Βιβλίο Γκάρνα 
Συγγραφέας Μουράτης Κοροσιάδης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μωβ Σκίουρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Μουράτη Κοροσιάδη έχει εκπληκτική παραστατικότητα, εκφραστική δύναμη, άφθαστο ρεαλισμό και υποδειγματική αφήγηση. Πρώτη φορά συναντώ μια σχετικά εκτεταμένη χρήση διαλόγων, οι οποίοι όμως είναι άκρως απαραίτητοι γιατί μέσα από αυτούς διαδραματίζονται σημαντικές εξελίξεις της ιστορίας. Φυσικά και υπάρχει και τριτοπρόσωπη αφήγηση, που στολίζεται από τούρκικους και ποντιακούς ιδιωματισμούς, οπότε αυτά τα δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα δημιουργούν μαζί ένα φρέσκο και καθαρά προσωπικό στυλ γραφής. Ο Μουράτης δε βιάζεται να μας τα αποκαλύψει όλα από την αρχή, τα αφήνει να βγουν στο φως όταν πρέπει και εν τη ρύμη του λόγου, όπως για παράδειγμα στην αρχή του μυθιστορήματος: άργησα να μάθω ότι βρισκόμαστε σε χωριό της Δράμας, ότι η ιστορία ξεκινάει λίγες μέρες μετά το ναυάγιο του «Ηράκλειον» (άρα είμαστε στα Χριστούγεννα του 1966) και κυρίως ποια πρόσωπα θα μας απασχολήσουν. Αυτή η τεχνική δημιουργεί μια αίσθηση μυστηρίου και αγωνίας κι έτσι, σε συνδυασμό με τη γλαφυρότητα και τον ρεαλισμό του κειμένου, η ανάγνωση κυλάει νεράκι και η προσοχή του αναγνώστη παραμένει δέσμια ως το τέλος.

Παραμονή Χριστουγέννων λοιπόν, είκοσι οχτώ αγόρια σκορπίζονται να πουν τα κάλαντα από τον πάνω ως τον κάτω μαχαλά και στη συνέχεια στο καφενείο αλλά, κατ’ εντολή του δασκάλου, τα φράγκα που θα μαζέψουν θα τα δώσουν «στις οικογένειες που έπαθαν το κακό», στα παιδάκια που έμειναν ορφανά. Ξεκινάνε να λένε τα κάλαντα και μπαίνουμε μαζί τους στα σπίτια και στις αυλές των χωριανών: «Άλλοι τον έβλεπαν και του πετούσαν μια δεκάρα στο κουτί. Άλλοι μια εικοσάρα. Μισόφραγκο έριχναν μόνο οι χουβαρντάδες. Κάποιοι γυρνούσαν αλλού το βλέμμα. Ή και την καρέκλα τους μαζί» (σελ. 17). Απολαυστικές οι κοντρίτσες μεταξύ των αγοριών, οι «βρισιές» τους, τα πειράγματα, οι κοροϊδίες: «-Τι να τα κάνουμε τα κορίτσια; Τα κορίτσια είναι για το σπίτι. Να κάνουν γλυκά με τις μανάδες τους, μέρες που είναι. Άσε που δεν αντέχουνε και στο κρύο» (σελ. 9). Το ξύλο του δασκάλου ήταν απαραίτητο συμπλήρωμα της εποχής: «Αμφίχειρας είχε γίνει στο ξύλο. Δεν τους προλάβαινε αλλιώς… Φαίνεται ότι ο δάσκαλος τα εξηγούσε όλα πολύ καλά. Κι όλοι το κατάλαβαν». Τα ρούχα λιγοστά και φτωχά: «Αδύνατος. Με κοντό παντελονάκι. Και με μελανιασμένα δάχτυλα απ’ το κρύο. Μια χοντρή πλεχτή καζάκα κι από μέσα ένα τσόχινο πουκαμισάκι φορούσε όλο κι όλο. Χτυπημένα τα παπούτσια του και λασπωμένα. Και φαγωμένα απ’ την έξω τη μεριά. Κυρίως το αριστερό. Απ’ το στραβοπάτημα. Τα πλεκτά τερλίκια ίσα που σκέπαζαν τους αστραγάλους» (σελ. 12). Άνθρωποι όλοι του μόχθου και του μεροκάματου: «Ήρεμος, βουρκωμένος, γερασμένος. Τα γαλανά του μάτια βαθουλωμένα απ’ το ξενύχτι και τη δουλειά. Και κουρασμένα απ’ τον ήλιο» (σελ. 70). Από την άλλη, οι γυναίκες: «Γι’ αυτό και άντε. Κι αυτή και όλες οι γυναίκες. Την προσφυγιά, τη φτώχεια, τους άντρες τους. Θ’ αντέξει τώρα και τα γηρατειά» (σελ. 72).

Ανάμεσά τους μεγαλώνει ο Δημητράκης της τρίτης, ο Δημητράκης ο ζαβαλής, ο οποίος, μετά την αναμέτρηση με λύκο που κατέβηκε στο χωριό, έγινε ο ασλάν Δημητράκης, ανέβηκε πόντους η αυτοεκτίμησή του, αφού μέχρι τότε τον είχαν για ένα παραπίσω. Μεγαλώνει με τη γιαγιά του, την κυρα-Μαριώρα, μιας και οι γονείς του έχουν μεταναστεύσει στη Γερμανία. Είμαστε σ’ ένα χωριό που αδειάζει: «Οι περισσότεροι, φευγάτοι από χρόνια. Απ’ το ’59, που άνοιξε η Γερμανία, λίγο-λίγο άδειαζε ο τόπος» (σελ. 15). Όλη αυτή η σκληρή εποχή συμπυκνώνεται σε μια παράγραφο γεμάτη ωμή αλήθεια: «Σάββα, θα τρώγαμε ο ένας τον άλλο, άμα δε φεύγανε. Αφού τα ξέρεις. Άλλοι βρίζουν τον Καραμανλή που άνοιξε τη Γερμανία. Κι άλλοι τον ευλογάνε που χορτάσανε ψωμί» (σελ. 19). Πόση ανατριχίλα από τη σκληρή παραδοχή: «-Και δεν το αποθυμήσατε τόσα χρόνια το παιδί; -Όλα τα συνηθίζει ο άνθρωπος. Μόνο τη φτώχεια και την πείνα δεν μπορεί. Μέρα-νύχτα δουλειά. Πού να βρεις ώρα να θυμηθείς το παιδί σου; Και άμα το θυμηθείς, βλέπεις το φάκελο με τα μάρκα και τα ξεχνάς όλα. Και πατρίδα και παιδί κι όλα» (σελ. 145). Στο καφενείο αυτού του χωριού, κάθε χωριοόυ της Ελλάδας τότε, έφτανε ο ταχυδρόμος με τα γράμματα που οι ξεχασμένοι γέροι και γριές ή δεν ήξεραν να διαβάζουν ή δεν έβλεπαν και φυσικά δε μοιράζονταν τα μυστικά τους με τον οποιονδήποτε, κάποιος της εμπιστοσύνης τους έπρεπε να τους τα διαβάζει. Και μετά τα νέα και τη γλύκα των γραπτών, δε διστάζουν να βάλουν φωτιά να κάψουν το γράμμα! Το τηλεγράφημα δεν το ήθελε κανείς: «Κάτι κακό προμηνούσε η βιασύνη του. Τα γράμματα έρχονταν πάντα με το πάσο τους. Κι όλα τα νέα τους ήρεμα και στη σειρά» (σελ. 16). Εκπληκτικές οι περιγραφές, δωρικές και λιτές εκφράσεις γεμάτες παραστατικότητα: «Στριφτά τσιγάρα κρέμονταν στα χείλια τους. Λες και ήταν αυτά που τους βάραιναν τα κεφάλια τους κατά μπροστά. Άσχημοι και τρομακτικοί μέσα στο λιγοστό φως του καφενείου.» (σελ. 16-17). Ανάμεσά τους κι ένας καπετάνιος που έφαγε τη θάλασσα με το κουτάλι: «…καλή ζαριά χρειάζεται στη ζωή. Αυτό έμαθα τόσα χρόνια στα βαπόρια. Τύχη. Όχι λεφτά. Τα φράγκα δε σε σώνουν πάντα. Τύχη να ‘χεις πρέπει. Λάδι στο γαμημένο το καντήλι σου. Κατάλαβες;» (σελ. 21).

Σκληρή και αμείλικτη η ζωή στο χωριό. Οι γυναίκες λένε τα νέα τους και πλέκουν ασταμάτητα, γιατί: «Ήταν η κρυφή γλώσσα των γυναικών. Οι πόθοι τους σε μια ζωή βουβή και υποταγμένη. Ο κρυπτογραφημένος κόσμος τους. Και η λογοκριμένη τους φωνή. Διωγμένες απ’ την Εδέμ τη ζωγράφιζαν με τις κλωστές τους…Μια επανάληψη σκληρότητας και αδιαφορίας χωρίς τέλος…Ήταν τα «σ’ αγαπώ» που δεν άκουσαν ποτέ. Οι «καλημέρες» που δηλητηριάστηκαν πριν γεννηθούν. Οι «καληνύχτες» που μάταια περίμεναν. Όλη η σιωπή που δίδασκαν στις κόρες τους με νεύματα. Αυτή ήταν η αληθινή τους προίκα» (σελ. 110). Άνθρωποι κουρασμένοι, φτωχοί, απελπισμένοι μα περήφανοι. Από τα χείλη τους βγαίνει η φράση που ακούει ο ακονιστής που τροχίζει μαχαίρια και τραχάδες όταν βρίσκει κάτι αδούλευτο και υποστηρίζει πως τζάμπα το ακονίζει: «-Αν αρρωστήσω πιο πολύ και δεν μπορώ, μ’ αυτό θα μαχαιρώσω τον εαυτό μου» (σελ. 96). Τα παιδιά που μεγαλώνουν σ’ αυτόν τον τόπο εξίσου σκληρά και αμείλικτα, δεν πειράζουν μόνο ούτε δέρνονται όπως όλα τα παιδιά της ηλικίας τους, αντίθετα, οπλισμένα με αεροβόλο, διασκεδάζουν σκοτώνοντας πουλιά και βατράχια. Σκηνές και περιστατικά δοσμένα με τέτοια παραστατικότητα που ανατρίχιασα από τη βιαιότητα και το μέγεθος της «κακίας» τους. Σε αντίβαρο αυτών, η αγάπη και η αυταπάρνηση του ασλάν Δημητράκη να σώσει έναν νεοσσό κι όταν δεν τα καταφέρνει, με πόση αγάπη στρέφεται στους φλώρους, στις καρδερίνες και στους σπίνους του για να παρηγορηθεί.

Μικρά και μεγάλα περιστατικά ζωντανεύουν αυτόν τον ρημαγμένο τόπο, πότε με χιούμορ και πότε με σοβαρότητα, στιγμιότυπα που ατσαλώνουν και εμπλουτίζουν την ψυχοσύνθεση του ασλάν Δημητράκη: η μάγισσα και η κατάρα της με το κιούπι (πόσο υποβλητική σκηνή), μια κηδεία κατά τη διάρκεια νεροποντής που θα φέρει αναπάντεχες εξελίξεις, αναμιγνύοντας υποδειγματικά τους ζωντανούς με τους αγίους της εκκλησίας και τον Χάροντα της Αχερουσίας, Αράπηδες και Μπαμπούγερα την παραμονή των Φώτων, η πάλη με τον λύκο, οι αναμνήσεις του καπετάνιου του χωριού από τα ταξίδια του, η άφιξη του ηλεκτρισμού που οδηγεί τους κατοίκους σε μοιραία λάθη, συνηθισμένοι τόσα χρόνια στις γκαζόλαμπες. Συγκλονιστική η σκηνή της εξομολόγησης μέσα στον ναό με κρασί και τσιγάρο και με την αντιστροφή των ρόλων μεταξύ ιερέα και πιστού, δοσμένη με υποβλητικότητα, αξέχαστους διαλόγους και βαθιά θρησκευτικότητα. Να και ο τάχα μου μοντέρνος ιερέας του χωριού («Οι σπουδαγμένοι και οι γραμματιζούμενοι φταίνε, παιδί μου. Αυτοί χαλάσανε τον κόσμο») και η πληρωμένη απάντηση στην υπερηφάνειά του που έβαλε μεγάφωνο στην εκκλησία να τον ακούνε παντού, ακόμη κι οι γέροι που δεν μπορούν ή δε θέλουν να πάνε στην εκκλησία. Πόσο γέλασα με την απρόσμενη απάντηση σε αυτό το επίτευγμα! Σιγά σιγά περνάμε στη Δικτατορία του 1967, όπου ο «βουργαρογραμμένος» γίνεται αγροφύλακας και καμπαρντίζει μες στα καφενεία κάνοντας παρατηρήσεις και καρφώνοντας όσους δε συμπαθεί, ο Γιαννάκης κλέφτηκε με μια Γερμανίδα και τη φέρνει στο χωριό του προκαλώντας σοκ στη μητέρα του που ήρθαν αστεφάνωτοι, μια πανάκριβη μοτοσυκλέτα οδηγεί σε μια ερωτική τραγωδία και πολλά άλλα περιστατικά δημιουργούν ένα συναρπαστικό πολυπρισματικό κείμενο γεμάτο εκπλήξεις και καλολογικά στοιχεία («Ο μεταλλικός της ήχος [της καμπάνας] τρυπούσε την παχύρρευστη μεσημεριανή ραστώνη», σελ. 127).

Ο συγγραφέας αναφέρεται σε πολλά θέματα (μετανάστευση, υποδέεστερος ρόλος της γυναίκας στην τοπική κοινωνία, ήθη και έθιμα, πασιφισμός και πανανθρώπινη αγάπη), δίνει όμως ιδιαίτερη έμφαση στη φροντίδα των καπνών, την πιο σκληρή γεωργική δουλειά: «Ένα-ένα σπάζονται τα φύλλα του, ένα-ένα βελονιάζονται, ένα-ένα πασταλιάζονται. Άνοιξη ξεκινάς, την επόμενη άνοιξη τελειώνεις. Και φτου κι απ’ την αρχή. Και το χειμώνα το παστάλιασμα. Διαλογή κατά ποιότητα και μέγεθος. Κι ύστερα το δεμάτιασμα. Έργα τέχνης ήταν τα δέματα του θείου Γιώργου. Γλυκό ταψιού θύμιζαν έτσι που ήταν στη σειρά. Σιροπιαστά μπακλαβαδάκια. Η πίκρα θα ερχόταν πιο μετά. Όταν έρχονταν οι έμποροι κι η ώρα να πληρωθούν για τον ιδρώτα μιας χρονιάς. Όλοι τους χρεωμένοι ως το λαιμό. Τα βερεσέδια περίμεναν να εξοφληθούν» (σελ. 86-87). Αλλά έφευγαν μετανάστες γιατί: «Δεν άντεχαν, βλέπεις, του καπνού τις πάμπολλες παραξενιές. Τις τόσες απαιτήσεις του για νοιάξιμο και τρυφερότητα. Την τόση του σκληρότητα. Και τη μνησικακία το, αν δεν το φρόντιζες και το παραμελούσες. Άμα δεν πήγαινες με τα νερά του. Κι αν δεν του συγχωρούσες χούγια και ιδιοτροπίες. Κι όλη αυτή η αγάπη και η υπομονή περνάει μέσα στα φύλλα του. Ποτίζεται η νικοτίνη του…Έτσι ανεπίγνωστα χτίζεται η αλληλεγγύη μεταξύ των καπνιστών» (σελ. 322).

Τα χρόνια της Δικτατορίας στη Θεσσαλονίκη, το ανερχόμενο ΠΑΣΟΚ και οι ελπίδες που φέρνει μαζί του για τον σοσιαλισμό, πώς μεταμορφώνονται οι προσδοκίες και οι χαρακτήρες των ανθρώπων με την Αλλαγή και πολλά άλλα ολοκληρώνουν το ταξίδι του ασλάν Δημητράκη στη ζωή. Πασιφιστικά και πανανθρώπινα τα ιδανικά του συγγραφέα, ονειρεύεται μια κοινωνία ίση και δίκαιη για όλους με μια πρωτοτυπία: στηρίζεται στο τσιγάρο, ακριβώς λόγω της κατανόησης και της αλληλεγγύης των καπνιστών και του τρόπου με τον οποίο ο καπνός έχει συνυφανθεί με τις ζωές μας. Δεν έχει όμως αυταπάτες γιατί ξέρει πως «μέσα στη μελλοντική ουτοπία των καπνιστών θα υπήρχαν πάντα οι ρεβιζιονιστές, οι αντεπαναστάτες και οι της παλινόρθωσης» (σελ. 324).

Το μυθιστόρημα «Γκάρνα» του Μουράτη Κοροσιάδη είναι ένα λυρικό ταξίδι ενηλικίωσης γεμάτο σκληρές αλήθειες, διαχρονικά πανανθρώπινα μηνύματα, δεισιδαιμονίες και προλήψεις, μυστικά και κατάρες. Ένα πουλί που προτιμάει να τραβάει τα φτερά του ώστε να προειδοποιήσει τον Δημήτρη να μην κάνει το ίδιο και να χρησιμοποιήσει τα δικά του φτερά για να πετάξει. Θα το καταλάβει ο ήρωας της ιστορίας μας ή θα αυτοκαταστραφεί, θύμα των εσωτερικών του τραυμάτων που ίσως να μη θεραπευθούν ποτέ; Ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο ρεαλισμό, παραστατικότητα και αξέχαστες κωμικοτραγικές σκηνές. Δάκρυσα, προβληματίστηκα, απόλαυσα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Όταν ερωτεύεται κάποιος, νομίζει πως αυτό που νιώθει δεν το έχει ζήσει ποτέ κανείς ως τώρα. Και αγνοεί πως δεν υπάρχει αίσθημα που δεν φιλοξενήθηκε στα στήθη των ανθρώπων. Απ’ το βαθύ το μίσος και το σκοτεινό μέχρι το φωτεινό χαμόγελο του έρτα και της αγάπης. Το ίδιο έργο παίζεται αιώνες τώρα. Κάθε φορά με άλλους πρωταγωνιστές και άλλους κομπάρσους. Ο ταχυδρόμος βάζει γράμματα σε ολωνών τα γραμματοκιβώτια. Κανείς δεν ξέρει τι παίρνει ο διπλανός του» (σελ. 312).

«Και οι άνθρωποι, ασλάν, δέντρα είμαστε. Μόνο που εμείς περπατάμε. Τα δέντρα δεν τρέχουν να προλάβουν κάτι… Δέντρα είμαστε, που λες. Και έχουμε κι εμείς φωλιές…άμα είναι γεμάτες με μουσαφίρηδες, χαιρόμαστε. Άμα είναι άδειες όμως, μένουμε κι εμείς βουβοί. Και έρημοι. Τις κρύβουμε τότε να μη φαίνονται. Όσο και να τις κρύψεις όμως, θα έρθει κάποτε το φθινόπωρο και θα φανερωθούνε» (σελ. 317-318).

Βιβλίο Απλώς ένα χρώμα
Τίτλος πρωτοτύπου Un color
Συγγραφέας-Εικονογράφος Ana Sanfelippo
Μεταφραστής Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ραμόν βάζει τη ροζ μπλούζα της αδελφής του και αρχίζει με την καλύτερή του φίλη να ψάχνουν το ροζ παντού γύρω τους: στα γουρούνια, στα φλαμίνγκο, στη φύση, οπότε και διαπιστώνουν ότι αυτό το χρώμα είναι το αγαπημένο της, στο λεξιλόγιό τους («τα βλέπω όλα ρόδινα»), στο ηλιοβασίλεμα και πώς βάφει τα πάντα γύρω με αυτό το χρώμα, παντού. Μια όμορφη ιστορία με λίγες και σύντομες προτάσεις που ακυρώνει το στερεότυπο «το ροζ είναι κοριτσίστικο χρώμα» και με μια μόνο φράση αποτυπώνει την αλήθεια: «Άραγε ανήκουν σε κάποιον τα χρώματα;».

Η εικονογράφηση είναι φυσικά γεμάτη ροζ και αποτυπώνει την ανεμελιά, την ευδιαθεσία και τη χαρά κάθε παιδιού στον κόσμο που ανακαλύπτει το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει. Μεγάλα και χορταστικά σχέδια, χιλιάδες μικρές εικόνες μέσα σε μεγαλύτερες που δημιουργούν απίθανες ιστορίες στο μυαλό των μικρών αναγνωστών, εκπληκτικές μα απλές λεπτομέρειες από το πάρκο, τη θάλασσα, τη φάρμα, το σπίτι ζωντανεύουν με τον καλύτερο ρεαλιστικό και ταυτόχρονα σουρεαλιστικό τρόπο την ιστορία. Υπέροχα τα δισέλιδα με τα χιλιάδες παιδιά και τις ποικίλες δραστηριότητές τους, με τα χιλιάδες παγωτά (πολλά σχέδια, σχήματα, μεγέθη κλπ.) και ο πίνακας με το ροζ ηλιοβασίλεμα. Μικρές εκπλήξεις, έξυπνες επιλογές αντικειμένων και πολλά άλλα θετικά γνωρίσματα αποτυπώνουν με τον καλύτερο τρόπο το κείμενο.

Βιβλίο Το Ρολόι της Αγάπης
Συγγραφέας Ελένη Βασιλειάδη
Εικονογράφος Ρένια Μεταλληνού
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος

Μια συγκινητική ιστορία αγάπης και τρυφερότητας που φέρνει κοντά τους διαμετρικά αντίθετους κόσμους γονεϊκότητας και παιδιών: από τη μια ο μπαμπάς της ιστορίας με το ρολόι στο χέρι πιέζει το παιδί του να κάνει τα πράγματα που πρέπει (π. χ. μπάνιο) την ώρα που πρέπει κι από την άλλη η Σοφία έχει στήσει έναν ολόκληρο μικρόκοσμο γύρω από το νέο της μαγαζάκι, το «Πεϊνιρλάκι», στο οποίο βρίσκει τρόπο να βάλει τον μπαμπά της. Μέσα από αυτό απολαυστικό παραμύθι, το παιδί εξηγεί και ο γονιός καταλαβαίνει πως ο μικρόκοσμός του είναι μια προετοιμασία για το αύριο, είναι ένα μέρος όπου αποθέτει τα όνειρά του, ψάχνει τις δυνάμεις του για το δικό του μέλλον κι έτσι «δεν μπορώ να σταματάω έτσι ξαφνικά όταν με φωνάζεις». Μπορεί να τρέχει ασταμάτητα το ρολόι αλλά πάντα υπάρχει χρόνος για παιχνίδι. Επιπλέον, όταν παιδί και μπαμπάς είναι μαζί, παίζουν, γελάνε, περνάνε χρόνο, τότε αρχίζει να δουλεύει το Ρολόι της Αγάπης τους, ένα ρολόι που αντί για νούμερα έχει καρδούλες.

Η Ελένη Βασιλειάδη κατάφερε με πιστότητα και ρεαλισμό να αποτυπώσει σωστά όλες τις εκφάνσεις του μικρόκοσμου που ονειρεύεται ένα παιδί και ζωντανεύει με ενάργεια το «Πεϊνιρλάκι» όπως το ζει η Σοφία: τα παιχνίδια της τη βοηθάνε στις ετοιμασίες, οι πελάτες που έρχονται είναι ποικίλης συμπεριφοράς, οι πρώτες ύλες δίνουν ένα άρτιο αποτέλεσμα και τα πράγματα βελτιώνονται όταν έρχεται ο μπαμπάς. Το παραμύθι είναι το τρίτο βιβλίο της σειράς που έγραψε η Ελένη Βασιλειάδη με την κόρη της, Σοφία και απευθύνεται σε όσους θέλουν να αγαπήσουν, να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τα παιδιά τους. Η εικονογράφηση της Ρένιας Μεταλληνού στήνει με φωτεινά, ποικίλα και ζωηρά χρώματα τον μικρόκοσμο της Σοφίας και η τέχνη της μου φέρνει στη μύτη μυρωδιές από καλοψημένο πεϊνιρλί. Τα παιχνίδια στην κουζίνα και στη σάλα απασχολούνται με τις ετοιμασίες (τυριά, σαλάτες, ζύμες από αλεύρι κ. ά.), κουβαλήματα, στρώσιμο και μέσα σε όλο αυτό ακούγεται η φωνή του μπαμπά. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που μπλέχτηκε το όνειρο του μαγαζιού με το πραγματικό δωμάτιο όταν εισβάλλει ο μπαμπάς (χιλιάδες αντικείμενα δημιουργούν μια αίσθηση ευχάριστης αναστάτωσης) και οι σκηνές που ακολουθούν ξεχειλίζουν από τρυφερότητα. Στην πιο γλυκιά καληνύχτα που έχω διαβάσει, τα πάντα σκοτεινιάζουν και μέχρι και τα παιχνίδια ξαπλώνουν για ύπνο!

Βιβλίο Τα κραγιόνια επιστρέφουν στο σχολείο
Τίτλος πρωτοτύπου The crayons go back to school
Συγγραφέας Drew Daywalt 
Εικονογράφος Oliver Jeffers
Μεταφραστής Φίλιππος Μανδηλαράς
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πέρασε το καλοκαίρι και τα κραγιόνια ετοιμάζονται να επιστρέψουν στο σχολείο. Αποχαιρετούν την παραλία και τη νύχτα πριν την πρώτη μέρα στην τάξη ψάχνουν να βρουν τι θα φορέσουν για την επομένη. Θα συναντήσουν τους παλιούς τους φίλους, θα γνωρίσουν νέους, θα ανταλλάξουν γνώμες και νέα, τι όμορφα που είναι να γυρίζεις στο σχολείο! Σταδιακά γνωρίζουμε τα όμορφα κραγιόνια, το λευκό, το μπλε, το μαύρο που έχουν διαφορετικά ενδιαφέροντα αλλά και κάποια κοινά σημεία μεταξύ τους: στο ένα κραγιόνι αρέσουν τα μαθηματικά, στο άλλο να ζωγραφίζει, σε άλλο να διαβάζει, σε άλλο οι επιστήμες, όλα όμως περιμένουν κάτι πολύ σημαντικό! Ελάτε να το ανακαλύψουμε σε αυτήν τη διασκεδαστική ιστορία που ζωντανεύει μια σχολική καθημερινότητα… αλλιώς!

Η εικονογράφηση του Oliver Jeffers είναι χαριτωμένη και γεμάτη χρώματα. Χιλιάδες κραγιόνια, μικρά, μεγάλα, γεματούτσικα και καλοξυσμένα, μοναχικά και γελαστά, με ποικίλες αποχρώσεις αποκτούν ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά κι έτσι οι ποικίλες εκφράσεις τους για όσα συμβαίνουν στην ιστορία φέρνουν πολλά γέλια. Συγκινητική η εικόνα του αποχαιρετισμού στην παραλία, ξεκαρδιστική η επιλογή του ντυσίματος ανάμεσα σε φράκο, ποδιά μάγειρα και στολή Άη-Βασίλη, ενδιαφέρουσα η αναγνωστική πρόταση του κραγιονιού που του αρέσει να διαβάζει («Ο αόρατος άνθρωπος», του Ουέλς). Αυτά και άλλα στιγμιότυπα ζωντανεύουν με χαριτωμένο και ρεαλιστικό τρόπο, χωρίς φόντο και λεπτομέρειες, κάτι που μας βοηθάει να εστιάσουμε στην καθαυτή δράση σε πρώτο πλάνο.

Βιβλίο Το μικρό ευχαριστώ
Συγγραφέας Δανάη Δάσκα
Εικονογράφος Έλενα Τσαπρούνη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος

Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ένα μικρό Ευχαριστώ στο στόμα του Άλεξ μαζί με το μεγάλο Όχι, το τεράστιο Θέλω, το θεόρατο Μπορώ και το αόρατο Γιατί. Το Θέλω βρίσκει την τροφή του στην παιδική χαρά, στη βιτρίνα με τα γλυκά και μεγαλώνει πάρα πολύ. Το Όχι ψηλώνει εξίσου απότομα και γίνεται μακρύ. Το Μπορώ συντρόφευε πάντα το παιδί και μεγάλωνε σταδιακά χάρη στα «μπράβο» που άκουγε για κάθε του προσπάθεια αλλά τώρα κάτι άλλαξε. Το αόρατο Γιατί τρέφεται από τις ασταμάτητες ερωτήσεις του Άλεξ. Το Ευχαριστώ όμως παραμένει μικρό, μιας και ο Άλεξ δεν το βγάζει από το στόμα του. Μια ιδέα που έχει ο πατέρας του παιδιού θα το βοηθήσει να καταλάβει πόσο μεγάλη σημασία έχει αυτή η λέξη στη ζωή του και τότε θα έρθουν μεγάλες ανατροπές. Η Δανάη Δάσκα έγραψε μια πολύ γλυκιά και τρυφερή ιστορία για τις σημαντικές πρώτες λέξεις της παιδικής ηλικίας, τον ρόλο τους στην καθημερινότητα, τις συνέπειες από την υπερβολική ή μέτρια χρήση τους κ. π. ά. Το παραμύθι δείχνει με έξυπνο τρόπο και ενδιαφέρουσες ισορροπίες μεταξύ των αισθημάτων πόσο απαραίτητα ή όχι είναι στη ζωή μας. Μικρές και απλές προτάσεις θα βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοήσουν τον ψυχισμό του Άλεξ και να δουν πότε, πόσο και πώς επιτρέπεται η χρήση τους.

Η εικονογράφηση της Έλενας Τσαπρούνη είναι σουρεαλιστική, χωρίς ρεαλισμό και με βασικές αδρές γραμμές, χαρακτηριστικά που βοηθάνε τη μαγική ατμόσφαιρα του παραμυθιού και μας ταξιδεύουν μακριά από την οπτική πραγματικότητα. Μέσα σε αυτό το όμορφο, πολύχρωμο παραμυθένιο σύμπαν ξεδιπλώνεται η διδακτική ιστορία και ζωντανεύουν με γλυκύτητα ο Άλεξ και τα συναισθήματά του.

Βιβλίο O Άνθρωπος από Καπνό 
Τίτλος πρωτοτύπου The Man Made of Smoke
Συγγραφέας Alex North
Μεταφραστής Κυριάκος Γιαλένιος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Alex North έγραψε ένα ενδιαφέρον αστυνομικό μυθιστόρημα που συνδέει υποδειγματικά το παρελθόν με το παρόν και μέσα από παραστατική αφήγηση και ρεαλιστικές σκηνές ζωντανεύει μια ιστορία που τέμνει βαθιά την ανθρώπινη ψυχολογία. Με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Ντάνιελ Γκάρβι, γνωρίζουμε έναν άντρα που έζησε μια άσχημη εμπειρία όταν ήταν μικρότερος. Η μητέρα του «ήταν μια γυναίκα που πάντα ανυπομονούσε να βρεθεί κάπου αλλού, ακόμα κι όταν είχε μόλις φτάσει». Ως προς τον γιο της, «σαν να μην ήξερε πώς να με χειριστεί, σαν να είχε δημιουργηθεί γύρω της μια οικογένεια εκ παραδρομής». Σύντομα, η μητέρα του θα τους εγκαταλείψει και σταδιακά η σχέση με τον αστυνομικό πατέρα του, Τζον, θα διαλυθεί. Πριν συμβεί αυτό, έρχεται σ’ επαφή με τον «άνθρωπο από καπνό», μια αδιόρατη σκιά και φιγούρα που άφησε πίσω του μια φωτογραφία. Είναι ένας άντρας που όλοι υποψιάζονται για μια σειρά φόνων παιδιών κι ο Ντάνιελ νιώθει άσχημα γι’ αυτό που είδε. Μια μέρα, ο Τζον εξαφανίζεται και ο Νταν αναγκάζεται να γυρίσει πίσω στο νησί του. Εκεί επέτρεψε επιτέλους «σε μια πόρτα μέσα μου να ανοίξει. Μια χαραμάδα μόνο. Αλλά έφτανε για να ξεχυθούν όλα όσα ένιωθα και κρατούσα τόσο προσεκτικά υπό έλεγχο».

Μαζί με το σασπένς για το τι απέγιναν τα θύματα του «Ανθρώπου από καπνό», με την ένταση να ανεβαίνει χάρη σε μια νέα σειρά δολοφονιών με ενδιαφέρον μοτίβο, έχουμε και μια προσεγμένη εμβάθυνση γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις, τις ενδοοικογενειακές και όχι μόνο. Ο συγγραφέας καταγράφει τη διάλυση της οικογένειας του Νταν με καίριες παρατηρήσεις ενώ ταυτόχρονα μας δείχνει μια κοινωνία όπου κανένας δε νοιάζεται τι συμβαίνει δίπλα του, αν κινδυνεύει μια ζωή, αν χρειάζεται κάποιος μια βοήθεια. Μου άρεσε επίσης ο τρόπος που προσπάθησε ο Τζον πριν εξαφανιστεί να λύσει την υπόθεση με το παράδοξο μοτίβο και πώς μπλέχτηκε σε αυτήν ο γιος του, με τη βοήθεια της παιδικής του φίλης, Σάρα. Οι πατεράδες τους ήταν φίλοι πριν ο μπαμπάς της Σάρα φύγει για κάπου καλύτερα. Τα δυο παιδιά είχαν κοινά ενδιαφέροντα, περνούσαν ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού και εξερευνήσεων, ώσπου στα δώδεκά του ο Ντάνιελ άρχισε να νιώθει άβολα μαζί της, λες και το διασκεδαστικό τους παιχνίδι ξεκίνησε να αποκτά καινούργιους κανόνες. Τώρα η Σάρα έχει μια περίπλοκη σχέση με τον νέο αστυνόμο του νησιού κι αυτό δυσκολεύει τα πράγματα.

Ο Νταν είναι πλέον εγκληματολόγος ψυχίατρος που αναλύει τα κίνητρα των πιο σκοτεινών δολοφόνων. Υπάρχουν φορές που οι λεπτομέρειες που του εξομολογούνται τον κάνουν να θέλει να βάλει τα κλάματα, τον ακολουθούν ως το σπίτι του, τις κουβαλάει τα βράδια μαζί του. «Ωστόσο, όσο φρικιαστικά κι αν ήταν τα εγκλήματά τους, παρέμεναν ανθρώπινα όντα». Η εξαφάνιση του πατέρα του που υποδεικνύει αυτοκτονία τον αναγκάζει να επιστρέψει σ’ ένα σπίτι που αναδιαμορφώθηκε μετά την εγκατάλειψη της μητέρας. Ο Ντάνιελ ασυνείδητα αρχίζει ν’ ακολουθεί κι εκείνος τα ίχνη του πατέρα του και να μπλέκεται στην υπόθεση ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να καταλάβει γιατί αυτοκτόνησε. Τα συναισθήματα του γιου δίνονται απτά και ανάγλυφα: «Εκτός από το πένθος, ένιωθα υπεύθυνος γι’ αυτό: ένοχος που δεν είχα κάνει αρκετά για να τον βοηθήσω, ντροπιασμένος και πληγωμένος που ο ίδιος δεν είχε απευθυνθεί σ’ εμένα» (σελ. 208). Ο Τζων «ήταν ένας παρορμητικός και απογοητευμένοες άνθρωπος, επιρρεπής σε ξεσπάσματα και βίαιες αντιδράσεις: ένας άνθρωπος που αγωνιζόταν να ελέγξει τα συναισθήματά του». Τίποτα όμως δε δείχνει πως θέλησε να κόψει το νήμα της ζωής του.

Ο Νταν και η Σάρα ξανασυναντιούνται και προσπαθούν να ανακαλύψουν τι συνέβη όσο ζούσαν χώρια. Η Σάρα αποκαλύπτει στον φίλο της πως ο πατέρας του είχε βρει μια νεκρή γυναίκα στο δάσος πριν εξαφανιστεί. Ποιος την έκαψε και πού; Πώς και γιατί μετέφερε το πτώμα της μέσα στο δάσος αλλά σε κάπως εμφανές σημείο αντί για κάποιο από τα άλλα δυσπρόσιτα σημεία του νησιού; Ποια ήταν αυτή η γυναίκα και γιατί δολοφονήθηκε; Γιατί εξαφανίζονται οι άνθρωποι με τους οποίους συνομιλούσε ο Τζον κατά τη διάρκεια των ανεπίσημων ερευνών του; Τι απέγιναν; Ο «άνθρωπος από καπνό»: «Δεν είναι ο τύπος του ανθρώπου που τον βλέπουν οι άλλοι». Εξαναγκάζει κάποιον να παρακολουθήσει τη δολοφονία κάποιου άλλου κι αν μιλήσει στην αστυνομία τον σκοτώνει, κάνοντας κάποιον άλλον να δει αυτήν την τιμωρία κ. ο. κ. Ποιους στοχοποιεί; Ο φρικτός τους θάνατος δείχνει πως ο δολοφόνος τούς μισεί, ότι τους αξίζει να τιμωρηθούν. Γιατί αυτή η δοκιμασία και γιατί η επιλογή; «Είναι ο οποιοσδήποτε και ταυτόχρονα ο κανένας. Είναι όποιος επιθυμεί να είναι. Είναι ο πόνος και το τραύμα που μεταφέρονται από σώμα σε σώμα» (σελ. 240).

Παράλληλα με όλα αυτά επιστρέφουμε στη συγκινητική αρχικά και φριχτή στη συνέχεια ιστορία του Τζέιμς πίσω στο 1998. Το παιδί, πάντα αγκαλιά με το λούτρινο λιονταράκι του, τον Μπάρναμπι, μεγαλώνει μόνο με τη μητέρα του, μιας και ο πατέρας του τους εγκατέλειψε: «Είναι περισσότερο σαν μια απουσία. Πιο πολύ μοιάζει μ’ ένα κενό που θα αισθανόταν ανακούφιση αν γέμιζε» (σελ. 80). Η μητέρα του έχει καταφύγει στα χάπια για να επιβιώσει και τα πάντα αλλάζουν εκείνη την ημέρα που πάνε στην ακροθαλασσιά για κάμπινγκ. Κάθε σελίδα της ιστορίας του είναι ανατριχιαστική και γεμάτη πόνο και φόβο. Η μεταμόρφωσή του είναι τρομακτική, ρεαλιστική, πειστική.

«Ο άνθρωπος από καπνό» είναι μια συναρπαστική, πολυεπίπεδη ιστορία γεμάτη εμβριθή ψυχογραφήματα, ενδιαφέρουσες ιστορίες, άψογη πλοκή και ανατροπές. Ένα μυθιστόρημα-κραυγή αγωνίας για την αδιαφορία αφού: «…ο κόσμος θα μπορούσε να είναι ένα καλύτερο μέρος αν οι άνθρωποι έκριναν λιγότερο και κατανοούσαν και νοιάζονταν λίγο περισσότερο» (σελ. 309). Η λύση δεν είναι η τιμωρία γιατί: «Διαμορφωνόμαστε από το παρελθόν μας, δεν καθοριζόμαστε από αυτό» (σελ. 26-27). Να όμως που κάποιος διαστρεβλώνει τα γεγονότα στο μυαλό του και μετατρέπεται σε κατά συρροή δολοφόνο. Θα αποκαλυφθεί η ταυτότητά του; Θα εξηγηθούν τα κίνητρά του; Θα εντοπιστούν τα θύματά του; Μια αξέχαστη περιπέτεια!

Βιβλίο Όλα λάθος
Συγγραφέας Κατερίνα Τσαμπά
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Νίκας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα κείμενα έχουν ποικιλία εκφραστικών μέσων, προσώπων αφήγησης (μέχρι και δεύτερο ενικό, που είναι αρκετά δύσκολο) και χαρακτήρων. Άντρες και γυναίκες κινούνται γύρω από το λάθος και είτε προσπαθούν να το διορθώσουν είτε να το εξαλείψουν είτε αφήνονται να παρασυρθούν από τις συνέπειές του. Λάθος επιλογές, δουλειές, πορεία ζωής, τρόποι σκέψης μεν αλλά κάποια διορθώνονται, κάποια βελτιώνονται, κάποια παραμένουν ίδια εις βάρος του ψυχισμού του εκάστοτε ήρωα. Απλές προτάσεις, ρεαλιστικές περιγραφές, ενδιαφέροντα ψυχογραφήματα ζωντανεύουν ιστορίες της διπλανής πόρτας. Σε μερικές έχουμε πλοκή με αρχή μέση και τέλος, σε άλλες τα γεγονότα περιγράφονται με λιτότητα, σε άλλες έχουμε παραβολικότητα και πειραματισμούς έκφρασης. Τα κείμενα εκτείνονται κυρίως σε μία με δύο σελίδες αλλά υπάρχουν και πιο εκτεταμένα ενώ άλλα αποτελούνται από μια παράγραφο ή είναι γραμμένα σε ποιητική μορφή. Κάποια είναι ρομαντικά, κάποια σκληρά, κάποια αισιόδοξα, κάποια εκκρεμή. Χωρισμένοι πατεράδες, επιμελητές σε εκδοτικό οίκο, άνεργοι, ψυχικά μόνοι, δάσκαλοι, νιόπαντροι και εργένηδες, κοινωνικοί και μοναχικοί, κακοποιητές και θύματα, παιδιά και μητέρες δημιουργούν μια ενδιαφέρουσα συλλογή διηγημάτων.

Ξεχώρισα τα εξής:

«Τα δύο σεμεδάκια»: Μια γλυκόπικρη ιστορία με ένα τέλος που χαρίζει προσμονή κι ελπίδα. Μια κοπέλα αρνείται τα συνοικέσια της μάνας της και μόνη της παρηγοριά η αγάπη της γιαγιάς της που είχε σηκώσει κι εκείνη ανάστημα στην αρρωστημένη κατάσταση που βίωνε η εγγονή της. «Ανείπωτα»: Μια τρυφερή και ρομαντική ιστορία, που τονίζει πως πάντα υπάρχει μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή για δυο διαζευγμένους ανθρώπους, αρκεί «Να μιλάνε ανοιχτά για όλα. Να μην αφήνουν τίποτα ανείπωτο».  «Εκείνη που…»: Ένα πολύ μικρό και ταυτόχρονα πολύ δυνατό κείμενο για μια γυναίκα που γέμισε ταμπέλες από τον κόσμο, τις σήκωνε στους ώμους της και τελικά «έμαθε ότι δε χρειαζόταν να αποδείξει τίποτα και σε κανέναν. Κι εκεί ήρθε η ελευθερία, η κατανόηση εαυτού, η αποδοχή του και η αγάπη προς αυτόν». «Η δύναμή της»: Μια ανατριχιαστική ιστορία κακοποίησης παιδιού και μια εκδίκηση που αφήνει στάχτες γύρω της. «Η κούκλα»: Ένα παιδί μπροστά σε βομβαρδισμένα σπίτια, με την παιδικότητά της να παλεύει με την απότομη ενηλικίωση που φέρνει ο πόλεμος. «Αυτός είμαι»: Ένας άντρας μεγαλώνει μόνος χωρίς να υποκύπτει σε κοινωνικές επιταγές και τελικά καταλαβαίνει ποιος είναι όταν αποφασίζει να κάνει ένα μοιραίο βήμα.

«Μαζί»: Μια γυναίκα έχει βυθιστεί στη μοναξιά, απορρίπτει εξόδους, απογοητευμένη από τις ως τότε επιλογές της. Οι ανθρώπινες σχέσεις για κείνη χαρακτηρίζονται από απορρίψεις ειδικά όταν επενδύει σε αυτές. Και τότε μπαίνει ο έρωτας στη ζωή της. Θα ακολουθήσει; «Όλα στη ζωή είναι μια στιγμή. Εκείνη τη στιγμή που αποφασίζεις να πορευτείς μόνος ή με κάποιον μαζί». «Χαρισμένος χρόνος»: Μια ενδιαφέρουσα ιστορία γεμάτη αφηγηματική πρωτοτυπία και όμορφες εικόνες. «Το τελευταίο μου πάρτι»: Μια συγκλονιστική ιστορία, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού. Οι γονείς τσακώνονται συνέχεια, όλο και πιο έντονα, ο πατέρας αρχίζει να υποχωρεί, να «εξαφανίζεται» κι η μάνα, αντί να ηρεμήσει, του επιτίθεται φραστικά όλο και περισσότερο, με αποτέλεσμα, στα πέμπτα γενέθλια του παιδιού τους, να συμβεί κάτι αναπάντεχο που με λύγισε.

«Όλα λάθος»; Όχι απαραίτητα. Μια καλογραμμένη συλλογή μικρών και μεγάλων ιστοριών που γράφτηκαν ξαφνικά, οργανωμένα και απρόοπτα, για διαγωνισμούς ή ασκήσεις σε μαθήματα δημιουργικής γραφής, ακόμη και από ψήγματα αναμνήσεων. Διηγήματα που αφορούν το τραύμα, την εσωτερική θεραπεία, την αυτοαγάπη, την αυτοπεποίθηση και άλλες σημαντικές έννοιες και ιδέες. Η τόλμη, η αυτοκτονία, η κακοποίηση, η λογοκρισία που βιώνουμε σήμερα στα βιβλία για λόγους πολιτικής ορθότητας, η κακοποίηση, η υποταγή, η μοναξιά, η αυτοπεποίθηση, η δύναμη, η υποταγή, η υποχώρηση, το έγκλημα, η άνοια, η γνώμη των άλλων, τα μυστικά που κρατάμε για τον εαυτό μας από φόβο της κοινωνίας, οι δεύτερες ευκαιρίες, όλα εδώ. Ποικιλία θεμάτων, αφηγηματικών επιλογών και πρωταγωνιστών, με ταξίδεψαν, μου σύστησαν ενδιαφέροντες χαρακτήρες και μου προκάλεσαν πολλά και αντιφατικά συναισθήματα.

Βιβλίο Ταξίδι στον κόσμο με μια μπάλα 
Συγγραφέας El Sombrero
Εικονογράφος Θέντα Μιμηλάκη
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Διόπτρα

To El Sombrero γεννήθηκε το καλοκαίρι του 2009 ως ένα blog που θα προσέγγιζε το ποδόσφαιρο με διαφορετικό τρόπο. Αρκετά χρόνια και χιλιάδες κείμενα μετά, έχει πλέον εξελιχθεί σε μια δημοφιλή σελίδα κι έφτασε η ώρα να βγάλει ένα βιβλίο με μερικές από τις ωραιότερες ιστορίες γύρω από την μπάλα. Κεντρικός αφηγητής και συνδετικός κρίκος μεταξύ των ιστοριών φυσικά ο Ελ Σομπρέρο, μια μπάλα ποδοσφαίρου που φοράει το γνωστό μεξικάνικο καπέλο. Παίρνει λοιπόν το λεωφορείο του και συγκεντρώνει ιστορίες παιδιών από όλα τα μέρη του κόσμου, χαρούμενες μα και δυσάρεστες, συγκινητικές μα και γεμάτες δύναμη και αισιοδοξία. Έτσι δημιουργήθηκε αυτό το συναρπαστικό βιβλίο που δείχνει την πορεία του πιο δημοφιλούς αθλήματος στον χρόνο εκ των έσω. Αποκαλύψεις, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, ανθρώπινες ιστορίες και εκπλήξεις από σχεδόν όλες τις χώρες του κόσμου, με πολλούς πρωταγωνιστές και πληθώρα πληροφοριών δείχνουν το μεγαλείο της άμιλλας, τις δυσκολίες, τη γλύκα της νίκης, πώς ενώνονται διαφορετικοί άνθρωποι με αφορμή μια μπάλα κ. π. ά. Μέσα από αυτά τα συναρπαστικά κείμενα δε γνωρίζουμε μόνο διαφορετικούς ανθρώπους, συμπεριφορές, ομάδες αλλά ταξιδεύουμε και σε γνωστά ή λιγότερο διάσημα τοπόσημα του κόσμου που ζωντανεύουν με ενάργεια και ρεαλισμό, φέρνοντάς μας κοντά με τους ανθρώπους, τη γειτονιά, την πόλη, το γήπεδο που παρουσιάζεται κάθε φορά.

Η Ελλάδα και το θαύμα του Euro, όπου όλος ο κόσμος έγινε ένα, η ευγενική αντιπαλότητα της Ίντερ με τη Μίλαν, όπως και της Μπαρτσελόνα με τη Ρεάλ Μαδρίτης, το πέναλτι Πανένκα, πώς λειτουργούν οι οπαδοί στη Γερμανία απέναντι στις ομάδες τους, σε μια χώρα όπου το να είσαι οπαδός δεν είναι μόδα αλλά συναίσθημα, η Ράγιο της Μαδρίτης που είναι αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής κοινωνίας, την οποία βοηθάει έμπρακτα με φιλανθρωπίες και άλλα ενώ ο κόσμος την υποστηρίζει και την εμψυχώνει με κάθε ευκαιρία, ο Κριστιάνο Ρονάλντο από τη μικρή Μαδέρα κοντά στην Αφρική, ο Παουλίνιο που έγινε γνωστός χωρίς να έχει παίξει ούτε ένα παιχνίδι, χωρίς να έχει βάλει ούτε ένα γκολ, χωρίς να έχει προπονήσει καμία ομάδα, ο διαιτητής Κεν Άστον, τα νησιά Σίλι της Μεγάλης Βρετανίας με το δικό τους τοπικό πρωτάθλημα, το πιο μικρό μα και το πιο χαρούμενο του κόσμου, ο Tartan Army της Σκοτίας, ο Ουίλιαμ ΜακΚραμ και πώς μετέτρεψε το ποδόσφαιρο σε πιο δίκαιο παιχνίδι, η Γροιλανδία και το ιδιαίτερο πρωτάθλημά της, ο Σαλάχ από την Αίγυπτο, η Μπάλα της Φιλανθρωπίας και πώς άρχισαν να παίζουν ποδόσφαιρο οι γυναίκες στη Μοζαμβίκη σε αντίθεση με το Αφγανιστάν όπου αυτό δεν επιτρέπεται, το Κο Πανί της Ταϊλάνδης με το μοναδικό γήπεδο πάνω στη θάλασσα και πολλά άλλα δημιουργούν ένα συναρπαστικό βιβλίο γνώσεων.

Η εικονογράφηση της Θέντας Μιμηλάκη είναι υπέροχη και πολύ δυνατή. Καταφέρνει ν’ αποτυπώσει πολλά παιδικά πρόσωπα (τους αφηγητές των ιστοριών) χωρίς να επαναλαμβάνεται ούτε μία φορά, ζωντανεύει με ρεαλισμό τα μνημεία και τα τοπόσημα της εκάστοτε περιοχής, πόλης ή χώρας και ως προς τους σταρ της μπάλας δεν έχουμε ρεαλιστική απεικόνιση-πορτρέτο τους αλλά μια γλυκιά αποτύπωση των βασικών τους χαρακτηριστικών. Γήπεδα, μνημεία, φυσικά τοπία μας εισάγουν στην εκάστοτε ιστορία και μας τοποθετούν για τα καλά στην καρδιά του τόπου που τη γέννησε. Σωστές προοπτικές, διακριτική αποτύπωση που αφήνει το κείμενο να αναπνεύσει και να ξεδιπλωθεί χάρη στα μικρά μεγέθη των εικόνων, λίγες αλλά χαρακτηριστικές λεπτομέρειες είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα της όμορφης δουλειάς της εικονογράφου.

Το «Ταξίδι στον κόσμο με μια μπάλα» είναι ένα συναρπαστικό αθλητικό μα και ταυτόχρονα γεωγραφικό ταξίδι που μας συστήνει σημεία που δεν είναι γνωστά αλλά δεν παύουν να έχουν σφυγμό και παλμό, ανθρώπους, παιδιά με όνειρα και σχέδια. Επίσης, σε κάθε ιστορία υπάρχει κι ένα ηθικό δίδαγμα που εμψυχώνει τους μικρούς αναγνώστες, μια διαχρονική αλήθεια, μια ώθηση για κάτι καλύτερο, κάτι πιο δυνατό! «Αν έχεις πίστη, αν δουλεύεις σκληρά κι αν δεν τα παρατάς ποτέ, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να νικήσεις ακόμα και τους γίγαντες». «Η μεγαλύτερη νίκη είναι να τα δίνεις όλα και να παίζεις τίμια για να σε σέβονται και να σε χειροκροτούν ακόμα και οι αντίπαλοι». «Κάποιες φορές, το να τολμάς να είσαι διαφορετικός είναι αυτό που σε κάνει αξέχαστο». «Μερικές φορές δεν χρειάζεται να είσαι ο πιο γρήγορος, ο πιο δυνατός ή ο πιο ταλαντούχος για να κάνεις τη διαφορά. Αρκεί να αγαπάς αυτό που κάνεις, να σκέφτεσαι δημιουργικά και να αναζητάς λύσεις εκεί που οι άλλοι βλέπου μόνο προβλήματα». Τι να πρωτοδιαλέξει κανείς! Ένα καταπληκτικό και πρωτότυπο βιβλίο που θα λατρέψουν μικροί και μεγάλοι οπαδοί.

Βιβλίο Είμαι εδώ
Συγγραφέας Μυρτώ Κάζη
Εικονογράφος Ασπασία Ξυδέα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα

Ήταν κάποτε μια καρδιά που χτυπούσε δυνατά κι όταν αγάπησε μια άλλη καρδιά μέσα της μεγάλωσε για εννιά μήνες ακόμη  μία. «Μαζί, αχώριστα χτυπήματα, ενωμένα κάτω από ένα πέπλο μαγικό». Και να που η μικρή καρδιά βγήκε στον έξω κόσμο κι η μεγάλη, δακρυσμένη, αναρωτιόταν πώς θα μπορούσε να την προστατεύει αφού θα είναι μακριά της; Κι όμως, ήταν ενωμένες με ένα αόρατο ουράνιο τόξο από πολύχρωμες κορδέλες! Η μεγάλη στηρίζει, θαυμάζει και αγαπά τη μικρή. Κι όταν η ζωή συνεχίζεται και οι καρδιές αυξάνονται, η πρώτη, η μεγάλη, αρχίζει να χτυπά πιο αδύναμα. Οι άλλες καρδιές στενοχωριούνται: «είχαν μάθει να πονάνε, να γελάνε, να αγωνιούν, να υποφέρουν, να ξεκαρδίζονται μαζί». Και τώρα;

Η Μυρτώ Κάζη έγραψε ένα γλυκό και τρυφερό παραμύθι που μέσα από απλές και βασικές έννοιες και μορφές βοηθάει τα παιδιά να κατανοήσουν τον δεσμό που τα ενώνει με τους γονείς, τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους και τι συμβαίνει όταν κοπεί αυτός. Το κείμενο τα βοηθάει να κατανοήσουν τους δεσμούς αγάπης, τη σειρά στην ιεραρχία της ζωής και πάνω απ’ όλα τι θα συμβεί αν χαθεί ένας από τους μεγάλους. Ουράνια τόξα, αστέρια, καρδιές είναι όλα εκεί για να βοηθήσουν μικρούς και μεγάλους να αποδεχθούν την απώλεια, να αντιληφθούν πως, ακόμη κι αν συμβεί κάτι άσχημο, ο άνθρωπος που αγαπάνε θα βρει τον τρόπο να είναι πάντα πλάι τους.

Η εικονογράφηση της Ασπασίας Ξυδέα είναι γεμάτη παλ χρώματα, λιτή, απαλή. Οι καρδιές και το περιβάλλον τους ζωντανεύουν πολύ όμορφα, με ποικίλες διαβαθμίσεις χρωματισμού και ωραίες οπτικές γωνίες. Χωρίς λεπτομέρειες, χωρίς φόντο, βοηθάει την ιστορία να ξεδιπλωθεί απλά και τρυφερά. Φυσικά στην κρίσιμη στιγμή της ιστορίας τα πάντα σκουραίνουν και σκοτεινιάζουν, υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που δίνει φως και άρα ελπίδα για κάτι καλό, για κάτι πιο όμορφο από τη δύσκολη στιγμή της απώλειας. Όπως τονίζει και η ψυχολόγος Ζωή Στραβοπόδη στον πρόλογο: «Το πένθος δεν αφορά την εξαφάνιση του δεσμού αλλά τον μετασχηματισμό του… Γίνεται μια σταθερή, εσωτερική παρουσία που συνεχίζει να προσφέρει ασφάλεια και νόημα». Μια γλυκόπικρη ιστορία που δίνει δύναμη και απαλύνει τις δυσκολίες.

Βιβλίο Ένας γίγαντας στο σχολείο
Συγγραφέας Ιωάννης Γλωσσόπουλος
Εικονογράφος Γιάννης Σκουλούδης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα

Ο Τούφας, ένα ψηλό και δυνατό αγόρι, έρχεται για πρώτη φορά στο σχολείο του Ορφέα και του Ζακ. Αρχίζει αμέσως να παρενοχλεί και να φοβίζει τον Ορφέα και το παιδί, το βράδυ πριν κοιμηθεί, εύχεται να μάθει πώς να μη φοβάται τον Τούφα. Έτσι μπαίνει στη ζωή του ένας γίγαντας που κουβαλάει ένα μεγάλο μυστικό.

Ο Ιωάννης Γλωσσόπουλος έγραψε μια έξυπνη και ανατρεπτική ιστορία για τον σχολικό εκφοβισμό, διανθίζοντάς την με απλές φράσεις και προτάσεις πάνω στον τρόπο αντιμετώπισης του bullying. «Μερικές φορές, τα παιδιά που είναι πολύ δυνατά χρησιμοποιούν τη δύναμή τους με λάθος τρόπο για να κερδίσουν την προσοχή ή να δείξουν ότι είναι οι αρχηγοί. Μπορεί να πιστεύουν ότι αν γίνουν τρομακτικοί είναι ο μόνος τρόπος για να μην τους αφήσει κανείς μόνους». Η καλοσύνη, η βοήθεια, η αποδοχή και η διόρθωση του λάθους είναι μερικά μόνο από τα μυστικά που θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν τι πραγματικά συμβαίνει στην ψυχή αυτού που τους φέρεται βάναυσα και άσχημα. Με υπομονή και κατανόηση, με σεβασμό στα αισθήματα των άλλων, μπορούν να λειάνουν τη «σκληρότητα» του συμμαθητή τους και να τον κερδίσουν, άλλωστε: «Η αγάπη φέρνει περισσότερους φίλους από τον φόβο». Ο σχολικός εκφοβισμός είναι πλέον ένα σύνηθες φαινόμενο και το παραμύθι του Ιωάννη Γλωσσόπουλου δείχνει στα παιδιά τον καλύτερο τρόπο για να πλησιάσουν αυτόν που τους κάνει κακό. Φυσικά και πρέπει να αναφερθεί το περιστατικό στους δασκάλους, άλλωστε συνεκδοχικά ο γίγαντας της ιστορίας αυτούς εκπροσωπεί κι επιπλέον υπάρχει μια σκηνή στο βιβλίο όπου ο Ορφέας το συζητάει με τους γονείς του. Ο σκοπός του βιβλίου είναι απλώς να ανοίξει ένας διάλογος για την ενσυναίσθηση, τη φιλία και τον σεβασμό, πριν καν εμφανιστεί το πρόβλημα. Αλλιώς, χρειάζεται άμεση δράση, μιας και είναι μια τραυματική εμπειρία που απαιτεί στοχευμένη παρέμβαση.

Η εικονογράφηση του Γιάννη Σκουλούδη είναι όμορφη, με ποικίλες οπτικές γωνίες και λίγες λεπτομέρειες που ζωντανεύουν ρεαλιστικά το σχολείο και το σπίτι του Ορφέα. Πληθώρα παιδιών στην τάξη και στην αυλή, μικρές αλλά και ολοσέλιδες εικόνες, σουρεαλιστικές κάποιες φορές αποτυπώσεις δίνουν το κατάλληλο πλαίσιο για να ζωντανέψει η ιστορία και για να την απολαύσουν οι μικροί αναγνώστες. Στο βιβλίο υπάρχουν επίσης σύντομη εισαγωγή του συγγραφέα για γονείς και εκπαιδευτικούς, καθώς και συμβουλές για όσους θέλουν να συνεχίσουν τη συζήτηση και μετά το παραμύθι. Προτάσεις για όσους μεγαλώνουν παιδιά σαν τον Ορφέα και τον Τούφα αλλά και τους ανθρώπους που βρίσκονται στην τάξη και διδάσκουν στα παιδιά σημαντικές έννοιες μαζί με την ύλη του σχολείου δημιουργούν ευκαιρίες για κουβέντα και γεννούν ιδέες πρόληψης και αντιμετώπισης.

Βιβλίο Κρυφτό
Τίτλος πρωτοτύπου Hide and seek
Συγγραφέας Chris Carter
Μεταφραστής Αντώνης Γιαννούλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Chris Carter έγραψε ένα μυθιστόρημα που με κόλλησε στον τοίχο, μιας και ξεκινάει με μια πλοκή επίπεδη, στρωτή, σχεδόν μονοδιάστατη, μέχρι ν’ αρχίσει να την ξεφλουδίζει και να γκρεμίζει τις οπτικές γωνίες με τις οποίες την έστησε. Μέχρι τη μέση περίπου είναι ένα συναρπαστικό road trip, μιας και η Σαμ Στούαρτ, ή μάλλον η Μέρι Σμιθ, όπως μετονομάστηκε με νόμιμο και δικαιολογημένο τρόπο (πάνω απ’ όλα η ασφάλειά της), ταξιδεύει από πόλη σε πόλη για διαφορετικούς λόγους και με διαφορετικό σχέδιο. Ο πρώην πλέον άντρας της έχει κλειστεί στη φυλακή και οι απειλές του ότι θα τη βρει όπου κι αν κρυφτεί, μιας και ξέρει τα πάντα για κείνη και θα την κυνηγήσει με κάθε τρόπο, φαντάζουν κούφιες. Μασαχουσέτη, Τενεσί, Αλαμπάμα, Καλιφόρνια τη γεμίζουν με ενθουσιασμό και θαυμασμό, της συστήνουν νέο κόσμο, πάντα όμως κάτι θα συμβεί που θα την αναγκάσει να το βάλει στα πόδια. Το Νάσβιλ του Τενεσί, η χώρα της κάντρι και των ευκαιριών για νέους τραγουδιστές αυτής της μουσικής, είναι γεμάτο μπαρ, συναυλίες, νυχτερινή ζωή. Η Μέρι ξεδίνει, ξεχνιέται, φλερτάρει, κάποια στιγμή όμως διαπιστώνει πως κάποιος την ακολουθεί. Σύμπτωση ή όντως κάποιος τη βρήκε; Και για λογαριασμό τίνος την αναζητά;

Το Λος Άντζελες είναι μια κίνηση-ματ, πιστεύει, για τους διώκτες της, οπότε κρύβεται στο μέρος απ’ όπου θα ξεκινήσουν όλα. Γνωρίζει έναν γοητευτικό άντρα που θα της αλλάξει για πάντα τη ζωή και ζουν έντονες ερωτικές και όχι μόνο στιγμές. Και πάνω που αναρωτιόμουν τι το συναρπαστικό μπορεί να συμβεί σε μια κατά τα φαινόμενα ρομαντική ιστορία, έρχεται η πρώτη ανατροπή που με αφήνει με ανοιχτό στόμα. Κι από κει θα οδηγηθούμε σ’ ένα ντόμινο εξελίξεων, όπου κανείς δεν είναι αυτό που δείχνει, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και η Μέρι παγιδεύεται σ’ ένα σκληρό παιχνίδι εκδίκησης, έρωτα, ανταγωνισμού και απαιτήσεων.

Το «Κρυφτό» είναι μια κατ’ επίφασιν ρομαντική και ταξιδιωτική ιστορία που σύντομα μετατρέπεται σε θρίλερ με υψηλές ταχύτητες και καταλήγει σ’ ένα πανέξυπνο αστυνομικό μυθιστόρημα. Από το τι άραγε συμβαίνει στο τι στο καλό συμβαίνει κι από το τι στ’ αλήθεια συμβαίνει ως το τι πραγματικά έγινε τώρα το ταξίδι είναι μεγάλο αλλά συναρπαστικό, γρήγορο, αναπάντεχο και θέλει μεγάλη προσοχή σε κάθε λεπτομέρεια. Ένα βιβλίο που με κέρδισε με την έξυπνη πλοκή, με τις ευρηματικές ανατροπές και με το αξέχαστο τέλος. Ένα μυθιστόρημα που εξαιτίας του θ’ αργήσω (μάλλον) να ξαναπιάσω αστυνομικό βιβλίο. Μια γυναίκα με νέα ταυτότητα, ένα κακοποιητικό παρελθόν από το οποίο τρέχει να ξεφύγει και ένας ιστός που πλέκεται γύρω της χωρίς να τον καταλαβαίνει δημιουργούν μια δελεαστική αναγνωστική παγίδα που θα ξενυχτήσει κάθε ανυποψίαστο. Ένα ταξίδι σε μεγάλες πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες ζωντανεύουν άκρως ρεαλιστικά και προσεγμένα, μια ιστορία που αλλιώς ξεκινάει κι αλλιώς καταλήγει και μια επιζήμια καταγραφή των συνεπειών της κακοποίησης στον ψυχισμό και στον τρόπο σκέψης των θυμάτων. Κανείς δεν πρέπει να επαναπαυθεί γιατί: «…το κακό δε φοράει πάντα μια άσχημη μάσκα… Η καλύτερη μεταμφίεσή του είναι να κρύβεται σε κοινή θέα» (σελ. 355).

Βιβλίο Όμορφη ασχήμια 
Τίτλος πρωτοτύπου Beautiful ugly
Συγγραφέας Alice Feeney
Μεταφραστής Νέλλα Γιατράκου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Alice Feeney έγραψε ένα συναρπαστικό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα με πλοκή που κλιμακώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Η ψυχολογική και σωματική κατάρρευση του συγγραφέα δείχνει να βελτιώνεται στο Άμπερλι της Σκωτίας, μια σειρά όμως από μυστηριώδη και ανεξήγητα γεγονότα θα του δείξουν πως έκανε ένα μεγάλο λάθος. Ένα χρόνο μετά την εξαφάνιση της Άμπι, ο Γκρέιντι δεν μπορεί να συνέλθει, δεν τρώει, δεν κοιμάται, δε γράφει. Ακόμη δεν έχει βρεθεί η γυναίκα του και κανείς δεν ξέρει τι απέγινε. Η αστυνομία σταμάτησε τις έρευνες αλλά πρέπει να περάσουν επτά χρόνια για να θεωρηθεί νεκρή. Αυτό έχει παγιδέψει τον Γκρέιντι «σε μια θλιβερή και μοναχική αβεβαιότητα ανάμεσα στην απεγνωσμένη επιθυμία να μάθω την αλήθεια και στον τρόμο για το ποια θα μπορούσε να είναι αυτή» (σελ. 26). Πούλησε ό,τι είχε και δεν είχε και μένει σ’ ένα ξενοδοχείο στο Λονδίνο, επιβιώνοντας από τα δικαιώματα των βιβλίων του, ανήμπορος να κάνει οτιδήποτε άλλο εκτός από το να σκέφτεται εμμονικά τι συνέβη εκείνη τη νύχτα. Ο Γκρέιντι είναι ένας άντρας αφοσιωμένος στη συγγραφή, σε βαθμό που να αρνείται προσκλήσεις και εκδηλώσεις ώστε να αφοσιωθεί στους φανταστικούς του χαρακτήρες, χάνοντας τον πραγματικό του κόσμο. Επιπλέον δε χρειάζεται κανέναν άλλον αφού έχει στο πλάι του την Άμπι, μόνο που μαζί μ’ εκείνη χάθηκαν όλα.

Η ατζέντισσά του, Κίτι Γκόλντμαν, που τον είχε ως τον μεγαλύτερό της πελάτη, που τον στήριξε στα πρώτα του βήματα, δίνοντάς του ευκαιρίες, τώρα του δίνει χρήματα για να μείνει στο νησί Άμπερλι της Σκωτίας για τρεις μήνες, σε μια απομονωμένη καλύβα, μακριά από πολυσύχναστα μέρη, χωρίς φασαρία και περισπασμούς. «Από την επιτυχία δε μαθαίνεις ποτέ τίποτα αλλά η αποτυχία μπορεί να σου διδάξει τα πάντα για έναν άνθρωπο. Πιστεύω σε σένα», του λέει. Άλλωστε: «Η δουλειά του ατζέντη είναι περίεργη και πολύ πιο περίπλοκη απ’ ό,τι φαντάζονται οι περισσότεροι. Απαιτεί από ένα άτομο να αναλαμβάνει πολλούς ρόλους: πρώτος αναγνώστης, εκδότης, μάνατζερ, ψυχολόγος, αναπληρωματικός γονιός, αφεντικό και φίλος» (σελ. 27). Ταυτόχρονα, μέσα από την πρωτοπρόσωπη γραφή της Άμπι, μαθαίνουμε τι της συνέβη μια βδομάδα πριν την εξαφάνισή της και ποιο άτομο επισκέπτεται συχνά. Ποια είναι η δική της άποψη για τον Γκρέιντι; Πώς πάει πραγματικά ο γάμος τους; «Δεν είμαστε οι ίδιοι άνθρωποι που ήμασταν όταν γνωριστήκαμε» (σελ. 72). Εκείνος πίνει νερό στ’ όνομά της, την αγαπάει βαθιά, του λείπει, εκείνη όμως δίνει μιαν άλλη εκδοχή: «Αρχίσαμε να ξεφτίζουμε και δεν ήξερα πώς να μας φτιάξω ή αν ήθελα καν να το προσπαθήσω… Ένιωθα σαν να είχαμε χάσει και οι δύο την εκδοχή του εαυτού μας που ήξερε πώς να είμαστε ευτυχισμένοι. Ήμασταν ακόμα μαζί αλλά δεν είχα νιώσει ποτέ τόσο μόνη» (σελ. 155). Από τη μεριά του ο Γκρέιντι καταγράφει έναν σχετικά ευτυχισμένο γάμο με τα πάνω και τα κάτω του αλλά δε σταματάει να τονίζει την αγάπη και τον έρωτά του για την Άμπι. «Η γυναίκα μου δεν ήταν τέλεια αλλά ήταν τέλεια για μένα» (σελ. 160). Πού βρίσκεται λοιπόν η αλήθεια; Τι συνέβη στην Άμπι τη νύχτα της εξαφάνισης; Τι κρύβει ο Γκρέιντι;

Η Alice Feeney ζωντανεύει με μαεστρία, λιτά καλολογικά στοιχεία και άφθονες περιγραφές ένα απομονωμένο νησί, μικρό σε έκταση, με 25 μόνιμους κατοίκους και λίγα ενδιαφέροντα τοπόσημα, που συνοδεύονται από τοπικούς θρύλους και μύθους. Μια εκκλησία, μια παμπ, ένα κατάστημα τροφίμων-ταχυδρομείο αρκούν για τα βασικά. Χωρίς τηλέφωνο και διαδίκτυο, χωρίς χώρους πολιτισμού, κινηματογράφο, Αν και: «Αυτός ο βαθμός αποκλεισμού από την κοινωνία και τον πολιτισμό δεν μπορεί να μην έχει κάποιον αντίκτυπο» (σελ. 94). Στο σπίτι όπου θα μείνει όμως, ο Γκρέιντι ανακαλύπτει κάτι απρόσμενο ενώ ταυτόχρονα νιώθει πως βλέπει παντού τη γυναίκα του με το χαρακτηριστικό κόκκινο παλτό της. «Νιώθω σαν να γυρίζω σπίτι. Πράγμα που είναι παράλογο. Διότι δεν έχω ξανάρθει ποτέ εδώ». (σελ. 59). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο κι από σελίδα σε σελίδα αρχίζουν κάποια ανησυχητικά σημάδια: μυστηριώδεις θόρυβοι, υπερβολική φιλικότητα από τους νησιώτες, σχετική απομόνωση από το πλοίο της γραμμής και πολλά άλλα, με αποτέλεσμα ο συγγραφέας να βρεθεί παγιδευμένος σ’ έναν ιστό ψεμάτων, μυστικών και κινδύνων. Βρίσκεται η Άμπι πραγματικά στο νησί; Τι σχέση έχει αυτό το μέρος με το παρελθόν του Γκρέιντι; Τι κρύβεται πίσω από τις κλειστές πόρτες των ελάχιστων σπιτιών;

Η «Όμορφη ασχήμια» είναι μια ιστορία γεμάτη εκπλήξεις, βαθιά κρυμμένα μυστικά και σφιχτοδεμένη πλοκή. Αισθάνθηκα ανάγλυφη την απομόνωση σε αυτό το μέρος, φοβήθηκα, γέμισα αγωνία για το τι θα συμβεί παρακάτω και πώς θα εξηγηθούν όσα η Alice Feeney αφήνει να σκορπίσουν κατά την εξιστόρηση. Μια ιστορία για την αλήθεια και τις διαφορετικές πλευρές της, για τους ανθρώπους και τα λανθασμένα στερεότυπα: «Οι γυναίκες πιστεύουν ότι οι άντρες τους θα αλλάξουν αλλά δεν αλλάζουν. Οι άντρες πιστεύουν ότι οι γυναίκες τους δε θα αλλάξουν αλλά αλλάζουν» (σελ. 156). Βρήκα αξιοπρόσεκτες τις αντιθέσεις στους τίτλους των κεφαλαίων και όχι μόνο: ανοδική πτώση, όμορφη ασχήμια, απασχολημένος άπραγος, ωραία χάλια κ. π. ά. που προσθέτουν κατά πολύ στο μυστήριο του κειμένου. Τι ρόλο παίζει πραγματικά το νησί στη ζωή των κατοίκων του; Ποιοι το βρήκαν ως καταφύγιο, ποιοι ως ερημητήριο, ποιοι ως καινούργια αρχή; Από τι κρύβονται, τι άφησαν πίσω τους, γιατί δεν ξανάφυγαν; Γιατί δεν υπάρχουν παιδιά στο νησί; Τι θα συμβεί στον Γκρέιντι αν κάνει αυτό που σκέφτηκε; Θα καταφέρει να γράψει ξανά ένα πραγματικά καλό βιβλίο; Ένα μυθιστόρημα που στην κυριολεξία με ξενύχτησε.

Βιβλίο Το αγόρι που ήθελε να περπατήσει ένα ολόκληρο νησί γύρω γύρω 
Συγγραφείς Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Αντρέας Κώστα
Εικονογράφος Έφη Κοκκινάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα αγόρι λατρεύει να κολυμπάει στη θάλασσα και να περπατάει στην αμμουδιά όλη μέρα. Κάποια στιγμή, το πλησίασε ένα κορίτσι που «σκέφτηκε ότι θα ήθελε παρέα» κι αυτό θα αποτελέσει την αρχή μιας ιδιαίτερης φιλίας. Το αγόρι εκμυστηρεύεται τους φόβους και τις απορίες του στο κορίτσι κι εκείνο το καθησυχάζει με διάφορες σκέψεις και απόψεις: «-Λες κανείς να μη θυμάται ότι περάσαμε από εδώ; -Από το μυαλό σου ποιος θα μπορούσε να το σβήσει; Η μνήμη είναι η δύναμή σου». Αποφασίζουν λοιπόν να περπατήσουν γύρω γύρω όλο το νησί κι ας ξέρουν ότι θα βρουν εμπόδια, θάλασσες, βράχια: «Φοβάμαι… -Μη φοβάσαι… – Κι αν πονέσω; -θα κάνεις υπομονή».  Η πιο έντονη ανάμνηση του κοριτσιού με συγκίνησε: ζούσε σ’ ένα σπίτι με μεγάλο κήπο με την οικογένειά της, όταν κάποια μέρα ήρθαν κάποιοι και τους είπαν ότι αυτά είναι δικά τους. Το κορίτσι έφυγε με το κλειδί του σπιτιού τους στα χέρια και με το κουταλάκι που το τάιζε εκείνη την ώρα η μαμά του. Ο πατέρας έφυγε να πολεμήσει, η οικογένεια ζούσε σε αντίσκηνα ενώ κάποιοι δε γύρισαν από αυτόν τον πόλεμο. Το κορίτσι δεν έχει μίσος, αντίθετα, τη διακατέχει μια συγκρατημένη αισιοδοξία: «Με το άδικο, ο χρόνος δεν κυλά. Σταμάτησε όταν φύγαμε και θα αρχίσει να μετράει πάλι όταν θα γυρίσουμε». Συγκλονιστική είναι η τελευταία σκηνή με την Αμμόχωστο, μπροστά στην οποία τα δυο παιδιά αποφασίζουν να μοιραστούν το όνειρό τους ότι κάποτε θα μπορούν να περπατήσουν ολόκληρο το νησί τους: «Το δίκιο είναι μαζί μας. Κάθε φορά που θα ξεκινάμε, θα είμαστε και περισσότεροι».

Το κείμενο το έγραψε ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος μαζί με τον Αντρέα Κώστα, δάσκαλο από τη Λάρνακα, που έζησε ως παιδί την τουρκική εισβολή. Το παραμύθι απευθύνεται σε παιδιά από 8 ετών και πάνω λόγω του ιστορικού του θέματος, αν και, με αφορμή το 1974 και τη διχοτόμηση, κατανοούμε τα προβλήματα και τις δυσκολίες του προσφυγικού ζητήματος που εξακολουθεί να ταλανίζει πολλές χώρες. Το παραμύθι λοιπόν δίνει την ευκαιρία και σε μικρότερα παιδιά να μάθουν τι συνέβη τότε και πόσο δύσκολο είναι να φεύγει κανείς από την πατρίδα του λόγω ανωτέρας βίας. Απαραίτητες οι μικρές νότες αισιοδοξίας: «…χαρά μπορεί να νιώσεις ακόμη και σε ένα αντίσκηνο, πρόσφυγας, αρκεί να έχεις όλους τους δικούς σου. Οι άνθρωποί μας δεν είναι το σπίτι μας;». Το τέλος του βιβλίου είναι μια ελπίδα ότι τα παιδιά, οι επόμενες γενιές δηλαδή, θα φτιάξουν έναν κόσμο χωρίς πόνο: «-Μα… αν μας καταστρέψουν το κάστρο; -Θα το ξαναφτιάξουμε. Και πάλι και πάλι. Κάποτε δε θα κουραστούν να μας το καταστρέφουν;».

Η εικονογράφηση της Έφης Κοκκινάκη είναι ονειρική, γεμάτη χρώματα, με έμφαση στο κίτρινο και στους τόνους του γαλάζιου και του μπλε. Σωστές και πρωτότυπες οπτικές γωνίες, κοντινά και γενικά πλάνα, αδρά χαρακτηριστικά των παιδιών και φευγαλέες αποτυπώσεις των υπολοίπων, λιτότητα στις γραμμές είναι μερικά μόνο από τα θετικά της γνωρίσματα. Στην ίδια εικόνα μπορεί να έχουμε διάφορα και διαφορετικά επίπεδα στα οποία διαδραματίζονται μικρές σκηνές ή να απολαμβάνουμε ξεχωριστά φόντα, κάτι που δημιουργεί μια πανδαισία που προκαλεί το μάτι των μικρών αναγνωστών να κοιτάξουν παντού. Το κείμενο και οι εικόνες μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο και αγκαλιάζονται ενώ πολλές φορές κάποιες προτάσεις δίνονται σε καμπύλη μορφή, σα να παρακολουθούμε έναν κυματισμό της θάλασσας. Οι ευτυχισμένες αναμνήσεις αποκτούν περισσότερα χρώματα ώστε να έρθουν σε αντιδιαστολή με την τραγική αλλαγή που θα ακολουθήσει (αξιέπαινες οι σκιές μέσα από τις οποίες ζωντανεύει η ιστορία). Φυσικά το δάκρυ κυλάει αβίαστα όταν αποτυπώνεται η Αμμόχωστος και η ζωή που είχε, μέσα από τα συρματοπλέγματα που έχουν πλέον στηθεί, ένας άψογος συγκερασμός του χτες και του σήμερα, πάλι με παραπάνω χρώματα να προσπαθούν να δώσουν μια νότα ανεμελιάς και αισιοδοξίας πριν την καταστροφή.

«-Το νησί σου, η Κύπρος, είναι νησί όλων μας. -Κι αν, όπως έλεγες, ξεχάσεις; -Πώς μπορώ να ξεχάσω; Μπορεί κανείς να ξεχάσει;». Ένα γλυκόπικρο παραμύθι για τη διχοτομημένη Κύπρο και για κάθε πρόσφυγα που προσπαθεί να βρει μια νέα πατρίδα, μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή.