Βιβλίο Ο πίνακας της Φλάνδρας
Τίτλος πρωτοτύπου La tabla de Flandes
Συγγραφέας Arturo Perez-Reverte
Μεταφραστής Βερίνα Χωρεάνθη
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σκάκι, ζωγραφική, ευρωπαϊκή ιστορία. Και το αποτέλεσμα σχεδόν μηδενικό. Έχουμε μια διπολική ιστορία: του παρελθόντος (SPOILER, ο ζωγράφος με τον πίνακά του, τις εκφράσεις και τα πρόσωπα που χρησιμοποίησε ουσιαστικά «κάρφωσε» τη Βεατρίκη της Βουργουνδίας ως ηθικό αυτουργό της δολοφονίας του Ροζέ ντε Αρράς, που εδώ παίζει σκάκι με τον ερωτικό αντίζηλό του δούκα του Ουστεμβούργου και σύζυγο της Βεατρίκης). Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι. Πάμε στο πιο δύσκολο;

Όσο ψάχνει η Χούλια το μυστικό του πίνακα, στην έρευνά της τη βοηθάει ο Θέσαρ, ηλικιωμένος αντικέρ, που τη μεγάλωσε από μικρό παιδί και φυσικά ποτέ δεν ανταποκρίθηκε στα μύχια ερωτικά της καλέσματα, πρώτον, γιατί την ξέρει από παιδί και δεύτερον γιατί είναι ομοφυλόφιλος. Η Χούλια ποτέ δεν κατάλαβα γιατί επιθυμεί ακόμη τον Θέσαρ και πώς αυτό την έχει μπλοκάρει σεξουαλικά και αισθηματικά με άλλους άντρες αφού το πόρισμα είναι τελεσίδικο. Τέλος πάντων. Αρχίζει μια σειρά φόνων και η Χούλια φαντάζεται ότι κάποιος δε θέλει να αποκαλυφθεί το μυστικό του πίνακα που θα αλλάξει την ευρωπαϊκή ιστορία (καλά, μην αγχώνεστε, για μια προσάρτηση του βασιλείου της Βουργουνδίας στην Αυστροουγγαρία πρόκειται). Και ο Θέσαρ τη βοηθάει με έναν γνωστό σκακιστή να αναπαραστήσουν την παρτίδα σκακιού που ζωγράφισε ο καλλιτέχνης, μήπως σε αυτό βρίσκεται η απάντηση και η ταυτότητα του δολοφόνου.

Λοιπόν, για να μη φάτε το χρόνο σας άδικα, το βιβλίο έχει κάποιες καλές στιγμές, έχει κάποια καλά στοιχεία αλλά από ένα σημείο και μετά λες και βάζει επίτηδες τους ήρωές του να σκέφτονται ώρες ατελείωτες και να χαζεύουν επίσης ώρες ατελείωτες τον πίνακα για να μείνει στάσιμη η πλοκή. Ειδικά στο τελευταίο κεφάλαιο που ο σκακιστής και η Χούλια ανακαλύπτουν τον δολοφόνο και τα σκοτεινά του κίνητρα και τον επισκέπτονται στο σπίτι του και έχουμε εκτενέστατη περιγραφή ενός χώρου που ήδη γνωρίζουμε (ουπς, μου ξέφυγε) αναφωνείς: έλεος! Για να μην αναφέρω το γεγονός ότι καπνίζουν ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ όλοι τους και επιδεικτικότατα! Πάμε πάλι: έλεος! ΟΚ, καλή η παρτίδα, πολλοί σκακιστικοί όροι (ούτε που ασχολήθηκα με τις παρτίδες, απλώς τις διάβαζα). Πρόχειρο, κακοφτιαγμένο, επιφανειακό και ρηχό. Dan Brown και πάλι Dan Brown! Α, έχει γίνει και ταινία «Θανάσιμη κίνηση» (1994).

Βιβλίο  Η Λέσχη Δουμάς ή Η σκιά του Ρισελιέ
Τίτλος πρωτοτύπου El club Dumas
Συγγραφέας Arturo Perez-Reverte
Μεταφραστής Δημήτρης Δημουλάς
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Προσοχή, η παρουσίαση μπορεί να περιέχει SPOILERS =)

Ομολογώ ότι αυτό το βιβλίο με προβλημάτισε πολύ. Πάρα πολύ. Έχουμε τον Λούκας Κόρσο, κυνηγό βιβλίων για λογαριασμό άλλων, ο οποίος αναλαμβάνει διπλή αποστολή: να εξακριβώσει τη γνησιότητα ενός χειρογράφου του Αλέξανδρου Δουμά πατρός (τέσσερις σελίδες από τους Τρεις Σωματοφύλακες) και να εξακριβώσει ποιο από τα τρία αντίτυπα του Βιβλίου των Εννέα Πορτών του Βασιλείου των Σκιών είναι πλαστό ή αν είναι όλα αυθεντικά. Για το χειρόγραφο ο Κόρσο απευθύνθηκε στον λογοτέχνη και λόγιο επιστήμονα-φιλόλογο Μπόρις Μπάλκαν, που αφηγείται και την ιστορία. Τις Εννέα Πύλες τού τις ανέθεσε ο βιβλιόφιλος και βιβλιοπώλης Βάρο Μπόρχα. Το βιβλίο το τύπωσε ο Αριστείδης Τόρκια το 1666 στη Βενετία και έχει 9 γκραβούρες (ανάτυπα από παλαιότερη έκδοση του Delomelanicon, ενός βιβλίου-μύθος στον κύκλο των συλλεκτών βιβλίων σχετικών με απόκρυφες επιστήμες, μιας και ήταν, για να το πω απλά ,το Ευαγγέλιο γραμμένο από τον Σατανά). Τέλος πάντων, οι γκραβούρες από τις 9 Πύλες έχουν τον μαγικό τρόπο να καλέσουν τον Σατανά. Ο Κόρσο ξεκινά την αποστολή του: τα άλλα δύο αντίτυπα είναι σε Σίντρα (Πορτογαλία) και Παρίσι. Έτσι, κατά την πορεία της ανάγνωσης ξετυλίγονται δύο χωριστές ιστορίες: η ιστορία της δημιουργίας των Τριών Σωματοφυλάκων και οι περιπέτειες του αιρετικού και απαγορευμένου βιβλίου Οι Εννέα Πύλες.

Ως προς το πρώτο σκέλος, μαθαίνουμε ΤΑ ΠΑΝΤΑ για τον Δουμά, την ερωτική του ζωή, τις επιφυλλίδες που δημοσίευε σε συνέχειες και που αργότερα κυκλοφόρησαν ως αυτοτελή βιβλία (οι Τρεις Σωματοφύλακες, Μετά είκοσι έτη, Ο υποκόμης της Βραζελόνης -η τριλογία των Τριών Σωματοφυλάκων δηλαδή-, ο Κόμης Μοντεχρίστο κ. π. ά., μέχρι και πλήρη και αναλυτικό κατάλογο σε ποιες εφημερίδες κυκλοφόρησαν και από πότε ως πότε σε επιφυλλίδες όλα αυτά τα κείμενα). Ακόμη, έχουμε  ταυτοποίηση των μυθιστορηματικών προσώπων με την πραγματικότητα, δηλαδή από ποια πρόσωπα εμπνεύστηκε ο Δουμάς, ποια τα πραγματικά τους ονόματα και η πραγματική τους δράση. Έχουμε ακόμη και φωτογραφίες του Δουμά, σκίτσα από τις ιστορίες του, που παραλληλίζουν τη δράση με αυτήν στο μυθιστόρημα του Perez-Reverte. Ακόμη αποκαλύπτεται σε όσους δεν ξέρουν ότι ο Δουμάς συνεργαζόταν με τον Αύγουστο Μακέ, ο οποίος του υπέβαλλε μια αρχική πλοκή για κάθε μυθιστόρημά του κι ο Δουμάς, με το ταλέντο του και την ικανότητά του έδινε πνοή, τρισδιάστατη αφήγηση, πλαστικότητα στους ήρωες των έργων του. Αυτό οδήγησε αργότερα και σε νομικές διενέξεις για την πατρότητα των κειμένων που αποδίδονται στον Δουμά: ανήκαν στον Μακέ ή στον Δουμά; Κι όλα αυτά τελειώνουν την 1η Δευτέρα του Απριλίου στο Μεγκ, ακριβώς όπως ξεκινάει δηλαδή το μυθιστόρημα των 3 Σωματοφυλάκων! Ο Μπάλκαν τυχαία έπεσε πάνω στα χειρόγραφα των Τριών Σωματοφυλάκων, τα οποία, αν και μετά τη δημοσίευσή τους συνήθως πετάγονταν, αφού είχαν ήδη στοιχειοθετηθεί στην εφημερίδα, φαίνεται κάποιος εκδότης κατά λάθος ή σκόπιμα τα κράτησε. Έτσι ο Μπάλκαν, μιας και τα χειρόγραφα έχουν τις σημειώσεις και του Μακέ και του Δουμά, αντί να επιφέρει ένα σκάνδαλο που θα διαβρώσει για πάντα την πατρότητα των έργων του Δουμά, στηριγμένος σε αυτά τα κεφάλαια, δημιούργησε μια λέσχη Δουμάς, που συγκεντρώνεται μια φορά το χρόνο στο Μεγκ! Έλα όμως που ένας εκδότης, από εκδίκηση που ο Μπάλκαν ανακάλυψε ότι γράφει επιφυλλίδες πατώντας στα ίχνη της νοοτροπίας της εποχής του Δουμά (και κάπου κάπου, ακόμη χειρότερα, ξεπατικώνοντας αποσπάσματα από κείμενα τέτοιου είδους), πουλάει τις 4 σελίδες που έχει στην κατοχή του και αυτοκτονεί!

Πάμε τώρα στις 9 Πόρτες. Ο Κόρσο συναντιέται με τους άλλους δύο συλλέκτες που έχουν τα άλλα γνωστά αντίτυπα του βιβλίου και τα αντιπαραβάλλει. Έκπληκτος, διαπιστώνει ότι υπάρχουν διαφορές στις γκραβούρες! Μικρολεπτομέρειες που κάνουν τις γκραβούρες τελείως διαφορετικές μεταξύ τους! Επιπλέον σε κάποιες υπάρχει η υπογραφή του τυπογράφου Τόρκια και σε άλλες η υπογραφή LF, κάτι που βοηθάει στη φήμη ότι αυτές τις εικόνες τις έφτιαξε ο Εωσφόρος (Lucifer)! Γιατί όμως οι διαφορές; Και γιατί δεν διαφέρουν όλες στα ίδια σημεία; Το συμπέρασμα είναι ένα: και τα τρία βιβλία μαζί (ειδικά οι γκραβούρες τους) καλούν τον Εωσφόρο, τα κρυπτογραφημένα λατινικά κείμενα των εικόνων μαζί συνδυασμένα και με συγκεκριμένο τρόπο αποκαλύπτουν την αλήθεια. Σε αυτό το σκέλος της ιστορίας διαβάζουμε πάρα πολλά για τα βιβλία, για τη συντήρησή τους, για την κατασκευή τους, την τυπογραφία, πλήθος τυπογραφικοί και βιβλιολογικοί όροι, αξίες και δεσίματα παλαιών εκδόσεων. Ο αναγνώστης συμμετέχει στο παιχνίδι, μιας και παρατίθενται και οι 9 γκραβούρες στο βιβλίο με τη σειρά τους. Εδώ να σημειώσω ότι ο Τόρκια και τα έργα που τύπωσε, ακόμη και το Ντελομελάνικον, είναι μη υπαρκτά, καθαρά φανταστικά στοιχεία που επινόησε ο συγγραφέας για να βοηθήσουν στην πλοκή του έργου του.

Έχω ένα σημαντικό ερώτημα: γιατί να μπλεχτούν αυτές οι δύο υποθέσεις; Κάλλιστα θα μπορούσαν να στηρίξουν δύο διαφορετικά βιβλία, με τα σχετικά τρεναρίσματα, επιπλοκές και ανατροπές. Γιατί αυτό το συνονθύλευμα; Πραγματικά στο τέλος πονοκεφάλιασα περισσότερο παρά ενθουσιάστηκα. Έκπληκτος ανακάλυψα ότι το βιβλίο γυρίστηκε και ταινία το 1999, με τίτλο «Η Ένατη Πύλη» και την είδα, μπας και ξεμπερδευτώ. Ο σκηνοθέτης Ρόμαν Πολάνσκι πέταξε τελείως το σκέλος του Δουμά και κράτησε μόνο αυτό του παγανιστικού βιβλίου και καλά έκανε. Λοιπόν το μυθιστόρημα είναι καλογραμμένο αλλά μπερδεμένο, έχει ανατροπές, αγωνίες, φόνους, μυστήρια και ταξίδια ανά την Ευρώπη αλλά οι δύο παράλληλες ιστορίες περισσότερο συγχύζουν παρά βοηθάνε τον αναγνώστη.