Βιβλίο Snap
Τίτλος πρωτοτύπου Snap
Συγγραφέας Belinda Bauer
Μεταφραστής Νίκος Ιβραηνίας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Snap» είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ αγωνίας και διαρκών ανατροπών, μόνο που έχει προστεθεί ένα ακόμη λιθαράκι στα γνωστά θετικά χαρακτηριστικά που οφείλει να έχει ένα τέτοιο βιβλίο: αγκαλιάζει με στοργή και αγάπη όλους τους χαρακτήρες! Δεν πρόκειται δηλαδή απλώς για ένα αστυνομικό βιβλίο που περιμένεις να βρεθεί ο δολοφόνος της Αϊλίν, να συλληφθεί ο Χρυσόμαλλος ή να διαπιστώσεις τι πραγματικά συμβαίνει μεταξύ Κάθριν και Άνταμ. Είναι ένα στέρεα δομημένο μυθιστόρημα που εξελίσσει τους χαρακτήρες του και τους ωριμάζει, τους χειρίζεται δηλαδή σα στρατηγικά τοποθετημένα πιόνια στη σκακιέρα της φαντασίας της συγγραφέως, χαρίζοντας στον αναγνώστη ένα πραγματικά καλό κείμενο. Τίποτε δεν είναι αυτό που δείχνει κι εκεί που περίμενα να συμβεί κάτι προβλεπόμενο, μια μικρή κίνηση, μια αντίδραση αναμενόμενη, εκεί εισέρχεται ο ανθρώπινος παράγοντας και η συγγραφική ευρηματικότητα, οπότε αρκετές φορές έμεινα άφωνος κι άρχισα να διαβάζω μανιωδώς παρακάτω. Η γραφή όμως, με τις στοχευμένες περιγραφές άψυχων αντικειμένων και έμψυχων πλασμάτων και τους ρεαλιστικούς διαλόγους, δε με άφηνε να προχωρήσω γρήγορα, γιατί κάτι σημαντικό θα μπορούσε να κρύβεται πίσω από τις λέξεις ή τις σκηνές, οπότε γιατί να το χάσω;

Φυσικά, ο αγαπημένος μου χαρακτήρας είναι ο Τζακ, ο μικρότερος Γιάννης Αγιάννης της σύγχρονης λογοτεχνίας, αέναα κυνηγημένος από τον θηλυκό Ιαβέρη, δηλαδή τη Δικαιοσύνη. Ο Τζακ και οι μικρότερες αδελφές του, Τζόι και Μέρι, μένουν μόνοι με τον πατέρα τους, που μαζεύει φανατικά τις εφημερίδες για να διαβάζει τις εξελίξεις στην εξαφάνιση της γυναίκας του, μια μανία που κληρονομεί στα παιδιά του, τα οποία δε διστάζει να εγκαταλείψει κι αυτός μετά την ανεύρεση του πτώματος της μητέρας τους. Τα τρία παιδιά μεγαλώνουν σε άθλιες συνθήκες και οι περιγραφές του σπιτιού τους, με τις εφημερίδες να έχουν καταλάβει κάθε εκατοστό του, είναι ανατριχιαστικές. Ο Τζακ δε σκοπεύει ν’ αφήσει την πρόνοια να τους πάρει κι έτσι κάνει διάφορες μικροαπατεωνιές χάρη σ’ έναν τύπο που είναι «μέσα στα κόλπα».

Το σπίτι όπου μένουν τα τρία παιδιά είναι γεμάτο εφημερίδες, ακούνητους χάρτινους τοίχους που εμποδίζουν το φως να μπει και φυσικά αποτελούν τροφή για ποντίκια και άλλα έντομα. Πόσο δύσκολο είναι για τον Τζακ να «κάνει κουμάντο» με δυο μικρότερα αδέλφια που γκρινιάζουν, πεινάνε και προσπαθούν να σταθούν στα πόδια τους; Πείνα, μιζέρια, φτώχεια και διαρκής αγωνία να μην τους ανακαλύψει κανείς. Ο Τζακ προβαίνει σε μια πράξη που θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου, ευχόμενος σύντομα να αποδοθεί δικαιοσύνη και να βρεθεί ο δολοφόνος, αυτό όμως δε θα είναι παρά μόνο το κερασάκι στην τούρτα, μιας και τα απόνερα του διαβήματός του θα παρασύρουν πολλούς.

Εξίσου ενδιαφέρων είναι και ο αρχιεπιθεωρητής Μάρβελ που αναγκάζεται από τις ανθρωποκτονίες να ασχοληθεί με τις διαρρήξεις, συγκεντρώνοντας γύρω του μια ενδιαφέρουσα ομάδα: τον αρχιφύλακα Ρένολντς, τον αστυφύλακα Τόμπι Πάροτ και την ντετέκτιβ Ελίζαμπεθ Ράις. Αναγκάζεται να κάνει τα ξινά γλυκά και ν’ ασχοληθεί με την υπόθεση του Χρυσόμαλλου, σύντομα όμως θα βρεθεί μπλεγμένος σε μια ιστορία με απρόσμενες διαστάσεις. Οι συνάδελφοί του είναι άνθρωποι καθημερινοί, απλοί, με τις αγωνίες και τις ανασφάλειές τους και συγκροτούν μια προσεγμένη ομάδα, χωρίς ακρότητες και υπερβολές.

Η Αϊλίν, άλλος ένας προσεγμένος χαρακτήρας, χωρίς να το ξέρει, είναι ο κινητήριος άξονας γύρω από τον οποίο θα στραφούν πολλοί από τους χαρακτήρες για έναν ανατρεπτικό λόγο αλλά δε μου άρεσε και πολύ το γεγονός πως την εξέλιξη και το φινάλε της ιστορίας της η συγγραφέας τα αφήνει ανοιχτά, παρ’ όλο που υπάρχει αιτία και γι’ αυτό. Τέλο;, ο Χρυσόμαλλος είναι ένας διαρρήκτης που έχει κι αυτός ανοιχτούς λογαριασμούς με το παρελθόν του και οι πράξεις του είναι απόλυτα δικαιολογημένες.

Snap είναι ένα παιχνίδι με χαρτιά, το αγαπημένο της Τζόι, που το έπαιζε με τις κούκλες της, όπου ο παίχτης πρέπει να ταυτίσει όμοια χαρτιά από διαφορετικές στοίβες. Έτσι ακριβώς αισθάνθηκα κι εγώ διαβάζοντας το βιβλίο, μιας και κάθε χαρτί-χαρακτήρας είναι γυρισμένο σε διαφορετική στοίβα, οπότε έπρεπε να έχω τον νου μου σε όλες τις παράλληλες στοίβες-πλοκές για να εντοπίσω τις ομοιότητες και μακροπρόθεσμα να ολοκληρώσω ένα γρήγορο, άνευ προηγουμένου και προκλητικό παζλ. Πρώτη φορά ένιωσα τέτοια ένταση και το μυαλό μου δε σταματούσε στιγμή να δουλεύει, να ψάχνει, να ερευνά ενώ ταυτόχρονα απολάμβανα κάθε λεπτομέρεια από τις ζωές των πρωταγωνιστών και των δευτεραγωνιστών, νιώθοντας πως είμαι κι εγώ στο πλάι τους, τους ακούω, τους ζηλεύω, τους μισώ, τους συμβουλεύω και τους συμβουλεύομαι.

Συνεχείς ανατροπές, αναδρομές στο παρελθόν που χαρίζουν κι από ένα ψήγμα της αλήθειας που κρύβεται πίσω από τα γεγονότα, καταιγιστική, κινηματογραφική δράση, ρεαλιστική απεικόνιση διαφορετικών συνθηκών ζωής (παιδιά που κρύβονται από την πρόνοια χωρίς να έχουν εισοδήματα, μεσοαστοί που στεγάζουν όνειρα κι ευτυχία σ’ ένα σπίτι, άστεγοι και πώς επιβιώνουν) κλπ. είναι μερικά από τα γνωρίσματα του νέου μυθιστορήματος της Belinda Bauer, της οποίας απολαμβάνω όλο και περισσότερο κάθε καινούργιο της κείμενο.

Βιβλίο Άκου τους νεκρούς
Τίτλος πρωτοτύπου Rubbernecker
Συγγραφέας Belinda Bauer
Μεταφραστής Βασιλειάνα Ζηκίδη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτές είναι οι κεντρικές ιστορίες που διαπραγματεύεται το νέο μυθιστόρημα της Belinda Bauer, ένα βιβλίο γεμάτο σασπένς, ανατροπές, εκπλήξεις και πάμπολλα μηνύματα και διλήμματα. Είχα πολύ καιρό να διαβάσω κάτι που θα με άφηνε με ανοιχτό το στόμα και ταυτόχρονα θα διείσδυε τόσο πολύ στην ψυχολογία και την κοινωνιολογία των ανθρώπων που να μη θέλω να διαβάσω παρακάτω γιατί θα ερχόμουν αντιμέτωπος με δικά μου ηθικά προβλήματα και φοβόμουν πως θα συναινούσα σε πολλά από αυτά που προκύπτουν στην πορεία της ανάγνωσης. Πολυεπίπεδο, ευρηματικό και με γρήγορο ρυθμό, με σημάδεψε αρκετά και μου έδωσε να καταλάβω πόσο «ευάλωτοι» και εύπλαστοι είμαστε εμείς οι άνθρωποι μπροστά στις πραγματικά δύσκολες καταστάσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε.

Το σύνδρομο Άσπεργκερ είναι μια ισόβια διαταραχή που επηρεάζει το πώς το άτομο αντιλαμβάνεται τον κόσμο, επεξεργάζεται τις πληροφορίες που λαμβάνει και αλληλεπιδρά με άλλα άτομα. Αποτελεί όπως και ο κλασσικός αυτισμός μια «διαταραχή φάσματος» επειδή επηρεάζει τα άτομα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και σε ποικίλο βαθμό. Ενώ υπάρχουν πολλές ομοιότητες ανάμεσα στο σύνδρομο Άσπεργκερ και τον κλασσικό αυτισμό, τα άτομα με Άσπεργκερ έχουν λιγότερα προβλήματα με τη λεκτική επικοινωνία και έχουν συνήθως μέση ή και ανώτερη νοημοσύνη. Δεν υποφέρουν συνήθως από τις μαθησιακές δυσκολίες που συνδέονται με τον αυτισμό, αλλά ενδέχεται να παρουσιάσουν συγκεκριμένα μαθησιακά προβλήματα όπως δυσλεξία, δυσπραξία ή άλλες καταστάσεις όπως διαταραχή ελλειμματικής προσοχής – υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ).

Ο Πάτρικ Φορτ λοιπόν, που από τα πέντε του κατάλαβε πως κάτι του συμβαίνει, είναι ένας χαρακτήρας που μιλάει, δρα και σκέφτεται με τον δικό του, ιδιόρρυθμο τρόπο, κάτι που εύκολα παρεξηγείται από τους γύρω του (ειδικά στο σχολείο). Τρώει το φαγητό του με αλφαβητική σειρά, αφαιρεί οτιδήποτε κόκκινο, σιχαίνεται να τον αγγίζουν, αποδομεί μηχανικά μέρη, είναι σε θέση να λύσει τον κύβο του Ρούμπικ σε όποια φάση κι αν του τον δώσεις, αλλά πάνω απ’ όλα για κείνον όλα είναι ερώτηση και απάντηση, αίτιο και αιτιατό. Δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί τις μεταφορές και τις παρομοιώσεις, ούτε να νιώσει συναισθήματα όπως ο έρωτας. Αυτή η προσωπικότητα λοιπόν δεν είναι εύκολο να διαπαιδαγωγηθεί και να μεγαλώσει σωστά. Για τον λόγο αυτόν, οι γονείς του Πάτρικ τσακώνονταν συνέχεια, με τον πατέρα να δίνει όλη του την αγάπη, υπομονή και κατανόηση και να επικοινωνεί με τον τρόπο που θέλει ο γιος του ενώ αντίθετα η μητέρα είναι μια γυναίκα που έχει παραιτηθεί, δε θέλει αυτό το παιδί στη ζωή της, όχι γιατί της χαλάει το ίματζ αλλά γιατί είναι ένα αλλοπρόσαλλο πλάσμα, που η ίδια δεν έχει την υπομονή και την αγάπη να του αφιερωθεί. Αυτές οι επικίνδυνες ισορροπίες θα ταραχτούν διά παντός μετά το μυστηριώδες τροχαίο του πατέρα, οπότε η μάνα αρχίζει να κυλάει στον αλκοολισμό, αδιαφορώντας πασιφανέστατα για το παιδί της, κάνοντας τα πάντα για να νιώσει ανεπιθύμητο και με μεγάλη ανακούφιση το διώχνει για τη φοιτητική εστία του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ.

Αυτό το οικογενειακό υπόβαθρο στοιχειώνει σε όλο το μυθιστόρημα τον Πάτρικ, γιατί δε βρίσκει τις απαντήσεις που ζητάει, το ανθρώπινο σώμα παραμένει σώμα και οι σκέψεις του για τη μεταθανάτια ζωή δεν μπορούν να ολοκληρωθούν μελετώντας σάρκες και ίνες. Ταυτόχρονα, χάρη σε αυτές τις νοητικές ικανότητες, ανακαλύπτει πως το πτώμα που ανατέμνει στο πλαίσιο των μαθημάτων, έχει διαγνωστεί με λάθος αιτία θανάτου κι επιπλέον έχει δολοφονηθεί! Είναι εκπληκτική η σύλληψη και καταγραφή αυτής της ιδέας, μιας και το αίτιο θανάτου και οι συνθήκες υπό τις οποίες το ανακαλύπτει ο Πάτρικ ήταν κάτι που με άφησε άναυδο. Και τώρα αρχίζει το αστυνομικό κομμάτι της υπόθεσης, με ανθρωποκυνηγητά, ανατροπές, αγωνία, γενικώς φρενίτιδα!

Το μυθιστόρημα ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με τους ανθρώπους που είναι σε κώμα κι έτσι δίνεται η ευκαιρία στη συγγραφέα να περάσει με άνεση όλα τα πολύπλευρα και αντικρουόμενα συναισθήματα και σκέψεις της γι’ αυτές τις καταστάσεις. Όταν ο άνθρωπος που αγαπάς πέφτει σε κώμα, ως ποιο σημείο φτάνει η αισιοδοξία σου ότι θα γίνει καλά; Πόσο παράλογα μεγεθύνεις την ελπίδα όταν ένα ακούσιο τικ το περνάς ως προσπάθεια του νοσηλευόμενου να επανακάμψει στη ζωή; Και τι γίνεται με την ευθανασία; Είναι ευτύχημα για τον ασθενή ή για τον συγγενή; Πόσο πολύ έχουμε το δικαίωμα να κρατάμε κάποιον ζωντανό όσο είναι σε κώμα; Πόσες περιπτώσεις είναι αυτές κατά τις οποίες ο ασθενής ανένηψε πλήρως ή σε κατάσταση φυτού, συγκριτικά με όλους τους άλλους που ακόμη παλεύουν; Σε ποιον βαθμό έχει ο γιατρός το δικαίωμα να παίρνει μόνος του τις αποφάσεις για λογαριασμό των συγγενών; Διλήμματα και απόψεις που αποτυπώνονται στις σκηνές του μυθιστορήματος επί του πρακτέου.

Αν έχει ο αναγνώστης γερό στομάχι, θα αντέξει τις λεπτομερέστατες και αηδιαστικά ουδέτερες περιγραφές των πτωμάτων και των μαθημάτων ανατομίας, που ήταν απόλυτα χρήσιμες για καλύτερη ατμόσφαιρα και αληθοφάνεια της αφήγησης. Προσωπικά, δεν άντεξα σε πολλά σημεία κι αν ήμουν και μπροστά θα είχα λιποθυμήσει τουλάχιστον εκατό φορές. Έτσι όμως δίνει καλύτερα η Belinda Bauer τις συνθήκες υπό τις οποίες σπουδάζουν οι φοιτητές και ταυτόχρονα τόσο ρεαλιστικά το γεγονός πως είναι απλώς πτώματα. Ειδικά από το σημείο που ο Πάτρικ καταφεύγει σε, για τους λογικά σκεπτόμενους, ακραίες, για τον ίδιο όμως απαραίτητες ενέργειες ώστε να τεκμηριώσει τις απόψεις του για τη δολοφονία, ειλικρινά τα χρειάστηκα. Το σύνολο όμως του κειμένου ήταν τόσο ανατριχιαστικό και συναρπαστικό που έκανα τα πάντα για να αδιαφορήσω για τις λεπτομέρειες αυτές.

Αυτό που μου άρεσε ακόμη περισσότερο ήταν που η περιπέτεια του Πάτρικ του έδωσε τα εφόδια, τη δύναμη και την επαγωγική σκέψη να επιστρέψει στη μητέρα του και να έρθει αντιμέτωπος με το γεμάτο ερωτηματικά παρελθόν του. Η συγγραφέας κρατάει τη μεγαλύτερη ανατροπή για το τέλος, δίνοντάς μου ένα τρομερό χαστούκι για τις ανθρώπινες αντοχές μπροστά στις δυσκολίες. Ειλικρινά θύμωσα με αυτά που έμαθα στο τέλος όμως κατάλαβα πως και αυτά γίνονται στην πραγματικότητα. Δεν κατάλαβα, τέλος, γιατί η ιστορία της Τρέισι, παρ’ όλο που είχε μια εξαιρετική σε ένταση ανατροπή, ήταν λες και κόπηκε στη μέση. Σίγουρα αν την ολοκλήρωνε στο ίδιο βιβλίο ίσως είχαμε επανάληψη πολλών σκηνών και μεθόδων γραφής, όμως ήταν τόσο απότομη η αποκάλυψη και χωρίς συνέχεια που με άφησε με απορίες.

Το «Άκου τους νεκρούς» είναι ένα ανατριχιαστικό, συγκλονιστικό, ειλικρινές, κοινωνικό θρίλερ για γερά νεύρα και απαιτητικούς αναγνώστες. Αρχικά το αντιμετώπισα με σκεπτικισμό, μιας και πρωταγωνιστής με σύνδρομο Άσπεργκερ λύνει έναν φόνο και στο βιβλίο «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα», σύντομα όμως η ιστορία αυτή πάει τελείως αλλού, βαθύτερα, πιο τεκμηριωμένα και με μεγαλύτερη ένταση. Η Belinda Bauer ήρθε για να μείνει!