Βιβλίο Δε σε είδα, δε σε ξέρω 
Συγγραφέας Ελένη Δαφνίδη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Δαφνίδη γράφει μια ξεκαρδιστική ιστορία, μέσα από την οποία βλέπουμε από μιαν άλλη οπτική γωνία τον σχολικό και όχι μόνο εκφοβισμό και πόση ζημιά μπορεί να προκαλέσει στην αυτοπεποίθηση και την ψυχολογία του θύματος, ακόμη και χρόνια μετά, βοηθώντας μέσα από το γέλιο να περνάνε και δεύτερες σκέψεις στον αναγνώστη για τη δεινή θέση στην οποία βρίσκονται μοναχικά και αθόρυβα άτομα που τα επιλέγουν κάποιοι αρχικά για πλάκα και μετά εν είδει διασκεδαστικού παιχνιδιού: «Όταν ήμουν μικρή, έπρεπε να είχα κάνει περισσότερες προσπάθειες να ψηλώσω, αλλά βλέπετε, όχι μόνο δεν προσπαθούσα να ψηλώσω αλλά προσπαθούσα να συρρικνωθώ εξαιτίας της. Εκείνα τα πολύτιμα χρόνια της ανάπτυξης προσπαθούσα να συρρικνώνομαι και αν μικραίνω ώστε να μην μπορεί να με βλέπει και να με αφήνει ήσυχη» (σελ. 157). Αυτή είναι η αφορμή και ο κινητήριος μοχλός για την καταβύθιση της Ιωάννας στη μελαγχολία και την υλοποίηση της εκδίκησής της όταν επιτέλους έρχεται το πλήρωμα του χρόνου. Ταυτόχρονα, τονίζεται με το μοναδικό στυλ της συγγραφέως το γεγονός πως τα σχέδια δεν ευοδώνονται πάντα όπως τα καταστρώνουμε αλλά μπορεί να γυρίσουν και εναντίον μας ή να γίνουμε εμμονικά υποχείριά τους μέχρι να πετύχουν όπως το θέλουμε. Ας μην ξεχνάμε και το ρητό του Κομφούκιου: «…όταν κάνεις ένα ταξίδι στην εκδίκηση, τότε πρέπει να έχεις σκάψει δύο τάφους».

Οι δύο γυναίκες είναι εκ διαμέτρου αντίθετες. Η Ιωάννα γεννήθηκε πληθωρική κι όταν μεγάλωσε συγκρότησε μια προσωπικότητα διακριτική, εσωστρεφή, κλειστή, ότι ακριβώς δηλαδή περιμένουν οι «επιδέξιοι» θύτες τάχα μου για να σπάσουν πλάκα. Αγαπάει το διάβασμα και στο λύκειο συναντάει τη Μόλι, που δεν την αφήνει σε χλωρό κλαρί από πειράγματα και επιθέσεις. Όταν πια αρχίζουν την ενήλικη ζωή, η Ιωάννα έχει μια μη επικερδή δουλειά («Πώς να σου ανοιχτούν πόρτες σε μία εποχή που δεν υπήρχαν καν πόρτες;», σελ. 38) και ασχολείται με την ικεμπάνα που τη χαλαρώνει, ενώ αντίθετα, η αψεγάδιαστη Μόλι έγινε λαμπρή ψυχολόγος με επώνυμους ασθενείς, δικό της ένθετο ψυχολογίας σε περιοδικό μεγάλης κυκλοφορίας, δική της τηλεοπτική εκπομπή κλπ. Η Ιωάννα όμως εξαιτίας της έχασε την εφηβεία της, η Μόλι στοίχειωσε τα καλύτερά της χρόνια κι έτσι η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Μόνο που τα πράγματα δεν εξελίσσονται ακριβώς όπως τα έχει στο μυαλό της η Ιωάννα. Στο πλάι του «θύματος» βρίσκονται η κολλητή της φίλη, Τόνια και ο τέσσερα χρόνια μεγαλύτερός της αδελφός, Διαγόρας, που διανθίζουν την πλοκή με ευφάνταστες ατάκες και αξέχαστα περιστατικά που σταδιακά μπλέκουν αναπόσπαστα με την κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος.

Το βιβλίο ξεκινάει με την Ιωάννα να παρακολουθεί επίμονα «το επίμαχο κτίριο» και να κάνει σχέδια για το πώς θα μπει μέσα για να φέρει σε πέρας την αποστολή της. Η ευκαιρία τής δίνεται χάρη σ’ ένα συνεργείο απεντόμωσης και τότε… επιστρέφουμε στα πρώτα βήματα της Ιωάννας στη ζωή για να τη γνωρίσουμε καλύτερα και να καταλάβουμε ποιο είναι το κεντρικό θέμα του διασκεδαστικού μυθιστορήματος της Ελένης Δαφνίδη. Αυτός ο τρόπος αφήγησης κέντρισε από την αρχή το ενδιαφέρον μου και μόλις άρχισε να ξεδιπλώνεται η πλοκή δεν μπορούσα ν’ αφήσω το βιβλίο από τα χέρια μου. Εξίσου ενδιαφέρουσα βρήκα και την εναλλαγή πρωτοπρόσωπης (Ιωάννα) με τριτοπρόσωπη αφήγηση. Οι εξελίξεις ήταν αναπάντεχες (μερικές μάλιστα, όπως το ραντεβού με τον Χάρη και το επικείμενο σεξ μ’ έναν άνθρωπο φανατικό και γνώστη κάθε εκφάνσεως της επιστήμης που ίσως να έλεγε την κρίσιμη ώρα κάτι σαν: «Τώρα σε παίρνω με ταχύτητα είκοσι ωθήσεων ανά λεπτό…», ήταν άκρως ξεκαρδιστικές) και το σχέδιο εκδίκησης ξεδιπλωνόταν όσο έπρεπε αργά ώστε να αναρωτιέμαι γιατί έκανε αυτό, γιατί προέβη στο άλλο, γιατί διάλεξε εκείνο κλπ. Μόνο που σύντομα τα πράγματα άρχισαν να παίρνουν τον στραβό δρόμο και η Ιωάννα βρέθηκε να δέχεται απανωτές αλλαγές στη ζωή της και να ανεβοκατεβαίνει στα συναισθηματικά και επαγγελματικά Τάρταρα. Μάλιστα, η συγγραφέας δε διστάζει να παρέμβει στην αφήγηση με πλάγια γραμματοσειρά διαψεύδοντας, επιβραβεύοντας ή λοιδορώντας τα γεγονότα ή αποκαλύπτοντας εκπληξούλες κατά τη συγγραφή του μυθιστορήματος. «Η συγγραφέας υποπτεύεται…», «Θα μπορούσαμε να πούμε…» κ. ά.

Καταπληκτικές ατάκες, ευφάνταστες παρομοιώσεις («…είχε μεταμορφωθεί σε μία ασημαντότητα της οποίας η φήμη διασυρόταν καθημερινά σε όλα τα Μέσα σαν ένα λερωμένο πανάκι που φέρνει στο σπίτι η γάτα…», σελ. 109, ή «Ναι, έτσι αισθανόμουν, σαν νύφη που της κουτσούλησαν τον κότσο», σελ. 169), σουρεαλισμός («Τι του έχει δώσει, Παναγία μου; Κανένα κομμένο νύχι; Ένα κομμάτι από τον λοβό του αυτιού της; Μέρος από το πάγκρεας; Ίσως λίγη κλειτορίδα», σελ. 211), ακόμη και μια σατιρική καταβαράθρωση της ρομαντικής ατμόσφαιρας που απαιτείται κατά τη διάρκεια του σεξ («Η μάχη των γλωσσών συνεχίστηκε ακάθεκτη αλλά και τα χέρια δεν πήγαν πίσω, είχαν εξερευνήσει κάθε σπιθαμή των σωμάτων, σαν είκοσι μικροί Βάσκο ντα Γκάμα της σάρκας, ενώ όταν βρέθηκαν σε υγρούς βυθούς, μετατράπηκαν σε περίεργους Κουστώ, να ένα πανέμορφο κοχύλι της νότιας Αφρικής, ω, ένας μεγάλος ιππόκαμπος του Ειρηνικού», σελ. 247) είναι μερικά από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Υπάρχουν ακόμη και τρυφερές παρομοιώσεις: «Το καλοκαίρι είχε ντυθεί, είχε βάλει τα καλά του και στεκόταν στην πόρτα περιμένοντας την άνοιξη να επιστρέψει στο σπίτι για να βγει αυτό» (σελ. 423).

Όλα αυτά λοιπόν τα στοιχεία συγκροτούν μια ευφάνταστη, ξεκαρδιστική ιστορία με θέμα την εκδίκηση και τις απρόβλεπτες συνέπειές της, τη μοναχικότητα και την απελπισία, τον απρόσμενο έρωτα, το τίμημα για τα λάθη και τις προδοσίες και άλλα διαχρονικά μηνύματα που μου έμειναν ακριβώς λόγω του χιούμορ και των τραγελαφικών καταστάσεων που ζουν οι χαρακτήρες της ιστορίας. Πάντως, διαπίστωσα πως όσο πλησιάζαμε προς το τέλος τόσο γινόταν πιο έντονη η αμηχανία του χειρισμού της πλοκής, με την ιστορία να χαλαρώνει ώσπου να μπουν οι τελικές πινελιές. Παρ’ όλ’ αυτά, η Ελένη Δαφνίδη δεν παύει να με εκπλήσσει που καταπιάνεται με σημαντικά ζητήματα της εποχής μας και όχι μόνο, παρουσιάζοντάς τα με σαρωτικά χιουμοριστικό αλλά όχι αποδομητικά σαρκαστικό τρόπο, δημιουργώντας αληθινούς χαρακτήρες και όχι καρικατούρες, κάνοντάς τους να βιώνουν σουρεαλιστικές και τραγελαφικές καταστάσεις, πάντα όμως με σωστές αλληλεπιδράσεις και όχι αχρείαστες υπερβολές. Την Ιωάννα την αγάπησα παρ’ όλα τα ανθρώπινα λάθη της και τις αδυναμίες της κι ομολογώ πως κι εγώ ίσως κατέστρωνα ένα τέτοιου μεγέθους σχέδιο, έστω κι αν: «Η καλύτερη εκδίκηση είναι αυτή που δεν προετοιμάζεις… Όσο μεγαλύτερο το σχέδιο της εκδίκησης, τόσο θεαματικότερη η αποτυχία του» (σελ. 418).

Βιβλίο Κάθε νεκρό πράγμα 
Τίτλος πρωτοτύπου Every dead thing
Συγγραφέας John Connolly
Μεταφραστής Μιχάλης Μακρόπουλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι το πρώτο βιβλίο της σειράς περιπετειών με τον Τσάρλι Πάρκερ και διαπίστωσα πως ξεφεύγουμε αρκετά από τη γνωστή συνταγή των αστυνομικών του είδους. Πρόκειται για ένα καθαρά κοινωνικό μυθιστόρημα με αρκετή επίστρωση αστυνομικού που καταγράφει άκρως ενδιαφέροντες χαρακτήρες, με ποικίλα ψυχογραφήματα και παρατηρεί κάθε κοινωνική, οικογενειακή, οικονομική, αρχιτεκτονική και πολεοδομική αλλαγή στα μέρη όπου διαδραματίζονται οι έρευνες του Πάρκερ. Για παράδειγμα, έμαθα πως η  αστυνομία της Νέας Ορλεάνης έχει λόγο που παραμένει διεφθαρμένη μιας και οι συνθήκες υπό τις οποίες ιδρύθηκε τον 19^ο αιώνα και η πορεία της στον χρόνο ήταν συνυφασμένες με το περιβάλλον του υποκόσμου, από τον οποίο υποτίθεται ότι προστατεύει ντόπιους και τουρίστες. «Η ίδια η Νέα Ορλεάνη, με τα ρημαγμένα κτίρια… έμοιαζε να ενσαρκώνει αυτή την παρακμή κι έτσι ήταν αδύνατο να πεις αν η πόλη ήταν που διέφθειρε τους κατοίκους ή, το αντίστροφο, αν ήταν οι κάτοικοι που παρέσυραν την πόλη στη σήψη» (σελ. 295). Εξίσου συναρπαστικά δίνεται και η Νέα Υόρκη, της οποίας πολλά σημεία παραδέχομαι πως τα έψαξα στο διαδίκτυο για να νιώσω περισσότερο την αύρα τους. Ακόμη και το Χέιβεν της Βιρτζίνια ζωντανεύει υπέροχα και μοναδικά: «Το Χέιβεν έμοιαζε μόνιμα κολλημένο σ’ ένα μουντό κυριακάτικο απόγευμα», σελ. 191.

Σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι, είτε πρωταγωνιστές είτε κομπάρσοι, έχουν κι ένα υπόβαθρο βάσει του οποίου έχουν ανατραφεί και τώρα δρουν, με τόσες λεπτομέρειες που καταφέρνουν να μην κουράσουν αλλά να δώσουν την κατάλληλη ατμόσφαιρα και το σωστό πλαίσιο της σφιχτοδεμένης πλοκής που απαρτίζει την πρώτη περιπέτεια του ντετέκτιβ. Δεν κουράστηκα ούτε στιγμή, όσες φορές κι αν ο συγγραφέας ανέλυε πρόσωπα και καταστάσεις που ξέφευγαν ίσως από την κεντρική ιδέα (την αναζήτηση του δολοφόνου που σκοτώνει με βάναυσο και απάνθρωπο τρόπο), ζωντάνευαν όμως το περιβάλλον στο οποίο ερευνά ο Πάρκερ ενώ κάποια λεπτομέρεια ήταν ο συνδετικός κρίκος με μια άλλη ιστορία, έναν άλλον τόπο, έναν απρόσμενο συμπρωταγωνιστή, με αποτέλεσμα, προσωπικά τουλάχιστον, να μην μπορώ να προσπεράσω ούτε γραμμή.

Ο 36χρονος σήμερα Τσάρλι Πάρκερ είδε τη σύζυγο και την κόρη του βάναυσα δολοφονημένες το 1996 και δύο εβδομάδες μετά παραιτήθηκε από το Σώμα και άλλαξε σπίτι και καθημερινότητα, όσο η ψυχολογία του αγωνιζόταν να κρατηθεί στα κατάλληλα επίπεδα λογικής. Η ιστορία της γνωριμίας με τη γυναίκα του καταγράφεται αποσπασματικά με διάφορες αφορμές κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, κάτι που μου κράτησε το ενδιαφέρον, μιας και η έλλειψη γραμμικής αφήγησης, τα πρωθύστερα και οι εκπλήξεις δημιουργούν διαρκώς ένταση και σασπένς. Ψηφίδα προς ψηφίδα δόθηκε το παρελθόν του και μου σύστησε τις ευτυχισμένες και τις δύσκολες μέρες της γνωριμίας και του γάμου του, μιας και τον τελευταίο καιρό, λόγω της αφόρητης πίεσης στη δουλειά είχε γίνει αλκοολικός. Από τον αστυνομικό πατέρα του έχει αποσπασματικές αναμνήσεις, εκτός από εκείνο το βράδυ της αυτοκτονίας του μετά από ένα ανεξήγητο συμβάν που με σόκαρε: «Είμαι γιος του πατέρα μου, με όσα συνεπάγεται αυτό» (σελ. 281), αποφαίνεται με πίκρα. Και όσο προχωρά η υπόθεση, τόσο διαπιστώνει τη δεινή θέση όσων γνωρίζει ή / και συνεργάζονται μαζί του: «Βρομούσα θάνατο» (σελ. 488). Και ναι, το όνομά του προέρχεται από τον γνωστό τραγουδιστή της τζαζ (1920-1955), γιατί ο ιερέας που τον βάφτισε ήταν λάτρης αυτής της μουσικής!

Η αναζήτηση του κατά συρροή δολοφόνου είναι και μια κραυγή αγωνίας του συγγραφέα, που καταδεικνύει μέσω ερευνών και στατιστικών πόσοι τέτοιοι «άνθρωποι» υπάρχουν, πόσο συχνά σκοτώνουν και πόσο κακό κάνουν ευρύτερα. Και αμέσως θέτει τους ηθικούς ενδοιασμούς του: «Δεν πιστεύουμε πια στο κακό, μονάχα στις κακές πράξεις, που μπορούν να εξηγηθούν από την επιστήμη του νου. Δεν υπάρχει κακό και το να πιστεύεις σ’ αυτό, σημαίνει πως είσαι θύμα της δεισιδαιμονίας, σαν να κοιτάζεις κάτω από το κρεβάτι σου το βράδυ ή να φοβάσαι το σκοτάδι. Υπάρχουν όμως αυτοί για τους οποίους δεν έχουμε να δώσουμε εύκολες απαντήσεις, που διαπράττουν το κακό γιατί αυτή είναι η φύση τους, γιατί είναι κακοί» (σελ. 168). Και το εξής αποκαλυπτικό: «Δεν υπάρχουν συμπτώσεις, μονάχα μοτίβα που δεν διακρίνουμε» (σελ. 283). Φόβος, τρόμος, ακρωτηριασμοί, δολοφονίες, τιμωρία, εκδίκηση κι όλα αυτά στη σκιά της ματαιότητας: «Κι αυτό ήταν που ήθελε ο Ταξιδευτής: να παρέχει, με το θάνατο των άλλων, μια υπενθύμιση του θανάτου όλων μας και του πόσο άχρηστη ήταν η αγάπη, η πίστη, η πατρότητα, η μητρότητα, η φιλία, ο έρωτας, η ανάγκη, η χαρά, μπροστά στο κενό που μας περίμενε όλους» (σελ. 489).

Αυτές οι σκέψεις συνυπάρχουν σε κείμενο ωμού ρεαλισμού και ανατριχιαστικών περιγραφών, όπως το ακόλουθο, τη στιγμή της δολοφονίας ενός παιδιού που είχε ερευνήσει ο Τσάρλι Πάρκερ τέσσερις μήνες μετά τον χαμό της οικογένειάς του, με αφορμή τη γνωριμία του με μια γριά μάντισσα της περιοχής: «Και τότε άκουσα και ένιωσα, βαθιά μέσα μου, τη λεπίδα να κόβει, να ξύνει, να χωρίζει το μυ από την άρθρωση, τη σάρκα από το κόκαλο, την ψυχή από το κορμί, τον καλλιτέχνη να δουλεύει στο μουσαμά του κι ένιωσα τον πόνο να χορεύει μέσα μου, να με διαπερνά, διαγράφοντας την τροχιά του μέσα από μια ζωή που έσβηνε σαν αστραπή» (σελ. 64).

Η πλοκή με κέρδισε από την πρώτη στιγμή, όπου στον πρόλογο έχουμε δύο παράλληλες πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις που συνδέονται απροσδόκητα. Η ανατριχίλα που προκύπτει και από τις περιγραφές των θυμάτων, του ακρωτηριασμού, του βασανισμού και της δολοφονίας τους και από την ωμότητα κάποιων αναπάντεχων εξελίξεων είναι πολύ μεγάλη. Παρ’ όλ’ αυτά, δε λείπουν ούτε το χιούμορ (π. χ. «Η σάρκα της ξεχείλιζε από τα ρούχα της κι έτσι έδινε την εντύπωση πως είχε μυστηριωδώς πρηστεί κάποια στιγμή από την ώρα που ντύθηκε μέχρι να φτάσει στη δουλειά», σελ. 25 και «Ο Φρανκ πάσχισε να δείξει πως πάλευε με τη συνείδησή του, αν και θα ήταν αδύνατο να τη βρει δίχως φτυάρι και ένταλμα εκταφής», σελ. 100) ούτε κάποιες παρομοιώσεις και μεταφορές που τις θεωρώ αρκετά επιτυχημένες και είναι όσες ακριβώς χρειάζονται για να μη γίνει πολύ λυρικό το κείμενο (δείτε στη σελίδα 182 τις περιγραφές του οδικού ταξιδιού ως τη Βιρτζίνια ή στο κεφάλαιο 42 την περιγραφή του βάλτου Χάνι Άιλαντ). «Ένα απαλό αεράκι φυσούσε από το ποτάμι, αλλά έδινε μια χαμένη μάχη με την πρωινή ζέστη…» (σελ. 298).

Εξίσου ενδιαφέροντες είναι και οι συνεργάτες του Πάρκερ, το ομοφυλόφιλο ζευγάρι Έιντζελ και Λούις, τους οποίους είναι καλύτερο να μη συναντήσεις νύχτα και τους τσατίσεις, και η ψυχολόγος-εγκληματολόγος Ρέιτσελ Γουλφ. Η επιλογή αυτών των ετερόκλητων χαρακτήρων δίνει άλλη διάσταση στα γεγονότα, μιας και η συμμετοχή τους είναι, των πρώτων αντισυμβατική και γεμάτη εκπλήξεις, της τρίτης η αναμενόμενη, μιας και προσπαθεί να βοηθήσει με το μοτίβο του δολοφόνου, η προσωπικότητα, οι γνώσεις και το παρελθόν της όμως την απομακρύνει από τα διαχρονικά στερεότυπα ενός Γουάτσον ή λοχαγού Χέιστινγκς! Ομολογώ ότι δε βρήκα την ταυτότητα του δολοφόνου αλλά όταν αποκαλύφθηκε διαπίστωσα πως ο συγγραφέας βάδισε σε αρκετά στερεότυπα που έχω δει και σε άλλα αστυνομικά βιβλία ενώ ο ρόλος της Ρέιτσελ έγινε εντελώς προβλέψιμος βάσει των γεγονότων που οδηγούν στο τέλος, δεν ξεχνάω όμως πως πρόκειται για το πρώτο βιβλίο της σειράς κι είμαι σίγουρος πως στη συνέχεια θα υπάρχουν αρκετές εκπλήξεις και ανατροπές.

Το μυθιστόρημα είναι το πρώτο βιβλίο της σειράς περιπετειών με ήρωα τον Τσάρλι Πάρκερ και είναι αφιερωμένο στα νεκρά πράγματα: «…είχε ανακαλύψει μέσα… του ένα σκοτάδι ακατονόμαστο, ένα μαύρο, άφωτο μέρος όπου κείτονταν σφαγιασμένα παιδιά, την ερεβώδη καρδιά κάθε νεκρού πράγματος» (σελ. 265). Το κείμενο βρίθει από νονούς της νύχτας που ξεπέρασαν τη λογική, μαφιόζους που εκδικούνται με απάνθρωπο τρόπο, δολοφόνους παιδιών, οπότε ειλικρινά ο Ταξιδευτής, όπως ονομάστηκε ο κατά συρροή δολοφόνος, είναι το μικρότερο πρόβλημα στο μυθιστόρημα! Ανυπομονώ για το επόμενο!

ΥΓ. Η σελιδαρίθμηση των παραπομπών βασίζεται στην πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος το 2001.

Βιβλίο Αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται 
Τίτλος πρωτοτύπου If the dead rise not
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής Γιώργος Μαραγκός
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο πρωταγωνιστής αναγκάστηκε σε παραίτηση από το σώμα επιθεωρητών της αστυνομίας του Βερολίνου εξαιτίας της πίστης του στην παλιά Δημοκρατία της Βαϊμάρης κι αυτό τον έχει γεμίσει πίκρα: «Τα λάθη της Δημοκρατίας ήταν πολλά, αυτό ήταν αλήθεια, αλλά τουλάχιστον ήταν πραγματική δημοκρατία. Και μετά την κατάρρευσή της το Βερολίνο, η πόλη όπου γεννήθηκα, ήταν σχεδόν αγνώριστο. Προηγουμένως ήταν το πιο φιλελεύθερο μέρος στον κόσμο. Τώρα έδινε την εντύπωση πως ήταν χώρος στρατιωτικών παρελάσεων. Οι δικτατορίες πάντα φαίνονται καλές, μέχρι που κάποιος αρχίζει να σου υπαγορεύει» (σελ. 17). Με τους νέους νόμους περί καθαρότητας της αρίας φυλής, ο Gunther, με γιαγιά Εβραία, αγωνίζεται να σβήσει το παρελθόν του και καταφεύγει στην «άρια μετάγγιση» μέσω έμπιστού και ικανού πλαστογράφου. «Δεν είμαι Ναζί. Είμαι Γερμανός. Και ένας Γερμανός είναι διαφορετικός από τους Ναζί. Γερμανός είναι αυτός που κατορθώνει να ξεπερνάει τις χειρότερες προκαταλήψεις του. Ναζί είναι αυτός που τις κάνει νόμους» (σελ. 130). Και δε χάνει στιγμή προκειμένου να τονίζει πόσο ολέθρια είναι όλη αυτή η κατάσταση με την άνοδο του Αδόλφου Χίτλερ: «Είναι η μοίρα κάθε φυλής να πιστέψει πως είναι η εκλεκτή του Θεού… Αλλά είναι η μοίρα λίγων μόνο φυλών να είναι αρκετά ηλίθιες ώστε να προσπαθήσουν να το εφαρμόσουν» (σελ. 404).

Ταυτόχρονα, έχει να αντιμετωπίσει την καταγγελία ενός πελάτη του πολυτελούς ξενοδοχείου στο οποίο εργάζεται ότι κλάπηκε ένα κουτί ασιατικής τεχνοτροπίας που τελικά έχει εξαφανιστεί από το Μουσείο Ασιατικής Τέχνης, τον Έριχ Λίμπερμαν φον Σόνενμπεργκ, επικεφαλής της Δίωξης Εγκλήματος του Βερολίνου, που του ζητά να μελετήσει κάνα δυο υποθέσεις του επιθεωρητή Ρίχαρντ Μπέμερ και να τον συμβουλεύσει για την πορεία των ερευνών που οφείλει ο τελευταίος να κάνει, κι όλα αυτά σε μια ατμόσφαιρα που μυρίζει μπαρούτι: στην πόλη φτάνει ένα μέλος της Αμερικανικής Ολυμπιακής Επιτροπής για να αποφασίσει αν είναι κατάλληλη για να φιλοξενήσει τους Αγώνες σε δύο χρόνια, με αποστολή να βρει στοιχεία για το αν η κυβέρνηση κάνει διακρίσεις εναντίον των Εβραίων. Η εισήγησή του είναι θετικότατη και η Επιτροπή δέχτηκε την πρόσκληση της Γερμανίας να συμμετάσχει στην Ολυμπιάδα του Βερολίνου. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στο πλαίσιο της δυσαρέσκειας για τη θετική αυτήν εισήγηση, στο Άντλον καταλύει η Νορίν Χαραλαμπίδη, θεατρική συγγραφέας και δημοσιογράφος στη Herald Tribune της Νέας Υόρκης, με σκοπό να γράψει ένα αντικειμενικό άρθρο για την επικείμενη Ολυμπιάδα του Βερολίνου. Προτείνει λοιπόν στον Gunther να ερευνήσει για λογαριασμό της την ταυτότητα και τις συνθήκες θανάτου του πτώματος ενός Εβραίου που σταμάτησε να εξιχνιάζει πλέον ο Μπέμερ λόγω της φυλής του νεκρού. Τα ίχνη οδηγούν στις κατασκευές των ολυμπιακών έργων. «Μια Ολυμπιάδα χωρίς την Αμερική δε θα είχε νόημα. Γι’ αυτό είναι σημαντικό το μποϊκοτάζ. Επειδή αν οι Αγώνες δεν διεξαχθούν εδώ, θα ήταν το πιο σοβαρό χτύπημα που θα μπορούσε να υποστεί το κύρος των Ναζί μέσα στη Γερμανία» (σελ. 223).

Έχουμε και πάλι μικρές ψηφίδες που συγκροτούν ένα μεγαλύτερο παζλ διαφθοράς, καχυποψίας, προδοσίας και φρίκης, με τον ναζισμό να κερδίζει ολοένα και μεγαλύτερο έδαφος και τον Gunther να αποκτά όλο και περισσότερους εχθρούς. Είμαστε ακόμη στα πρώτα του βήματα στο σύμπαν που δημιούργησε ο διορατικός συγγραφέας Philip Kerr, οπότε είναι πιο καυστικός από ποτέ και έντονα αντίθετος στον ρόλο που αρχίζει να δείχνει πως έχει ο Αδόλφος Χίτλερ. Περνάει τα πάντα από κόσκινο και σχολιάζει με τον δικό του τρόπο τα γεγονότα, χαρακτηριστικό που άρχισε να μαλακώνει, αν όχι να λειαίνεται, από τα μεταγενέστερα συμβάντα της ζωής του που παρατέθηκαν σε άλλα βιβλία της σειράς. Το γεγονός πως είμαστε στην αρχή του τέλος του κόσμου όπως τον ήξεραν δίνει άφθονη τροφή στον Gunther να προφητεύει και να μαντεύει τα μελλούμενα, αλλά όχι και το μέγεθος της επαπειλούμενης φρίκης. Ειδικά στο δεύτερο μέρος υπάρχουν πολλές αναφορές στις περιπέτειες που έζησε κατά τη διάρκεια του πολέμου αλλά και αργότερα, στην Αργεντινή, ιστορίες που γνωρίζουμε μέσα από τα άλλα βιβλία με ήρωα αυτήν την αξιοπρόσεκτη προσωπικότητα.

Έχοντας πάψει από την αρχή σχεδόν να ψάχνω με ποια σειρά πρέπει να διαβάσω τα βιβλία με πρωταγωνιστή τον Gunther, επικεντρώνομαι πλέον στην υποβλητική ατμόσφαιρα της εκάστοτε εποχής και περιοχής που διαλέγει ο συγγραφέας να τοποθετήσει τον ήρωά του και στην εκπληκτική ψυχογράφηση του ήρωα αυτού, που σε κάθε μα κάθε βιβλίο όλο και κάποιο πετραδάκι προστίθεται. Ο Gunther, που παραμένει είρων, πανέξυπνος, φλύαρος και αντιναζιστής, σε αυτό το βιβλίο, εκτός του ότι και πάλι μπλέκεται σε μπελάδες που θ’ αλλάξουν τη ζωή του ριζικά, ανακαλύπτουμε πως αγαπάει πολύ τον μοντελισμό και συγκεκριμένα τα τρενάκια: «Μου αρέσει ο τρόπος που πηγαίνουν γύρω γύρω, σαν μια απλή, αθώα σκέψη στο κεφάλι μου. Μ’ αυτόν τον τρόπο μπορώ να αγνοώ όλες τις άλλες σκέψεις εκεί μέσα» (σελ. 398).

Η ιστορία όμως λύνεται κατά το ήμισυ, θα έλεγα, για να μεταβούμε είκοσι χρόνια αργότερα στην Κούβα του δικτάτορα στρατηγού Φουλχένσιο Μπατίστα που υποστηρίζεται σθεναρά από τις Ηνωμένες Πολιτείες κι έχει αναγνωριστεί ως Πρόεδρος της χώρας του τη στιγμή που ο Φιντέλ Κάστρο ετοιμάζει την απάντησή του. Ο Gunther έχει φύγει από την Αργεντινή και ζει στην Κούβα, προσπαθώντας να βρει τρόπο να επιστρέψει στη Γερμανία για να εξαφανιστεί και πάλι. Φυσικά θέλει να αποφύγει το Βερολίνο γιατί είναι περίκλειστο από την κομμουνιστική Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας αλλά κυρίως επειδή καταζητείται για τη δολοφονία δύο γυναικών στη Βιέννη το 1949 (άλλη μια επιτυχημένη παγίδα των εχθρών του).

Στο σημαντικό αυτό νησί ο Gunther συναντάει ξανά τη Νορίν Χαραλαμπίδη και συναναστρέφεται ανθρώπους που πιστεύουν και υποστηρίζουν έμπρακτα την αγάπη του Φιντέλ Κάστρο για τον λαό, επομένως οι επαναστατικές του κινήσεις για την ανατροπή της δικτατορίας βρίσκουν άφθονους θιασώτες. Τελικά βρίσκει δουλειά ως γενικός διευθυντής σ’ ένα καλό τοπικό ξενοδοχείο και καζίνο και μπλέκεται για τα καλά σ’ έναν φόνο που είναι σε θέση να ξεσηκώσει πόλεμο συμμοριών στο νησί! Εδώ το ιστορικό μυθιστόρημα μετατρέπεται καθαρά σε αστυνομικό νουάρ, με την εμπλοκή του πρωταγωνιστή στον υπόκοσμο του νησιού και με τα βήματα που ακολουθεί ως την επίλυση της δολοφονίας ενώ ταυτόχρονα αγωνίζεται να διατηρήσει ισορροπίες με το καθεστώς ώστε να μπορέσει να διαφύγει. Όσο συναρπαστικό και γνώριμο ήταν το στυλ, το ύφος και το περιεχόμενο του πρώτου μέρους, τόσο διεκπεραιωτικά διάβαζα το δεύτερο, απλώς και μόνο για να δω γιατί κάποιοι σημαντικοί χαρακτήρες του βιβλίου ξαναβρέθηκαν και πώς θα επηρεάσει αυτό τις σχέσεις τους. Το αποτέλεσμα είναι μια ψυχολογική μεταστροφή του Gunther, απότοκη όχι μόνο των γεγονότων του 1934 αλλά και όλων σωρευτικά των περιπετειών που βίωσε σε Σιβηρία, Γερμανία και όπου αλλού τον έστειλε η λαίλαπα για την οποία είχε εξαναγκαστεί να δουλεύει. Η εμμονή μάλιστα στις γνωστές λεπτομέρειες που αναπαριστούν υπέροχα την ατμόσφαιρα και τον τόπο με κούρασε λίγο περισσότερο, αφού πλέον είχα ήδη νιώσει πλήρης με το πρώτο μέρος.

Νουάρ ατμόσφαιρα, οι γνωστές ειρωνικές και πετυχημένες παρομοιώσεις και μεταφορές του πρωταγωνιστή κατά την αφήγησή του («Η φωνή της φάνηκε να κομπιάζει, να πιάνεται κάπου σαν κασμιρένιο πουλόβερ σε καρφί», σελ. 413), ισοπεδωτικό και απρόσμενο χιούμορ («Το μαγιό ήταν αφημένο στο μονοπάτι για την πισίνα, δίπλα στα σάλια μου», σελ. 464), πολλές πληροφορίες και τοποθεσίες του Βερολίνου και της Κούβας, διαδοχικά βήματα επίλυσης της υπόθεσης, μικρά συναρπαστικά περιστατικά που δείχνουν τον κύκλο του Gunther και διαδέχονται το ένα το άλλο ώστε να σχηματίσουν καλύτερα τον τόπο, την ατμόσφαιρα και τα καθήκοντα του πρώην αστυνομικού πριν μπούμε στην καθαυτή δράση είναι μερικά από τα γνωστά θετικά χαρακτηριστικά των βιβλίων με ήρωα τον Bernie Gunther που κι εδώ με κέρδισαν ως έναν βαθμό. Δε γίνεται να μη βγεις κερδισμένος ως αναγνώστης από βιβλίο που τελειώνει έτσι: «Ίσως τελικά το σπίτι να ήταν στοιχειωμένο. Και αν δεν ήταν στοιχειωμένο, ξέρω πως ήμουν εγώ, μάλλον για πάντα. Κάποιοι από μας πεθαίνουν σε μια μέρα. Κάποιοι, όπως εγώ, χρειάζονται πολύ περισσότερο χρόνο. Ίσως και χρόνια… Αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, τότε τι συμβαίνει στο πνεύμα ενός ανθρώπου; Και αν τελικά ανασταίνονται, σε ποιο σώμα θα κατοικήσουν; Δεν είχα τις απαντήσεις. Κανείς δεν τις είχε. Ίσως αν μπορούσαν να αναστηθούν οι νεκροί και να είναι αδιάφθοροι και αν μπορούσα εγώ να αλλάξω εν ριπή οφθαλμού για πάντα, τότε ίσως αυτός ο θάνατος να άξιζε τον κόπο να σκοτωθώ ή ν’ αυτοκτονήσω» (σελ. 599).

Βιβλίο Μαύρα ρόδα
Τίτλος πρωτοτύπου Black roses
Συγγραφέας Jayne Thynne
Μεταφραστής Φίλιππος Χρυσόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα έχει μια γλαφυρή παραστατικότητα, έναν μελετημένο ρεαλισμό και μια πλειάδα χαρακτήρων με σάρκα και οστά. Η συγγραφέας μελέτησε καλά και σωστά την εποχή, την πόλη και τον τρόπο σκέψης των κατοίκων μιας χώρας που ετοιμάζεται να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο και πάλι στην ευρωπαϊκή κονίστρα. Υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες από την καθημερινότητα ενός Βερολινέζου ειδικότερα και Γερμανού γενικότερα: τίτλοι εφημερίδων, προϊόντα ομορφιάς, κινηματογραφικές ταινίες, ξενοδοχεία, καμπαρέ και ζαχαροπλαστεία, μνημεία και τοπόσημα, οδοί και δημόσια κτήρια. Είναι όλα όμως τόσο αρμονικά εντεταγμένα στη ροή της πλοκής και περιγράφονται τόσο όμορφα και στρωτά, χωρίς υπερβολές και μακρηγορίες, που δε με κούρασαν ούτε στιγμή. Αντιθέτως, μου χάρισαν εκείνη ακριβώς τη ζωντάνια που απαιτεί ένα καλό μυθιστόρημα του είδους για να ζωντανέψω στο μυαλό μου το πώς ήταν τα πράγματα εκεί τότε και να βρεθώ στο πλάι των πρωταγωνιστών και των δεύτερων ρόλων που τους πλαισίωναν. Μάλιστα, αναφορές σε τοποθεσίες που μέχρι και σήμερα βρίσκονται εκεί, παρά τις χιλιάδες αλλαγές και καταστροφές που υπέστησαν με το πέρασμα της Ιστορίας, και τα οποία είχα επισκεφθεί σε πρόσφατο ταξίδι μου στην πόλη, όπως ο Ζωολογικός Κήπος, η Ούντερ ντεν Λίντεν, το Νησί των Μουσείων, το KaDeWe κ. ά. προσθέτανε ειδικό βάρος στη δική μου απόλαυση.

Εκτός από την πόλη και τη Γερμανία εν όλω, η συγγραφέας ξέρει να αναπαραστήσει με διεισδυτικότητα, αληθοφάνεια και σωστή γνώση της ψυχολογίας και τους χαρακτήρες. Έχει διαλέξει ένα αρμονικό κράμα φανταστικών και πραγματικών ονομάτων και τους έχει τοποθετήσει σ’ ένα ενδιαφέρον σκάκι, πάνω στο οποίο κινούνται με απόλυτη πιστότητα στη νοοτροπία, τις αντιλήψεις, τις επιθυμίες, τους φόβους και την ιδιοσυγκρασία τους. Όλοι έχουν ένα παρελθόν, το οποίο αποκαλύπτεται τμηματικά ή σε κρίσιμο σημείο, οπότε και χαρίζει μια γερή ανατροπή στην ιστορία, και όλοι αλλάζουν ύστερα από κάποια γεγονότα που ζουν, απότοκα του κοινωνικοπολιτικού και οικονομικού κλίματος που βιώνουν. Παρ’ όλο που κάποιος εύκολα μπορεί να χαρακτηρίσει το μυθιστόρημα κατασκοπικό και ερωτικό, μιας και η Κλάρα Βάιν ερωτεύεται τον Άγγλο κατάσκοπο που τη μυεί στο παιχνίδι της πληροφορίας, υπάρχει και κάτι πιο βαθιά μέσα απ’ αυτό: μια έξοχη τοιχογραφία της γυναικείας συμπεριφοράς, ήθους και ρόλου που καλείται να παίξει το φύλο αυτό στο καθεστώς του Χίτλερ. Με την Κλάρα Βάιν, που θεωρεί τη ζωή όμορφη και σαν παιχνίδι, μόνο και μόνο για να προσγειωθεί απότομα βιώνοντας τις συνθήκες ζωής στο Βερολίνο και στη συνέχεια μπλέκοντας με Γερμανό αξιωματικό, την ίδια στιγμή που το οικογενειακό της παρελθόν τινάζεται στον αέρα με μια μεγάλη αποκάλυψη, με τη Μάγκντα Γκέμπελς και τις φίλες της, συζύγους εξίσου επιφανών ανδρών του Τρίτου Ράιχ, και φυσικά με τις αντιλήψεις του Χίτλερ για τη γυναίκα και τις μεθοδικές κινήσεις που έκανε ώστε σταδιακά να την αποκόψει από κάθε κοινωνική προσφορά και εκδήλωση σκιαγραφείται με τρυφερότητα και αγωνία για το μέλλον της η γυναίκα που κοιμάται και ξυπνάει σ’ ένα κλίμα τρόμου, φόβου και διαψευσμένων προσδοκιών.

Πρόκειται λοιπόν για μια πρωτότυπη ματιά πάνω στη φασιστική ανάρρηση των Γερμανών αξιωματικών στην κυβέρνηση και για μια εξιστόρηση γεγονότων και λεπτομερειών που δεν είναι ευρύτερα γνωστές ή η σημασία τους δε φωτίστηκε όσο θα έπρεπε. Προσωπικά δεν ήξερα αρκετές λεπτομέρειες για την ίδρυση της Υπηρεσίας Γερμανικής Μόδας του Ράιχ, που είχε ως στόχο να δώσει μια νέα γραμμή στην πιστή και υπάκουη Γερμανίδα, ουσιαστικά απογυμνώνοντάς την από κάθε τι θηλυκό. Αυτό είναι και το έναυσμα για να ξεκινήσει μια επαφή η Κλάρα με τη Μάγκντα Γκέμπελς, που τέθηκε επικεφαλής του σχεδίου αυτού και ήθελε την ηθοποιό για μοντέλο στην πρώτη τους επίδειξη.

Η γραφή, εκτός από τα απαραίτητα ερωτικά στοιχεία, το σασπένς και τις αναπάντεχες εκπλήξεις, έχει μια διακριτική και κομψή χρήση καλολογικών στοιχείων, κάποιες νότες χιούμορ που αλαφραίνουν την ατμόσφαιρα και λιτούς, παραστατικούς διαλόγους. Με ισομέρεια και ουδετερότητα, μέσα από επιλεγμένους χαρακτήρες ή γεγονότα, παρατίθεται αυτούσια η κατάσταση στο Βερολίνο του 1933. Δίνονται ξεκάθαρα οι βλέψεις και οι προσδοκίες των Άγγλων, των Γερμανών, των κομμουνιστών και των Εβραίων για το νέο καθεστώς, καταγράφονται εν είδει τραγικής ειρωνείας αρκετές εξελίξεις που αργότερα διαψεύστηκαν οικτρά, όπως ότι ο Χίτλερ ήρθε για να σώσει τη χώρα από τον κομμουνιστικό κίνδυνο κι όχι για να εξοπλιστεί κρυφά, παραβιάζοντας τους όρους συνθήκης του προηγούμενου πολέμου ή ότι αναζητά τον ζωτικό του χώρο δίνοντας νέα διάσταση και πρωτόγνωρα προνόμια σε επιλεγμένες τάξεις και μέλη της κοινωνίας και όχι για να τα αποσβήσει από τον χάρτη. Ταυτόχρονα η συγγραφέας, βασισμένη σε ιστορικές πηγές, δίνει ξεκάθαρα στοιχεία γύρω από την αντίληψη και τον τρόπο σκέψης των Γερμανών ηγετών, περιγράφει ανατριχιαστικά την εμφάνισή τους και τις φυσιογνωμίες τους, καταγράφει πώς παρασύρθηκε ο απλός λαός και τους έφερε στην εξουσία και όλες αυτές τις μικρολεπτομέρειες που ελάχιστα μυθιστορήματα ασχολήθηκαν μαζί τους.

Σε όλο το μυθιστόρημα υπάρχει μια αντίθεση στην ατμόσφαιρα της πλοκής: οι όμορφες μέρες ευημερίας της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης αντικαταστάθηκαν μ’ ένα μούδιασμα απέναντι στις κινήσεις του Χίτλερ, στον οποίο ο κόσμος είχε εμπιστευτεί τη σταθερότητα που περίμενε για να αντιμετωπίσει το μεταπολεμικό χάος της Γερμανίας. «…οι άνθρωποι εδώ είναι χαρούμενοι που ανήκουν σε κάτι πιο μεγάλο και πιο δυνατό από τον εαυτό τους. Νιώθουν ότι έχουν υποφέρει αρκετά» (σελ. 131). Ταυτόχρονα είναι πολύ καλά δουλεμένα η αντίληψη, η νοοτροπία και η συμπεριφορά των Γερμανών αξιωματικών που βλέπουν με χαρά να παίρνουν τα ηνία της χώρας τους και αργότερα του κόσμου ενώ ο απλός κόσμος τους έβλεπε ως σωτήρες από τον κομμουνιστικό κίνδυνο! Κομμουνιστές και Εβραίοι ήταν στο στόχαστρο ομάδων εθνικοσοσιαλιστών, γίνονταν συλλήψεις χωρίς λόγο, άνθρωποι ξεπουλιούνταν ή εκπορνεύονταν για ένα κομμάτι ψωμί κι όλα αυτά ενώ στην Αγγλία (και λογικά και στον υπόλοιπο κόσμο) δεν είχαν ιδέα για το τι πραγματικά συμβαίνει. «Ποιος ήθελε να συζητήσει για πολιτική όταν η πολιτική ήταν παντού γύρω του, με την απειλή ότι κάποιος μπορεί να τον κατέδιδε στην αστυνομία ή να τον έσερναν σε κανένα κελί στη μέση της νύχτας;» (σελ. 153).

Όλη αυτή η ατμόσφαιρα κορυφώνεται με εξαιρετικές δόσεις χιούμορ στο κεφάλαιο 28, όπου η βρετανική πρεσβεία δίνει μια δεξίωση, με σημαντικούς ανθρώπους του Ράιχ να δίνουν το παρόν: Γκέμπελς, Γκέρινγκ, φον Ρίμπεντροπ, Ες και άλλοι. Εκεί, μέσα από διάφορα πηγαδάκια μεταξύ των καλεσμένων ξεπηδάνε εύστοχες παρατηρήσεις και υποτιμητικά σχόλια όπως: «Το ανοιχτόγκριζο αεροπορικό χιτώνιο του Γκέρινγκ ήταν γεμάτο σειρές από μετάλλια, απλωμένα στο πλατύ στήθος του. Αν πάρει κι άλλα, θα πρέπει να αρχίσει να τα καρφιτσώνει και στην πλάτη, μουρμούρισε το αφεντικό του Λίο…» (σελ. 272), «-Ο πρωθυπουργός γιορτάζει την επιτυχία του σημερινού κυνηγιού… Κατάφερε να πετύχει περισσότερα από τριακόσια μέσα σε ένα απόγευμα. -Ζώα, ελπίζω, μουρμούρισε ο Λίο» (σελ. 273). Μέσα σε μία πρόταση συμπυκνώνεται όλος ο κοινωνικός αντίκτυπος της ανόδου του Τρίτου Ράιχ: «Του φαινόταν απίστευτο πόσο εύκολα είχαν εισχωρήσει οι εθνικοσοσιαλιστές στην υψηλή κοινωνία. Βιομήχανοι και αριστοκράτες σκοτώνονταν ποιος θα τους προσκαλέσει. Άντρες που μόλις μερικούς μήνες πριν έπαιζαν ξύλο στον δρόμο, τα βράδια απολάμβαναν τις περιποιήσεις πρεσβευτών και πριγκίπων» (σελ. 273).

Κλείνοντας, πρόσεξα πως υπάρχει μια χαλαρότητα στο φινάλε του βιβλίου ως προς την ολοκλήρωση της ιστορίας. Ένα σημαντικό γεγονός που εξέθεσε την Κλάρα σε κίνδυνο περίμενα να μου χαρίσει περισσότερη ανατριχίλα ή έστω κάποια ένταση, ακόμη και μια τελευταία ανατροπή, όμως βγήκε αρκετά ηθικοπλαστικό και χωρίς πολλά προβλήματα. Κι εκεί που έλεγα, εντάξει, ίσως η συγγραφέας θέλησε να αναπαραστήσει μια εποχή και μια ιστορία, χωρίς να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην κλιμάκωσή της, το τελευταίο κεφάλαιο μου φάνηκε αρκετά βιαστικό, σχεδόν πρόχειρο, με ελάχιστους διαλόγους που έχουν όμως ήδη δώσει απτό ρεαλισμό σε όλο το υπόλοιπο βιβλίο. Ίσως να διαδραματίζεται κάτι στο επόμενο βιβλίο, τα «Άνθη του χειμώνα» (αν και διαδραματίζεται στο 1937). Από την άλλη, το γεγονός πως η συγγραφέας υπήρξε σύζυγος του Philip Kerr, τον οποίο όλοι γνωρίζουμε για τον αξεπέραστο Μπέρνι Γκούντερ που δημιούργησε και που δρα την ίδια περίοδο με την Κλάρα Βάιν, ίσως απαντάει σε πολλά ερωτήματα που προκύπτουν κατά την ανάγνωση απέναντι στο ύφος που υιοθετήθηκε και την κεντρική ιδέα που δημιουργήθηκε.

Η Κλάρα Βάιν, που δέχτηκε να γίνει κατάσκοπος για έναν πολύ συγκινητικό λόγο, ο Λίο Κουίν, υπάλληλος της αγγλικής πρεσβείας στο Γραφείο Ελέγχου Διαβατηρίων, που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει οποιονδήποτε εκθέσει σε αλόγιστο κίνδυνο την αγαπημένη του, καταστρατηγώντας έτσι βασικούς κανόνες της κατασκοπίας, η καημένη Χέλγκα Σμιτ, ηθοποιός και χορεύτρια, φίλη της Κλάρα, που αγωνίζεται να επιβιώσει σε μια δύσκολη εποχή και σ’ ένα ακόμη δυσκολότερο επάγγελμα («Δεν έχω τίποτα στο όνομά μου εκτός απ’ αυτό το κορμί και λίγο ταλέντο. Πρέπει ν’ αρπάξω όποια ευκαιρία βρω», σελ. 142), οι δημοσιογράφοι Ρούπερτ Άλινγκχαμ από το Λονδίνο και Μαίρη Χάρκερ από τη Νέα Υόρκη, με το δικό τους ιδιαίτερο φλερτ κι από την άλλη ο λοχαγός Κλάους Μίλερ, ένας ερωτευμένος άντρας που ακροβατεί ανάμεσα στο καθήκον και τον έρωτά του για την Κλάρα (υπέροχη η σκιαγράφηση των αμφιβολιών του όποτε οι καταστάσεις έδειχναν πως η Κλάρα είναι κάποια άλλη απ’ αυτή που αγάπησε), η Μάγκντα Γκέμπελς με το φριχτό μυστικό, η δυστυχισμένη Έμι Γκέρινγκ, η φράου φον Ρίμπεντροπ και άλλοι συνιστούν ένα καλοδουλεμένο πάνθεον χαρακτήρων κι απαρτίζουν ένα ερωτικό, ανατρεπτικό, ρεαλιστικό, γεμάτο σασπένς μυθιστόρημα.

Βιβλίο Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ
Συγγραφέας Αλέξανδρος Κεφαλάς
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα Μικρά βιογραφικά φιλοδοξούν να φέρουν τον αναγνώστη σε μια πρώτη επαφή όχι μόνο με το έργο σπουδαίων συγγραφέων, αλλά και με την εποχή στην οποία μεγαλούργησαν, καθώς και να φωτίσουν τα γεγονότα εκείνα της ζωής τους που διαμόρφωσαν την ιδιοσυγκρασία τους και κατ’ επέκταση το προσωπικό τους ύφος. Μέσα από τις σελίδες της σειράς ξεδιπλώνονται ιδιαίτερες πτυχές, επεισόδια και παραλειπόμενα της ζωής και του έργου των μεγάλων κλασικών με τρόπο απλό. Κάθε μικρό βιογραφικό έχει βασιστεί σε έγκυρες πηγές της ελληνικής και ξένης βιβλιογραφίας και στην πολύχρονη προσωπική μελέτη του εκάστοτε γράφοντος, πράγμα που διασφαλίζει την αρτιότητά του.

Μετά την Τζέιν Όστιν, τον Άντον Τσέχοφ και τον Ονορέ ντε Μπαλζάκ, τώρα στα χέρια σας η Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, ο Φιόντορ Ντοστογέφσκι και ο Αλεξάντρ Πούσκιν. Τι συνέβη στον Ντοστογέφσκι το 1850 όταν τοποθετήθηκε στη διαμετακομιστική φυλακή του Τομπόλσκ; Ποια ήταν τα «ιερόσυλα» ποιήματα του Αλεξάντρ Πούσκιν και γιατί τα έγραψε; Γιατί η Ελίζαμπεθ Γκάσκελ επισκιάστηκε στις ελληνικές μεταφράσεις από τις σύγχρονές της αδελφές Μπροντέ και τη μεταγενέστερη Τζέιν Όστεν; Ποιο περιοδικό εξέδιδε ο Ντοστογέφσκι και γιατί άφησε εποχή στον χώρο των γραμμάτων και της πολιτικής; Πώς συνδέεται ο Αλέξανδρος Υψηλάντης με τα γραπτά του Πούσκιν; Ποια ήταν η θέση της γυναίκας στην Αγγλία της βικτοριανής εποχής και πώς αποδίδεται στα γραπτά της Γκάσκελ; Γιατί ο Φρόιντ μελέτησε επισταμένα τις ψυχολογικές αναλύσεις του Ντοστογέφσκι; Πώς αναπαρίσταται η κοσμική και ανέμελη ζωή της Μόσχας του 19^ου αιώνα στο έργο του Πούσκιν; Το πρότυπο οικογενειακής ευτυχίας που υπήρξε η ζωή της Γκάσκελ αντιστοιχούσε και στην πραγματικότητα ή μήπως η σημαντική αυτή Αγγλίδα συγγραφέας είχε ζήσει δυσάρεστες στιγμές και έντονες τραγωδίες;

Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα βρίσκουν περιεκτική απάντηση σε αυτά τα καλοδουλεμένα και φροντισμένα Μικρά Βιογραφικά των εκδόσεων Λέμβος. Μείνετε συντονισμένοι, γιατί αυτή η σειρά θα εξακολουθήσει να εμπλουτίζεται με νέους τίτλους, δημιουργώντας μια πρωτότυπη, ξεχωριστή και εμπεριστατωμένη μικρή βιβλιοθήκη για κάθε αναγνώστη!

Βιβλίο Μια ματιά στον κόσμο του Αλεξάντρ Πούσκιν
Συγγραφέας Ελένη Κατσιώλη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα Μικρά βιογραφικά φιλοδοξούν να φέρουν τον αναγνώστη σε μια πρώτη επαφή όχι μόνο με το έργο σπουδαίων συγγραφέων, αλλά και με την εποχή στην οποία μεγαλούργησαν, καθώς και να φωτίσουν τα γεγονότα εκείνα της ζωής τους που διαμόρφωσαν την ιδιοσυγκρασία τους και κατ’ επέκταση το προσωπικό τους ύφος. Μέσα από τις σελίδες της σειράς ξεδιπλώνονται ιδιαίτερες πτυχές, επεισόδια και παραλειπόμενα της ζωής και του έργου των μεγάλων κλασικών με τρόπο απλό. Κάθε μικρό βιογραφικό έχει βασιστεί σε έγκυρες πηγές της ελληνικής και ξένης βιβλιογραφίας και στην πολύχρονη προσωπική μελέτη του εκάστοτε γράφοντος, πράγμα που διασφαλίζει την αρτιότητά του.

Μετά την Τζέιν Όστιν, τον Άντον Τσέχοφ και τον Ονορέ ντε Μπαλζάκ, τώρα στα χέρια σας η Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, ο Φιόντορ Ντοστογέφσκι και ο Αλεξάντρ Πούσκιν. Τι συνέβη στον Ντοστογέφσκι το 1850 όταν τοποθετήθηκε στη διαμετακομιστική φυλακή του Τομπόλσκ; Ποια ήταν τα «ιερόσυλα» ποιήματα του Αλεξάντρ Πούσκιν και γιατί τα έγραψε; Γιατί η Ελίζαμπεθ Γκάσκελ επισκιάστηκε στις ελληνικές μεταφράσεις από τις σύγχρονές της αδελφές Μπροντέ και τη μεταγενέστερη Τζέιν Όστεν; Ποιο περιοδικό εξέδιδε ο Ντοστογέφσκι και γιατί άφησε εποχή στον χώρο των γραμμάτων και της πολιτικής; Πώς συνδέεται ο Αλέξανδρος Υψηλάντης με τα γραπτά του Πούσκιν; Ποια ήταν η θέση της γυναίκας στην Αγγλία της βικτοριανής εποχής και πώς αποδίδεται στα γραπτά της Γκάσκελ; Γιατί ο Φρόιντ μελέτησε επισταμένα τις ψυχολογικές αναλύσεις του Ντοστογέφσκι; Πώς αναπαρίσταται η κοσμική και ανέμελη ζωή της Μόσχας του 19^ου αιώνα στο έργο του Πούσκιν; Το πρότυπο οικογενειακής ευτυχίας που υπήρξε η ζωή της Γκάσκελ αντιστοιχούσε και στην πραγματικότητα ή μήπως η σημαντική αυτή Αγγλίδα συγγραφέας είχε ζήσει δυσάρεστες στιγμές και έντονες τραγωδίες;

Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα βρίσκουν περιεκτική απάντηση σε αυτά τα καλοδουλεμένα και φροντισμένα Μικρά Βιογραφικά των εκδόσεων Λέμβος. Μείνετε συντονισμένοι, γιατί αυτή η σειρά θα εξακολουθήσει να εμπλουτίζεται με νέους τίτλους, δημιουργώντας μια πρωτότυπη, ξεχωριστή και εμπεριστατωμένη μικρή βιβλιοθήκη για κάθε αναγνώστη!

Βιβλίο Μια ματιά στον κόσμο του Φίοντορ Ντοστογέφσκι
Συγγραφέας Ελένη Κατσιώλη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα Μικρά βιογραφικά φιλοδοξούν να φέρουν τον αναγνώστη σε μια πρώτη επαφή όχι μόνο με το έργο σπουδαίων συγγραφέων, αλλά και με την εποχή στην οποία μεγαλούργησαν, καθώς και να φωτίσουν τα γεγονότα εκείνα της ζωής τους που διαμόρφωσαν την ιδιοσυγκρασία τους και κατ’ επέκταση το προσωπικό τους ύφος. Μέσα από τις σελίδες της σειράς ξεδιπλώνονται ιδιαίτερες πτυχές, επεισόδια και παραλειπόμενα της ζωής και του έργου των μεγάλων κλασικών με τρόπο απλό. Κάθε μικρό βιογραφικό έχει βασιστεί σε έγκυρες πηγές της ελληνικής και ξένης βιβλιογραφίας και στην πολύχρονη προσωπική μελέτη του εκάστοτε γράφοντος, πράγμα που διασφαλίζει την αρτιότητά του.

Μετά την Τζέιν Όστιν, τον Άντον Τσέχοφ και τον Ονορέ ντε Μπαλζάκ, τώρα στα χέρια σας η Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, ο Φιόντορ Ντοστογέφσκι και ο Αλεξάντρ Πούσκιν. Τι συνέβη στον Ντοστογέφσκι το 1850 όταν τοποθετήθηκε στη διαμετακομιστική φυλακή του Τομπόλσκ; Ποια ήταν τα «ιερόσυλα» ποιήματα του Αλεξάντρ Πούσκιν και γιατί τα έγραψε; Γιατί η Ελίζαμπεθ Γκάσκελ επισκιάστηκε στις ελληνικές μεταφράσεις από τις σύγχρονές της αδελφές Μπροντέ και τη μεταγενέστερη Τζέιν Όστεν; Ποιο περιοδικό εξέδιδε ο Ντοστογέφσκι και γιατί άφησε εποχή στον χώρο των γραμμάτων και της πολιτικής; Πώς συνδέεται ο Αλέξανδρος Υψηλάντης με τα γραπτά του Πούσκιν; Ποια ήταν η θέση της γυναίκας στην Αγγλία της βικτοριανής εποχής και πώς αποδίδεται στα γραπτά της Γκάσκελ; Γιατί ο Φρόιντ μελέτησε επισταμένα τις ψυχολογικές αναλύσεις του Ντοστογέφσκι; Πώς αναπαρίσταται η κοσμική και ανέμελη ζωή της Μόσχας του 19^ου αιώνα στο έργο του Πούσκιν; Το πρότυπο οικογενειακής ευτυχίας που υπήρξε η ζωή της Γκάσκελ αντιστοιχούσε και στην πραγματικότητα ή μήπως η σημαντική αυτή Αγγλίδα συγγραφέας είχε ζήσει δυσάρεστες στιγμές και έντονες τραγωδίες;

Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα βρίσκουν περιεκτική απάντηση σε αυτά τα καλοδουλεμένα και φροντισμένα Μικρά Βιογραφικά των εκδόσεων Λέμβος. Μείνετε συντονισμένοι, γιατί αυτή η σειρά θα εξακολουθήσει να εμπλουτίζεται με νέους τίτλους, δημιουργώντας μια πρωτότυπη, ξεχωριστή και εμπεριστατωμένη μικρή βιβλιοθήκη για κάθε αναγνώστη!

Βιβλίο Το μουσείο των αποξηραμένων συναισθημάτων
Συγγραφέας Θοδωρής Κούκιας
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Μουσείο των αποξηραμένων συναισθημάτων» είναι μια καλογραμμένη, τρυφερή και ταυτόχρονα σκληρή ιστορία για τις δυσκολίες της εφηβείας, ένα ηχηρό μήνυμα κατά του bulling και ταυτόχρονα το πορτρέτο μιας έφηβης που θέλει να επαναστατήσει, μόνο που δεν ξέρει το γιατί και το πώς. Με ρεαλισμό και αδρή σκιαγράφηση χαρακτήρων ξετυλίγεται μια ιστορία κλιμακωτή, με εξελίξεις απρόσμενες και σημαντικές ανατροπές, με χαρακτήρες που τους έχω ακούσει ή γνωρίσει κι εγώ στη ζωή μου και με σωστή απεικόνιση των ανθρώπινων σχέσεων και του τρόπου που αυτές αλλάζουν κατά τα γεγονότα που παρουσιάζονται. Μου έκανε εντύπωση που ενώ ο συγγραφέας ασχολείται με θέματα που έχω διαβάσει και σε άλλα βιβλία τα προσεγγίζει με εντελώς διαφορετικό τρόπο και χαράζει το δικό του μονοπάτι στην ψυχή του έφηβου αναγνώστη που θα τον εμπιστευτεί. Δε γίνεται να μην αγαπήσεις ένα μυθιστόρημα που σου συστήνει τους τρεις πρωταγωνιστές με τον πιο απροσδόκητο τρόπο από την αρχή σχεδόν: «Η κόρη μιας γυναίκας ελαφρών ηθών, ένας ψυχάκιας και μια στριμμένη εφοριακός. Αυτό δεν ήταν πάρτι, ήταν επεισόδιο μεξικάνικης σαπουνόπερας» (σελ. 32).

Ξεκινάμε με τη Νεφέλη και τον βαθμό ωριμότητας που έχει κατακτήσει λόγω της μονογονεϊκής οικογένειας στην οποία ζει και τις αλλεπάλληλες μετακομίσεις που της έχουν στερήσει το βασικό αγαθό της ζωής: μια γερή φιλία. Το κορίτσι αυτό έχει ταλέντο στη ζωγραφική και στο γράψιμο κι αυτές είναι οι διέξοδοί του στην κλειστή καθημερινότητα που καλείται να ζήσει. Στο νέο σχολείο γνωρίζει δύο ανθρώπους που θα τη σημαδέψουν και θα τη βοηθήσουν να λύσει πολλά από τα προβλήματά της με τρόπο εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι πίστευε! Η τάξη των παιδιών περιγράφεται παραστατικότατα με μια καθημερινότητα που δοξάζω τον Θεό που δεν την έζησα κι εγώ στην εποχή μου: selfies, duck faces, instagram, facebook, likes, ψεύτικη ομορφιά, επίπλαστη ταυτότητα, άπλετος χρόνος για να ντυθείς «ζωή» κι όχι για να τη γνωρίσεις («Το μακιγιάζ τους κατά καιρούς θύμιζε ηττημένους παίχτες σε αγώνα paintball», σελ. 55), ελάχιστος χρόνος για διάβασμα, νταηλίκια και ψευτοπαλικαρισμοί. Και δεν πρόκειται για στείρα παράθεση γεγονότων που δυσαρεστούν έναν μεγαλύτερο σε ηλικία συγγραφέα κι απλώς κλαυθμηρίζει για τα χαμένα νιάτα στην ηλεκτρονική εποχή αλλά για έναν εκπαιδευτικό με διορατικότητα που έχει καταλάβει πώς ζουν και τι σκέφτονται τα παιδιά του ελληνικού 21^ου αιώνα και παραθέτει τεκμηριωμένα γεγονότα και στάσεις ζωής.

Κι εκεί που λες πως απλώς έχουμε ένα κορίτσι που γνωρίζει την εφηβεία και το νταηλίκι και δραπετεύει μέσα από τους πίνακες και τα γραπτά της, ξαφνικά η Νεφέλη αρχίζει να κόβεται, να βυθίζεται σε ύπνο αδιαφορίας και να κρύβεται κάτω από σωρούς ρούχων για να μη βλέπει και να μην ακούει. Υπάρχουν άνθρωποι που της τείνουν χείρα βοηθείας όμως εκείνη προτιμά το χαμόγελο του εφησυχασμού για να κρυφτεί μια ώρα νωρίτερα από τον κόσμο. Τα πάντα αλλάζουν όταν ένα πρωταπριλιάτικο αστείο γίνεται βασανιστήριο και γελοιοποίηση, γιατί τότε μπαίνουν τα πράγματα στη σωστή τους θέση και αρχίζουν να εμφανίζονται οι ρωγμές στη μικροκοινωνία όπου φοιτά η Νεφέλη και οι φίλοι της. Έτσι η πρωταγωνίστρια «σώζεται» από την κατάθλιψη με έναν τραγικό και δύσκολο τρόπο που φέρνει το μυθιστόρημα σε άλλο επίπεδο και δίνει την ευκαιρία της αποδόμησης της σχολικής κοινωνίας (από καθηγητές και διευθυντή μέχρι μαθητές). Τελικά θα αγαπήσει τον εαυτό της η Νεφέλη; Η μητέρα της θα καταλάβει εγκαίρως το λάθος της και θα σταθεί στο πλάι της μακριά από τις απρόσωπες υπερωρίες; Τι ρόλο παίζει στη ζωή μας το facebook και πόσο αρνητικό αντίκτυπο έχει στην καθημερινότητά μας ένας λάθος χειρισμός («Ο νταής δε χρειαζόταν να έχει μπράτσα παρά μόνο το E.C.D.L., ένα tablet και πολλά megabyte δώρο», σελ. 174 ή «Έτσι γινόταν με το facebook. Από τη μια δημιουργούσε θύτες και θύματα και από την άλλη επαναστάτες. Και όλα αυτά μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Οι ψηφιακές επαναστάσεις έμοιαζαν με φτερνίσματα. Είχαν αρχή, κορύφωση και τέλος», σελ. 196-197);

Εξίσου συμπάθησα και τον αυτιστικό Ίωνα, που περιγράφεται μελετημένα και ρεαλιστικά, με μια συμπεριφορά χαρακτηριστική αυτών των ανθρώπων. Ο συγγραφέας έχει μελετήσει ενδελεχώς το θέμα του κι έχει καταφέρει να συνδέσει τις ιδιορρυθμίες τέτοιων παιδιών σε ένα πρόσωπο που καταφέρνει να δώσει λύσεις σε ανύποπτη στιγμή, να σταθεί στο πλάι της φίλης του με τον δικό του τρόπο και δυστυχώς να υποκύπτει στα πειράγματα των νταήδων της τάξης. Ειδικά στη σκηνή με το πρωταπριλιάτικο αστείο που αλλάξανε εντελώς τη διαρρύθμιση της αίθουσας, κάτι που έφερε σχεδόν εγκεφαλικό στο τακτικό μυαλό του Ίωνα, ένιωσα απόλυτα το αδιέξοδο των αυτιστικών σε περίπτωση εκρυθμίας της ρουτίνας τους! Κι όμως: «Γιατί να προσπαθήσεις να γίνεις κάτι άλλο για να ενταχθείς σε μια ομάδα, όταν μπορείς να προσελκύσεις τους άλλους με το να είσαι ο εαυτός σου; Κι αν αυτό δε γίνει σε μια δεδομένη χρονική στιγμή ή σε ένα δεδομένο περιβάλλον, αυτομάτως σημαίνει ότι υπάρχει μια άλλη στιγμή και ένα άλλο περιβάλλον που έχουν σμιλευτεί ειδικά για σένα» (σελ. 85).

Τελικά μήπως όλοι μας είμαστε αυτιστικοί και στρουθοκαμηλίζουμε εσκεμμένα απέναντι στα προβλήματα της ζωής μας; Όπως λέει και η Νεφέλη: «Όλοι κατά καιρούς κλεινόμαστε στη γλυκιά φυλακή του εαυτού μας και αρνούμαστε να ξεκουνήσουμε απ’ αυτή. Επειδή νιώθουμε ασφαλείς εκεί. Ή επειδή φοβόμαστε να αντιμετωπίσουμε τον αληθινό κόσμο. Μπορεί πάλι να είμαστε απλώς εγωιστές, ξέρω κι εγώ! Ή να βαριόμαστε να βγούμε από το καβούκι μας» (σελ. 13). Το κείμενο βρίθει τέτοιων απόψεων σε σημείο που πολλές φορές σταμάτησα την ανάγνωση για να αναρωτηθώ επ’ αυτών και να αναθεωρήσω τη δική μου στάση ζωής. Προς Θεού, το «Μουσείο» δεν είναι φιλοσοφικό βιβλίο ούτε έχει στόχο να διδάξει, απλά μέσα από ένα καλογραμμένο κείμενο, διανθισμένο με χιουμοριστικά αλλά και τραγικά γεγονότα, απόλυτα ρεαλιστικά, προκύπτουν και προβληματισμοί που θα βοηθήσουν τον έφηβο αναγνώστη να βρει τον καλύτερο δρόμο προς τη δική του, ατομική ωρίμανση και ενηλικίωση.

Το «Μουσείο των αποξηραμένων συναισθημάτων» είναι η καλύτερη παρομοίωση που έχω συναντήσει ως τώρα για τον εσωτερικό κόσμο της Νεφέλης αλλά και των εφήβων γενικότερα! «Ο εσωτερικός μου κόσμος είχε αρχίσει να μοιάζει με σχολική εκδρομή σε μουσείο. Αδιάφορος, βαρετός, σχεδόν νεκρός. Συναισθήματα που άλλοτε χτυπούσαν κόκκινο, τώρα θύμιζαν σταφιδιασμένα, αποξηραμένα φρούτα… Κάπως έτσι είχαν καταντήσει και τα συναισθήματά μου. Σαν τα ζαρωμένα, στεγνά σύκα της γυάλας και όχι σαν τα ζουμερά του νησιού. Έχαναν σταδιακά την έντασή τους σε τέτοιο βαθμό που αναρωτιόμουν αν συνέχιζαν να υπάρχουν ή αν είχαν εξαφανιστεί. Ναι αυτό ήμουν! Ένα μουσείο αποξηραμένων συναισθημάτων. Ένα μουσείο το οποίο κανείς δεν επισκέπτεται γιατί έχει βαρετά εκθέματα. Ένας χώρος μέσα στον οποίο επικρατεί νεκρική σιγή» (σελ. 137-138). Θα καταφέρει αυτό το μουσείο να αποκτήσει ομορφότερα εκθέματα ή ακόμη καλύτερα να κλείσει τελείως και τα εκθέματά του να παραμείνουν σκονισμένα και μουντά; Αυτό θα το μάθει με τον καλύτερο τρόπο ο αναγνώστης όταν κλείσει λυτρωμένος το βιβλίο.

Βιβλίο Μπελγκρέιβια 
Τίτλος πρωτοτύπου Belgravia
Συγγραφέας Julian Fellowes
Μεταφραστής Χριστίνα Σωτηροπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο είναι λεπτοδουλεμένο σα φίνο εργόχειρο και ξεδιπλώνεται αρμονικά σα βενετσιάνικη δαντέλα. Μελετημένο βαθιά και άψογα καταστρωμένο, με καλωσόρισε στους κύκλους της αριστοκρατίας του Λονδίνου του 19^ου αιώνα και μου έδειξε σχεδόν τα πάντα από τη ζωή τους. Οι Άγγλοι περνούσαν τον καιρό τους μεταξύ κυνηγιού, clubs, φιλανθρωπιών, τσαγιού, κοσμικών εκδηλώσεων και κάποιοι δεν έπαυαν είτε να έχουν φιλοδοξίες είτε αγωνία για να εξασφαλίσουν αυτήν την άνετη, τρυφηλή ζωή. Ίσως οι χαρακτήρες φανούν προσηλωμένοι στο χρήμα και τη χλιδή, χωρίς μυαλό και προσωπικότητα κι όμως, ακριβώς ο τρόπος που χειρίστηκε ο καθένας το μυστικό δείχνει πως και μυαλό είχαν (σατανικό μερικοί) και διορατικότητα. Το μυθιστόρημα είναι ένας αγώνας τένις, που ο κάθε γύρος (ανατροπών ή αποκαλύψεων) ανάγκαζε τους παίχτες να αλλάξουν τη στρατηγική τους. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που ανέλυσε το σκεπτικό του ο συγγραφέας, μιας και ακόμη και κάποιες παρεξηγήσεις χτίσανε στέρεα την εξέλιξη της πλοκής προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.

Οι χαρακτήρες είναι ολοζώντανοι, με έντονη προσωπικότητα, αρκετοί από αυτούς αλλάζουν απόψεις, στάση ζωής ή αντιλήψεις μέχρι να τελειώσει το μυθιστόρημα και κάποιοι άλλοι έρχονται αντιμέτωποι με τον κακό τους εαυτό. Μου έκανε εντύπωση πως στην ουσία ένας είναι ο πρωταγωνιστής, όμως ο ίδιος δε συμμετέχει σε πολλά κεφάλαια, αντίθετα, η εμφάνισή του, η ύπαρξή του, είναι το αντικείμενο όλο του βιβλίου και ο «βασιλιάς» γύρω από τον οποίο στήνεται όλη αυτή η παρτίδα σκακιού! Είναι σαν τον ήλιο δηλαδή, που όλα γυρίζουν γύρω από αυτόν και καίγονται, ανάλογα με το πόσο τον πλησιάζουν. Το φινάλε αναμενόμενο και ολοκληρωμένο, χωρίς ψεύτικες ηθοπλασίες και επιφανειακά διδάγματα. Η έλλειψη ερωτικών σκηνών και εκτεταμένων εσωτερικών σκέψεων ή διαλόγων βοηθάνε ώστε το μυθιστόρημα να είναι πλεγμένο σφιχτά και ο αναγνώστης να παρακολουθήσει απερίσπαστος, με λίγη παραπάνω προσοχή, μιας και έχουμε λίγα πρόσωπα που συνδέονται όμως με δεσμούς συγγενικούς που θέλουν κι αυτοί τη μελέτη τους, την πορεία του βιβλίου. ΟΚ, ίσως περιγράφει λίγο παραπάνω το εσωτερικό των σπιτιών και κάποιες συνήθειες, έτσι όμως χτίστηκε μια υποβλητική και ρεαλιστική ατμόσφαιρα.

Εξαίρετη η μελέτη της κοινωνικής κάστας που δέσποζε στην Μπελγκρέιβια. Το πρωτόκολλο και οι τρόποι καλής συμπεριφοράς σε πρώτο πλάνο,  άρτια αποδεδομένη η συναναστροφή μεταξύ αριστοκρατίας και αστικής τάξης, για να μην αναφερθώ στους υπηρέτες, οι οποίοι επίσης ως κόσμος δίνονται εξίσου σωστά. Χωρίς ο συγγραφέας να δείχνει πως προτιμά τα πάνω ή τα κάτω πατώματα ενός αρχοντικού, δείχνει με μαεστρία τον τρόπο που ζουν οι υπηρέτες ως δούλοι των αφεντάδων τους, κάποιοι όμως έχουν λίγες παραπάνω φιλοδοξίες κι ίσως αυτό να μην τους βγει σε καλό.

Η «Μπελγκρέιβια» είναι ένα σαγηνευτικό, ατμοσφαιρικό ιστορικό μυθιστόρημα, με όλο τον πλούτο, τη χλιδή και τους απαγορευμένους έρωτες που θα περίμενε κανείς, έχει εξαιρετική δομή και καταγράφει αμερόληπτα και διεισδυτικά τον κοινωνικό ιστό μιας εποχής και μιας περιοχής-ορόσημο για την Αγγλία του 19^ου αιώνα. Η εξέλιξη και ο χειρισμός της πλοκής είναι πανέξυπνα και σωστά σχεδιασμένα ώστε να ακολουθήσουν μια κλιμακωτή πορεία, γεμάτη εκπλήξεις και αλλαγές που θα ικανοποιήσουν κάθε αναγνώστη, αρκεί να αγνοήσει κάποια λάθη στην επιμέλεια και τη μετάφραση του βιβλίου.

Βιβλίο Μέχρι το πέμπτο σκαλοπάτι 
Συγγραφέας Τζίνα Ψάρρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πένα της κυρίας Τζίνας Ψάρρη ήταν μια έκπληξη για μένα! Διάλεξε να αφηγηθεί μια ιστορία για μια γυναίκα που δε διστάζει να ξεγυμνωθεί μπροστά στον αναγνώστη, να δείξει από μόνη της τα λάθη της και τους εγωισμούς της και ήταν τέτοια η ροή του κειμένου που με παρέσυρε. Άλλαξα πολλές εκφράσεις όσο το διάβαζα και μεταπήδαγα από το ένα συναίσθημα στο άλλο: χαρά, έκπληξη, θυμό, απελπισία, αμφιβολία, οργή. Η Χριστίνα είναι μια γυναίκα που έχασε την καλύτερή της φίλη επειδή προτίμησε τον πρώτο της έρωτα, τον Βασίλη, τον παντρεύτηκε κι άρχισε μέρα τη μέρα να καταστρέφεται, να αλλοιώνεται ως χαρακτήρας και να τσαλαπατά τα θέλω και την αξιοπρέπειά της. Με μαεστρία η συγγραφέας καταφέρνει να με κρατήσει σε μια ιστορία που σίγουρα έχω διαβάσει και σε άλλα βιβλία, να με βοηθήσει να καταλάβω τον ψυχισμό αυτής της ηρωίδας και να είμαι στο πλάι της και για τα καλά και για τα άσχημα και να μου δώσει την απάντηση στο μεγάλο γιατί που αναδύεται πίσω από τις λέξεις.

Ο γάμος της Χριστίνας και του Βασίλη κλυδωνίζεται σχεδόν από την αρχή. Είναι ολοφάνερο πως ο σύζυγος πετάει από κανάρα σε κανάρα όμως η ιστορία της ηρωίδας ξεδιπλώνεται ακριβοδίκαια. Ένιωσα πως δεν αφορά την ιστορία μιας κακόμοιρης μεσοαστής που είναι θεόχαζη και εύπιστη, ούτε όμως και μιας γυναίκας που εθελοτυφλεί είτε από φόβο (πού να πάω τώρα μόνη μου με ένα διαζύγιο) είτε από ελπίδα (άντρας είναι, θα γυρίσει). Όχι, η Χριστίνα είναι μια γυναίκα αληθινή, εύθραυστη, φοβισμένη, γεμάτη αγωνία και απορίες για τα αίτια της συμπεριφοράς του άντρα της. Γι’ αυτό και ήθελα να χαστουκίσω την ερωμένη που είχε το θράσος να γυρίσει να της πει: «Θα στον είχα ήδη πάρει αν δε σε λυπόμουν» (σελ. 134). Υποτάσσεται λόγω διπλωματίας και όχι φόβου και όταν χρειάζεται, δηλαδή όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι, υψώνει το ανάστημά της τόσο όσο χρειάζεται για να κερδίζει μικρές μάχες, όχι τον ίδιο τον πόλεμο. Όπως λέει χαρακτηριστικά: «Ξόδευα τον εαυτό μου σ’ αυτά που δε χρειάζονταν και τελικά δεν έφτασα σ’ αυτά που έπρεπε» (σελ. 28). Στα θετικά της αφήγησης είναι η εναλλαγή του ενεστώτα διαρκείας (προσδίδει ταχύτητα, γρηγοράδα, γεννάει αγωνία για τη συνέχεια και δίνει ζωντάνια στην αφήγηση) με τον στιγμιαίο ενεστώτα. Από την άλλη, οι εκτεταμένες και μεγάλες παράγραφοι με άγχωσαν αρκετά.

Από την άλλη ο Βασίλης μου φάνηκε πολύ ψεύτικος για να ανήκει στη σημερινή εποχή: μισογύνης, είρων, «τα-ξέρω-και-τα-ταράζω-όλα» (ευγενικό το ρήμα «ταράζω»), εγωπαθής και φυσικά θρασύδειλος. Απλώς οι απόψεις του, η συμπεριφορά του απέναντι στη γυναίκα του, δε μου ταίριαζαν με τη σημερινή εποχή. Και φυσικά η Χριστίνα, ως άνθρωπος που είναι, αμέσως στρέφεται στην ελπίδα ενός παιδιού για να βελτιωθούν τα πράγματα και βεβαίως οι καταστάσεις χειροτερεύουν.

Το μυθιστόρημα με κράτησε ως το έβδομο κεφάλαιο. Σε εκείνο το σημείο η Χριστίνα γνωρίζει έναν αληθινό, ουσιαστικό έρωτα, τον Αντώνη, που τη βοηθάει να στηριχτεί στα πόδια της και να προσθέσει νέα εμπόδια και να κρεμάσει νέες κουρτίνες μπροστά στα μάτια της, μιας κι επιμένει και βασίζεται ακόμη στον γάμο της με τον Βασίλη. Εκεί παραδέχομαι πως προσπέρναγα τις σελίδες, μιας και η συγγραφέας έπρεπε να δείξει πώς και πότε ωρίμασε αυτή η αγάπη με ρομαντικά σκηνικά (που ποτέ δε με κέρδιζαν) αλλά και τραγικές σκηνές. Δυστυχώς, παρ’ όλο που ο έρωτας αυτός φάνηκε ως σωτηρία στα μάτια μου, η συγγραφέας προτίμησε να τον δυσκολέψει και να τον προκαλέσει με καταστάσεις που έφεραν στην επιφάνεια τα αληθινά αισθήματα του Αντώνη και, ναι, δυστυχώς, έχει ακριβώς τις ίδιες αντιλήψεις και τον ίδιο χαρακτήρα με τον Βασίλη!Ένιωσα δηλαδή σα να διάβαζα από την αρχή τις περιπέτειες της πρωταγωνίστριας, για να μην αναφέρω ξανά το γεγονός πως δυο «γουρούνια» είναι πολλά στον στάβλο του σήμερα. Πώς θα αντιδράσει λοιπόν η Χριστίνα μπροστά στις επιλογές της; Θα διαλέξει κάποιον από τους δύο; Πώς θα προστατέψει τον εαυτό της και κυρίως την κόρη της από αυτό το μπέρδεμα; Θα βρει ανθρώπους στο πλάι της να τη βοηθήσουν και να τη σώσουν; Τι συνέβη λοιπόν που την ανάγκασε να καταφύγει μακριά από όλους και απ’ όλα; Κρύβεται ή θέλει να αρχίσει από την αρχή;

Το μυθιστόρημα «Μέχρι το πέμπτο σκαλοπάτι» είναι ένα τρυφερό και σκληρό βιβλίο για τη γυναίκα που ωριμάζει μέσα από τα λάθη της και πρέπει να βρει τις λύσεις εντός της, πολύ πολύ βαθιά, χωρίς να φοβηθεί να κοιτάξει κατάματα την αλήθεια. Η γραφή είναι ρεαλιστική, οι καταστάσεις θα φανούν οικείες σε πολλούς, όμως η επανάληψη των ίδιων αρνητικών χαρακτηριστικών σε δύο διαφορετικούς άντρες κάπου με κούρασε και έχασε πόντους από την εκτίμησή μου. Παρ’ όλ’ αυτά η κυρία Ψάρρη είμαι σίγουρος πως θα επιστρέψει με μια νέα, εξίσου συγκλονιστική ιστορία που θα χαρώ να τη διαβάσω. Στα συν το όμορφο εξώφυλλο, δημιουργία της Μαίρης Σταματοπούλου.