Βιβλίο Η κυρία Μαρπλ: Μπερδέματα στο αβαείο & Ο κύριος Πουαρό: Σκανταλιές στον Νείλο
Τίτλος πρωτοτύπου Little Miss Marple: Muddle at the Vicarage & Mr. Poirot: Mischief on the Nile
Δημιουργός Roger Hargreaves
Συγγραφέας-Εικονογράφος Adam Hargreaves
Μεταφραστής Αγγελική Γεωργιακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στα «Μπερδέματα στο αβαείο», η κυρία Μαρπλ προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης ενός πολύτιμου στέμματος που βρέθηκε σε πρόσφατες ανασκαφές από το αβαείο του αιδεσιμότατου Μπερδεμένου. Ο αρχαιολόγος καθηγητής Ψεματούλης, η λαίδη Ψηλομύτα, η οικονόμος κυρία Καθαρή, ο κύριος Αδιάκριτος, η κυρία Φλύαρη και οι άλλοι κάτοικοι του Σεντ Μέρι Μιντ είναι οι βασικοί ύποπτοι και ο αστυνόμος Κουταμάρας προσπαθεί να βρει τον ένοχο, μόνο που ο βοηθός του, αστυφύλακας Ανόητος, δεν τα καταφέρνει και τόσο καλά. Ποιος έκλεψε το στέμμα και γιατί; Τι δουλειά έχει ένα σακούλι με αρακά κρεμασμένο δίπλα στην πόρτα του αβαείου; Ποιος τρώει για βραδινό λουκάνικα με μαρμελάδα; Πώς απέκτησε ο συνταγματάρχης Τσιγγούνης ολοκαίνουργιο αμάξι αφού αγοράζει μόνο μεταχειρισμένα πράγματα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται ξεκάθαρα στο μυαλό της κυρίας Μαρπλ όταν αφοσιώνεται στο πλέξιμο!

Στις «Σκανταλιές στον Νείλο» ο κύριος Πουαρό ξεκουράζεται κάνοντας κρουαζιέρα στον ποταμό της Αιγύπτου. Ο συνταγματάρχης Βιαστικός, που ταξιδεύει μαζί του, του αποκαλύπτει πως βρίσκεται σε μυστική αποστολή: αναζητά έναν κλέφτη κοσμημάτων. Ταυτόχρονα, μια σειρά από φάρσες αναστατώνουν τους επιβάτες: ο κύριος Γαργαλίτσας, ο ταγματάρχης Σκανταλιάρης, η κοντέσα Διάσημη με την υπηρέτριά της, την κυρία Παλαβούλα, πέφτουν θύματα σκανταλιών που τραβούν την προσοχή του κυρίου Πουαρό. Όταν όμως τα κοσμήματα της κοντέσας Διάσημης εξαφανίζονται, το μυστήριο πυκνώνει. Ποιος κρύβεται πίσω από τις φάρσες και πώς συνδέεται με την κλοπή των κοσμημάτων; Γιατί η κυρία Παλαβούλα ψάχνει παγόβουνα στον Νείλο; Πώς θα είναι μια συγκατοίκηση του τακτικού κυρίου Πουαρό με τον κύριο Τσαπατσούλη στην ίδια καμπίνα; Αυτά και άλλα ερωτήματα βάζουν σε κίνηση τα μικρά γκρίζα κύτταρα του αγαπημένου μας ντετέκτιβ και… βουαλά, να’ τη η λύση!

Απολαυστικές, αστείες και ανατρεπτικές ιστορίες, με σεβασμό στο πρωτότυπο κείμενο της Agatha Christie, δείχνουν στα παιδιά πώς να βάζουν το μυαλό τους να σκέφτεται και τους χαρίζουν συναρπαστικές στιγμές ανάγνωσης. Η εικονογράφηση είναι πολύχρωμη, με μεγάλες φιγούρες και πολλές λεπτομέρειες που ενισχύουν τη φαντασία των μικρών αναγνωστών. Προσπερνώντας το γεγονός πως ο Πουαρό είναι κίτρινος και η Μαρπλ μωβ, είδα πως υπάρχει πιστότητα και στις φιγούρες τους, με το μουστάκι του ντετέκτιβ και τα γυαλιά και το καπέλο της ηλικιωμένης μας φίλης να ξεχωρίζουν. Ο Νείλος, το Καρνάκ και το κρουαζιερόπλοιο αποτυπώνονται σωστά και αποπνέουν ατμόσφαιρα εξωτισμού. Από την άλλη, το Σεντ Μέρι Μιντ, με τους δρόμους του και τα εσωτερικά των σπιτιών του, ζωντανεύει με ενάργεια και παραστατικότητα. Λουλούδια, ταπετσαρίες, σερβίτσια έχουν τον πρώτο λόγο και γέλασα πολύ με τη συνοφρυωμένη κυρία Μαρπλ που προσπαθεί να λύσει το μυστήριο. Ο κύριος Πουαρό και η κυρία Μαρπλ είναι οι νέοι ήρωες στο σύμπαν των λατρεμένων Μικρών Κυρίων και Μικρών Κυριών και με κέρδισαν από την πρώτη στιγμή.

Βιβλίο Ο φόνος είναι εύκολος 
Τίτλος πρωτοτύπου Murder is easy
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το Γουίτσγουντ, σαν άλλο Σεντ Μέρι Μιντ, έχει ενδιαφέροντες κατοίκους: έναν ξιπασμένο εκδότη κίτρινων φυλλάδων και τη γυναίκα του, έναν δικηγόρο, έναν γενικά συμπαθή γιατρό, έναν κομψό μα αλλόκοτο ιδιοκτήτη αντικερί και φυσικά γεροντοκόρες! Σύμφωνα με τα λεγόμενα της ηλικιωμένης συνταξιδιώτισσας του Λουκ: «Είναι πολύ εύκολο να σκοτώσεις -αρκεί να μη σε υποψιαστεί κανένας. Και, βλέπεις, ο άνθρωπος που έχω στο μυαλό μου είναι ο τελευταίος άνθρωπος τον οποίο θα υποψιαζόταν ποτέ κανείς» (σελ. 25). Πρόκειται για ένα αρκετά ενδιαφέρον μυθιστόρημα που ασχολείται κι αυτό, όπως οι «Φόνοι με αλφαβητική σειρά», με έναν κατά συρροή δολοφόνο, την ταυτότητα του οποίου φυσικά δεν μπόρεσα να μαντέψω, ένιωσα όμως μεγάλη ανατριχίλα όταν αποκαλύφθηκε η αλήθεια. Οι συζητήσεις που εκμαιεύει ο Φιτζγουίλιαμ ζωντανεύουν τις συνθήκες του εκάστοτε θανάτου, περισσότερο προβληματίζοντας παρά βοηθώντας τον πρώην αστυνομικό να διαπιστώσει αν πρόκειται για δολοφονίες ή ατυχήματα και ταυτόχρονα χτίζουν σταδιακά με τη γνωστή απαράμιλλη τέχνη της συγγραφέως τους χαρακτήρες, κάνοντάς τους όλους υπόπτους στα μάτια μου ως το ανατρεπτικό φινάλε. Στο τέλος του μυθιστορήματος εμφανίζεται και ο Επιθεωρητής Μπατλ που γνωρίσαμε στο «Μυστήριο των εφτά ρολογιών» και στο «Μυστικό του Τσίμνεϊς», χωρίς όμως να συμβάλλει ιδιαίτερα στη λύση του μυστηρίου.

Το «Ο φόνος είναι εύκολος» κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1939 και είναι η πρώτη προσπάθεια της Agatha Christie να απαγκιστρωθεί από τον Ηρακλή Πουαρό, παρουσιάζοντας έναν νέο λογοτεχνικό ήρωα με αδέξιες και χοντροκομμένες αλλά αποτελεσματικές μεθόδους. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον ίδιο τίτλο και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Δέσποινας Κανελλοπούλου). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1995) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Η ξεχασμένη δολοφονία 
Τίτλος πρωτοτύπου Sleeping murder
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η «Ξεχασμένη δολοφονία» είναι η δέκατη τρίτη και τελευταία περιπέτεια της μις Μαρπλ και έχει όλα τα καλά συστατικά ενός συναρπαστικού αστυνομικού μυθιστορήματος, καθώς και όλα τα γνστά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, αντιλήψεις και νοοτροπίες που συναντάμε στα βιβλία με ηρωίδα την αξιαγάπητη αυτή γεροντοκόρη. Περίπλοκη υπόθεση και λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες, δοσμένα με απλότητα, διεισδυτικότητα, εξαιρετικές ανατροπές και εκπλήξεις, και ειδικά εδώ κάτι πρωτότυπο για ιστορία της μις Μαρπλ: την εξιχνίαση ενός «τέλειου» εγκλήματος που έλαβε χώρα κοντά είκοσι χρόνια πριν. Η σχέση της Γκουέντα με τον σύζυγό της, Ζιλ, και τα σχέδια που έκαναν για επιστροφή στην Αγγλία καταγράφονται απλά και συναρπαστικά και χωρίς να το καταλάβω, από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, έμπλεκα όλο και περισσότερο με την ιστορία που, από ρομαντική, σταδιακά γέμισε μυστήριο, σασπένς και ερωτήματα. Πώς βρήκε το σπίτι στο Ντίλμουθ η Γκουέντα, πώς σχεδίαζε να το ανακαινίσει και να το φροντίσει, πώς το διακόσμησε, πώς άρχισε να νιώθει μια αδιόρατη απειλή; Όταν αποφασίζει να επισκεφθεί τον ξάδελφο του άντρα της, Ρέιμοντ Γουέστ, στο Λονδίνο, συναντάει τη μις Μαρπλ κι αρχίζει η συναρπαστική αναδρομή στο παρελθόν!

Η μις Μαρπλ, χάρη στην εμπειρία τόσων χρόνων που κουβαλάει στην πλάτη της, μέσα από μια σειρά σκέψεων και απόψεων για τις αναμνήσεις και τις μνήμες των ανθρώπων, καταφέρνει να λύσει αργά μα σταθερά τον κόμπο του παρελθόντος της Γκουέντα και να την οδηγήσει σε κάποια συμπεράσματα σχετικά με τη νεκρή Έλεν που έρχεται ξανά και ξανά στο μυαλό της. Η μις Μαρπλ αποφασίζει να παραθερίσει στο Ντίλμουθ και μέσα από διάφορες αθώες συζητήσεις να θέσει τις πρώτες γερές βάσεις όσο το ζεύγος Ριντ αναζητάει τα μέλη του προσωπικού, τους γείτονες και τους φίλους του Κέλβιν και της Έλεν Χάλιντεϊ. Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι.

Η «Ξεχασμένη δολοφονία» κυκλοφόρησε σε Αμερική και Αγγλία το 1976 μετά τον θάνατο της συγγραφέως και είναι η δέκατη τρίτη και τελευταία περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Η Agatha Christie, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, φοβούμενη για τη ζωή της, έγραψε τις δύο τελευταίες υποθέσεις των ηρώων της, Ηρακλή Πουαρό και μις Μαρπλ, και τις φύλαξε σε τραπεζική θυρίδα ώστε να εξασφαλίσει εκείνη το τέλος τους. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Ρετρό στην ομίχλη» και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1994) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Μυστήριο στην Καραϊβική 
Τίτλος πρωτοτύπου A caribbean mystery
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η υπόθεση διαδραματίζεται στο φανταστικό νησί του Σεντ Ονορέ με πρωτεύουσα την Τζέιμσταουν, όπου, όπως διαπιστώνει σύντομα η μις Μαρπλ, τίποτα δε συμβαίνει, σε αντίθεση με το χωριό της, το Σεντ Μέρι Μιντ, «όπου πάντα κάτι έτρεχε». Στο ξενοδοχείο Γκόλντεν Παλμ καταλύουν διάφορες ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, απόστρατοι αξιωματικοί, πάμπλουτοι πελάτες με βοηθούς και γραμματείς, χήρες και φυσιοδίφες, ξαδέλφες και σύζυγοι που όλοι τους έχουν κάτι να κρύψουν ή αλλάζει η ζωή τους χάρη σε μια ενδιαφέρουσα γνωριμία ή νιώθουν βαθύ μίσος ή αγάπη για κάποιον που δεν πρέπει κλπ. Στο μυθιστόρημα έχουμε και πάλι ένα ενδιαφέρον παζλ διαπροσωπικών σχέσεων, μια πανσπερμία συμπεριφορών και αντιλήψεων, εξωσυζυγικές και γενικότερα ελεύθερες σχέσεις, σημάδια ψυχικής ανισορροπίας, προσδοκίες και απληστία, ένοχα μυστικά και εκβιασμούς, βαλτωμένους γάμους, κοινωνικές ευπρέπειες που καλύπτουν σκάνδαλα, μέσα από τα οποία η μις Μαρπλ πρέπει να ξεκαθαρίσει «την ήρα απ’ το στάρι» και να βρει την άκρη του νήματος στη σκοτεινή αυτή υπόθεση. Με ποιον τρόπο; Μα με τη συζήτηση: «Οι ηλικιωμένες είχαν την τάση να κουβεντιάζουν ακατάσχετα. Ο κόσμος βαριόταν, μα σε καμία περίπτωση δεν υποψιαζόταν ότι οι ηλικιωμένες είχαν απώτερα κίνητρα» (σελ. 54).

Το «Μυστήριο στην Καραϊβική» είναι η ένατη περιπέτεια της μις Μαρπλ και έχει όλα τα καλά συστατικά ενός συναρπαστικού αστυνομικού μυθιστορήματος, καθώς και όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, αντιλήψεις και νοοτροπίες που συναντάμε στα βιβλία με ηρωίδα την αξιαγάπητη αυτή γεροντοκόρη. Περίπλοκη υπόθεση, πολλοί ύποπτοι που διαστρεβλώνουν ή αποσυντονίζουν ή κρύβουν τα γεγονότα, λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δοσμένοι με απλότητα, διεισδυτικότητα, εξαιρετικές ανατροπές και εκπλήξεις. Εδώ, μάλιστα, αμέσως μετά τη δολοφονία του Πάλγκρεϊβ, η ένταση κορυφώνεται σχεδόν αμέσως, γιατί υπάρχουν κάποιες παράλληλες ιστορίες που αποκαλύπτονται σταδιακά και συνδέονται απρόσμενα με τέτοιο τρόπο που νιώθεις έντονα το κακό να κυριαρχεί παντού. Ο πάμπλουτος πελάτης Τζέισον Ρέιφιελ, στου οποίου τη βοήθεια προσφεύγει η μις Μαρπλ για την επίλυση του μυστηρίου, θα εμφανιστεί μέσω της διαθήκης του και στο «Nemesis», όπου θα ζητήσει από την παλιά του γνώριμη να βρει την άκρη ενός δικού του μπερδεμένου νήματος.

Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι.

Το «Μυστήριο στην Καραϊβική» κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1964 και στην Αμερική την επόμενη χρονιά και είναι η ένατη περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Το σπίτι με τους ιβίσκους» και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1981) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Έγκλημα κάτω από τον ήλιο 
Τίτλος πρωτοτύπου Evil under the sun
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ξενοδοχείο καταλύουν διάφορες ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, Αμερικανοί και ντόπιοι, απόστρατοι αξιωματικοί και θρησκόληπτοι ιερείς, νέοι και ηλικιωμένοι, που όλοι τους έχουν κάτι να κρύψουν ή αλλάζει η ζωή τους χάρη σε μια ενδιαφέρουσα γνωριμία ή νιώθουν βαθύ μίσος ή αγάπη για κάποιον που δεν πρέπει κλπ. Ένας απ’ αυτούς μάλιστα, όταν του μιλάνε για τον ντετέκτιβ, αναφωνεί: «-Α, βέβαια, τον έχω ακουστά. Νόμιζα πως είχε πεθάνει, όμως…»! Μου άρεσε ιδιαίτερα το ψυχογράφημα της άχαρης έφηβης κόρης που είναι γεμάτη μίσος για τη μητριά της, κι η οποία παρουσιάστηκε σε όλες της τις εκφάνσεις, μπλεγμένη συναισθηματικά, άχρωμη και άοσμη κι από μέσα της να βράζει και να ρίχνει πύρινα βέλη κατά της εχθρού της.

Στο μυθιστόρημα έχουμε και πάλι ένα ενδιαφέρον παζλ διαπροσωπικών σχέσεων, μια πανσπερμία συμπεριφορών και αντιλήψεων, μέσα από τις οποίες ο Ηρακλής Πουαρό πρέπει να ξεκαθαρίσει «την ήρα απ’ το στάρι» και να βρει την άκρη του νήματος πριν ο δολοφόνος ξαναχτυπήσει. Μια πολύ ενδιαφέρουσα γενική παρατήρησή του στην αρχή του μυθιστορήματος βρίσκει αναπάντεχη εφαρμογή στην πορεία των ερευνών κι είναι η αρχή των βημάτων που θα τον οδηγήσουν στη λύση του μυστηρίου. Η διαίρεση των κεφαλαίων σε επιμέρους μικρότερες ενότητες βοηθάει στην καταγραφή εκείνων των μικρών περιστατικών που συστήνουν τους χαρακτήρες και προετοιμάζουν το έδαφος για τη διασπορά των αμφιβολιών μέσα από συγκρούσεις, ζήλιες, καχυποψίες, παραδοχές, διφορούμενες προτάσεις. Ο Αρχιεπιθεωρητής Ουέστον που αναλαμβάνει την υπόθεση εμφανίστηκε πρώτη φορά στον «Θανάσιμο κίνδυνο» (1932) ενώ εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως στις σελίδες 44 και 45 έχουμε μεταγενέστερη συνομιλία του Πουαρό με τον λοχαγό Χέιστινγκς, στον οποίο φαίνεται να αφηγείται τα γεγονότα, ξεκαθαρίζοντας μάλιστα πως, όπως και στην Αίγυπτο («Έγκλημα στον Νείλο», 1937), «δεν είναι εύκολο να σταματήσεις κάποιον που δηλώνει αποφασισμένος να διαπράξει φόνο»!

Το μυθιστόρημα είναι η εικοστή τέταρτη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1941. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Το τσίμπημα της καρφίτσας» και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Μαρίας-Ρόζας Τραϊκόγλου). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1995) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie. Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1982 μ’ ένα αξεπέραστο καστ (Πίτερ Ουστίνοφ στον ρόλο του Πουαρό, Τζέιμς Μέισον, Μάγκυ Σμιθ, Τζέιν Μπίρκιν κ. ά.).

Βιβλίο Έγκλημα στον Νείλο 
Τίτλος πρωτοτύπου Death on the Nile
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το 1934 η Agatha Christie εξέδωσε τη συλλογή διηγημάτων «Ο Πάρκερ Πάιν ερευνά», με κεντρικό ήρωα έναν ιδιόρρυθμο και ξεχωριστό ντετέκτιβ. Ένα από τα κείμενα είχε τίτλο «Έγκλημα στον Νείλο» και ήταν η επίλυση μιας δηλητηρίασης κατά τη διάρκεια μιας κρουαζιέρας στην Αίγυπτο. Αργότερα, η συγγραφέας άρχισε να γράφει ένα θεατρικό έργο που τελικά το μετέτρεψε σε μυθιστόρημα με ήρωα τον Ηρακλή Πουαρό και η υπόθεσή του ήταν εντελώς διαφορετική με το διήγημα, αν και διαδραματίζεται στην ίδια χώρα. Παρ’ όλ’ αυτά, μετά από πιέσεις, η Agatha Christie ολοκλήρωσε και το θεατρικό, μόνο που απαίτησε πρωταγωνιστής να είναι ένας… επίσκοπος, γιατί είχε αρχίσει να νιώθει παγιδευμένη με τον Βέλγο ντετέκτιβ και να τον αντιπαθεί.

Ο Ηρακλής Πουαρό λοιπόν έχει αποσυρθεί από την ενεργό δράση και με τις οικονομίες που έχει μαζέψει απολαμβάνει τον ελεύθερο χρόνο του και κάνει ταξίδια, επιλέγοντας αυτήν τη φορά την Αίγυπτο. Από την αρχή παρατηρεί πως κάτι δεν πάει καλά με την αψεγάδιαστη εικόνα του ευτυχισμένου ζεύγους Λινέτ και Σάιμον Ντόιλ που καταδιώκεται από την παρουσία της πρώην αρραβωνιαστικιάς Ζακλίν ντε Μπελφόρ και τεντώνει τις κεραίες του, ρωτώντας, αλιεύοντας, ψάχνοντας… Είναι άκρως ρεαλιστική η προσέγγιση και η στάση του απέναντι στο ιδιόμορφο ερωτικό τρίο, τους οποίους αποδομεί ψυχοσυναισθηματικά, συζητά μαζί τους, κατανοεί, παρατηρεί. Ζητά από την Τζάκι να μην επιτρέψει στο κακό να φωλιάσει μέσα της γιατί τότε δύσκολα θα ξεριζωθεί, υποδεικνύει στη Λινέτ πως νιώθει ενοχές για τη συμπεριφορά της απέναντι στη φίλη της, όσο ερωτευμένη κι αν είναι με τον Σάιμον, προσπαθεί να καταλάβει τον τρόπο σκέψης του άντρα της ζωής τους κι ένα βράδυ η Λινέτ δολοφονείται. Για άλλη μια φορά η Agatha Christie ζωντανεύει τις ανθρώπινες σχέσεις μ’ έναν μοναδικό τρόπο.

Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε δύο μέρη, όπου στο πρώτο συναντάμε τους χαρακτήρες στον φυσικό τους χώρο να ετοιμάζονται για το ταξίδι και μαθαίνουμε πώς γνωρίστηκαν η Λινέτ με τον Σάιμον, και στο δεύτερο εκτυλίσσεται η κυρίως υπόθεση. Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο, πολυπρόσωπο μυθιστόρημα γεμάτο συνεχείς ανατροπές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες και εξωτικό σκηνικό, αυτό της Αιγύπτου και συγκεκριμένα του Νείλου. Δείπνο, ξεναγήσεις, ελεύθερος χρόνος με πλεκτό, διάβασμα ή ενδελεχή παρακολούθηση των συνεπιβατών, έτσι ζωντανεύει με ενάργεια το σκηνικό της κρουαζιέρας και με παρέσυρε σ’ ένα ταξίδι στη χώρα των Φαραώ. Η πολυτέλεια του κρουαζιερόπλοιου και η άγρια ομορφιά της φύσης είναι οι ιδανικοί τόποι για ξεκούραση, μόρφωση και… φόνο. Στο ταξίδι συμμετέχουν γεροντοκόρες και αρχαιολόγοι, συγγραφείς αισθηματικών βιβλίων και μποέμ τύποι, πιστές νοσοκόμες και υπάκουες ξαδέλφες, δικηγόροι και γιατροί. Νέοι έρωτες, αμοιβαίες αντιπάθειες, ανατροπές και μυστικά δημιουργούν ένα πολύ ενδιαφέρον παζλ που αγωνιούσα να ολοκληρωθεί ώστε να δω τα γεγονότα με καθαρή ματιά. Ο συνταγματάρχης Ρέις, παλιός γνωστός του Ηρακλή Πουαρό από το μυθιστόρημα «Με ανοιχτά χαρτιά» (δέκατη πέμπτη περιπέτεια του ντετέκτιβ, κυκλοφόρησε το 1936), τον βοηθάει με τις έρευνες, οι οποίες ζωντανεύουν την επίμαχη νύχτα ξανά και ξανά από διαφορετικές οπτικές γωνίες και με μια ποικιλία απόψεων και γνωμών ως την τελική σκηνή, όπου ο Ηρακλής Πουαρό, που αυτήν τη φορά δυσκολεύτηκε αρκετά, αποκαλύπτει τη συναρπαστική και περίπλοκη αλήθεια. Μία προς μία διαλευκαίνονται οι επιμέρους υποθέσεις, όπως έκαναν οι αρχαιολόγοι σε μιαν αποστολή όπου συμμετείχε ο ντετέκτιβ στον «Φόνο στη Μεσοποταμία» («Αφαιρούν το χαλαρό χώμα και σκαλίζουν εδώ κι εκεί μ’ ένα μυστρί μέχρις ότου αναδειχθεί το αντικείμενο… απαλλαγμένο από καθετί άσχετο», σελ. 329) κι αμέσως μετά, βήμα προς βήμα, αποκαλύπτεται το ευφάνταστο, σατανικό σχέδιο της δολοφονίας της Λινέτ Ντόιλ.

Το μυθιστόρημα είναι η δέκατη έβδομη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1937 και στην Αμερική το 1938. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον ίδιο τίτλο και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με πρόλογο του Τεύκρου Μιχαηλίδη και με νέα μετάφραση (της Δέσποινας Κανελλοπούλου). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1996) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie. Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1978 μ’ ένα αξεπέραστο καστ (Πίτερ Ουστίνοφ στον ρόλο του Πουαρό, Μία Φάροου, Μπέτυ Ντέιβις, Ολίβια Χάσεϋ, Άντζελα Λάνσμπουρι, Μάγκυ Σμιθ κ. ά.) και ανακοινώθηκε πως θα προβληθεί νέα διασκευή το 2022 (Κένεθ Μπράνα στον ρόλο του Πουαρό, Αννέτ Μπένινγκ, Τομ Μπάτερμαν κ. ά.).

Βιβλίο Σιωπηλός μάρτυρας 
Τίτλος πρωτοτύπου Hercule Poirot’s Christmas
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρήστος Μπαρουξής
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η σκιαγράφηση της προσωπικότητας της νεκρής είναι ενδιαφέρουσα και γεμάτη αντιθέσεις. Αριστοκράτισσα του παλιούαγγλια καιρού, αυστηρή και δοτική, φιλεύσπλαχνη και απαιτητική από το προσωπικό της. Μέσα από την Έμιλι Αρουντέλ ζωντανεύουν όλες οι αντιλήψεις της παλαιάς εποχής, όπου κανείς αριστοκράτης δεν παντρεύεται φτωχό, όπου ένας άντρας δεν μπορεί να ζει από τα χρήματα της συζύγου του, όπου οι νεαροί είναι τόσο μαλθακοί μα πάνω απ’ όλα τα σκάνδαλα καλύπτονται κάτω από τη φράση «οικογενειακά ζητήματα» με την αξιοπρέπεια, την αλληλεγγύη και την απόλυτη μυστικότητα να πρυτανεύουν. Η Έμιλι Αρουντέλ δηλώνει απογοητευμένη από τη νέα γενιά της οικογένειάς της: η ανιψιά της, Τερίσα, δε δέχεται επιρροές, μιας και βρέθηκε με δικά της χρήματα από τα είκοσι ένα της χρόνια με αποτέλεσμα να αποκτήσει κακό όνομα εφόσον μπήκε σ’ έναν κύκλο νεαρών και προοδευτικών Λονδρέζων που οργάνωναν περιβόητα πάρτι και, το χειρότερο, αρραβωνιάστηκε έναν φτωχό επαρχιακό γιατρό, τον Ρεξ Ντόναλντσον. Ο αδελφός της Τερίσα, Τσαρλς, είναι τόσο γοητευτικός που δεν εμπνέει εμπιστοσύνη. Η άλλη ανιψιά, Μπέλα, αφοσιωμένη σύζυγος και μητέρα, είναι «εξαιρετικά χαζή» αφού παντρεύτηκε όχι απλά έναν ξένο μα έναν Έλληνα, τον επίσης γιατρό Τζέικομπ Τάνιος: «Και στην οικογένεια της Έμιλι Αρουντέλ, που ήταν αυτό που λέμε «άνθρωποι του στρατού», πολύ απλά δεν παντρεύονταν Έλληνες… Για το προκατειλημμένο μυαλό της δεσποινίδος Αρουντέλ οι Έλληνες ήταν σχεδόν το ίδιο απαίσιοι με τους Αργεντινούς ή τους Τούρκους» (σελ. 19 και 21). Ο καθένας τους φυσικά έχει και οικονομικές δυσχέρειες, τις οποίες μια διαθήκη θα βελτίωνε κατά πολύ, και σοβαρούς λόγους για λίγο ζεστό χρήμα, ποιος θα έφτανε όμως στον φόνο;

Ο Ηρακλής Πουαρό ταξιδεύει στο Μάρκετ Μπέισιν, αποφασισμένος να καταλάβει γιατί άργησε να λάβει τόσο πολύ το γράμμα κι όταν βρίσκει την Έμιλι Αρουντέλ νεκρή αρχίζει να ξετυλίγει το κουβάρι. Την ιστορία αφηγείται ο λοχαγός Άρθουρ Χέιστινγκς, που θα εμφανιστεί ξανά σε περιπέτεια του φίλου του, Ηρακλή Πουαρό, στο τελευταίο βιβλίο, την «Αυλαία», σχεδόν σαράντα χρόνια αργότερα (1975). Τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια είναι μια συναρπαστική καταγραφή των γεγονότων πριν τον θάνατο της Έμιλι Αρουντέλ κι αμέσως μετά αρχίζει η εξιχνίαση της υπόθεσης με τον γνωστό αφηγηματικό τρόπο των περιπετειών του Ηρακλή Πουαρό από έναν άνθρωπο που μόλις επέστρεψε από την Αργεντινή και του είναι ιδιαίτερα συναρπαστική η βοή του Λονδίνου! Έχουμε και πάλι ποικίλες οπτικές γωνίες της υπόθεσης που προκύπτουν κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων που ο Πουαρό τις μετατρέπει σε αθώες, φιλικές κουβεντούλες, μικρά μυστικά και εκπλήξεις που ξεπετάγονται σε απρόσμενες στιγμές, κουτσομπολιά που εμπνέουν τον Βέλγο ντετέκτιβ, διασκεδαστικές αντιπαραθέσεις με τον Χέιστινγκς που επιμένει να μη χρησιμοποιεί τα φαιά του κύτταρα, και όλα αυτά οδηγούν σταδιακά και με συναρπαστικό τρόπο στην επίλυση της υπόθεσης στο γνωστό σκηνικό: ο Ηρακλής Πουαρό καλεί γύρω του τους υπόπτους για να ξεσκεπάσει τον ένοχο και να βάλει τα πράγματα στη σωστή τους θέση.

Ενδιαφέρον είναι το σημείο όπου ο λοχαγός Χέιστινγκς αναφέρει: «Απ’ όσο γνώριζα, οι περιπλανήσεις του Πουαρό στην Ανατολή περιορίζονταν σε μόνο ένα ταξίδι μερικών εβδομάδων από τη Συρία ως το Ιράκ» (σελ. 120), έχουμε δηλαδή σαφή αναφορά στον «Φόνο στη Μεσοποταμία» που κυκλοφόρησε μόλις ένα χρόνο πριν. Επίσης, στη σελίδα 187 αναφέρονται χαρακτήρες από προηγούμενες περιπέτειες: ο Νόρμαν Γκέιλ από το «Death in the clouds», η Έβελιν Χάουαρντ από τη «Μυστηριώδη υπόθεση στο Στάιλς», ο δόκτωρ Σέπαρντ από τη «Δολοφονία του Ρότζερ Ακρόιντ» και ο Νάιτον από το «Μυστήριο του μπλε τρένου»: «Ήταν όλοι τους ευχάριστες προσωπικότητες»! Γιατί τους αναφέρει; Αυτό το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει μόνος του. Πάντως, τέτοιου είδους μνείες σε προηγούμενες ιστορίες είναι κάτι σπάνιο στα έργα της Agatha Christie.

Το μυθιστόρημα είναι η δέκατη έκτη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1937. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον παρεμφερή τίτλο «Σιωπηλός μάρτυς» και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (του Χρήστου Μπαρουξή). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1999) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Το μυστήριο του Λίστερντεϊλ
Τίτλος πρωτοτύπου The Listerdale mystery
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστές Αναστασία Δεληγιάννη, Μιχάλης Μακρόπουλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα/ Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια συλλογή δώδεκα διηγημάτων με μυστηριώδεις εξαφανίσεις, αυτοκρατορικούς γάμους, δηλητηριάσεις, κλοπές κοσμημάτων, διασκεδαστικά στοιχήματα παρανομίας, πριγκιπικές απαγωγές, διαφημιστικά κόλπα κ. ά. Μια ξεπεσμένη αριστοκράτισσα («Το είδος μας πεθαίνει, όμως στηρίζουμε ο ένας τον άλλο», σελ. 18) θέλει τα παιδιά της να έχουν μια καλύτερη τύχη κι όταν βρίσκει ένα αρχοντικό σπίτι σε πολύ φθηνή τιμή το νοικιάζει κι όλα αλλάζουν μαγικά, μια παντρεμένη κοπέλα βλέπει τον ίδιο εφιάλτη κάθε βράδυ, με τον προηγούμενο εραστή να σκοτώνει τον σύζυγό της, ένας μποέμ άντρας συναντάει ένα μυστηριώδες κορίτσι που τον μπλέκει σε μια περιπέτεια απότοκη της εξέγερσης στο βαλκανικό κρατίδιο της Κατονίας, ένας εγκληματολόγος αναλαμβάνει την εξιχνίαση μιας δολοφονίας με τους υπόπτους να είναι τα τέσσερα μέλη της οικογένειας της νεκρής, ένας υποταγμένος σύζυγος ζει μια αναπάντεχη νύχτα ρομαντισμού και περιπέτειας, ένας συνταξιούχος επιθεωρητής της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών συναντά μια γυναίκα που αθωώθηκε από τις κατηγορίες για δολοφονία του άντρα της εννιά χρόνια πριν με… νέο σύζυγο και κυνηγώντας την ηθική βεβαιότητα αναψηλαφεί την υπόθεσή της, μια άνεργη κοπέλα απαντά σε μια πολύ περίεργη και αναπάντεχη αγγελία που τη ρίχνει στο πλάι μιας εκπεσμένης πριγκίπισσας από την Οστρόβα, ένα ζευγάρι μπλέκεται στην κλοπή ενός πανάκριβου περιδέραιου, ένας συγγραφέας χωρίς έμπνευση ζει την πιο απίθανη περιπέτεια της ζωής του χάρη στην Εσάρπα των Χιλίων Λουλουδιών, ένας άντρας καταφέρνει να παντρευτεί χάρη σε μια μπανανόφλουδα, ένας νεαρός με το όνομα Τζέιμς Μποντ ανακαλύπτει κατά λάθος ένα πολύτιμο σμαράγδι στις καμπίνες της παραλίας του Κόμπτον-ον-Σι και μια σοπράνο δέχεται την πρόσκληση για μια ιδιωτική παράσταση λίγο πριν το μοιραίο τέλος.

Πιο πολύ μου άρεσαν: «Το κορίτσι στο τρένο» και «Το μυστήριο του Λίστερντεϊλ» γιατί μου θύμισαν τη μεταγενέστερη διαφορετική γραφή της Agatha Christie που γνωρίσαμε με το ψευδώνυμο Mary Westmacott, αν και η ίδια δε διστάζει να γράψει το «Ο Έντουαρντ Ρόμπινσον γίνεται άντρας», όπου ένας νεαρός που του αρέσει να διαβάζει ρομαντικές ιστορίες, ξέροντας πως «αυτού του είδους τα πράγματα είναι όλα μπούρδες» (σελ. 106), παραπαίει ανάμεσα στα ρομάντσα και στην πραγματικότητα. Έχουμε ένα δυνατό και πρωτότυπο για άντρα ψυχογράφημα ενός ανθρώπου που δεν τολμά να σηκώσει κεφάλι στην αρραβωνιαστικιά του κι όταν του δίνεται η ευκαιρία κάνει κάτι χωρίς να τη ρωτήσει, για να ζήσει τον δικό του Ρομαντισμό και την Περιπέτεια, με αποτέλεσμα να περάσει μια αξέχαστη βραδιά! Επίσης μου άρεσε «Το τραγούδι του εξάπενου», όπου έχουμε έναν διαφορετικό «ντετέκτιβ», έναν εγκληματολόγο, για να εξιχνιάσει την υπόθεση, ένα παιδικό τραγουδάκι («Sing a song of sixpence», του οποίου μάλιστα ο δεύτερος στίχος, «a pocket full of rye», είναι ο τίτλος του μυθιστορήματος «Σίκαλη στην τσέπη» που κυκλοφόρησε είκοσι χρόνια αργότερα) και μια υπόθεση «κλειστού δωματίου», τα αγαπημένα μου δηλαδή συστατικά! Θα σημειώσω τέλος το «Ατύχημα» με την έξυπνη ανατροπή και το «Κύκνειο άσμα», με την ανατριχιαστική εφαρμογή του περιεχομένου της περιβόητης άριας από την Τόσκα στην πραγματική ζωή με τον πιο τραγικό τρόπο!

Αυτή η συλλογή διηγημάτων κυκλοφόρησε μόνο στην Αγγλία το 1934 ενώ κάποια από τα κείμενα δημοσιεύθηκαν μεταγενέστερα σε διάφορες ανθολογίες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις, όχι απαραίτητα με όλα τα διηγήματα του τόμου αυτού και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός με νέα μετάφραση (των Αναστασίας Δεληγιάννη και Μιχάλη Μακρόπουλου). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Μια σκιά στην ομίχλη
Τίτλος πρωτοτύπου Les Beresfords
Συγγραφέας Agatha Christie
Διασκευαστής-Εικονογράφος Emilio Van der Zuiden
Μεταφραστής Τατιάνα Γαλάτουλα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Graphic novel
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα της λατρεμένης συγγραφέως Agatha Christie έρχεται σε μορφή κόμικ από τις εκδόσεις Διόπτρα σε μεγάλη, πολυτελή, χορταστική έκδοση. Το κείμενο έχει διασκευαστεί και εικονογραφηθεί από τον Βέλγο Emilio Van der Zuiden Από την υποβλητική πρώτη σκηνή της βύθισης του Λουζιτάνια, το φθινοπωρινό Λονδίνο μέχρι τα άδυτα κατασκοπευτικών ομάδων και μυστικών εταιρειών, το κείμενο και η εικονογράφηση γίνονται όλο και καλύτερα. Η ιστορία παρατίθεται σε όλες τις διαστάσεις της, οι διάλογοι είναι περιεκτικοί και μεστοί, οι εναλλαγές σκηνών και οι ανατροπές καταιγιστικές. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση η επιμονή του Emilio Van der Zuiden στα γήινα χρώματα (καφέ, πράσινο, σκούρο πορτοκαλί, μπεζ και μαύρο). Πουθενά δεν είδα φωτεινές ή λαμπερές εναλλακτικές, παρά μόνο στο τελευταίο δισέλιδο, ακόμη και οι άλλες διακυμάνσεις πάντα ήταν σκοτεινές ή σκούρες. Αυτό προσδίδει μια ομοιομορφία που θα κούραζε αν δεν ήταν οι αδρές γραμμές του σχεδίου και οι ρηξικέλευθες οπτικές γωνίες απεικόνισης της ιστορίας (προσέξτε τις σελίδες 16 και 17, όπου κάθε καρέ φαντάζει απομονωμένο, αν όμως ρίξει κάποιος μια γενικότερη ματιά θα δει πως όλα τα καρέ σχηματίζουν μια δισέλιδη απεικόνιση ενός πάρκου)!

Το «Μια σκιά στην ομίχλη» είναι ένα από τα καλύτερα κατασκοπικά μυθιστορήματα της Agatha Christie και χάρη στην πρωτότυπη ματιά, την άποψη και το δυνατό σχέδιο του Emilio Van der Zuiden παίρνει μια νέα διάσταση και χαρίζει μια συναρπαστική εμπειρία στον αναγνώστη, που δεν μπορεί να σταματήσει να διαβάζει μέχρι ν’ ανακαλύψει τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τη μυστηριώδη εξαφάνιση ενός σημαντικού εγγράφου!

Βιβλίο Ακροβάτες του χρόνου
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα /  Χιούμορ
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όταν τελείωσα το βιβλίο, αναρωτήθηκα: «Τι ήταν αυτό που διάβασα»; Ένα ανάλαφρο νεανικό μυθιστόρημα, ένα αλλιώς ιδωμένο ιστορικό μυθιστόρημα, ένα αξιόλογο δείγμα επιστημονικής φαντασίας; Κάτι απ’ όλ’ αυτά και τίποτα ταυτόχρονα. Απλώς (;) άλλο ένα υπέροχο κείμενο του σημαντικού Πολυχρόνη Κουτσάκη, που πάντα βρίσκει κάτι διαφορετικό να ζωντανέψει και με πρωτότυπους τρόπους να αιχμαλωτίσει τον αναγνώστη ως το συναρπαστικό τέλος. Οι βασικοί πρωταγωνιστές είναι η Ειρήνη Φουντουκίδη με τον Λεώ Στρατάκη και ο εγγονός τους, ο έφηβος Λεωνίδας, που αφηγείται και την ιστορία, εναλλάξ με την κοπέλα του, την Αφροδίτη. Η Ειρήνη είναι από πάμφτωχη οικογένεια και το σκάει από το σπίτι της για να μην την παντρέψουν με το ζόρι. Ο Λεώ, αντίθετα, προέρχεται από πάμπλουτη οικογένεια κι όταν ενηλικιώνεται ξεκινάει με τον κολλητό του, Φανούρη, που είναι ίδιος φυσιογνωμικά, σωματικά και στη σκέψη με τον Σπίθα του Μικρού Ήρωα, Γιώργου Θαλάσση, να τρώνε τα λεφτά σε γυναίκες.

Ο Λεώ και η Ειρήνη έχουν από μια μυστική υπερδύναμη που τη χρησιμοποιούν για το καλό της ανθρωπότητας και γνωρίζονται τυχαία στη Θεσσαλονίκη. Τα γεγονότα όμως τους χωρίζουν σχεδόν αμέσως και τους επαναφέρουν πολλά χρόνια και αρκετές γκάφες αργότερα, μόνο και μόνο για να τινάξουν την Ιστορία στον αέρα! «Ο Λεώ και η Ειρήνη ήταν παρόντες σε όλα τα μεγάλα γεγονότα, άλλαξαν με τις πράξεις τους τη ροή της παγκόσμιας ιστορίας, συνάντησαν τα σημαντικότερα πρόσωπα του εικοστού αιώνα κι όμως δεν τους γνωρίζει κανείς, είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Έτσι ακριβώς όπως το θέλησαν, δηλαδή» (σελ. 119). Ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Καρλ Γιουνγκ, ο Ανρί Ματίς, ο Πάμπλο Πικάσο, ο Τζόζεφ Μένγκελε, ο Τζέρι Σίγκελ και ο Τζο Σούστερ που δημιούργησαν τον Σούπερμαν, ο Αδόλφος Χίτλερ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Ντίνος Δημόπουλος και ο Μάνος Χατζιδάκις, η Agatha Christie, ο Άλμπερτ Άινσταϊν και άλλες προσωπικότητες των Τεχνών, των Γραμμάτων και της Ιστορίας παρελαύνουν με τέτοιο τρόπο που οι Μόντυ Πάιθονς ωχριούν μπροστά τους! Οι σουρεαλιστικές τους εξελίξεις με οδηγούσαν αρχικά να ψάχνω σε εγκυκλοπαίδειες, αργώντας να καταλάβω πως ο συγγραφέας απλώς μου έκλεινε το μάτι περιπαιχτικά!

Την ιστορία αυτού του αλλόκοτου ζευγαριού αφηγείται ο συνονόματος του παππού εγγονός με την κοπέλα του, Αφροδίτη, με την οποία έχει σπιρτόζικους διαλόγους, που διακόπτουν τη ροή της αφήγησης. Εντελώς διαφορετικοί μεταξύ τους χαρακτήρες, εκείνος πιστεύει στις καλές και κακές συγκυρίες ενώ εκείνη πρεσβεύει πως τίποτα στη ζωή δεν είναι τυχαίο, δημιουργούν ένα ξεκαρδιστικό ντουέτο που δε σταματά να πειράζεται, να δέρνεται, να τσακώνεται αλλά πάντα φιλιώνουν και τα βρίσκουν στο τέλος.

Πρωτοπρόσωπη αφήγηση, διαρκή πρωθύστερα, κοφτοί και λιτοί διάλογοι, χιουμοριστικές ατάκες, σύντομα αλλά και εκτεταμένα κεφάλαια, μακροσκελείς αλλά και μονολεκτικές προτάσεις είναι η μέθοδος που επέλεξε ο Πολυχρόνης Κουτσάκης για να αφηγηθεί την ιστορία του, κάτι που δεν αφήνει τον αναγνώστη σε ησυχία. Με κέρδισε η εναλλαγή των οπτικών γωνιών, δηλαδή ενώ έχουμε μια στρωτή αφήγηση που διακόπτεται χαριτωμένα από τον Λεωνίδα ή την Αφροδίτη, όταν συναντάμε νέο πρόσωπο επιστρέφουμε στο παρελθόν του με έξυπνο και ανορθόδοξο τρόπο που θα μας φέρει στο σήμερα και θα μας συστήσει πιο καθαρά τι μέρος του λόγου είναι!

Παρ’ όλ’ αυτά, μέσα από τον σουρεαλισμό και την κατ’ επίφασιν προφορικότητα και ρηχότητα της αφήγησης, ξεπηδάνε με μοναδικό στυλ διαχρονικές αλήθειες και πρωτότυπες απόψεις πάνω σε κοινωνικά θέματα: «Γι’ αυτό βλέπουμε τριγύρω μας πολλά κορίτσια μελαγχολικά… Έχουν πέσει στην κανονική τους ζωή πάνω σε λάθος ιππότες, σε ιππότες που βγήκαν από τα όνειρα κάποιου άλλου κοριτσιού και κάπως μπερδεύτηκαν τα πράγματα και ήρθαν σ’ αυτές και τις ανάγκασαν ν’ αλλάξουν όνειρο και να τους προσθέσουν στα όνειρά τους… προσπαθούν να θυμηθούν το αρχικό τους όνειρο, θα ‘διναν τα πάντα για να μπορέσουν να το θυμηθούν αλλά έχουν ζήσει πολύ καιρό με λάθος ιππότες και δεν τα καταφέρνουν» (σελ. 79). Και ορίστε μια απλή και καθόλου κατακριτέα άποψη για όσους διαβάζουν Άρλεκιν: «Γι’ αυτό μάλλον πουλάνε εκατομμύρια βιβλία τα Άρλεκιν, επειδή ελάχιστοι έρωτες ευδοκιμούν κι έτσι ο κόσμος τα αγοράζει για να μάθει πώς είναι αυτό που παρ’ ολίγο να ζήσει, χωρίς να ξέρει όμως ότι αν το ζούσε δε θα μπορούσε να το περιγράψει, άρα κι αυτοί που γράφουν τα Άρλεκιν και το περιγράφουν δεν το ζουν όταν το γράφουν, το φαντάζονται, άρα τι να μάθει κανείς από δαύτους;» (σελ. 328).

Μονάχα σ’ ένα σημείο δεν υπήρξε ελαφρότητα: οι θηριωδίες στο Άουσβιτς δεν μπορούν να γίνουν ποτέ κομμάτι αστεϊσμού, κάτι που παραδέχεται κι ο συγγραφέας, παραθέτοντας στεγνά, απρόσωπα και μελετημένα τη ζωή του Μένγκελε και τα πειράματα που έκανε με τον Καρλ Κλάουμπεργκ και τη Χέρτα Ομπερχάουζερ: «Επίσης να σας πω, αν και είναι άσχετο με την ιστορία μας, ότι ο Καρλ και η Χέρτα έμειναν εφτά χρόνια στη φυλακή μετά το τέλος του πολέμου κι έπειτα έζησαν ελεύθεροι και ωραίοι την υπόλοιπη ζωή τους, δηλώνοντας σε κάθε ευκαιρία πόσο περήφανοι ήταν για την επιστημονική δουλειά τους στο στρατόπεδο. Η δικαιοσύνη είναι μια ωραία, άγνωστη λέξη σ’ αυτόν τον κόσμο» (σελ. 337). Κι αμέσως μετά αποδύεται σε μια… διαφορετικώς διατυπωμένη ιστορία του πολέμου που με έκανε να λυθώ στα γέλια! Η Άγκαθα Κρίστι, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Τζόζεφ Μένγκελε συναντήθηκαν σε ξενοδοχείο του Ασουάν κι έκαναν την Ιστορία… μύλο!

Το μυθιστόρημα επικεντρώνεται στα επιτεύγματα των παππούδων και στη σχέση των δύο έφηβων παιδιών, είναι αξιέπαινος όμως ο τρόπος που παρεισφρέουν οι προβληματικές σχέσεις του Λεωνίδα και της Αφροδίτης με τους γονείς τους, την ενδιάμεση δηλαδή γενιά, που καταγράφεται λιγότερο αλλά πιο έντονα συναισθηματικά κι έτσι το μυθιστόρημα δεν πλατειάζει, παραμένει σφιχτό και άψογα δεμένο, χωρίς τίποτα περιττό. Ο Λεώ και η Ειρήνη γνωρίστηκαν κι έκαναν τον Νικήτα που παντρεύτηκε κι απέκτησε τον Λεωνίδα ενώ η Αφροδίτη γεννήθηκε σε ένα επικίνδυνο ψυχολογικά περιβάλλον. Αυτό το βάρος στους ώμους τους δίνεται με έξυπνο τρόπο ανάμεσα στο σήμερα και το χτες που απαρτίζουν και το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου και φώτισε τις σημαντικές ψυχολογικές περιπέτειες που μπορεί να ζήσει ένας έφηβος σε μια προβληματική οικογένεια.

Οι «Ακροβάτες του χρόνου» είναι ένα απολαυστικό, διασκεδαστικό μυθιστόρημα που με ταξίδεψε με εναλλακτικό τρόπο στον χρόνο, μου σύστησε σημαντικές προσωπικότητες με άλλο τρόπο και με έκανε να γελάσω αλλά και να συγκινηθώ. Εύχομαι ολόψυχα η υπόσχεση για νέες ιστορίες του ξεκαρδιστικά αστείου ζευγαριού Λεώ και Ειρήνης να πραγματοποιηθεί σύντομα!