπέραστο λαβύρινθο, όπου κάθε στροφή κρύβει και μια παγίδα, κάθε θάμνος μαραίνεται από τη βρωμερή ανάσα κάποιων μυστηριωδών πλασμάτων που ένας παράφρων (ή να τον πω απελπισμένο;) αγωνίζεται να τα κρατήσει στη ζωή.

Και ο έρωτας; Τι ρόλο έχει ο έρωτας στην υπόθεση του βιβλίου; Ο Όσκαρ και η Μαρίνα αγαπιούνται εξίσου δυνατά και παράφορα; Θα αποκαλύψουν τα αισθήματά τους ο ένας στον άλλον; Και πόσο σημαντικό εμπόδιο θα αποτελέσει στο μέλλον τους οι επαναλαμβανόμενες εξετάσεις του πατέρα της Μαρίνας για καρκίνο; Η αγάπη θα θριαμβεύσει και θα υπερκεράσει κάθε ανθρώπινη και θεία εντολή.

Όλα ξεκινάνε από το νεκροταφείο της Σαριά, όπου μια μυστηριώδης μαυροντυμένη γυναίκα έρχεται κι επισκέπτεται κάθε Κυριακή έναν τάφο. Η Μαρίνα και ο Όσκαρ ακολουθούν αυτήν τη γυναίκα. Χρόνια πριν ο Μιχαήλ Κολβένικ κατέφυγε κατατρεγμένος στην Ισπανία και γνώρισε τον γιατρό Ζοάν Σέλεϊ που τον βοήθησε να εργαστεί στην εταιρεία Βέλο-Γκρανέλ που κατασκεύαζε ορθοπεδικά είδη και τεχνητά μέλη. Ο Κολβένικ αγάπησε τη δουλειά του, απέκτησε περιουσία και κύρος μέσα στην εταιρεία και παντρεύτηκε την Εύα Ιρίνοβα, μεγάλο αστέρι του τσίρκου. Την ημέρα του γάμου τους ο Σεργκέι Γκλαζούνοφ, που δε δέχτηκε τον παραγκωνισμό του από τον Κολβένικ στη ζωή της Ιρίνα, πετάει οξύ στο πρόσωπο της Ιρίνα, καταστρέφοντας για πάντα τη ζωή της. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή της ιστορίας. Ετοιμαστείτε για ένα ταξίδι στη σκοτεινή πλευρά της Βαρκελώνης, στους υπονόμους της μελαγχολικής πόλης και σε μουχλιασμένα, ανήλιαγα εργαστήρια όπου κάποιος κάτι φτιάχνει, αναζητώντας την αληθινή ευτυχία που δεν πρόλαβε να ζήσει. Με δυο λόγια, ένα μυθιστόρημα που δεν έχετε ξαναδιαβάσει ποτέ ως τώρα!

Βιβλίο Ο αιχμάλωτος του ουρανού
Τίτλος πρωτοτύπου El prisionero del cielo
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Κατερίνα Ρούφου
Κατηγορία Περιπέτεια / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όπως έγραψα πριν, ολοκληρώνεται η ιστορία του Ντανιέλ Σεμπέρε και μπαίνουν όλα τα κομμάτια του παζλ στη θέση τους. Με αριστοτεχνικό τρόπο ο συγγραφέας έχει στήσει μια έξυπνη, νοσταλγική και ολίγον «σκοτεινή» πλοκή, την οποία διανέμει έξυπνα σε τρία βιβλία. Αν νομίσετε ότι το δεύτερο βιβλίο «Το παιχνίδι του αγγέλου» απλώς υπάρχει για να μας δείξει τι συνέβη πριν τη δεκαετία του 1950 όπου ξεκινάει το πρώτο βιβλίο της τριλογίας, απατάσθε! Το δεύτερο βιβλίο μάς ξεγελάει όλους και συνδέεται αμεσότατα με το τρίτο. Αλλά οι συμπτώσεις και οι αλληλουχίες των γεγονότων δε σταματούν εκεί!

«Ο αιχμάλωτος του ουρανού» αυτοτελώς δεν έχει καμία αξία. Πρέπει να διαβαστεί συνδυαστικά με τα δύο προηγούμενα για να καταλάβετε ότι σα βιβλίο απλώς κλείνει τις τρύπες του παρελθόντος και τακτοποιεί την υπόθεση με σωστό, δομημένο και λογικό τρόπο. Είναι το φινάλε ενός μαγευτικού κειμένου, διαποτισμένου με νοσταλγικές εικόνες της Βαρκελώνης, σημαντικές προσωπικότητες της ισπανικής λογοτεχνίας, Ιστορίας και κουλτούρας, με ανθρώπους που έχουν δυσκολευτεί στη ζωή τους και τώρα δέχονται την εξιλέωση και την ηρεμία του grand finale. Το γεγονός όμως ότι ο Ντανιέλ ανακάλυψε ότι η μητέρα του δολοφονήθηκε και ξέρει και το όνομα του δολοφόνου της ίσως αποτελέσει υλικό για κάτι μεταγενέστερο. Για να δούμε!

Λυπάμαι μόνο που η ζωή, οι υποχρεώσεις και οι ασχολίες μου δε μου επέτρεψαν να ενσκήψω σωστά πάνω από τα βιβλία αυτού του μεγάλου Ισπανού λογοτέχνη και τα διάβαζα αποσπασματικά και τμηματικά καθ’ οδόν για τη δουλειά ή λίγο πριν κοιμηθώ. Δεν έκατσα να διαβάσω απερίσπαστος από την αρχή ως το τέλος την ιστορία και τις περιπέτειες των ηρώων του Κοιμητηρίου των Λησμονημένων Βιβλίων, κάπου έπρεπε να πάω, κάτι έπρεπε να κάνω. Πάντως είναι από τα λίγα βιβλία που θα κρατήσω μόνιμα στο ράφι της βιβλιοθήκης μου για να τα μελετήσω αργότερα ενδελεχώς και να γευτώ ολόκληρο το χυμό των σελίδων τους. Σας συνιστώ να κάνετε κι εσείς το ίδιο και δε θα χάσετε!

ΥΓ. Το κείμενο της κριτικής πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook στις 15 Οκτωβρίου 2013 και το 2017 κυκλοφόρησε σε δύο τόμους το τελευταίο βιβλίο της τετραλογίας, όπως αποδείχτηκε τελικά, «Ο λαβύρινθος των πνευμάτων».

Βιβλίο Το παιχνίδι του αγγέλου
Τίτλος πρωτοτύπου El juego del ángel
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Κατερίνα Ρούφου
Κατηγορία Περιπέτεια / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συνέχεια της υπέροχης και αξεπέραστης περιπέτειας «Η σκιά του ανέμου». Το στυλ, η γραφή, το λεξιλόγιο, η ικανότητα χειρισμού της υπόθεσης και της πλοκής είναι κι εδώ διάσπαρτα, όμως δεν έχουμε ούτε τις βιβλιολογικές αναφορές του πρώτου βιβλίου, ούτε τόσο έντονη την παρουσία της κοινωνικής πραγματικότητας της εποχής που διαδραματίζεται το βιβλίο. Επίσης το Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων εμφανίζεται σε λίγες περιπτώσεις και δεν έχει τόσο άμεση σχέση με την πορεία της ιστορίας.

Ίσως να μη μου άρεσε, παρ’ όλο που είναι καλογραμμένο και ανατρεπτικό, λόγω του μεταφυσικού του περιεχομένου. Έχουμε έναν ιδανικό συνδυασμό Ντόριαν Γκρέι και Φάουστ στη Βαρκελώνη της δεκαετίας του 1920-1930, οπότε και παρακολουθούμε πώς ήταν το βιβλιοπωλείο Σεμπέρε στα χέρια του παππού του Ντανιέλ Σεμπέρε από τη «Σκιά του ανέμου». Το κείμενο έχει κορυφώσεις και καταπτώσεις, έχει στριφογυρίσματα και εξελίξεις, έχει ανατροπές, έχει ένα γαϊτανάκι χαρακτήρων, όμως η κεντρική ιδέα δε μου τράβηξε το ενδιαφέρον, ίσως γιατί το έχω συναντήσει αλλεπάλληλες φορές. Η ατμόσφαιρα πάντως της ζοφερής Βαρκελώνης είναι αξεπέραστη: ομίχλη, σκοτάδια, σιωπηλοί άνθρωποι, μυστηριώδεις φιγούρες, γυναίκες που τριγυρίζουν τον ήρωά μας, Νταβίδ Μαρτίν, είτε για να τον προστατεύσουν είτε για να τον σκοτώσουν.

Ενδιαφέροντα και πάντα επίκαιρα διάφορα αποσπάσματα που παραθέτει ο συγγραφέας με τη βαθιά και καίρια γνώση του για την ανθρώπινη φύση και την κοινωνία, σκέψεις και απόψεις που δίνουν έναν ακόμη πιο γοητευτικά απαισιόδοξο τόνο στο κείμενο. Στο βιβλίο μαθαίνουμε για τις περίεργες συνθήκες γνωριμίας των γονιών του Ντανιέλ Σεμπέρε και για τη μεταφυσική περιπέτεια που έζησαν με τον Νταβίδ Μαρτίν. Μια ιστορία που ξεκινάει από ένα σημείο, προχωράει σε ένα άλλο και στο τέλος έχουμε ένα κρεσέντο αποκαλύψεων και εξελίξεων που κόβουν την ανάσα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«-Ξέρετε τι είναι μια θρησκεία, φίλε Μαρτίν;…Μια προσευχή ωραιότατη και καλοδουλεμένη. Αν βγάλουμε έξω την ποίηση, μια θρησκεία καταλήγει να είναι ένας ηθικός κώδικας που εκφράζεται μέσα από θρύλους, μύθους ή οποιονδήποτε τύπο λογοτεχνικής επινόησης με σκοπό να εγκαθιδρύσει ένα σύστημα ιδεών, αξιών και κανόνων με τους οποίους να μπορεί κανείς να ρυθμίσει μια κουλτούρα ή μια κοινωνία» (σελ. 174).

«-Ισαβέλλα, αν πράγματι θέλεις να αφοσιωθείς στο γράψιμο ή τουλάχιστον να γράφεις για να σε διαβάζουν άλλοι, θα πρέπει να συνηθίσεις μερικές φορές να σε αγνοούν, να σε προσβάλλουν, να σε περιφρονούν και σχεδόν πάντα να σου δείχνουν αδιαφορία. Είναι ένα από τα οφέλη της δουλειάς» (σελ. 213).

-«Είναι στη φύση μας να επιβιώνουμε. Η πίστη είναι μια ενστικτώδης απάντηση σε πλευρές της ύπαρξης που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε με άλλο τρόπο, είτε πρόκειται γι’ αυτό το κενό ηθικής που αντιλαμβανόμαστε στο σύμπαν είτε για τη βεβαιότητα του θανάτου, το μυστήριο της αρχής των πραγμάτων, το νόημα της ίδιας μας της ζωής ή την απουσία αυτού του νοήματος. Είναι στοιχειώδεις έννοιες απίστευτης απλότητας, όμως οι ίδιοι οι περιορισμοί μας εμποδίζουν ν’ απαντήσουμε με τρόπο αλάνθαστο σ’ αυτές τις ερωτήσεις και γι’ αυτό το λόγο δημιουργούμε, σαν άμυνα, μια συναισθηματική απάντηση. Είναι απλή, καθαρή βιολογία» (σελ. 236).

[Για τη Βίβλο] «-Το μεγαλύτερο μέρος από τις απλές και αγαθές ιστοριούλες, ένα μείγμα κοινής λογικής και φολκλόρ, κι όλη αυτή η πολεμική διάθεση που αναπτύσσουν προέρχεται από τη μετέπειτα ερμηνεία αυτών των απαρχών, εφόσον δε διαστρεβλωθούν στα χέρια των διαχειριστών τους…Διαιρέσεις, πόλεμοι και σχίσματα γίνονται αναπόφευκτα. Αργά ή γρήγορα, η λέξη γίνεται σάρκα και η σάρκα αιμορραγεί» (σελ. 258).

«-Μην κάνετε το λάθος να μπερδέψετε το λόγο του Θεού με την εκκλησιαστική βιομηχανία που τον εκμεταλλεύεται» (σελ. 265).

«Μας διδάσκουν πως τα ανθρώπινα όντα μαθαίνουν και αφομοιώνουν ιδέες και έννοιες μέσα από διηγήσεις, από ιστορίες, όχι μέσα από αριστοτεχνικά μαθήματα ή θεωρητικές ομιλίες. Αυτό ακριβώς μας μαθαίνουν και όλα τα μεγάλα θρησκευτικά κείμενα. Όλα αυτά είναι αφηγήσεις με πρόσωπα που πρέπει να έρθουν αντιμέτωπα με τη ζωή και να ξεπεράσουν εμπόδια, φιγούρες που ξεκινούν για ένα ταξίδι πνευματικού πλουτισμού μέσα από περιπέτειες και αποκαλύψεις» (σελ. 267).

«-Σκεφτόμουν και συνειδητοποίησα πως η πλειονότητα των μεγάλων θρησκειών είχε ξεκινήσει ή είχε αγγίξει το υψηλότερο σημείο διάδοσης και επιρροής τις στιγμές της Ιστορίας κατά τις οποίες οι κοινωνίες που τις υιοθετούσαν βασίζονταν σε μια δημογραφική βάση φτωχών και νέων ανθρώπων. Κοινωνίες όπου το εβδομήντα τοις εκατό του πληθυσμού ήταν κάτω των δεκαοκτώ χρονών, με τους μισούς από αυτούς ανήλικους αρσενικούς, με το αίμα να βράζει στις φλέβες τους από επιθετικότητα και αναπαραγωγικές ορμές, αποτελούσαν γόνιμο έδαφος για την αποδοχή και την εξάπλωση της πίστης» (σελ. 287-288).

«-Κάθε οργανωμένη θρησκεία, με ελάχιστες εξαιρέσεις, έχει βασικό στυλοβάτη την υποταγή, την καταπίεση και την εκμηδένιση της γυναίκας στην ομάδα. Η γυναίκα πρέπει να αποδεχτεί το ρόλο της αιθέριας ύπαρξης, παθητικής και μητρικής, ποτέ αυτόν της εξουσίας ή της ανεξαρτησίας, ειδάλλως πληρώνει τις επιπτώσεις» (σελ. 289).

«Τα γηρατειά είναι η βαζελίνη της ευπιστίας. Όταν ο θάνατος χτυπάει την πόρτα, ο σκεπτικισμός πηδάει απ’ το παράθυρο. Μια καλή καρδιαγγειακή τρομάρα και πιστεύει κανείς μέχρι και στην Κοκκινοσκουφίτσα” (σελ. 289).

«Κάθε άξια μανούβρα που έχει σκοπό να πείσει επικαλείται πρώτα την περιέργεια, ύστερα τη ματαιοδοξία και τελικά την καλοσύνη ή τις τύψεις» (σελ. 319).

«Οι περισσότεροι από μας, είτε το αντιλαμβανόμαστε είτε όχι, προσδιοριζόμαστε βάσει των διαφορών μας προς κάτι ή κάποιον και όχι βάσει των ομοιοτήτων μας. Είναι πιο εύκολο να αντιδράσει κανείς παρά να δράσει…» (σελ. 342).

«-Είναι δύσκολο να μισεί κανείς μια ιδέα. Απαιτεί κάποια διανοητική πειθαρχία κι ένα πνεύμα ψυχωτικό και άρρωστο, κάτι που σπανίζει. Είναι πολύ πιο εύκολο να μισεί κανείς κάποιον με αναγνωρίσιμο πρόσωπο, στον οποίο θα ρίχνει την ευθύνη για όλα αυτά που μας ενοχλούν. Δεν είναι ανάγκη να είναι ένα άτομο. Μπορεί να είναι ένα έθνος, μια ράτσα, μια ομάδα» (σελ. 342).

«Μια από τις υπηρεσίες του παλιανθρώπου μας πρέπει να είναι να μας επιτρέψει να υιοθετήσουμε το ρόλο του θύματος και να διατυμπανίσουμε την ηθική μας ανωτερότητα. Θα προβάλουμε σ’ αυτόν όλα αυτά που είμαστε ανίκανοι ν’ αναγνωρίσουμε στον εαυτό μας και που τα δαιμονοποιούμε σύμφωνα με τα ιδιαίτερά μας συμφέροντα. Είναι η στοιχειώδης αριθμητική του φαρισαϊσμού» (σελ. 342-343).

«-Αρκεί να πεισθεί ο θρησκόληπτος πως είναι ελεύθερος από κάθε αμαρτία για να αρχίσει να λιθοβολεί ή να πετάει βόμβες με ενθουσιασμό. Και στην πραγματικότητα δε χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια, γιατί πείθεται μόνο με ένα μίνιμουμ εμψύχωσης κι ένα άλλοθι» (σελ. 343).

«Οι φυσιολογικοί άνθρωποι φέρνουν παιδιά στον κόσμο, εμείς οι συγγραφείς φέρνουμε βιβλία. Είμαστε καταδικασμένοι να αφήνουμε τη ζωή μας σ’ αυτά, αν και ποτέ δεν το αναγνωρίζουν. Είμαστε καταδικασμένοι να πεθαίνουμε στις σελίδες τους και μερικές φορές ακόμα και να τους επιτρέπουμε να μας αφαιρούν τη ζωή» (σελ. 422).

Βιβλίο Η σκιά του ανέμου
Τίτλος πρωτοτύπου La sombra del viento
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Βασιλική Κνήτου
Κατηγορία Περιπέτεια / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα αστυνομικό βιβλίο; Ένα ερωτικό βιβλίο; Ένα βιβλιολογικό βιβλίο; Μάλλον όλα αυτά μαζί. Δεν έχει αστυνόμους και ανακριτές (αστυνομικό), δεν έχει σαχλαμάρες και γλυκανάλατα λόγια (ερωτικό), δεν μένει πολύ πάνω στο βιβλίο (βιβλιολογικό). Έχει όμως κακούς, έχει αδικίες, έχει απίστευτες ανατροπές και μια γλώσσα κι ένα στιλ που σε ταξιδεύουν με μαγικό τρόπο στη Βαρκελώνη πριν τον Εμφύλιο και μετά τον παγκόσμιο πόλεμο. Μπαίνουμε κι εμείς στα τραμ και στα τελεφερίκ της πόλης, γευόμαστε τη βρωμιά αλλά και την ομορφιά των στενοσόκακων, ψάχνουμε εναγωνίως γι’αυτό το Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων. Αλήθεια πώς μπορεί ένα (φαινομενικά τυχαίο) βιβλίο να σου αλλάξει τη ζωή, τη σκέψη, τις προτεραιότητες; Ο Carlos Ruiz Zafon έχει την απάντηση και μάλιστα υποβλητική. Ξεκινάμε με την ιστορία του Ντανιέλ που βρίσκει το βιβλίο. Και αρχίζουμε να ψάχνουμε τον συγγραφέα του. Είναι στο Παρίσι; Είναι στη Χιλή; Γράφει ακόμη; Γιατί τα αντίτυπα των βιβλίων του είναι πια τόσο σπάνια; Ποιος και γιατί τα καίει; Γιατί ο κακός επιθεωρητής Χαβιέ κυνηγάει τον Ντανιέλ; Ποιο μυστικό κρύβεται στη ζωή του άγνωστου συγγραφέα;

Πετραδάκι πετραδάκι, ψηφίδα ψηφίδα ξεδιπλώνεται μια απίστευτη ιστορία έρωτα και εκδίκησης που σχεδόν καρμικά αγγίζει και τη ζωή του Ντανιέλ. Ο Χουλιάν Καράξ, γιος καπελά της Βαρκελώνης, βλέπει τη ζωή του να αλλάζει όταν ένας πλούσιος της πόλης τον διαλέγει για να φοιτήσει στο αριστοκρατικό σχολείο. Εκεί κάνει φίλους και εχθρούς. Η αδερφή του κολλητού του είναι ο πρώτος του έρωτας και υποκύπτει στο κάλεσμα των ενστίκτων, προκαλώντας το φθόνο του εχθρού του και σοκ στους γονείς του. Γιατί αυτή η σχέση δεν έπρεπε να ξεκινήσει. Κι αμέσως μια χιονοστιβάδα αλλαγών, ανατροπών και ανελέητου κυνηγητού αλλάζει τα πάντα στη ζωή του συγγραφέα που το σκάει στο εξωτερικό. Και φτάνουμε στον Ντάνιελ που μπλέκεται στην ιστορία και διαπιστώνουμε ότι ο κακός τώρα κυνηγάει αυτόν, ο καλός κυνηγάει τον κακό για να σώσει τον Ντάνιελ. Τι να πρωτοπώ χωρίς να χαλάσω τη μαγεία του βιβλίου. Γαϊτανάκι χαρακτήρων, αισθήματα που χορεύουν στη σκιά του ανέμου κι ο Ντάνιελ το πρόσωπο-κλειδί για να δοθεί ένα τέλος και να αναπαυθούν οι ψυχές των νεκρών και να ολοκληρωθούν οι έρωτες του σήμερα. Χίλια μπράβο στον συγγραφέα που με τις εναλλαγές των αφηγήσεων (σημεία-κλειδιά δίνονται από τους πρωταγωνιστές που τα έζησαν είτε σαν εξομολόγηση είτε σαν γράμμα) και με τα κοσμητικά επίθετα σε ταξιδεύει στις σκέψεις του και στην πόλη του, στους ήρωές τους και τις μπερδεμένες ζωές τους, όπου τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται. Κάθε λίγο και λιγάκι ανοίγεις το στόμα και λες «θα διαβάσω κι άλλο».