Βιβλίο Η Πεντάμορφη και το Τέρας
Τίτλος πρωτοτύπου La Belle et la Bête
Συγγραφέας Cécile Roumiguière
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα τέρας παγιδεύει μια όμορφη κοπέλα στον κόσμο του ως αντάλλαγμα για κάτι που του στέρησε ο πατέρας της. Σύντομα αυτοί οι δύο διαφορετικοί χαρακτήρες θα έρθουν απρόσμενα κοντά. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό παραμύθι που το έγραψε η Gabrielle-Suzanne de Villeneuve (1685-1755), παίρνοντας έμπνευση από μια παραπλήσια ιστορία που άκουσε από μια υπηρέτρια. Τη συντομευμένη εκδοχή της έγραψε η Jeanne-Marie Leprince de Beaumont (1711-1780) και σε αυτήν στηρίχτηκαν πολλές ταινίες κινουμένων σχεδίων κι ενηλίκων.

Η Cécile Roumiguière, εμπνευσμένη από αυτές τις γυναίκες, γράφει τη δική της διασκευή, αναδεικνύοντας με άφθαστο τρόπο τα κρυφά νοήματα αλλά και τους πραγματικούς ρόλους της Πεντάμορφης και του Τέρατος: η Πεντάμορφη φοβάται το Τέρας όπως φοβάται μια νεαρή γυναίκα το αρσενικό και το ξύπνημα της σεξουαλικότητας, το Τέρας υποφέρει αφού δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί τη διαφορετικότητά του, εξ ου και συμπεριφέρεται σα ζώο. Εκείνη πρέπει να υπερβεί τον εαυτό της κι εκείνος πρέπει να ελέγχει τα ένστικτά του. Ο ένας προσαρμόζεται στον κόσμο του άλλου και αφουγκράζεται τις επιθυμίες του, σέβονται και αποδέχονται ο ένας τον άλλον. Διαχείριση των παρορμήσεων σεβασμός στην επιθυμία του άλλου, αγάπη και συναίνεση και πολλά άλλα τρυφερά και διαχρονικά μηνύματα ξεπηδούν μέσα από τις γραμμές του κειμένου. Έννοιες και ιδέες δηλαδή που είναι πιο απαραίτητες και σημαντικές στη σημερινή μας εποχή παρά ποτέ άλλοτε.

Στο παραμύθι μαθαίνουμε πώς βρέθηκε ο πατέρας της Πεντάμορφης στον πύργο του Τέρατος, τι λάθος έκανε και το Τέρας απαίτησε την κόρη του για όμηρο, πώς γεννήθηκε και πώς μεγάλωσε το Τέρας, πώς ήταν η συγκατοίκηση των δύο εκ διαμέτρου αντίθετων πλασμάτων, πώς ήρθαν πιο κοντά και πώς κατέληξε όλη αυτή η ιστορία. Διαρκείς ανατροπές, λυρικότητα και σασπένς, ρεαλιστικές και αξέχαστες σκηνές ανασυγκροτούν το γνωστό παραμύθι με μοναδικό τρόπο. Η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe, που είναι και ο επιμελητής της σειράς αυτών των εκδόσεων, είναι αριστουργηματική. Μας χαρίζει πολύχρωμους, μαγικούς ολοσέλιδους πίνακες ζωγραφικής που χάζευα με τις ώρες και ακροβατεί ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι με μεγάλη δεξιοτεχνία και επιδεξιότητα. Το εσωτερικό και το εξωτερικό του παλατιού ζωντανεύουν μέσα από μια εξαίρετη παλέτα χρωμάτων και μια πολυπρισματική τοποθέτηση. Τα μεγέθη, οι προοπτικές, οι οπτικές γωνίες είναι αξιέπαινα, το κάστρο δημιουργεί φόβο, η Πεντάμορφη γαλήνη και ηρεμία.

Το κείμενο συμπληρώνεται από τις τρυφερές επιστολές αγάπης που έγραφε η Πεντάμορφη και στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν πληροφορίες για την οικογένεια Γκονσάλβους, ανθρώπους που ζούσαν στην Ισπανία του 16^ου αιώνα και έπασχαν από υπερτρίχωση, κάτι άγνωστο τότε κι έτσι δέχονταν άσχημες συμπεριφορές από τον κόσμο που τους αντιμετώπιζε ως κτήνη και αλλόκοτα πλάσματα.

Βιβλίο Το κοριτσάκι με τα σπίρτα
Τίτλος πρωτοτύπου La petite fille aux allumettes
Συγγραφέας Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
Μετάφραση από τα δανικά Jean-Baptiste Coursaud
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα φτωχό κοριτσάκι που πουλάει σπίρτα παραμονή Πρωτοχρονιάς τουρτουρίζει από το κρύο και καταφεύγει στα σπίρτα του για να ζεσταθεί. Όμορφες εικόνες χαράς και ευδαιμονίας που δε θα ζήσει στην πραγματικότητα αρχίζουν να του κρατούν συντροφιά. Το πασίγνωστο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1845, αποτυπώνει μια τρομακτική αλήθεια της δικής μας εποχής: την αδιαφορία. Ένα φτωχό, μοναχικό, ορφανό κοριτσάκι πουλάει σπίρτα και μοιάζει με τον πόνο και τον θάνατο που συναντάμε καθημερινά στις οθόνες μας αλλά προσπερνάμε με αδιαφορία. Η αφθονία των αγαθών γύρω μας ή στα χέρια μας μας οπλίζει με αδιαφορία και μας ναρκώνει. Είναι σοκαριστικό το γεγονός πως η απανθρωπιά όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί αλλά έχει πλέον κυριαρχήσει, υποδαυλισμένη από τα μέσα δικτύωσης και ενημέρωσης. Μια κλασική συγκινητική ιστορία που με το τέλος της φέρνε δάκρυα στα μάτια ακόμη και του πιο σκληρού αναγνώστη.

Το παραμύθι υπήρξε μια προσωπική εμμονή για τον Benjamin Lacombe, μιας και το διάβαζε ξανά και ξανά όταν ήταν παιδί. Η θλίψη του μικρού κοριτσιού τον έκανε να πονάει και ταυτόχρονα τον παρηγορούσε, τον βοήθησε να αποδέχεται τη δική του θλίψη και του θύμιζε πως πάντα υπήρχε μια μοναξιά μεγαλύτερη από τη δική του. Τελικά έφτασε η στιγμή που εικονογράφησε το παραμύθι και μάλιστα ακολούθησε μια πρωτότυπη τεχνική, αυτήν του κάρβουνου ώστε η τραχύτητα, η σκοτεινιά και οι έντονες αντιθέσεις του να μπορούν να μεταφέρουν τη σκληρότητα της πραγματικότητας και την παγωνιά του πεζοδρομίου ενώ το κάρβουνο, αν το δούμε μεταφορικά, είναι η ύλη που παραμένει όταν το σπίρτο έχει πια καεί. Χιλιάδες άφθαστες λεπτομέρειες δημιουργούν ένα εικονογραφικό αριστούργημα, με προεξάρχον το χριστουγεννιάτικο δέντρο με τα χιλιάδες στολίδια του και τα κεριά του.

Οι εικόνες των οραμάτων αποτυπώνονται με ζωηρό και ντελικάτο γκουάς, με έμφαση στο κίτρινο φλούο, «σαν φωτεινή πληγή που κόβει τη νύχτα στα δύο». Οι οπτικές γωνίες είναι πρωτότυπες και μας ταξιδεύουν από μια πανοραμική θέα της πόλης, που είναι γεμάτη κόσμο καλοντυμένο και με γιορτινή διάθεση, στα ξυπόλητα πόδια του κοριτσιού που κρατάει το κουτί της με τα σπίρτα και με την ίδια λήψη τελειώνει η ιστορία, δημιουργώντας έναν εικαστικό ολοκληρωμένο κύκλο. Να σημειωθεί εδώ πως δεν είναι τυχαίο που βλέπουμε πράσινο, το χρώμα της ελπίδας, στη συσκευασία, κάτι που αντιτίθεται στο σκούρο και στο γκρι της υπόλοιπης εικόνας, για να μην αναφερθώ στο γεγονός πως το εξώφυλλο είναι αυτό το σπιρτόκουτο με το κοριτσάκι στο κέντρο του.. Το βλέμμα του κοριτσιού είναι τόσο διαπεραστικό που πολλές φορές έπαιρνα τα μάτια μου από πάνω της, αφού δεν μπορούσα να το βλέπω χωρίς να δακρύζω. Στο τέλος του βιβλίου καταγράφεται το χρονικό συγγραφής, επεξεργασίας και δημοσίευσης του παραμυθιού που είδε για πρώτη φορά το φως το 1845.

Βιβλίο Ο άνεμος στις ιτιές
Τίτλος πρωτοτύπου Le vent dans les saules
Συγγραφέας Kenneth Grahame
Απόδοση Gérard Joulié
Εικονογράφος Thibauld Prugne 
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ακροποταμιά, το Άγριο Δάσος, ο Πύργος του Βάτραχου κι ένας ολόκληρος κόσμος από δέντρα, φυτά, λουλούδια και ήχους κάθε λογής είναι το μαγικό σκηνικό όπου «παίζουν» το σαγηνευτικό έργο τους ο Νεροπόντικας, ο Τυφλοπόντικας, ο Ασβός, ο Βάτραχος κι ένα πλήθος ζωάκια του λόγκου. Βαρκάδες στο ποτάμι, εξερευνήσεις στο Άγριο Δάσος, περιπέτειες, συνθέτουν μια ιστορία καθημερινής χαράς με πλήθος απρόοπτα. Το μυθιστόρημα του Kenneth Grahame (1859-1932) δημοσιεύθηκε το 1908 κι αποτελεί ήδη κλασικό δείγμα της αγγλικής παιδικής λογοτεχνίας. Παρά τις πρώτες αρνητικές κριτικές, σύντομα κατέκτησε μικρούς και μεγάλους αφού ο Ασβός, ο Βάτραχος, ο Νεροπόντικας και ο Τυφλοπόντικας αποτελούν μια δεμένη παρέα και τονίζουν με τις περιπέτειες και τα παθήματά τους τα πλεονεκτήματα της φιλίας ενώ ταυτόχρονα, μέσα από ποικίλα περιστατικά, φωτίζονται τα ψεγάδια των ανθρώπινων σχέσεων. Κατά καιρούς υπήρξαν διάφορες διασκευές και μεταφράσεις σε όλο τον κόσμο και σήμερα, μέσα από μια καλαίσθητη έκδοση, φτάνει στα χέρια και της σημερινής γενιάς. Η εικονογράφηση του Thibauld Prugne είναι άκρως ατμοσφαιρική και ρεαλιστική, με πολλά χρώματα και καταπληκτικές αποτυπώσεις της ζωής των ηρώων του βιβλίου στον λόγγο. Ποτάμια, δάση, νερά, ζώα όλα αναπαριστώνται με άφθαστη τέχνη κι ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες. Φως και σκοτάδι, ασπρόμαυρο και έγχρωμο, κοντινά πλάνα και γενικές απόψεις, οι διαφορετικές εποχές του χρόνου, όλα συντροφεύουν το συναρπαστικό κείμενο με τον καλύτερο τρόπο.

Βιβλίο Η μικρή πριγκίπισσα
Τίτλος πρωτοτύπου Princesse Sara
Συγγραφέας Frances Hodgson Burnett
Απόδοση Jean-Claude Lamy 
Εικονογράφος Nathalie Novi 
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα αφορά την ιστορία της Σάρα Κρου, μιας εφτάχρονης κοπέλας που έρχεται με τον πάμπλουτο πατέρα της από την Ινδία στο Λονδίνο για να μπει στο οικοτροφείο της δεσποινίδας Μίντσιν, ένα σχολείο ειδικά για πλούσιες κοπέλες. Στο οικοτροφείο διακρίνεται από τα άλλα κορίτσια για την εξυπνάδα και τις γνώσεις της αλλά και για την ωριμότητα και την καλοσύνη της. Την αποκαλούν μικρή πριγκίπισσα επειδή είναι πάντα ντυμένη αλλά και φέρεται σαν πριγκίπισσα. Τα πράγματα όμως αλλάζουν για τη μικρή Σάρα όταν χάνει τον πατέρα της, τον μοναδικό άνθρωπο που είχε στον κόσμο, και μένει μόνη και απελπιστικά φτωχή. Το μυθιστόρημα της Frances Hodgson Burnett (1849-1924) δημοσιεύθηκε το 1905 κι ήταν εκτεταμένη μορφή ενός διηγήματος που είχε γράψει το 1887 κι είχε τραβήξει την προσοχή του κοινού. Το παιδικό αυτό μυθιστόρημα γνώρισε πολλές μεταφορές σε θέατρο, τηλεόραση και κινηματογράφο, με προεξάρχουσα την ταινία του 1939, όπου πρωταγωνίστρια ήταν το παιδί-θαύμα Σίρλεϋ Τεμπλ! Θάρρος, φαντασία, δυναμικότητα και απότομη ωρίμανση ενός παιδιού που μεγαλώνει στη σκιά του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά του κειμένου που μάγεψαν μικρούς και μεγάλους. Η ίδια η Σάρα, με το παιχνίδι φαντασίας που χρησιμοποιεί για να ξεφύγει από τον σκληρό κόσμο στον οποίο τελικά μεγαλώνει μόνη, είναι ένας φόρος τιμής στη φιλαναγνωσία! Η εικονογράφηση της Nathalie Novi είναι λες και ξεπήδησε από περιοδικό των αρχών του 20ού αιώνα, με άφθαστες λεπτομέρειες, άκρως ατμοσφαιρικές απεικονίσεις, χρώματα και υπέροχες οπτικές γωνίες (ειδική μνεία στο θλιμμένο βλέμμα της Σάρας!). Ο ρεαλισμός της απεικόνισης αναμιγνύεται ιδανικά με τη φαντασία και τον συναισθηματικό κόσμο του κοριτσιού, δημιουργώντας ένα αξέχαστο ταξίδι σε μικρούς και μεγάλους.

Βιβλίο Μπάμπι
Τίτλος πρωτοτύπου Bambi
Συγγραφέας Felix Salten
Διασκευή Nicolas Waquet
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Άννα Κοντολέων
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Κυκλοφόρησε το 1923 και απευθύνεται κυρίως σε ενήλικες, μιας και καταγράφει τη ζωή και τις περιπέτειες ενός νεαρού ελαφιού στο δάσος με σκληρό και ωμό τρόπο. Ο Μπάμπι είναι ένα γλυκό πλάσμα που αντιμετωπίζει διάφορες δοκιμασίες και ωριμάζει γνωρίζοντας τη μοναξιά, τον θάνατο, την επαφή με τους ανθρώπους. Η ιστορία είναι γεμάτη συμβολισμούς, μιας και είμαστε στην εποχή που έχει τελειώσει ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος και, ειδικά στην Αυστρία, έχει αρχίσει να γιγαντώνεται ένα κύμα αντισημιτισμού, τους οποίους ο καθένας μπορεί να εντοπίσει ξεκινώντας από το δάσος (Ευρώπη) που είναι γεμάτο κινδύνους και φτάνοντας σε πολλές λεπτομέρειες του κειμένου (αναμενόμενο λοιπόν να απαγορευτεί το 1936 από τη ναζιστική κυβέρνηση(. Σίγουρα όμως το βιβλίο δεν είναι μόνο αυτό, μιας και οι εκπληκτικές, ειδυλλιακές σκηνές της φύσης και της ηρεμίας που τη χαρακτηρίζει κάνουν τον αναγνώστη να ταξιδεύει, να ξεχνιέται και να απολαμβάνει ήχους και εικόνες που δύσκολα θα βρει στην καθημερινότητά του, που είναι γεμάτη άγχος, θόρυβο και υποχρεώσεις. Επιπλέον, οι δοκιμασίες και τα δεινά, που σπάνια έρχονται κατά μέτωπο, δείχνουν με έξυπνο τρόπο πώς είναι οι δυσκολίες στην ίδια τη ζωή, για την οποία πρέπει να είμαστε ετοιμοπόλεμοι σε κάθε κίνδυνο που καραδοκεί και να ελέγχουμε τους φόβους μας και τις δυνάμεις μας.

Η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe, που είναι και ο επιμελητής της σειράς αυτών των εκδόσεων, είναι αριστουργηματική. Η τεχνική του έχει διαρκείς εναλλαγές, μεταβαίνει από διχρωμία και απλό σκίτσο σε ολοζώντανα πορτρέτα των ζώων κι από κει σε πολύχρωμους, μαγικούς ολοσέλιδους πίνακες ζωγραφικής που χάζευα με τις ώρες. Το διαφανές εξώφυλλο με τη λεπτοβελονιά του θάμνου είναι κομψοτέχνημα. Όλοι οι χαρακτήρες, μικροί και μεγάλοι, πρωταγωνιστές και απλοί περαστικοί, ζωντανεύουν μέσα από μια εξαίρετη παλέτα χρωμάτων και μια πολυπρισματική τοποθέτηση. Προσέξτε τις λεπτοδουλεμένες βινιέτες που χωρίζουν το κείμενο σε δύο στήλες πώς αλλάζουν σε χρώματα και ενοίκους από εποχή σε εποχή και  δείτε πώς μεγαλώνει ο Μπάμπι μπροστά στα μάτια σας!

Βιβλίο Το νησί του θησαυρού
Τίτλος πρωτοτύπου L’Ile au trésor
Συγγραφέας Robert Lewis Stevenson
Εικονογράφος Etienne Friess
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι ένα περιπετειώδες μυθιστόρημα που αφηγείται μία ιστορία πειρατών και θαμμένου χρυσού και εκδόθηκε για πρώτη φορά ως βιβλίο το 1883. Γεμάτο ατμόσφαιρα εποχής, ενδιαφέροντες και πολυεπίπεδους χαρακτήρες και ασταμάτητη δράση. Πρόκειται για μία από τις πιο συχνά δραματοποιημένες ιστορίες και η επιρροή του βιβλίου σε δημοφιλείς αντιλήψεις σχετικά με τους πειρατές είναι τεράστια όπως για παράδειγμα, χάρτες θησαυρών με ένα “Χ” να σημειώνει το μέρος όπου είναι κρυμμένος ο θησαυρός, τροπικά νησιά και ναυτικούς με ένα ξύλινο πόδι και έναν παπαγάλο στον ώμο τους. Η εικονογράφηση της συγκεκριμένης είναι πρωτότυπη και πολύ τολμηρή. Ο Etienne Friess αποτυπώνει τις αγαπημένες περιπέτειες του νεαρού Τζιμ Χόκινς δίνοντας στους ήρωες ανθρωπόμορφη απεικόνιση ζώων! Ο πρωταγωνιστής είναι ένα ποντίκι, ο θαλασσόλυκος Μπίλι Μπόουνς είναι ταύρος, ο Λονγκ Τζον Σίλβερ είναι σκύλος κ. ά. Στον επίλογο διαβάζουμε: «Τα ζώα που επέλεξε τονίζουν τα ελαττώματα των αντρών της ιστορίας… που συχνά οδηγούνται από τα ένστικτά τους και αποκαλύπτουν τον ζωώδη χαρακτήρα τους». Και ως προς την τεχνική: «Τα γκουάς και οι ακουαρέλες… δίνουν ένταση στη ναυτική ατμόσφαιρα ενώ τα σχέδια με μολύβια σέπια τονίζουν τον ρυθμό της αφήγησης… Χάρη σε αυτήν την τολμηρή εικονογραφική προσέγγιση, το βιβλίο συνιστά, εκτός από μια καταιγιστική περιπέτεια με πειρατές, μια διερεύνηση της ανθρώπινης φύσης». Για άλλη μια φορά έχω μείνει άφωνος από την υπέροχη καλλιτεχνική δουλειά της σειράς, από τις πρωτότυπες και προκλητικές οπτικές γωνίες και προοπτικές, από τα εκπληκτικά «σαλόνια», από τη μυρωδιά της θάλασσας και του κινδύνου που λες και αναβλύζουν μέσα από τις σελίδες και με ταξιδεύουν στο νησί.

Η «Κόκκινη Κλωστή Δεμένη» με αυτούς τους δύο νέους τίτλους αποδίδεται σ’ έναν όμορφο εκδοτικό άθλο υλοποιώντας την επιθυμία των εκδοτών να παρουσιάσουν κλασικά κείμενα μ’ έναν καινούργιο τρόπο, προσεγγίζοντας έτσι ένα διαφορετικό κοινό απ’ αυτό στο οποίο απευθύνονται αυτά συνήθως. Η σειρά, με επιμέλεια του Μπενζαμέν Λακόμπ, είναι δομημένη γύρω από την εικόνα, σέβεται τα κλασικά έργα κι έχει ως στόχο να τα παρουσιάσει σε όσους αγαπούν την οπτική αφήγηση. Πρόκειται για καλαίσθητες και φροντισμένες εκδόσεις που δεν πρέπει να χάσετε!

Βιβλίο Μαντάμ Μπατερφλάι
Τίτλος πρωτοτύπου Madame Butterfly
Συγγραφέας Giacomo Puccini
Διασκευή-Εικονογράφηση Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το φίνο σαν πορσελάνη χαρτί, η λεπτοδουλεμένη βιβλιοδεσία μα πάνω απ’ όλα η πρωτοτυπία τού να ξετυλίγεται η ιστορία σε έναν αναδιπλούμενο πίνακα 8 μέτρων αντί για σελίδες με γοήτευσε. Πρόκειται για μια υψηλής αισθητικής δουλειά που σέβεται τον αναγνώστη και χάρη στα πανέμορφα σχέδια του Benjamin Lacombe, που έχει και την επιμέλεια του κειμένου, με ταξίδεψε στη μακρινή Ιαπωνία του 19^ου αιώνα και μου γνώρισε όχι μόνο τον περιβάλλοντα χώρο της Μαντάμ Μπατερφλάι αλλά και τον ψυχισμό της (ναι, ο εικονογράφος και συγγραφέας κατάφερε να αποδώσει με χρώματα και γραμμές ακόμη και τις ψυχολογικές διακυμάνσεις της πρωταγωνίστριας).

Σε γενικές γραμμές, η ιστορία της Μαντάμ Ματερφλάι έχει ως εξής: Αμερικανός αξιωματικός του Ναυτικού, παρασυρμένος από την εξωτική μαγεία της Ιαπωνίας, γοητεύεται από μια γκέισα, που ως γυναίκα αυτού του είδους απαγορεύεται να παντρευτεί, χρησιμοποιώντας όμως το κύρος του και τα λεφτά του ανατρέπει αυτό το έθιμο. Η Μαντάμ Μπατερφλάι αντιτίθεται έτσι στο αυστηρό κοινωνικό κατεστημένο και προσκολλάται πάνω του, αγαπώντας τον και πιστεύοντας στα λόγια του. Ο Πίνκερτον όμως σύντομα αναγκάζεται να φύγει κι όταν επιστρέφει στην Αμερική παντρεύεται τη γυναίκα που είχε αγαπήσει. Πώς θα αντιδράσει η Μαντάμ Μπατερφλάι, που πλέον έχει φέρει στον κόσμο και το παιδί τους;

Συγκινητική, τραγική και ρομαντική ιστορία που εδώ αποδίδεται με όμορφη, στρωτή και καλογραμμένη γλώσσα, χωρίζεται σε Πρόλογο και Τρεις Πράξεις και μου γνώρισε τα ήθη και τα έθιμα της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου. Η Μαντάμ Μπατερφλάι είναι ένα εύθραυστο πλάσμα, προσκολλημένο σε ένα φως που πίστευε πως δε θα την κάψει και άρα ξέφυγε από τη γνωστή συνήθεια, σύντομα όμως αυτό ακριβώς το φως έσπασε σε κομμάτια πληγώνοντάς την με έναν τρόπο που δεν περίμενε. Όσο ξεδιπλώνεται η ιστορία, η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe καταγράφει με κάθε λεπτομέρεια το περιβάλλον, το κλίμα, τους ανθρώπους της Ιαπωνίας και της ζωής της πρωταγωνίστριας. Τα χρώματα κυμαίνονται από το πιο σκοτεινό στο πιο φωτεινό, από τη χαρά στη λύπη και την εγκαρτέρηση. Και με το πέρας της ιστορίας, αν γυρίσει ο αναγνώστης τις αναδιπλούμενες σελίδες από την πίσω μεριά, θα ξαναζήσει την ιστορία με μια μαγευτική πρωτοτυπία: τα αισθήματα, οι στιγμές, η Μαντάμ Μπατερφλάι, σε χρώματα σέπιας, επιστρέφουν για να αναπαραστήσουν την ιστορία από την αρχή μόνο με εικόνες. Οι κοκκινολαίμηδες (που ο Πίνκερτον υποσχέθηκε στην εύθραυστη πορσελάνη του πως θα επιστρέψει την εποχή που φτιάχνουν το σπιτικό τους), τα λουλούδια που ανθίζουν και μαραίνονται, ο γύψινος διάκοσμος του προσώπου της που αρχίζει να καταρρέει, όλα είναι εκπληκτικά κομμάτια ενός ατυχούς love story και αγγίζουν την αισθητική τελειότητα.

Η «Μαντάμ Μπατερφλάι» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κόκκινη Κλωστή Δεμένη» είναι ένα πανέμορφο δώρο για όλους τους αναγνώστες, ακόμη και για όσους ξέρουν την ιστορία, γιατί η αισθητική επέμβαση και η σχεδόν κινηματογραφική απόδοση του λιμπρέτου αποτελούν ένα ενιαίο αρμονικό σύνολο, που γεμίζει συναισθήματα την ψυχή και απόλαυση τις περισσότερες αισθήσεις.

Βιβλίο Οι περιπέτειες του Πινόκιο
Τίτλος πρωτοτύπου Les aventures de Pinocchio
Συγγραφέας Carlo Collodi
Εικονογράφος Justin Brax
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Οι περιπέτειες του Πινόκιο» του Κάρλο Κολόντι (ψευδώνυμο του Κάρλο Λορεντσίνι) κυκλοφόρησαν σε βιβλίο το 1883, ενώ αρχικά ήταν μια σειρά συνεχειών για το περιοδικό «Giornale per I bambini» (1881-1882). Η χαρακτηριστική επιμήκυνση της μύτης του ήρωα όταν λέει ψέματα είναι κάτι που πέρασε στην ευρύτερη φαντασία των παιδιών και στην καθημερινότητα του λόγου ως παρομοίωση. Σύμφωνα με το ίδρυμα «Fondazione Nazionale Carlo Colodi», που βασίστηκε σε πηγές της UNESCO, το μυθιστόρημα μέχρι σήμερα έχει μεταφραστεί σε πάνω από 300 γλώσσες, κάτι που το κάνει τη δημοφιλέστερη μεταφρασμένη μη θρησκευτική έκδοση κι ένα από τα πιο ευπώλητα βιβλία. Κατά καιρούς υπήρξαν διάφορες διασκευές και μεταφράσεις σε όλο τον κόσμο και σήμερα, μέσα από μια καλαίσθητη έκδοση της «Κόκκινης Κλωστής Δεμένης», φτάνει στα χέρια και της σημερινής γενιάς. Η νέα σειρά των κομψών αυτών εκδόσεων απευθύνεται σε παιδιά από 8 ετών και πάνω και δίνει μια νέα ώθηση σε κλασικά, αγαπημένα κείμενα που συντρόφεψαν τα βράδια της παιδικής μας ηλικίας.

Διδακτική και συναρπαστική είναι η ιστορία, με πολλές και παραστατικές περιγραφές κι ένα μεγάλο σύνολο από αναποδιές, εμπόδια και ανατροπές. Ο Πινόκιο είναι μια ξύλινη μαριονέτα που θέλει να γίνει αληθινό αγόρι, έχει τα εφόδια για να το καταφέρει όμως οι πειρασμοί είναι πάρα πολλοί κι αυτός ένα αθώο παιδί! Ως βασικό άξονα της ιστορίας έχουμε ένα ευρηματικό δίπολο: από τη μια ο πατέρας του που στερείται τα πάντα για να τον σπουδάσει αλλά ο Πινόκιο τα φορτώνει στον κόκορα, από την άλλη η καλή του Νεράιδα που τον φροντίζει σαν δικό της παιδί αλλά εκείνος δε σταματά να την απογοητεύει. Η φαντασία του Κάρλο Κολόντι καταφέρνει να μετουσιώσει τα ολισθήματα, τις «πονηρές» σκέψεις, τα ψέματα και τα ηθικά λάθη της παιδικής ηλικίας σε υπαρκτούς κινδύνους και να συγκροτήσει μια σπονδυλωτή ιστορία γεμάτη συνετούς γρύλους, άτακτους συμμαθητές, μεταμελημένους γαϊδάρους, ανήσυχους γονείς, καθώς όλα αυτά τα τοποθετεί σ’ ένα περιβάλλον οικείο στον μικρό αναγνώστη. Ποιο παιδί δε θέλει να παίζει και να διασκεδάζει όλη μέρα αντί να κλείνεται σ’ ένα σχολείο και να μελετάει; Ποιο παιδί δεν είναι εύκολο να πειστεί για το εύκολο κέρδος; Ποιο παιδί δε θα παρασυρθεί από ανθρώπους που του κάνουν τον καλό αλλά έχουν τις δικές τους βλέψεις; Έτσι κάνει κι ο Πινόκιο και μετά τρέχει μετανιωμένος για τα λάθη του πίσω στους ανθρώπους που τον αγαπάνε και τον φροντίζουν.

Πάντως, μου έκανε εντύπωση που στο κείμενο περιγράφονται θάνατοι και ακρωτηριασμοί, κρεμάλες και πνιγμοί, καθώς και σχολικοί καβγάδες, τους οποίους υποστηρίζει ο συγγραφέας ως μέσον αποδοχής σε μια κοινότητα, ακολουθώντας τον νόμο του πιο δυνατού! Πολύ πιθανόν όλα αυτά υπάρχουν για να «φοβίσουν» περισσότερο και πιο απτά τους αναγνώστες όμως δεν παύουν να ξενίζουν σ’ ένα παιδικό ανάγνωσμα. Σε αντιστάθμισμα, έχουμε συναντήσεις με δελφίνια και σκυλιά, τρυφερές σκηνές αγάπης με τη Νεράιδα, τη γλυκόπικρη αντάμωση Πινόκιο και Τζεπέτο μετά από πολλά χρόνια που ο δόλιος πατέρας έψαχνε το παιδί του και άλλα. Οι περιπέτειες του Πινόκιο είναι μια διαρκής πορεία προς την ενηλικίωση, μια έξυπνη αλληγορία της αληθινής ζωής, γι’ αυτό και δεν είναι τυχαίο που τελικά ο ήρωας αυτός γίνεται πραγματικό αγόρι όταν κλείνει οριστικά τ’ αυτιά του στις σειρήνες που συναντάει στο διάβα του κι αφοσιώνεται στη φροντίδα και την περιποίηση του «πατέρα» του, κάτι που οφείλουν να κάνουν όλοι απέναντι στους ανθρώπους που τους μεγάλωσαν και τους ανέθρεψαν.

Μηνύματα, διδάγματα και ηθικά νοήματα, όπως έγραψα και πριν, πάμπολλα: σεβασμός απέναντι στους γονείς, η κακή συμπεριφορά οδηγεί πάντα σε δύσκολα και παραβατικά μονοπάτια, να μην εμπιστευόμαστε ανθρώπους που υπόσχονται άμεσα τεράστια κέρδη γιατί θα είναι απατεώνες, να μη λέμε ψέματα γιατί είναι το χειρότερο μειονέκτημα για ένα παιδί και φαίνονται αμέσως (ψέματα με κοντά πόδια και ψέματα με μακριά μύτη, όπως λέει και η Νεράιδα) και τόσα άλλα είναι διάσπαρτα στο βιβλίο, βοηθώντας με ευφάνταστο και διδακτικό τρόπο παιδιά να κατανοήσουν τους κανόνες συμπεριφοράς τους στο σχολείο και στην οικογένεια. Κι όλα αυτά ενώ (ή καλύτερα ακριβώς επειδή) στη συγκεκριμένη έκδοση αφαιρέθηκαν επτά κεφάλαια που καθυστερούσαν τη δράση, κάποιοι διάλογοι και περιγραφές περιορίστηκαν και κάποιοι «δύσκολοι» όροι αποδόθηκαν με διαφορετικό τρόπο.

Η εικονογράφηση της Ζυστίν Μπραξ είναι αριστουργηματική. Χρησιμοποιώντας ακρυλικά χρώματα δημιουργεί ένα εξαίρετο αποτέλεσμα και μια νέα οπτικοποίηση σε αγαπημένες φιγούρες όπως η Νεράιδα, ο Γάτος και η Αλεπού, ακόμη κι ο ίδιος ο Πινόκιο. Ξεφυλλίζοντας το μυθιστόρημα χανόμουν με τις ώρες στο υπέροχο σύμπαν της ξύλινης μαριονέτας με τους χιλιάδες κινδύνους αλλά και απολαύσεις. Οι ολοσέλιδες εικόνες εναλλάσσονται με μικρά καρέ εμπνευσμένα από τα αντικείμενα που φαίνεται να πρωταγωνιστούν σε κάθε κεφάλαιο. Γαλάζιο, καφέ, πράσινο, μπλε αλλά και ασπρόμαυρες ή γκρι απεικονίσεις ζωντανεύουν τόσο όμορφα και παραστατικά της περιπέτειες ενώ στην τελευταία σελίδα η απεικόνιση του Πινόκιο ως παιδιού είναι υπέροχη! Το μεγάλο μέγεθος του βιβλίου επιτρέπει χιλιάδες λεπτά ενατένισης και παρατήρησης, βυθίζει τον αναγνώστη σ’ ένα χρωματιστό σύμπαν και δημιουργεί μαγευτικά τοπία που αφήνουν τη φαντασία ελεύθερη!

Η «Κόκκινη Κλωστή Δεμένη» με αυτό το βιβλίο αποδίδεται σ’ έναν όμορφο εκδοτικό άθλο υλοποιώντας την επιθυμία των εκδοτών να παρουσιάσουν κλασικά κείμενα μ’ έναν καινούργιο τρόπο, προσεγγίζοντας έτσι ένα διαφορετικό κοινό απ’ αυτό στο οποίο απευθύνονται αυτά συνήθως. Η σειρά, με επιμέλεια του Μπενζαμέν Λακόμπ, είναι δομημένη γύρω από την εικόνα, σέβεται τα κλασικά έργα κι έχει ως στόχο να τα παρουσιάσει σε όσους αγαπούν την οπτική αφήγηση. Διαβάζουμε στον επίλογο του βιβλίου: «Ο καλλιτέχνης που επιλέχθηκε να δουλέψει πάνω σε κάθε κείμενο είναι ο ίδιος στενά συνδεδεμένος με αυτά, με αποτέλεσμα να παρουσιάζει μια προσωπική, υποκειμενική και ειλικρινή οπτική του έργου. Αυτό είναι το κλειδί της συγκεκριμένης σειράς: το σύμπαν κάθε κειμένου παραμένει μοναδικό ενώ ταυτόχρονα αποτελεί μέλος μιας μεγάλης οικογένειας κλασικών έργων με σύγχρονη εικονογράφηση». Είναι μια καλαίσθητη και φροντισμένη έκδοση που δεν πρέπει να χάσετε.

Βιβλίο Ο μάγος του Οζ
Τίτλος πρωτοτύπου Le magicien d’ Oz
Συγγραφέας Lyman Frank Baum
Διασκευή Sebastien Perez
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κλασικό μυθιστόρημα του Lyman Frank Baum δημοσιεύθηκε το 1900 με τον τίτλο «Ο θαυμαστός μάγος του Οζ» και σύντομα απέκτησε μεγάλη δημοτικότητα, με αποτέλεσμα ο συγγραφέας να γράψει άλλες δεκατρείς ιστορίες ως συνέχεια του βιβλίου! Πρόκειται για μια υπέροχη ιστορία, που διαδραματίζεται σε μια φανταστική χώρα και είναι γεμάτη από χαρακτήρες και πλάσματα που μόνο στα παραμύθια μπορείς να βρεις αλλά ταυτόχρονα αναφέρεται σε πράγματα οικεία, τουλάχιστον για τα αμερικανόπουλα στα οποία εξαρχής απευθύνεται, όπως τα ποντίκια, τα σκιάχτρα και τα καλαμπόκια, ακόμη και οι κυκλώνες. Τα μικρά παιδιά, διαβάζοντας το κείμενο, παρασύρονται από μια σειρά συναρπαστικών περιπετειών, ταξιδεύουν σε μια χώρα μακρινή και ταυτόχρονα έχουν σημεία αναφοράς αντικείμενα που βλέπουν και χρησιμοποιούν στην καθημερινότητά τους. Αυτό το γνώρισμα απέδωσε στο κείμενο την ιδιότητα του «πρώτου σύγχρονου αμερικανικού παραμυθιού», άλλωστε η Ντόροθι έρχεται από το Κάνσας!

Ο συγγραφέας ακολουθεί την ιδέα του Λιούις Κάρολ που είχε γράψει την «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» να μη γεμίσει το κείμενό του με διδακτισμούς και ηθικοπλαστικά μηνύματα, φρόντισε λοιπόν να γεμίσει απλώς τις σελίδες με σκηνές και περιστατικά γεμάτα σασπένς και φαντασία. Από την άλλη βέβαια ο καθένας μπορεί να βρει μια ποικιλία από αλληγορίες και ως εκ τούτου να καταλήξει σε ποικίλα συμπεράσματα, μιας και τα πλάσματα που περνάνε από την ιστορία, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των πρωταγωνιστών, η χρήση κάποιων αντικειμένων μπορεί να συμβολίζουν πολλά και να μη βρίσκονται τυχαία στο κείμενο. Σε γενικές γραμμές πάντως δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει πως το κείμενο εν όλω είναι μια καυστική κριτική της οικονομικής κρίσης της αμερικανικής κοινωνίας στα τέλη του 19^ου αιώνα, όταν με νόμο αχρηστεύτηκε το νόμισμα και δόθηκε αξία στον χρυσό: η Ντόροθι με τ’ ασημένια παπούτσια (κόκκινα έγιναν στην ταινία του 1939 κι ήταν τόσο μεγάλη η επιτυχία της που όλοι πιστεύουν πως και στο βιβλίο ήταν το ίδιο χρώμα) είναι ο λαός που έχει σαστίσει με τις αλλαγές, το σκιάχτρο οι καταχρεωμένοι αγρότες, ο τενεκεδένιος ξυλοκόπος οι εξαθλιωμένοι εργάτες, το λιοντάρι ο πολιτικός που ηττήθηκε στις εκλογές για τη μεταρρύθμιση αυτή και ο Οζ είναι ο διεφθαρμένος απατεώνας και αντίπαλος του ηττημένου πολιτικού.

Σε γενικές γραμμές το κείμενο είναι ένας ύμνος στη φιλία και στην αγάπη για τη ζωή, περιγράφει παραστατικά και μέσα από διαφορετικά παραδείγματα πόσες φορές θα δοκιμαστεί ένας δεσμός, μια επαφή, ακόμη κι η αγάπη και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να παραμείνει κανείς ακέραιος, ηθικός, ο ίδιος του ο εαυτός, χωρίς να προδώσει τις αρχές και τις αξίες του. Μάτσκιν, καλιντά, καλές και κακές μάγισσες, αδιαπέραστα δάση, ποντίκια και υπνοφόρες παπαρούνες, ιπτάμενοι πίθηκοι και τόσα άλλα βοηθάνε την Ντόροθι και την παρέα της να αντιμετωπίσουν τους φόβους τους, τους βοηθούν ή τους κυνηγούν, τους υποστηρίζουν ή τους εμποδίζουν. Η διασκευή του Sebastien Perez σέβεται απόλυτα το αρχικό κείμενο και παραμένει πιστό στην ιδέα και το πνεύμα που διέπει τον αυθεντικό «Μάγο του Οζ», με μια σημαντική διαφορά που δίνει νέα πνοή στις περιπέτειες της παρέας: βασικός αφηγητής είναι το σκιάχτρο και αποδίδεται τόσο παραστατικά και ανθρωπομορφικά που πολλές φορές δάκρυσα με τα παθήματά του.

Η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe, που είναι και ο επιμελητής της σειράς αυτών των εκδόσεων, είναι αριστουργηματική. Η τεχνική του έχει διαρκείς εναλλαγές, μεταβαίνει από διχρωμία και απλό σκίτσο σε ολοζώντανα πορτρέτα των ηρώων κι από κει σε πολύχρωμους, μαγικούς ολοσέλιδους πίνακες ζωγραφικής που χάζευα με τις ώρες και τουλάχιστον οι πρώτοι σίγουρα θα κοσμούσαν αγροτικά σπίτια της αμερικανικής υπαίθρου με τη θεματολογία τους. Όλοι οι χαρακτήρες, μικροί και μεγάλοι, πρωταγωνιστές και απλοί περαστικοί, ζωντανεύουν μέσα από μια εξαιρετική παλέτα χρωμάτων και μια πολυπρισματική τοποθέτηση. Αγαπημένες μου εικόνες αυτές που απεικονίζουν την περιπέτεια της Ντόροθι και της παρέας της στην κοιλάδα με τις παπαρούνες αλλά και όσες αφορούν τον Κορν, έναν ήρωα που αγάπησα βαθιά και καταγράφεται τόσο παραστατικά και ρεαλιστικά.

Η «Κόκκινη Κλωστή Δεμένη» με αυτό το βιβλίο αποδίδεται σ’ έναν όμορφο εκδοτικό άθλο υλοποιώντας την επιθυμία των εκδοτών να παρουσιάσουν κλασικά κείμενα μ’ έναν καινούργιο τρόπο, προσεγγίζοντας έτσι ένα διαφορετικό κοινό απ’ αυτό στο οποίο απευθύνονται αυτά συνήθως. Η σειρά, με επιμέλεια του Μπενζαμέν Λακόμπ, είναι δομημένη γύρω από την εικόνα, σέβεται τα κλασικά έργα κι έχει ως στόχο να τα παρουσιάσει σε όσους αγαπούν την οπτική αφήγηση. Διαβάζουμε στον επίλογο του βιβλίου: «Ο καλλιτέχνης που επιλέχθηκε να δουλέψει πάνω σε κάθε κείμενο είναι ο ίδιος στενά συνδεδεμένος με αυτά, με αποτέλεσμα να παρουσιάζει μια προσωπική, υποκειμενική και ειλικρινή οπτική του έργου. Αυτό είναι το κλειδί της συγκεκριμένης σειράς: το σύμπαν κάθε κειμένου παραμένει μοναδικό ενώ ταυτόχρονα αποτελεί μέλος μιας μεγάλης οικογένειας κλασικών έργων με σύγχρονη εικονογράφηση». Είναι μια καλαίσθητη και φροντισμένη έκδοση που δεν πρέπει να χάσετε!