Βιβλίο Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου
Συγγραφέας Άλκη Ζέη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1971 από τον Κέδρο και από τότε αγκαλιάστηκε και αγαπήθηκε από πάμπολλους μικρούς και μεγάλους αναγνώστες. Είναι η ιστορία μιας κοινωνίας που μεταμορφώνεται για να προσαρμοστεί κι ενός παιδιού που διαπιστώνει πως αλλάζει κι αυτό συν τω χρόνω, αντρώνεται, βλέπει διαφορετικά τα πράγματα, ωριμάζει, βιώνει πρωτόγνωρα γεγονότα, αρχίζει να διαβλέπει μέσα από τους ανθρώπους γύρω του τον χαρακτήρα τους και τις αντιλήψεις τους. Η ιστορία ξεκινάει με ένα αθώο παιδί που στενοχωριέται για το τριζόνι του που πέθανε την παραμονή της 28^ης Οκτωβρίου και τελειώνει με έναν ώριμο άντρα που έχει θάψει κάτι αναπάντεχο. Αυτό το παιδί καταφεύγει σε λογοτεχνικές αναφορές αγαπημένων του βιβλίων για να καταφέρει είτε να εξηγήσει όσα τραγικά βιώνει είτε να ξεφύγει από τις δύσκολες καταστάσεις. Κάνει όνειρα και σχέδια, συμμετέχει ενεργά, διαβάζει, κάνει κασκαρίκες με τον κολλητό του και τόσα άλλα!

Το βιβλίο είναι ένα καλειδοσκόπιο χαρακτήρων που αντιπροσωπεύουν όλες τις γνωστές κοινωνικές φυσιογνωμίες της Αθήνας του 1940-1944: η Εβραία Ρίτα, ο στρατιώτης Άγγελος που επέστρεψε από το μέτωπο κι εντάχθηκε στην Αντίσταση, ο Σωτήρης που καταφεύγει σε μικροσαμποτάζ και μαύρη αγορά για να επιβιώσει, παρατημένος ουσιαστικά από τη μάνα του, ο φούρναρης που μοσχοπουλά το αλεύρι αναγκάζοντας τον κόσμο να ξεπουλά ό,τι έχει, η Λέλα που σπιτώνεται με Γερμανό στρατιώτη, η ηρωίδα Δοξούλα που μπαίνει μπροστά στις πορείες και τόσοι άλλοι! Η οικογένεια του Πέτρου επίσης ξεγυμνώνεται: ο πατέρας χωρίς δουλειά, η μάνα αναγκάζεται να σκέφτεται τα πάντα για να κερδίσει ένα πιάτο φαΐ παραπάνω, ο παππούς γκρινιάζει για τις λιγοστές μερίδες, βάζοντάς τα ακόμη και με τον εγγονό του και κλέβοντας από τις μπουκιές των δικών του ανθρώπων, η Αντιγόνη προσπαθεί να ξεφύγει απ’ όλα αυτά κι ερωτεύεται ιδεαλιστικά τον δικό της ήρωα της Εθνικής Αντίστασης…

Άνθρωποι που πείνασαν, που θυσιάστηκαν, που ξεπουλήθηκαν για ένα κομμάτι ψωμί, που πίστεψαν στην πατρίδα και τη βοήθησαν όπως και όσο μπορούσαν ακούμπησαν στην πένα της κυρίας Άλκης Ζέη και της χάρισαν τον παλμό της καρδιάς τους. Η συγγραφέας γράφει υπέροχα, στρωτά, συναρπαστικά, με μικρά μα έντονα συναισθηματικά κεφάλαια. Η ματιά της στρέφεται παντού και καταγράφει οτιδήποτε της κινεί το ενδιαφέρον, καλό και κακό. Δεν παίρνει θέση, δεν υπερασπίζεται ούτε λοιδωρεί, απλώς αφήνει τα γεγονότα να μιλήσουν από μόνα τους και μέσα από τον πρωτόφαντο αυτόν ρεαλισμό μπορεί ο καθένας να καταλάβει τι πραγματικά συνέβη στα δύσκολα χρόνια της κατοχικής Αθήνας, να ξεχωρίσει την ήρα απ’ το στάρι, να χειροκροτήσει τους ήρωες και να στρέψει το βλέμμα του από τους δοσίλογους. Περίμενα πώς και πώς, με την αποχώρηση των Γερμανών, να τιμωρηθούν από τους συμπατριώτες τους άνθρωποι που κοιμήθηκαν μαζί τους ή που πλούτισαν από τη δυστυχία και τη χρεία των άλλων όμως κάτι τέτοιο το απέφυγε με μαεστρία η κυρία Ζέη. Ίσως έτσι θέλησε να δείξει πως η αντεκδίκηση δεν κάνει καλό, το αίμα μόνο αίμα φέρνει και μιας κι απελευθερωθήκαμε από τους κατακτητές δεν έχει πλέον καμία σημασία. Την ώρα λοιπόν που η συγγραφέας τονίζει την αξία της μεγαλοψυχίας, ταυτόχρονα καταγράφει μια ατμόσφαιρα τραγικής ειρωνείας, μιας και τις χαρμόσυνες στιγμές της Απελευθέρωσης θα ακολουθήσουν οι αδελφοκτόνες του Εμφυλίου.

«Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» είναι ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα της κυρίας Άλκης Ζέη, γεμάτο συναισθήματα, ανατροπές, ρεαλισμό και τρυφερότητα που διαβάζεται ξανά και ξανά χωρίς να χάνει τη γοητεία του όσα χρόνια κι αν περάσουν. Η παρούσα έκδοση μάλιστα (Μεταίχμιο, 2011) έχει το πιο όμορφο και ταιριαστό εξώφυλλο, ζωγραφισμένο από την κυρία Μαριλίτσα Βλαχάκη, μιας και αποτυπώνεται γλαφυρά η μορφή του Πέτρου να αγκαλιάζει το αγαπημένο του κατοικίδιο, τον Θόδωρο, να κρατάει το δοχείο με την πράσινη μπογιά με την οποία έγραφε στους τοίχους, και το λυκόσκυλο Στορμ στα πόδια του και στο βάθος να αχνοφαίνεται η μορφή της γυναίκας που του ενέπνευσε τα πρώτα αισθήματα αλτρουισμού, αγάπης προς την πατρίδα και, γιατί όχι, του έρωτα, μιας γυναίκας που δημιουργούσε ολοζώντανα γλυπτά στο ατελιέ της και τη λέγανε Δροσούλα.

Το βιβλίο κυκλοφορεί ξανά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο ως ένα από τα βιβλία που περιέχονται στη συλλεκτική κασετίνα «Η Βιβλιοθήκη της Άλκης Ζέη». Πρόκειται για ένα σημαντικό απόκτημα για κάθε παιδί και έφηβο, μιας και περιέχονται τα αντιπροσωπευτικότερα μυθιστορήματα της κυρίας Άλκης Ζέη, που μεγάλωσαν, γαλούχησαν και επηρέασαν γενιές και γενιές ενώ χάραξαν το δικό τους μονοπάτι στη νεότερη μεταπολεμική πεζογραφία.

Βιβλίο Το Μάτι του Κόκκινου Τσάρου
Τίτλος πρωτοτύπου Eye of the Red Tsar
Συγγραφέας Sam Eastland
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Modern Times
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλό αστυνομικό. Παράλληλα με την ιστορία του σήμερα (1929) αναπτύσσεται η ιστορία του παρελθόντος του Πέκαλα, ποιος ήταν, ποιες οι αντιλήψεις του, γιατί τον επέλεξε ο τσάρος για στενό συνεργάτη του, ποια η σχέση του με τον αδερφό του, ποια τα καθήκοντά του και τι απέγινε όταν καταλύθηκε η παντοκρατορία του τσάρου. Στο σήμερα ο Πέκαλα επιστρέφει από τις φυλακές όπου τον έριξε το νέο κράτος για να τον παρακολουθεί συνέχεια και αναλαμβάνει να αναγνωρίσει τα πτώματα των Ρομανόφ. Το σοκ του είναι μεγάλο όταν διαπιστώνει ότι ο Αλέξιος, ο γιος, ζει. Αλλά δεν είναι ο Αλέξιος…. Κι έτσι ο Πέκαλα ανακαλύπτει ότι είναι πιόνι σε ένα κυνήγι θησαυρού, του θησαυρού των Ρομανόφ, ποιον όμως να εμπιστευτεί από το γύρω του περιβάλλον; Ανατροπές και μια μεγάλη έκπληξη στο τέλος. Το βιβλίο παίρνει τις τελευταίες στιγμές των Ρομανόφ και τις αναπαριστά σαν να ήταν εκεί ο συγγραφέας. Ωραίο γράψιμο, στρωτό, ρεαλιστικό και αρκετά αγωνιώδες. Παρόλο που ασχολείται με τους Ρομανόφ και τις φήμες που συνόδευαν για πολύ καιρό την εκτέλεσή τους (όχι, δεν εκτελέστηκαν, τους είδα εκεί, εκεί κι εκεί, ή ναι, εκτελέστηκαν, να κι ο θησαυρός τους), υλικό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε τερατολογίες ή αμερικανιές, τα πράγματα είναι απλά, σχεδόν καθημερινά (όσο καθημερινή θα μπορούσε να είναι η ζωή ενός μυστικού πράκτορα-αστυνομικού). Θα το απολαύσετε.

Βιβλίο Μικρές ατιμίες
Συγγραφέας Πάνος Καρνέζης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Μακόντο (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δύο ήταν τα πιο φρικιαστικά διηγήματα, κυρίως ως προς το πού μπορεί να φτάσει η μεν σκληρότητα κάποιου, η δε αδιαφορία και συνενοχή του χωριού: το πρώτο, όπου ο πατέρας, μετά τον θάνατο της γυναίκας του στον τοκετό, θεωρεί τις δίδυμες κόρες του υπεύθυνες για τον θάνατο της μητέρας τους και τις κλειδώνει στο υπόγειο, όπου μεγαλώνουν για δέκα χρόνια τουλάχιστον, χωρίς ανθρώπινη ομιλία, χωρίς φως, με ελάχιστη τροφή ενώ το χωριό τούς επισκέπτεται με σιωπηρή παραδοχή πηγαίνοντας μάλιστα και τραταμέντα!

Και η δεύτερη «Την πρώτη μέρα της Σαρακοστής» όπου ένας φυλακισμένος παίρνει 24ωρη άδεια κι επιστρέφει στο χωριό όπου τον συλλάβανε να κλέβει για να παντρευτεί τη γυναίκα που αγαπά με τη βοήθεια του παπά που τον κατέδωσε (ο φυλακισμένος τον απειλεί με όπλο για να τελέσει τη λειτουργία γιατί είναι Καθαρά Δευτέρα και δε γίνονται γάμοι αλλά κι ο διευθυντής των φυλακών δεν πρόκειται να του ξαναδώσει άδεια πριν αποφυλακιστεί, και δυστυχώς ο διευθυντής, που κάτι τον κατέτρωγε και τον ακολουθεί με αστυνομικούς, τα μπερδεύει τα πράγματα, νομίζει ότι ο παπάς απειλείται).

Ιστορίες ανθρώπινης δολιότητας, μια μικροκοινωνία με πολλά μειονεκτήματα που η δικαία χειρ του Θεού την τιμωρεί με την εγκατάσταση φράγματος που πλημμυρίζει το χωριό και… Καλογραμμένο, με εναλλαγές σε πρώτο και τρίτο ενικό, το συνιστώ ανεπιφύλακτα λόγω της ψυχολογίας που το διακατέχει, της αρτιότητάς του και του μεγέθους εγωισμού και κακίας που μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος ειδικά σε κλειστές κοινωνίες. Μπρρρ!!!!!

Βιβλίο Η μελωδία της εκδίκησης
Συγγραφέας Μηνάς Ιωακειμόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο έχει ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα: την προσπάθεια του ανθρώπου να διαλέξει ανάμεσα στην πικρή εκδίκηση και στη δύσκολη συγχώρεση. Αν εκδικηθείς και αφαιρέσεις εν γνώσει σου μια ανθρώπινη ζωή θα νιώθεις καλύτερα; Αν συγχωρέσεις θα εξακολουθείς να έχεις τύψεις ή θα νιώθεις ελαφρύτερος; Το κείμενο δυστυχώς είναι λίγο αδύναμο λογοτεχνικά και το κακό είναι ότι δεν υπήρξε σωστή φιλολογική επιμέλεια του βιβλίου (τα ερωτηματικά «πώς» δεν τονίζονταν, τα «τι» τονίζονταν, τα κόμματα ήταν σκόρπια από δω κι από κει), όμως ο αναγνώστης θα συνεχίσει το διάβασμα μόνο χάρη στην κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος και στην πλοκή που παρουσιάζει ο συγγραφέας.

Τα συναισθήματα που υπάρχουν, ο εσωτερικός κόσμος των πρωταγωνιστών είναι αρκετά για να δώσουν μια νότα αγωνίας για το τι θα γίνει παρακάτω, τι θα κάνει τελικά ο πρωταγωνιστής, θα εκδικηθεί ή θα συγχωρέσει; Η λυτρωτική απάντηση δίνεται στο ανατρεπτικό φινάλε κι αυτό θα αποζημιώσει πολλούς. Πάντως, για μένα το καλύτερο βιβλίο του συγγραφέα εξακολουθεί να είναι το «Τριαντάφυλλα κι αγκάθια» κι ανυπομονώ να περιέλθει στα χέρια μου η επόμενη δημιουργία του Μηνά Ιωακειμόπουλου, ο οποίος έχει να προσφέρει πολλά ακόμη στο χώρο της λογοτεχνίας!

Βιβλίο Μετανάστες στη δική τους γη
Συγγραφέας Έλενα Δαρμή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με αφορμή αυτούς τους χαρακτήρες γνωρίζουμε την Κωνσταντινούπολη των Σεπτεμβριανών, της μειονότητας, της νησιωτικής πόλης, των κατατρεγμένων μεταναστών, την αγωνία και το φόβο των τελευταίων Ελλήνων της Πόλης. Περπατάμε στους δρόμους της Πόλης, ακούμε τοπικούς ιδιωματισμούς, μυρίζουμε την ξεγνοιασιά και την ανεμελιά του πριν αλλά και τα καμένα και τον ιδρώτα από το φόβο για το μετά. Από ένα σημείο και μετά τα μέλη της οικογένειας αρχίζουν σιγά σιγά να καταφεύγουν στην Αθήνα, όπου κι εκεί τα πράγματα είναι δύσκολα, πώς θα προσαρμοστούν, πού θα δουλέψουν, πώς θα ζήσουν με τις αισθήσεις που κουβαλάνε από την Πόλη των αρωμάτων και των χρωμάτων; Κάποια σημαντικά περιστατικά διαδραματίζονται μέσα στο πλοίο που μεταφέρει τους νησιώτες στην Κωνσταντινούπολη, οπότε η συγγραφέας μας συστήνει και αυτό το πεδίο δράσης, γνωριμιών, ρουτίνας, μονοτονίας το χειμώνα και κουτσομπολιού το καλοκαίρι.

Και σε αυτό το βιβλίο έχουμε ταξίδι, όπως στο άλλο βιβλίο της συγγραφέως, «Ακολουθώντας τον ήχο του νέι», ευτυχώς πιο σύντομο και περιεκτικό και ξεκάθαρα για λόγους αναψυχής. Προορισμός η Μαύρη Θάλασσα και ο Πόντος. Και εδώ έχουμε σύντομα και περιληπτικά ιστορικά και γεωγραφικά στοιχεία και η μικρή έκταση της ανάπαυλας από την κυρίως ιστορία ξεκουράζει αρκετά τον αναγνώστη.

Σε γενικές γραμμές είναι καλύτερο από το πρώτο βιβλίο της συγγραφέως, ασχολείται με περισσότερους ανθρώπους χωρίς να μπερδεύει ή να ανακατεύει άσχημα τα περιστατικά και τα πρόσωπα, το ύφος είναι ρομαντικό και τρυφερό, με ισόποσες δόσεις χαράς και λύπης αλλά δυστυχώς με ξένισε πάρα πολύ ο μεγάλος αριθμός ορθογραφικών αυτήν τη φορά λαθών που είναι οφθαλμοφανέστατα και αποθαρρύνουν τον αναγνώστη να συνεχίσει το διάβασμα του βιβλίου (δυστυχώς την επιμέλεια την ανέλαβε η ίδια η συγγραφέας και πραγματικά αναρωτιέμαι για πολλά…). Παρ’ όλ’ αυτά το συστήνω για ένα ρομαντικό ταξίδι μακριά από την πραγματικότητα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Έτσι άρχιζε ένα αίσθημα μέσα μου, σαν τους κύκλους που σχηματίζονται όταν πετάς κάποιο βότσαλο στη λεία επιφάνεια μιας λίμνης. Τον πρώτο καιρό μεγάλοι ακόμη οι εξωτερικοί, κλείνουν μέσα τους κι άλλους ανθρώπους, ενδιαφέροντα, αναμνήσεις, συγκρίσεις, ύστερα από λίγο μικραίνουν οι κύκλοι, μένουν έξω σωρός οι φίλοι, τ\’ αγαπημένα μικροπράγματα και τα μεγάλα. Υπάρχει πάντα ο φόβος μην κοπούν τελειωτικά οι δεσμοί και οι κύκλοι όλο σβήνουν και συγκεντρώνονται γύρω στον έναν, σχηματίζοντας μια δίνη να σε ρουφήξει» (σελ. 184).

«Όταν αγαπάς μπορείς να διεκδικείς τον χρόνο, την ελευθερία, τη μοναξιά του άλλου. Αγαπάς και εισχωρείς σιγανά σαν ένας μαύρος αίλουρος, μια σκοτεινή νύχτα στο απόρθητο κάστρο, βρίσκεις πρώτα μια μικρή θεσούλα σε μια κόκκινη βελούδινη πολυθρόνα, κάθεσαι με μαζεμένα τα μέλη και μόλις σου ανάψουν το τζάκι, σου δώσουν φαγητό, κουνιέσαι, απλώνεις τα πόδια, μεγαλώνεις και ζητάς να εισχωρήσεις σε όλα τα κλειστά δωμάτια που ήταν τέλος πάντων χρόνια τώρα για σένα ξένα, να εξερευνήσεις τις γωνίες, τα έπιπλα, τα σημειωματάρια. Χάνεις τα όρια, προσπαθείς να κυριεύσεις με βία ότι σου ξεφεύγει, γίνεσαι απαιτητικός. Ας μην ήταν ποτέ να ανάψει αυτή η φωτιά στο τζάκι» (σελ. 185-186) (ακολουθώ τη μορφή του κειμένου).

Βιβλίο Μουσική στο προσκέφαλό μου
Τίτλος πρωτοτύπου Başucumda Müzik
Συγγραφέας Başar Kürşat
Μεταφραστής Νίκη Σταυρίδη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τα ωραιότερα ερωτικά μυθιστορήματα, με έναν βαθύ πόνο και μια έντονη αυτογνωσία, με λέξεις κοφτές, ωμές και ρεαλιστικές, μαθαίνουμε για αυτήν την ιστορία αγάπης με αντικειμενικότητα και χωρίς εξάρσεις ή μελό σκηνές που θα μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να ξεπηδήσουν και να ρίξουν το επίπεδο του βιβλίου. Τι το σώζει από το να κυκλοφορήσει σε σχήμα τσέπης στα περίπτερα; Νομίζω η γραφή, τα κοσμητικά επίθετα, τα συναισθήματα της κοπέλας που είναι αληθινά και στέρεα δομημένα, ο εσωτερικός της κόσμος που παρουσιάζεται με πραγματικά ερωτήματα, αγωνίες και ελπίδες, αληθινά αισθήματα, οι συνεχείς ανατροπές στη σχέση της (δεν περίμενα ποτέ ότι όντως θα ζήταγε διαζύγιο, δεν περίμενα ποτέ ότι ο Φουάτ θα έφτιαχνε σπιτικό μαζί της έστω και για τα Σαββατοκύριακα). Και φυσικά λείπουν οι σαχλές και ανάλατες ερωτικές σκηνές (παραδόξως!). Μόνο η πρώτη τους φορά δίνεται με ρομαντικά χρώματα και σαχλαμαρίσματα αλλά κι αυτό σύντομα, σχεδόν περιληπτικά.

Επίσης το βιβλίο είναι γεμάτο με εικόνες μιας Πόλης που αλλάζει και μιας χώρας που αναζητά την ταυτότητά της σε δύσκολες πολιτικές συνθήκες, με αποκορύφωση το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1960. Η πρωταγωνίστρια μας μεταφέρει τα πάντα χωρίς να γίνεται φλύαρη και κουραστική: πώς μεγάλωσε, πώς ένιωσε όταν είδε τον σύζυγό της, πώς ένιωσε όταν είδε τον εραστή της, πώς ένιωθε μέσα στον γάμο της πριν και αφού ανατράπηκαν τα πάντα, ποιες οι σχέσεις της με τους γονείς της, τον αδερφό της, την καλύτερή της φίλη, πώς περνούσε τον χρόνο της ως σύζυγος διπλωμάτη σε Αμερική και Λονδίνο, πριν επιστρέψει στην Πόλη, στο σπίτι της γιαγιάς της. Βλέπουμε τον κουλουρά το πρωί, τα ταξί στους δρόμους, το καραβάκι που μεταφέρει στα Πριγκηπόννησα τον κόσμο, την ανατολή στον Βόσπορο, την καθημερινότητα των απλών ανθρώπων. Μόνη μου ένσταση είναι το γεγονός ότι η πρωταγωνίστρια δεν δουλεύει (τι στο καλό, δέχτηκε η μάνα της να την πληρώνει και να την ταΐζει; ειδικά μετά το διαζύγιο; και δέχτηκε κάνα δυο χρόνια η κόρη της να γυρίζει άεργη από δω κι από κει; τελικά έχουμε πολλά κοινά ως χώρες).

Όλα καλογραμμένα, άριστα δοσμένα, χωρίς υπερβολές και φανφάρες, όλα τα γεγονότα άρρηκτα δεμένα με τη ροή της αφήγησης, τίποτα περιττό, τίποτα ανούσιο και να σκεφτείτε ότι το έγραψε άντρας! Μπράβο του, χίλια μπράβο του. Ευτυχώς τις τελευταίες σελίδες τις διάβασα στο σπίτι μου κι όχι στο λεωφορείο, αλλιώς πάλι θα έχανα καμία στάση ή θα με κοίταζε παράξενα ο κόσμος. Το βιβλίο ξεκινάει με μια από τις ωραιότερες εισαγωγές που έχω διαβάσει (απολαύστε αποσπάσματα ακολούθως) (κοφτές φράσεις, καίριες, μικρές παράγραφοι, καλοδουλεμένοι διάλογοι, σωστή έκφραση, ευτυχώς καλή μετάφραση):

«Παράξενη που είναι η μνήμη του ανθρώπου! Οι εικόνες θαρρείς ξαφνικά και ζωντανεύουν, τα χρώματα ξεχωρίζουν κι είναι σαν να βρίσκεσαι μέσα σε μια χαλασμένη μηχανή του χρόνου που σε τινάζει από δω κι από κει σε άλλες εποχές. Οι χρόνοι και οι εικόνες μπερδεύονται μεταξύ τους. Αδυνατείς να ξεχωρίσεις σε ποια μνήμη αντιστοιχεί, ας πούμε, μια μυρωδιά. Κι ίσως μόνο από αυτόματη αντίδραση να ξέρεις τι από όλα σου είναι πολύτιμο-καθώς τα πάντα εκσφενδονίζονται μέσα στην περίπλοκη τάξη της μνήμης σου, καθώς οι εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη σαν να περνάνε με ταχύτητα από το παράθυρο ενός τρένου, κάποια από αυτές για μια απειροελάχιστη στιγμή λαμπυρίζει και τότε θα ήθελες όσο τίποτε άλλο στον κόσμο να επιστρέψεις στη στιγμή, στην εικόνα, στην αίσθηση εκείνη που ούτε καν είχες αντιληφθεί ενόσω τη ζούσες» (σελ. 9).

«Λένε ότι είναι ωραίο να θυμάσαι. Δεν είναι, όχι. Οι μνήμες μας κάνουν να χαμογελάμε για μια στιγμή και μετά, εκεί που πας να απλώσεις το χέρι να τις πιάσεις, σβήνουν και χάνονται κι όσο κι αν προσπαθήσουμε δεν αφήνουν μέσα μας παρά μόνο έναν σουβλερό πόνο» (σελ. 10).

«Είναι κουραστικό να θυμάσαι. Αλλά έτσι και το πετύχετε, αν δεν ξεχάσετε τίποτα, αν έχετε πάντα μαζί σας αυτούς που χάσατε, τις εικόνες, τις λεπτομέρειες, τα πρόσωπα, τις μυρωδιές, τις φωνές, τότε δε χρειάζεται να τα θυμάστε γιατί αυτά θα είναι πάντα μαζί σας. Και δε θα αποτελούν μιαν ανάμνηση, ούτε ξεθωριασμένα και παλιωμένα κομμάτια της ζωής σας που χάθηκε, ούτε θαμπές εικόνες σε φωτογραφίες που είναι αδύνατον να τις ξαναζήσεις ή να τις αλλάξεις, αλλά θα είναι η ίδια η ζωή που προχωράει μαζί σας σαν ένα παντοτινό παρόν. Μερικά πράγματα δεν ξεχνιούνται. Είναι όπως κάποιος που σας λείπει ακόμη κι όταν είναι δίπλα σας, που τον θυμάστε ακόμη και τότε…» (σελ. 13).

«Γιατί ποιος από μας άραγε είναι σε θέση να αντιληφθεί ότι μια αναπάντεχη σύμπτωση, που μας συμβαίνει κάποια των ημερών, είναι εκείνο το μαγικό σημαδάκι που φανερώνεται στη μικρή ηρωίδα μας και ξεκινάει την όλη περιπέτεια;» (σελ. 15).

«Και στ’ αλήθεια τι άλλο μπορεί να είναι κάποιες συμπτώσεις παρά ένα πεπρωμένο, ένα αναπάντεχο δώρο που μας κάνει η ζωή; Δε θα μάθουμε και δε θα καταλάβουμε ποτέ γιατί τάχα να είναι αυτό το γραφτό μας, γιατί, ενώ θα μπορούσε να μας οδηγήσει σε κάτι τελείως διαφορετικό, ξαφνικά, με μια μικρή λεπτομέρεια που δεν την προσέχουμε καν, με μιαν απροσδόκητη έκπληξη, μ’ ένα μικρό παιχνίδι της μοίρας, μας ρίχνει κάπου που δεν περιμέναμε καθόλου…Πως κάτι που κρατάει μερικά δευτερόλεπτα μπορεί να καθορίσει μιαν ολόκληρη ζωή. Τι αλλόκοτο παιχνίδι! Ο καθένας είναι υποχρεωμένος να το ξαναμάθει κάθε φορά από την αρχή, να ξανακάνει τα ίδια λάθη, να αυτοπροστατευτεί. Κανείς δεν μπορεί να πει ότι γνωρίζει πραγματικά αυτό το παιχνίδι κι ούτε να πει πώς θα το παίξει κάποιος άλλος. Ούτε σας δίνεται η ευκαιρία να καθίσετε σε μιαν άκρη και να παρακολουθείτε απλώς, ακόμη και σαν θεατής είστε μέσα στο παιχνίδι, δεν έχετε καμιάν άλλη επιλογή από το να αποτελείτε κάποιο κομμάτι του. Μήπως όμως θα μπορούσατε να σταθείτε τουλάχιστον σ’ ένα σημείο και να αλλάξετε τον ρόλο που παίζετε;…Είμαστε αναγκασμένοι να ξεκινήσουμε χωρίς να ξέρουμε τίποτα και να μάθουμε όλους τους κανόνες μόνοι μας. Αν σκεφτόμασταν ότι κάθε βήμα που κάνουμε μπορεί να είναι καθοριστικό για το απώτερο μέλλον, για τα χρόνια που θα ‘ρθουν, δε θα μπορούσαμε να ζήσουμε. Μα δεν είναι άδικο; Να είστε υποχρεωμένοι να μπείτε και μάλιστα χωρίς δεύτερη ευκαιρία, σ’ ένα παιχνίδι όπου δεν μπορείτε να ορίσετε καν σε ποιους επιτρέπεται να πάρουν μέρος» (σελ. 17-18).

Και η ιστορία ξεκινά!

«Αν μου ‘λεγαν να διαλέξω μια οποιαδήποτε στιγμή της ζωής μου και να παραμείνω εκεί ως την αιωνιότητα, θα ήθελα μόνο ένα από τα δύο πράγματα. Το ένα θα ‘ταν τότε που κάνω κούνια στον κήπο των παιδικών μου χρόνων, στην κούνια που κρέμεται από ένα κλαδί του δέντρου… Το άλλο, η πρώτη μέρα που φιλήθηκα με τον άντρα που αγάπησα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο στη ζωή μου» (σελ. 24).

«Όπως καταλαβαίνετε, το μυαλό μου είναι σκόρπιο, γι’ αυτό και δεν μπορώ να σας τα διηγηθώ χωρίς να σας μπερδέψω…Είμαι σαστισμένη σαν το μικρό παιδί που βρέθηκε στη σοφίτα ενός στοιχειωμένου σπιτιού, η οποία είναι ξέχειλη από παλιά πράγματα, και θέλω να πιάσω ό,τι πέσει στο μάτι μου, να το ψαχουλέψω, να το κοιτάξω από μέσα, αλλά εκεί που παίζω με ένα πράγμα, το μάτι μου καρφώνεται σε κάτι άλλο…» (σελ. 25).

«Σ’ αυτόν τον κόσμο δεν υπάρχει τίποτε σταθερό, κι ας το νομίζουμε έτσι-εκσφενδονιζόμαστε όλοι στην πανίσχυρη στρόφιγγα της ζωής, ώσπου μία των ημερών, πριν καλά καλά το αντιληφθούμε, θα μας πετάξει έξω. Αυτά σκεφτόμουν και παραιτήθηκα» (σελ. 57).

«Τούτα τα παιδιά με τα γελαστά πρόσωπα που στέκονταν μέσα στις φωτογραφίες σαν μέγας ήρωας το καθένα, με μετάλλια σε σχήμα μοβ καρδιάς που κρέμονταν πάνω από τις κορνίζες, κάποια μέρα είχαν αποχαιρετήσει τη μάνα και τον πατέρα τους, τα νιάτα τους που κυλούσαν κανονικά, ίσως το κορίτσι τους, την αρραβωνιαστικιά, τη σχολή τους, τις απλές συνήθειες της ζωής κι είχαν πάει σε μιαν άγνωστη χώρα για να πεθάνουν από τη σφαίρα κάποιου άλλου παιδιού που ούτε καν γνώριζαν αλλά που ακριβώς το ίδιο όπως κι αυτά είχε αφήσει στα μισά τη ζωή του, κάποια στιγμή αναπάντεχα, για να πάει να πολεμήσει. Τόσο μακριά από τον τόπο τους…» (σελ. 61).

«Για καιρό ατέλειωτο παλεύουμε όλοι με κείνον τον συρφετό που υπάρχει μέσα μας, εκείνο το άμορφο ζυμάρι, πασχίζοντας να φτιάξουμε από αυτό ένα σχήμα, ένα τέλειο σχέδιο, ένα σύνολο που θα αρέσει στους άλλους και θα το επικροτήσουν. Είναι σαν ένας εμφύλιος που δεν τελειώνει ποτέ. Σκοτώνουμε κι αφανίζουμε τα κομμάτια μας, τα αιχμαλωτίζουμε, τα στριμώχνουμε, τα αλλάζουμε και τελικά δημιουργούμε κάτι που το θεωρούμε ενιαίο σύνολο, έτσι περνάει η ζωή μας» (σελ. 104).

«Έτσι είναι, οι λέξεις έχουν δύναμη. Και πιστέψτε με, αν υπάρχει ένας δρόμος που οδηγεί στην καρδιά των γυναικών, αυτός περνάει μέσα από τις λέξεις. Ή μάλλον, είναι στρωμένος από λέξεις. Τίποτε άλλο δεν μπορεί να κλέψει το μυαλό μιας γυναίκας όσο μια σωστή σειρά λέξεων» (σελ. 133).

«Όταν βλέπω αυτά τα ετοιμόρροπα ξύλινα σπίτια που ακουμπούν το ένα στο άλλο σαν παλιές γειτόνισσες που βάζουν το κεφάλι τους η μια στον ώμο της άλλης, στο όνομα της καλής γειτονίας και μόνο με αυτόν τον τρόπο καταφέρνουν μετά από χρόνια να στέκονται ακόμα όρθια, τότε καταλαβαίνω ότι έχω έρθει στη χώρα μου» (σελ. 176).

«Τις πιο πολλές φορές αγαπάμε όποιους κάνουν αυτό που θέλουμε, όποιους φέρονται με τρόπο που μας ταιριάζει. Κοντά τους νιώθουμε ασφαλείς. Στην ουσία είναι εύκολο ν’ αγαπάμε αυτούς που μας πάνε. Το δύσκολο είναι να μπορούμε ν’ αγαπάμε αυτούς που δε μας μοιάζουν και που δεν κάνουν αυτό που θέλουμε. Είναι δύσκολο να μπορείς ν’ αγαπάς κάποιον απλά και μόνο επεδή υπάρχει, επειδή είναι ο εαυτός του, όχι να τον αγαπάς επειδή σε κάνει ευτυχισμένη» (σελ. 224).

«Λένε ότι ο άνθρωπος μπορεί να ορίσει τη ζωή του, ότι κρατά τη μοίρα του στα χέρια του. Μην τυχόν και το πιστέψετε. Η ζωή βρίσκεται στα χέρια μιας μοίρας που διαγράφεται από συμπτώσεις που δε θα τις μάθουμε ποτέ» (σελ. 234).

«Πρώτη φορά μετά από χρόνια καταφέρνω να τα βάλω όλα αυτά στη θέση τους με τόση διαύγεια. Είναι σαν να κάνω μια μεγάλη φασίνα στο σπίτι. Πράγματα που θα πεταχτούν, άλλα που θα ξεχωριστούν για να δοθούν, κι άλλα που ήταν κάπου ξεχασμένα αλλά τώρα που τα είδατε ξανά καταλαβαίνετε πόσο σας είχαν λείψει, άντε, ας τους κάνουμε ένα ξεσκόνισμα και να τα βάλουμε πάλι σε μια περίοπτη γωνιά» (σελ. 332).

Αγάπησα το τραγούδι που ακούνε ο Φουάτ και η κοπέλα του (εκείνη μικρότερή του αρκετά χρόνια) για έναν πενηντάρη δάσκαλο που γνώρισε μια 18χρονη κοπέλα και αναρωτιόταν πού ήταν κρυμμένη τόσο καιρό: Σας συνάντησα μια βραδιά της άνοιξης / πετούσατε εδώ κι εκεί χαρούμενη / σας κοίταξα βαθιά στα μάτια / και χαμηλώσατε το βλέμμα, γιατί; / Ένας πόθος παλιός που ξύπνησε μέσα μου / είπε αυτό έψαχνες από χρόνια / μα τώρα σκύβω το κεφάλι και σας ρωτώ / ;

Βιβλίο Μάγισσες και μάγοι
Τίτλος πρωτοτύπου Witch and wizzard
Συγγραφείς James Patterson, Gabrielle Charbonnet
Μεταφραστής Πέτρος Χατζόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Κλειδάριθμος 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Κάπου στο μέλλον, η Νέα Τάξη Πραγμάτων έχει καταλάβει την εξουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες και κυβερνά δικτατορικά, απόλυτα, φασιστικά. Τα παιδιά, οι μόνοι που αποτελούν κίνδυνο για την κυβέρνηση επειδή έχουν ανεπτυγμένη τη φαντασία, τα όνειρα και τις ελπίδες είναι επικίνδυνα και η κυβέρνηση αρχίζει να τα συλλαμβάνει και να τα φυλακίζει σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες κράτησης. Ακόμη χειρότερα για τη Γουιστίρια και τον Γουίτφορντ Όλγκουντ, που είναι παιδιά μάγων και δεν το ξέρουν. Η κυβέρνηση τους ανακαλύπτει και τους συλλαμβάνει. Στην περιπέτειά τους αυτή τα δίδυμα αδέρφια ανακαλύπτουν τις δυνάμεις τους, ανακαλύπτουν τον εαυτό τους και συμβιβάζονται με την πραγματικότητα. Καταδικάζονται σε θάνατο αλλά καταφέρνουν να δραπετεύσουν με τη βοήθεια του πνεύματος της κοπέλας του Γουίτφορντ, η οποία τους μεταφέρει στη Χώρα των Σκιών, κι από κει μεταφέρονται σε άλλο σημείο της πατρίδας τους, όπου ανακαλύπτουν σε ένα εγκατελειμμένο εμπορικό κέντρο ένα μυστικό αρχηγείο, γεμάτο παιδιά που κάνουν κρυφή αντίσταση και απελευθερώνουν άλλα παιδιά από τις φυλακές και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης! Τα παιδιά ψάχνουν παράλληλα και τους γονείς τους ενώ ο Ένας και Μοναδικός τα κυνηγάει για το χάρισμά τους.

Δυστυχώς το βιβλίο είναι το 1ο της τριλογίας κι όσο κι αν έψαξα δε βρήκα τη συνέχειά του στα ελληνικά. Έτσι η περιπέτεια έμεινε στη μέση. Τα παιδιά είναι μάγοι, γίνονται μαγικά κόλπα για να ξεφύγουν από την κατάσταση, συχνά με κωμικοτραγικές συνέπειες, η ομιλία των παιδιών (την ιστορία αφηγούνται εναλλάξ τα δυο αδέρφια) είναι καθημερινή, με φράσεις αργκό και νεολογισμούς, ολοζώντανη και γνήσια. Τα παιδιά αντιμετωπίζουν εχθρούς, ανακαλύπτουν νέους φίλους, προδίδονται, αγωνίζονται, κάνουν το παν για να βρουν τους γονείς τους. Συναρπαστικό!

Βιβλίο Σύγκρουση βασιλέων
Τίτλος πρωτοτύπου A clash of kings
Συγγραφέας George R. R. Martin
Μεταφραστής Σωτήρης Αγάπιος
Κατηγορία Περιπέτεια / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Anubis
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Προσοχή, μπορεί να περιέχει SPOILERS!

Συνεχίζουμε να βλέπουμε τον κόσμο του Μάρτιν κι εδώ ανατρέπεται άλλο ένα τρίτο! Ο Νάνος Τύριον προσπαθεί να σώσει λίγο τον χαμό που δημιουργεί η αδερφή του, ο ανιψιός του σηκώνει κεφάλι, ο προστατευόμενος του Σταρκ, Θήον, προδίδει το κάστρο και το κυριεύει, ο Ρόμπερτ δολοφονείται από μια σκιά, που έστειλε η μάγισσα του αδερφού του, Στάνις, κι έτσι μόνος του επιτίθεται κατά του ανιψιού του αλλά το υγρό πυρ τον νικάει κατά κράτος, ένας βάρβαρος λαός υποδέχεται με άγριες διαθέσεις τη Φρουρά του Τείχους κι η Νταινέρυς ναυπηγεί πλοία για να γυρίσει στο χαμένο της βασίλειο και να εκδικηθεί με όπλο τους δράκους της.

Κάτι ιδιαίτερο όχι. Δυστυχώς κουράστηκα πάρα πολύ με όλες αυτές τις ανακατατάξεις, ποιος πάει με ποιον, ποιος αλλάζει στρατόπεδο και γιατί, η λίστα στο τέλος δε με βοήθησε, ένας χαμός και μια φασαρία. Το μόνο που το σώζει είναι η αγωνιώδης, σεναριακή γραφή, που σε κόβει ακριβώς εκεί που πρέπει, οι περιγραφές και τα σκηνικά και οι ναυμαχίες που δείχνουν μεγάλη φαντασία και πολλή δουλειά, από κει και πέρα όχι κάτι άλλο. Επομένως, προτίμησα να σταματήσω εδώ την ανάγνωση και να προχωρήσω με τα άλλα αδιάβαστα.

ΥΓ. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook το 2011.

Βιβλίο Το παιχνίδι του στέμματος
Τίτλος πρωτοτύπου Game of thrones
Συγγραφέας George R. R. Martin
Μεταφραστής Παρασκευή Σαρμπάνη
Κατηγορία Περιπέτεια / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Anubis
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Παρ’ όλο που δεν είμαι φαν των βιβλίων φαντασίας (είμαι πολύ πεζός τύπος) αυτό με κράτησε και ασφυκτικά θα έλεγα. Ωραίοι, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, μυθικά τοπία και εποχές (το καλοκαίρι και ο χειμώνας κρατάνε χρόνια εναλλάξ), ένα αστυνομικό πρόβλημα (ποιος σκότωσε το Χέρι του Βασιλιά;) (κάτι μου λέει ότι δεν τον σκότωσε ο Νάνος που συλλάβανε), μια ιστορία ανατρεπτική και με πολλές λεπτομέρειες που δεν κουράζουν ούτε είναι άσχετες (ακόμη και η κονταρομαχία για τη στέψη του νέου Χεριού του Βασιλιά ήταν κάλυψη για την απόπειρα δολοφονίας του βασιλιά). Π. χ. ο Stephen King στον Μαύρο Πύργο που επίσης έφτιαξε μια ιστορία, έναν τόπο και μια εποχή με κούρασε όσο δεν παίρνει με ανούσιες λεπτομέρειες, πράγματα που δεν εξυπηρετούσαν την πλοκή σε σημείο να ξεφυλλίζω τις σελίδες για να τελειώνουμε. Εδώ ευτυχώς δεν έχουμε κάτι τέτοιο (ακόμη τουλάχιστον). Μου αρέσει που οι γνήσιοι κακοί (τα σατανικά δίδυμα αδέρφια) σχεδόν δεν παρουσιάζονται (σε κάνα δυο σκηνές εμφανίζονται κι αυτές αρκετά δυνατές αλλά η κακία τους δεν έχει γεμίσει το βιβλίο).

Γενικά βλέπω κάτι να υποφώσκει μέσα σε αυτό το βιβλίο, δεν έχουν ξετυλιχθεί οι χαρακτήρες, δεν έχουν αναπτυχθεί ακόμη οι ιστορίες, τίποτα δεν προχωράει ιδιαίτερα, είμαστε ξεκάθαρα στην αρχή ακόμη της ιστορίας, χωρίς να παρεμβάλλονται, το ξαναλέω, ανούσια πράγματα ή κάτι που να καθυστερεί την υπόθεση. Ό,τι γράφεται είναι απαραίτητο και έχει τη θέση του. Δηλαδή στη συνέχεια η κακιά βασίλισσα και ο σατανικός δίδυμος αδερφός της παίρνουν κυρίαρχο ρόλο; Και παράλληλα οι απόγονοι του κακού βασιλιά που ηττήθηκε από τον τωρινό καλό θα πάρουν τη θέση που τους ανήκει και θα γυρίσουν από την εξορία; Δυστυχώς θέλει μεγάλη προσοχή στην ακολουθία των ονομάτων γιατί κάπου χάνεις τον μπούσουλα (θα προτιμούσα και αλφαβητική παράθεση των ονομάτων στο τέλος). Για να πάμε και στον 2ο τόμο!

ΥΓ. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook το 2011. 

Βιβλίο Το τραγούδι του κούκου
Συγγραφέας Δημήτρης Γιατρέλλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γαβριηλίδης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Και πέφτει θύμα απαγωγής. Εδώ είναι η ανατροπή. Πώς περνά τις μέρες του, τι γίνεται με τους απαγωγείς του, ποιοι είναι στο κόλπο κλπ. κλπ. Ευτυχώς (δυστυχώς για τον ήρωα) έχουμε και στην εξέλιξη της απαγωγής ανατροπές! Επίσης, κιτρίνισα όταν διάβασα ότι ο συγγραφέας προτείνει το βιβλίο «Όλα σου τα ‘μαθα μα ξέχασα μια λέξη». Γενικά δεν είμαι υπέρ του να διαφημίζεις βιβλία μέσα στο βιβλίο σου (είτε από θαυμασμό, είτε από υστεροβουλία ή δεν ξέρω τι άλλο) οπότε αυτή η κίνηση δε μου άρεσε (αν και το «Αντιός, Σεχραζάντ» που επίσης προτείνει ο συγγραφέας το βρήκα και θα το διαβάσω). Τέλος, περιττές για μένα οι παραπομπές στο τέλος του βιβλίου ως προς τα μουσικά κομμάτια που ακούει ή χρησιμοποιεί ο πρωταγωνιστής κατά τη διάρκεια της υπόθεσης του βιβλίου, απλώς με αποσπούσαν από την πλοκή.