Βιβλίο Η κούπα του Πτολεμαίου-Περιπέτεια στο Πόρτο Ράφτη
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χιλιάδες ερωτηματικά, κλιμακούμενη αγωνία, έξυπνη και απολαυστική αναπαράσταση της πόλης και της περιοχής του Πόρτο Ράφτη, με πολλά ιστορικά στοιχεία που δύσκολα θα βρουν οι μικροί αναγνώστες στα σχολικά βιβλία. Η κούπα του Πτολεμαίου είναι μια υπέροχη, καλογραμμένη, ανατρεπτική περιπέτεια για μεγάλα παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να το τελειώσω. Δε γνώριζα τη γραφή του κυρίου Στοφόρου και πλέον θα είμαι φανατικός θαυμαστής του. Ωραίο λεξιλόγιο, ολοζώντανες αναπαραστάσεις σκηνών και περιστατικών, αληθινοί και καθημερινοί διαλόγοι, ευρηματικές ανατροπές και δεξιοτεχνία στην αφήγηση είναι λίγες από τις αρετές του συγγραφέα. Στα συν είναι και η σκέψη, εκτός από την αναφορά στην ιστορία του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου και της εποχής του, με αφορμή τον παππού που αγαπάει την παρέα των εγγονιών του, να ξεδιπλωθεί η ιστορία των εξορίστων κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας στη Λέρο, μεταξύ των οποίων  και ο Γιάννης Ρίτσος. Με όσο γίνεται πιο αντικειμενική ματιά και ευσύνοπτα, ο κύριος Στοφόρος ανέπτυξε τις απόψεις του και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο πληροφορίες για την εποχή του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου (309-246 π. Χ.), ιδρυτή του Φάρου και της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, για την κούπα του, έναν κάνθαρο από όνυχα, για το Πόρτο Ράφτη και την Κορώνη και για τις αρχαιοκαπηλείες που παρατηρούνται αυξημένα σε καιρό πολέμου. Η ιστορία εξελίσσεται άνετα, αβίαστα, με πολύ ωραίο λόγο, χωρίς τα ιστορικά στοιχεία να κουράζουν ή να απομονώνουν την πλοκή, με τα παιδιά να έχουν το καθένα τη δική του ψυχολογία, συμπεριφορά και αντιδράσεις, μικρά παιδιά που θα παίξουν, θα τσακωθούν, θα ψάξουν στο Διαδίκτυο για στοιχεία κλπ.

Ατμοσφαιρικό, γεμάτο αγωνία και μυστικά, πλούσιο σε πληροφορίες, έξυπνο και συναρπαστικό ως προς την πλοκή, το βιβλίο «Η κούπα του Πτολεμαίου» μυρίζει το χώμα του Πόρτο Ράφτη, αναδίδει τη σαπίλα της αρχαιοκαπηλίας («έγκλημα πολιτιστικόν» κατά τον Γ. Α. Μαγκάκη) και καλωσορίζει τον μικρό αναγνώστη σε μια διαφορετική περιπέτεια! Η Κατερίνα, η Ζωή, η Αντιγόνη, η Άννα, η Βιργινία, ο Μίσα, η Ζηνοβία, ο Δημήτρης, ο Γιάννης και ο Βαγγέλης σας περιμένουν!

Βιβλίο Η χαμένη στήλη των Ετρούσκων 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι πλέον στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους μερικά τα κάνουν πιο εσωστρεφή και μερικά να πάψουν να παίρνουν αψήφιστα τον κίνδυνο. Το παρεάκι «η Κατερίνα, η Ζωή, τ’ Αντιγονάκ’, η Ζηνοβία» έχει θρυμματιστεί πλέον. Αυτήν τη φορά, οι καλοκαιρινές διακοπές σπάνε στα δύο. Ο Σάββας και ο Ιάσονας θα ταξιδέψουν στη Σαμοθράκη για αναρρίχηση μαζί με τον Ρένο και τη μητέρα του και την Κατερίνα, που πλέον έχει γυρίσει την πλάτη στους γονείς της μετά από αυτό που της έκαναν. Από την άλλη, ο Δημήτρης, παρά τις αντιρρήσεις του, αναγκάζεται να πάει με την αδελφή του, Αντιγόνη, στη Λήμνο. Στη συντροφιά τους προστίθεται η Δόμνα, η οποία θα βρεθεί επιτέλους με τον Βασίλη που ζει στην Αμερική και δεν έχουν προλάβει να ζήσουν στιγμές ως ζευγάρι. Η κοπέλα κάνει μια ανασκόπηση των συναισθημάτων της κι αναρωτιέται αν νιώθει πράγματα για τον Βασίλη ή απλώς τον δέχτηκε για να μην είναι η μόνη από την παρέα χωρίς ταίρι. Η γνωριμία με τον Σώζο όμως θα αλλάξει και πάλι τον ψυχικό της κόσμο, ειδικά όταν μπαίνει στην παρέα η Φραντσέσκα.

Ο Κλάους Τόρε, που τον γνωρίσαμε στον «Ιστό της Αράχνης», πρόεδρος της διεθνούς οργάνωσης «Καθαρή Θάλασσα», με κύρια πηγή χρηματοδότησης γερμανικές και ιταλικές επιχειρήσεις με ευαισθησία απέναντι στο περιβάλλον και τη διαχείριση των βιομηχανικών αποβλήτων, και ταυτόχρονα διευθύνων σύμβουλος μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις πλαστικών στον κόσμο, καταστρώνει ένα σχέδιο εκδίκησης για να τιμωρήσει τα παιδιά του Πόρτο Ράφτη, τα οποία θεωρεί ένοχα για τον θάνατο του Κάρελ Βίντερ. Η απώλεια αυτή έχει αφήσει ακέφαλο τον όμιλο Βίντερ, τον οποίο εποφθαλμιά ο Τόρε για να τον συγχωνεύσει με τον δικό του και να γίνει έτσι η μεγαλύτερη δύναμη στον πλανήτη. Ο Τόρε ανακαλύπτει τη «λημνία γη», ένα δραστικό φάρμακο γνωστό από την αρχαιότητα που εξορυσσόταν στη Λήμνο ως το 1916, και το εύφορο έδαφος του νησιού για αμπελώνες, οπότε αρχίζει να επενδύει στη Λήμνο. Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε τα ίχνη του πατέρα της Ζηνοβίας, Μιχάλη, που έχει πλέον ακολουθήσει τον δρόμο της αυτοδικίας μετά από όσα συνέβησαν στην οικογένειά του αλλά και τι απέγιναν ο Παπαγεωργίου, η βοηθός του, Μελίνα και ο Αντώνης από το λιμενικό, μετά τα γεγονότα στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς. Οι τρεις τους αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από τα Σώματα που υπηρετούσαν και άνοιξαν δικό τους γραφείο ερευνών. Σταδιακά αρχίζουν να φτάνουν στ’ αυτιά τους πληροφορίες για τον Κλάους Τόρε, για το project των παιδιών, για μια σχετική κινητικότητα στο νησί και πολλά άλλα, με αποτέλεσμα να μπουν σε σκέψεις. Θα μαντέψουν άραγε το σχέδιο του κακού της ιστορίας; Θα προλάβουν να βοηθήσουν τους αγαπημένους τους φίλους;

Τα παιδιά λοιπόν, χάρη σ’ έναν Γερμανό αρχαιολόγο και το project Υψιπύλη όπου συμμετέχουν, ταξιδεύουν σε όλο το νησί και μαθαίνουν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα για την ιστορία του από την αρχαιότητα ως την Κατοχή. Μύρινα, Κάστρο, Ρωμέικος Γιαλός, Αμμοθίνες, η περιβόητη Μαρούλα, ο Μούδρος με την Πορτάρα και το Συμμαχικό Κοιμητήριο, τα χαριτωμένα πλατώνια, το μουσείο παιχνιδιών στη Μύρινα, τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων η Στήλη των Καμινίων, το μέγαρο Χριστοδουλίδη που λειτούργησε ως λέσχη των αξιωματικών της Γκεστάπο κατά την Κατοχή, οι αντιναζί 999ρηδες και πώς τους τιμώρησε το γερμανικό καθεστώς κατά τη διάρκεια του πολέμου, η «υπόθεση Κικέρων» και πολλά άλλα μας ταξιδεύουν στο χτες και στο σήμερα της Λήμνου. Ανατροπές, παγίδες, εκπλήξεις, ερωτικές αντιζηλίες, πλούτος εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών δημιουργούν άλλο ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο δράση και σασπένς.

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη ενώ αναμιγνύονται δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του βιβλίου, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης. Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με θανάσιμα μυστικά και σημαντικές πτυχές της Ιστορίας. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο Το τέλος του παιχνιδιού;
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι πλέον στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους μερικά τα κάνουν πιο εσωστρεφή και μερικά να πάψουν να παίρνουν αψήφιστα τον κίνδυνο. Αυτήν τη φορά θα ριχτούν σ’ έναν αγώνα επιβίωσης πάνω σε αφιλόξενες βραχονησίδες και σε αγριεμένες θάλασσες. Ποιος θα καταφέρει να γλυτώσει και ποιος όχι; Ο Γιάννης, η Ζηνοβία, η Αντιγόνη, ο Δημήτρης, ο Σάββας και ο Ιάσονας, διασκορπισμένοι στην Ελλάδα ή και στο εξωτερικό ακόμη, φτάνουν με τους γονείς τους στη Λέρο όπου τους υποδέχονται η Κατερίνα και η Ζωή. Αυτήν τη φορά, το αγαπημένο τραγούδι της παρέας, «Η μπαλάντα του Αντρίκου», που είχε γίνει η αρχή μιας πολύ δυνατής φιλίας, μοιάζει δυσοίωνα προφητικό: «Ήρθ’ ο χειμώνας ο κακός / και σκόρπισε η τρελή παρέα»! Τα παιδιά αγνοούνται έξω από τους Λειψούς και οι γονείς τους και άλλοι συγγενείς αγωνιούν για την τύχη τους αλλά μέσα στα δεινά υπάρχει κι ένα αναπάντεχα ευχάριστο νέο που ανατρέπει την πλοκή! Η θλιβερή περιπέτεια «Στον ιστό της αράχνης» ξανάρχεται στο προσκήνιο με τον πιο αναπάντεχο τρόπο.

Το νέο μυθιστόρημα της παρέας του Πόρτο-Ράφτη κλείνει τους ανοιχτούς λογαριασμούς που υπάρχουν από τις προηγούμενες ιστορίες, ενώνει τους κακούς εναντίον των καλών και όλα οδηγούν φαινομενικά στο τέλος του παιχνιδιού. Ο συγγραφέας, όπως παραδέχεται και στο τέλος της ιστορίας, θέλησε με αυτόν τον τρόπο να αποχαιρετήσει τους ήρωες που όλοι αγαπήσαμε, να όμως που απέκτησαν δική τους φωνή και υπόσταση και τον ανάγκασαν να ετοιμάζει την επόμενη ιστορία! Η παρέα έχει αυξηθεί κατά πολύ και χρειάζεσαι πλέον σημειώσεις για να τους παρακολουθείς, για να παρατηρείς πως καλλιεργούνται και πώς αλλάζουν οι μεταξύ τους σχέσεις, το ενδιαφέρον όμως δε μειώνεται! Κάποιοι ερωτεύτηκαν, κάποιοι απογοητεύτηκαν, κάποιοι προσμένουν, κάποιοι είναι ανοιχτόκαρδοι και κάποιοι εσωστρεφείς, οι διαπροσωπικές τους σχέσεις επηρεάζουν και τις εξελίξεις κι όλα αυτά εμπλουτίζονται με την παρουσία του Κάρελ Βίντερ, που πρωτογνωρίσαμε στη «Σπηλιά του Δράκου».

Ο γιος λοιπόν του Κουρτ Βίντερ ζει πλουσιοπάροχα εδώ και τρία χρόνια σε φυλακές στις Βρυξέλλες. Ο όμιλος που διοικεί επεκτάθηκε και στον τομέα της υγείας, οπότε οι σφαίρες επιρροής του αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Μαζεύει πλούτο και δύναμη για να εκδικηθεί την παρέα του Πόρτο-Ράφτη για τον θάνατο του πατέρα του, τον οποίο έχασε εξαιτίας τους κι όταν επιτέλους αποφυλακίζεται, σύντομα χάρη στις γνωριμίες του, επιστρέφει στην Ελλάδα. Έχει λοιπόν σχέση με το ναυάγιο ανοιχτά της Λέρου; Επίσης, στο νησί υπάρχει κέντρο φιλοξενίας προσφύγων που μπαίνει στο στόχαστρο της ΜΚΟ «Ανοιχτή Αγκαλιά», με σκοπό να εντοπίσει ασυνόδευτα παιδιά για τους καλύτερούς πελάτες του ομίλου Βίντερ, δικαστές, επιχειρηματίες, βουλευτές και όχι μόνο. Η οργάνωση μάς είναι γνωστή από την «Πέμπτη πόλη των Δωριέων» και συνεργάζεται στενά με τον Βίντερ. Θα αποδώσει αυτή η συμμαχία καρπούς τώρα που τα παιδιά βγήκαν εκτός μάχης;

Στον αντίποδα του κακού υπάρχει το καλό, με τη μορφή του αστυνόμου Παπαγεωργίου που έχει γίνει φύλακας άγγελος πια της παρέας. Ο Παπαγεωργίου, εμμονικός με τον Βίντερ, δεν πιστεύει πως είναι τυχαίο που τα παιδιά χάθηκαν την περίοδο που ο Γερμανός επιχειρηματίας βρέθηκε στην Ελλάδα! Ταυτόχρονα, ο νέος υπουργός πίνει νερό στο όνομα του Βίντερ ενώ φήμες υποστηρίζουν πως δημιουργήθηκε ένα λογισμικό παρακολούθησης των εργαζομένων στη ΓΑΔΑ με την ονομασία Predator! Στο πλάι του Παπαγεωργίου βρίσκεται η υπαστυνόμος πλέον Μελίνα με την οποία θα προσπαθήσουν να κόψουν τα κεφάλια της οργάνωσης του Βίντερ. Η αφήγηση είναι γρήγορη και κλιμακούμενη, με την ένταση και το σασπένς να έχουν τον πρώτο λόγο ενώ διαρκή πρωθύστερα δε με άφησαν σε ησυχία, αφού τα γεγονότα που οδήγησαν στο ναυάγιο εναλλάσσονταν με όσα προηγήθηκαν και έστησαν τις βάσεις ώστε να φτάσουμε σε αυτό το απρόσμενο συμβάν και να καρδιοχτυπούμε για τα θύματα.

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη ενώ αναμιγνύονται δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του βιβλίου, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης. Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με θανάσιμα μυστικά και σημαντικές πτυχές της Ιστορίας. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο Ο πόλεμος 
Τίτλος πρωτοτύπου A Guerra
Συγγραφέας José Jorge Letria
Εικονογράφηση André Letria
Μεταφραστής Ελένη Βλάχου, Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη
Κατηγορία Αλληγορία
Εκδότης Πουά
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σημαντικό συμπλήρωμα του κειμένου είναι φυσικά η εξίσου λιτή και με λίγες λεπτομέρειες εικονογράφηση του André Letria που κινείται σε παλ και σέπια τόνους και δίνει έμφαση σε σκούρα χρώματα χωρίς μεγάλες ποικιλίες. Μπεζ, χακί, λαδί, ένα υποτονικό κίτρινο φωτίζουν τις σκηνές που περιγράφονται και κάνουν το περιεχόμενο ακόμη πιο ανατριχιαστικό. Ο πόλεμος έχει τη μορφή ενός στρατηγού ο οποίος ενδύεται ένα ατσάλινο κράνος μεσαιωνικού πολεμιστή και καταπατάει, σκοτώνει, καίει βιβλία, δημιουργεί εκατόμβες θυμάτων. Οι εικόνες είναι γεμάτες από κρυφά νοήματα, όπως τη στιγμή που διαλέγει ο πόλεμος το κράνος του και βλέπουμε καπέλα Βίκινγκς και Ναπολέοντα, κράνη στρατιωτών του Α΄ και του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, κουκούλα της Κου Κλουξ Κλαν, κράνη αρχαιοελληνικά και ιπποτών των Σταυροφοριών κ. ά. Φυσικά και κλονίστηκα στη σκηνή που πετάει ο πόλεμος ένα σπίρτο σε μια στοίβα βιβλία, φυσικά και δάκρυσα από τις σκηνές μαχών, τις βόμβες, τον όλεθρο που σκορπάει ο πόλεμος στο πέρασμά του. Φίδια και αράχνες σουλατσάρουν ανέμελα στη ζωή του και την κυριεύουν, χαρίζοντάς μου αναγνωστικές ανατριχίλες.

«Ο πόλεμος» είναι ένα σκληρό βιβλίο που απευθύνεται σε μεγάλης ηλικίας παιδιά και κυρίως ενήλικους αναγνώστες και αναπαριστά παραδειγματικά τις συνέπειες του πολέμου στις ζωές των ανθρώπων. Πόνος, καταστροφή και θάνατος ποτίζουν τις σελίδες του βιβλίου, λιτές προτάσεις και εικόνες με γέμισαν προβληματισμούς και σκέψεις ως προς τις συνέπειες μιας τέτοιας επιλογής από την ανθρωπότητα. Είναι ένα βιβλίο διαφορετικό και πρωτότυπο που μας βοηθά να κατανοήσουμε τι πραγματικά συμβαίνει στις ζωές μας όταν δεν πρυτανεύει η λογική κι αφήνουμε το αυγό του φιδιού να εκκολαφθεί και να συρθεί ανάμεσά μας.

Βιβλίο Ευανθία Καΐρη, η πιο μικρή δασκάλα
Συγγραφέας Ιφιγένεια Μαστρογιάννη
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ευανθία Καΐρη (1799-1866), αδελφή του νεοέλληνα διαφωτιστή και φιλόσοφου Θεόφιλου Καΐρη, σπούδασε στη Σχολή των Κυδωνιών της Μικράς Ασίας (σημερινό Αϊβαλί) όπου δίδασκε ο αδελφός της, σε μια εποχή που η μόρφωση της γυναίκας ήταν κάτι ανέφικτο. Ήδη από τα δεκατρία της χρόνια μελετούσε αρχαία ελληνικά και μαθηματικά ενώ μάθαινε ιταλικά και γαλλικά. Το 1818 ανέλαβε τη διεύθυνση του Παρθεναγωγείου και άρχισε να γράφει λογοτεχνικά κείμενα, με τον «Νικήρατο» (1826) να θεωρείται το πρώτο θεατρικό έργο της νεότερης Ελλάδας. Με παρότρυνση του Αδαμαντίου Κοραή μετέφρασε βιβλία ηθικοπλαστικού περιεχομένου για μόρφωση των νεανίδων της εποχής από τα γαλλικά και το πνευματικό της επίπεδο εντυπωσίασε Ευρώπη και Ελλάδα. Το 1825 δημοσίευσε ανώνυμα ανοιχτή επιστολή-έκκληση προς τις γυναίκες της Ευρώπης να βοηθήσουν τη μαχόμενη Ελλάδα κι έτσι βοήθησε να γεννηθεί ένα σημαντικό ρεύμα φιλελληνισμού προς την πατρίδα της.

Την ιστορία της Ευανθίας Καΐρη μας παρουσιάζει σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση η στενή της φίλη, Θεανώ Ρήγου, η οποία έμενε στις Κυδωνίες κι εκεί γνωρίστηκαν όταν ήρθε η για να σπουδάσει. Είμαστε σε μια εποχή που η πόλη είχε αποκτήσει προνόμια κι ενώ δεν είχε πολλούς Τούρκους ήταν «λεύτερη σε μια ρωμιοσύνη σκλαβωμένη». Σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο πρυτανεύει η μάθηση για να πάψει το σκοτάδι της αμάθειας και ο φόβος, καλλιεργείται ο σπόρος του κοινωνικού και εθνικού ξεσηκωμού και φωταγωγείται ο όπου γης ελληνισμός. Το κείμενο της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη καταφέρει να αναβιώσει όλα αυτά τα γεγονότα με τρόπο εύληπτο και συναρπαστικό, ιδανικό για παιδιά από 10 ετών και πάνω αλλά φυσικά και για μεγάλους. Με μικρά κεφάλαια, σύντομα περιστατικά και ελάχιστους διαλόγους παρακολουθούμε από κοντά τη ζωή στα μικρασιατικά παράλια, τον ξεσηκωμό του Αδαμάντιου Κοραή, τη στάση των Μεγάλων Δυνάμεων απέναντι στον εθνικό απελευθερωτικό αγώνα του 1821 και ταυτόχρονα τα στεγανά της ίδιας αυτής κοινωνίας ως προς την ανατροφή των γυναικών. Τονίζεται πάντα και με κάθε ευκαιρία η αξία και η σημασία των γραμμάτων και της μόρφωσης ώστε να αποφεύγεται η τυφλή βία, η τυφλή υπακοή κ. ά. καθώς και άλλα σημαντικά διαχρονικά μηνύματα. Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, αποτυπώνει με το δικό του στυλ τις οικογενειακές στιγμές της Ευανθίας δίνοντας αυτήν τη φορά έμφαση πιο πολύ σε εικόνες που συμβολίζουν μια ιδέα ή ένα νόημα παρά σε αποτύπωση της καθημερινότητας της δασκάλας. Λεπτομέρειες από αντικείμενα, γρφικές γειτονιές και οικεία αρχιτεκτονικά γνωρίσματα σε συστοιχίες σπιτιών, αντιγραφές υπογραφών όπως αυτή του Ρήγα Φεραίου ή των σελίδων τίτλου των βιβλίων συμπληρώνουν την ατμόσφαιρα μιας εποχής γεμάτης ιδέες και αναβρασμό.

Η Θεανώ είναι εντελώς αντίθετος χαρακτήρας από τη φίλη της, υποταγμένη, υπάκουη, σιωπηρή, κάπου μέσα της όμως σιγοκαίει η φλόγα της μάθησης και παύει να ονειρεύεται γάμους και αποκατάσταση, φέρνοντας τον πατέρα της στα όριά του. Εκείνη είναι που γεννάει στην Ευανθία τον σκοπό της ζωής της: «Θα μάθουμε γράμματα, οτιδήποτε κι αν κοστίσει. Και θα βοηθήσουμε όσα κορίτσια φέρει στον δρόμο μας ο Θεός να μάθουν κι εκείνα γράμματα» (σελ. 34). Τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής της Ευανθίας περνάνε μέσα από σύντομα, πλούσια και μεστά γραμμένα κεφάλαια με συναρπαστικές λεπτομέρειες που ζωντανεύουν την εποχή, τον τόπο, τους ανθρώπους (ανατρίχιασα με την παράθεση των αυθεντικών ιδιόχειρων επιστολών της Ευανθίας και του Κοραή), στοιχεία ενός πολιτισμού που καταστράφηκε από αντίποινα των Τούρκων όταν ξεσηκώθηκε η Ρούμελη και ο Μοριάς. Έτσι, τα δυο κορίτσια κατέφυγαν αρχικά στην Άνδρο και στη συνέχεια στη Σύρο, με την Επανάσταση να εξαπλώνεται αλλά να γεμίζει ο τόπος χήρες κι ορφανά την ίδια στιγμή που οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφορούσαν και κώφευαν, εξ ου και η ευαίσθητη ψυχή της Ευανθίας την οδήγησε να γράψει τη σπαρακτική έκκληση προς τις φιλελληνίδες γυναίκες ώστε «να μάθουν, να νιώσουν την απόγνωση και τον πόνο του λαού μας».

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο έκτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την καθημερινότητα της μικρής Ευανθίας Καΐρη και του μικρασιατικού ελληνισμού πριν την Επανάσταση του 1821, καθώς και για τα ιδεώδη του Διαφωτισμού που οδήγησαν στον ξεσηκωμό. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται σύντομο βιογραφικό σημείωμα της εμπνευσμένης αυτής γυναίκας που δίκαια της αποδόθηκε ο τίτλος της «δέκατης μούσας».

Βιβλίο Δέλτα όπως Διδώ: μικρασιατικές μνήμες 
Συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Διδώ Σωτηρίου (1909-2004) γεννήθηκε στον Κιρκιντζέ της Μικράς Ασίας και μετά την καταστροφή του 1922 ήρθε πρόσφυγας στον Πειραιά. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στην Αθήνα και στο Παρίσι και ξεκίνησε να εργάζεται το 1936 ως δημοσιογράφος σε διάφορα έντυπα. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής υπήρξε δραστήριο μέλος της Εθνικής Αντίστασης και αργότερα υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων. Το 1959 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα, «Οι νεκροί περιμένουν», κι έκτοτε έγραψε πολλά σημαντικά βιβλία, με κυριότερο εξ αυτών τα «Ματωμένα χώματα», ένα μυθιστορηματικό χρονικό του μικρασιατικού ελληνισμού. Η Μαριάννα Κουμαριανού διασκεύασε τα πρώτα χρόνια αυτής της πλούσιας σε λογοτεχνική και όχι μόνο δράση ζωής σε ένα κείμενο ελκυστικό για παιδιά από 10 ετών και πάνω αλλά και για μεγάλους, αφιερωμένο όχι μόνο στη Διδώ μας αλλά και ευρύτερα στον ελληνικό πολιτισμό της Μικράς Ασίας.

Στο βιβλίο ξεδιπλώνονται οι χαρούμενες στιγμές των Ελλήνων στο Αϊδίνι και τη Σμύρνη, όπου μετακόμισε η οικογένεια της Διδούς το 1917. Ιδιώματα στολίζουν το κείμενο, καταγράφονται οι αγροτικές εργασίες, τα ήθη και τα έθιμα, η ομορφιά των δύο πόλεων, ο ανάκατος πληθυσμός, τα γέλια και οι μυρωδιές. Η αεικίνητη Διδώ παρατηρεί τα πάντα, καταγράφει κάθε λέξη, κάθε συμπεριφορά, κάθε μορφή, κάθε εικόνα της Σμύρνης όπου ζει πλέον έξι χρονών παιδί και στο κείμενο παρεισφρέουν αυθεντικά λόγια της Διδούς Σωτηρίου από τα βιβλία της. Δεκατρείς μαχαλάδες, ο καθένας με το χρώμα του και την ταυτότητά του, όλοι οι κάτοικοι όμως θέλουν να μοιάσουν στην προκοπή και στις δεξιότητες των Ελλήνων. «Ανατολή και Δύση ενώνονταν σε μια γη τόσο εύφορη που όποιος πατούσε το πόδι του εκεί δεν είχε άλλη επιλογή από το να ανθίσει. Ευλογημένος τόπος» (σελ. 47). Σχολεία, χαμάμ, δημόσια κτήρια, η συμβίωση όλων αυτών των ανθρώπων, όλα ζωντανεύουν και στήνουν χορό χαράς και ανεμελιάς. Η συγγραφέας παρασύρεται από τη μαγεία των χαμένων πλέον εικόνων, από όλα αυτά που αγωνίζεται να ζωντανέψει με την πένα της, αφήνεται και μαζί της κι εμείς. Από το 1919 όμως αρχίζουν οι σφαγές, με πρώτο θύμα το Αϊδίνι και τους ηρωικούς προσκόπους του.

Δώδεκα κεφάλαια γεμάτα με λογιών λογιών πληροφορίες για όλα τα καταστήματα, τους δρόμους, τα θέατρα, τα σχολεία, τις εκκλησίες, για τα πάντα, ένας πλούτος γνώσεων και εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών που ανασυστήνουν μια πόλη που έχει χαθεί για πάντα. Αυτός είναι και ο σκοπός του βιβλίου, να μας γνωρίσει τη Διδώ των πρώτων της χρόνων, να μας ταξιδέψει στον τόπο όπου μεγάλωσε και στα μέρη που την επηρέασαν, να αναβιώσει μικρές και μεγάλες στιγμές του μικρασιατικού ελληνισμού και να μας γνωρίσει τη μικρασιατική άνοιξη των 100 χρόνων που κάηκε και εξαφανίστηκε για πάντα τον Σεπτέμβριο του 1922. Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, αποτυπώνει με το δικό του στυλ τις οικογενειακές στιγμές της Διδούς Σωτηρίου ενώ αποτυπώνονται με ρεαλισμό τα τοπόσημα, τα μνημεία και οι περιοχές της Σμύρνης. Καραβάνια από καμήλες και σιδηροτροχιές δημιουργούν μπορντούρες στην κάτω μεριά αρκετών σελίδων ενώ μικρές λεπτομέρειες εμφανίζονται αναπάντεχα στολίζοντας με κομψό τρόπο το κείμενο και συνοδεύοντας τις ολοσέλιδες απεικονίσεις πόλεων, ανθρώπων, ιστορικών στιγμών που οδήγησαν με μαθηματικά ακρίβεια στον χαλασμό και στον ξεριζωμό.

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο όγδοο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την καθημερινότητα της μικρής Διδούς Σωτηρίου, μιας από τις σημαντικότερες συγγραφείς της ελληνικής λογοτεχνίας, στην υπέροχη, λαμπερή και κοσμοπολίτισσα Σμύρνη με συναρπαστικό και ενδιαφέροντα τρόπο, με μια αφήγηση που ρέει και κυλάει αβίαστα, αποτυπώνοντας γεγονότα που συνοδεύονται στο τέλος του βιβλίου από σύντομο χρονολόγιο της πόλης της Σμύρνης από τα μυθικά και τα αρχαία χρόνια ως την καταστροφή, από ευρετήριο τοπωνυμίων και από βιβλιογραφία.

Βιβλίο Νηρηίδες μου, νεράιδες! 
Συγγραφέας Κατερίνα Δημόκα
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κατερίνα Δημόκα έγραψε ένα συναρπαστικό, λυρικό μυθιστόρημα για παιδιά από 10 ετών και πάνω γεμάτο διαχρονικά νοήματα και τρυφερές αλήθειες και καταφέρνει να συνταιριάξει με υποδειγματικό τρόπο τον πλούτο της ελληνικής μυθολογίας με τη σημερινή πραγματικότητα. Μπορούν να το διαβάσουν και μικρότερα παιδιά απλά δε θα μπορέσουν να κατανοήσουν τον πλούτο των μεταφορών και των εννοιών που θα χαριστούν απλόχερα στα μεγαλύτερα. Το βιβλίο πάντως είναι ένα ταξίδι για όλους και μας συστήνει τις μυθικές Νηρηίδες, ποιες και πόσες ήταν, ποιος ήταν ο ρόλος τους στις θάλασσες και στα ποτάμια και πώς επηρέασαν τη σκέψη και τη λαογραφία του λαού μας. Ο σοφός ηλικιωμένος άγνωστος διατυπώνει υπέροχες αλήθειες και χαρίζει μια διαφορετική οπτική στα προβλήματα που ταλανίζουν την αφηγήτρια και συνεκδοχικά εμάς. Τη βοηθάει να μαλακώσει από τη σκληράδα που βλέπει γύρω της ένεκα της επιβίωσης: «Ένας λόγος παραπάνω τότε να ζητήσεις από τις Νηρηίδες την ειρήνη και την αρμονία». Οι απόψεις του, η ματιά του, η σιγουριά του, η εμπειρία της ζωής είναι τα καλύτερα εχέγγυα για να μάθουμε να δείχνουμε σεβασμό στη φύση γενικότερα και στη θάλασσα ειδικότερα. Ένα από τα πιο δυνατά μαθήματα του κειμένου είναι πως είναι άσχημο να προχωράμε μπροστά, σίγουροι για τον εαυτό μας και δείχνοντας αλαζονεία απέναντι στις καταβολές μας, τις οποίες βολικά διαγράφουμε. Ναι αλλά έτσι, γυρίζοντας την πλάτη στο παρελθόν μας, στην οικογένειά μας, στην καταγωγή μας, σημαντικό μέρος των οποίων είναι και η μυθολογία, ξεχνάμε πού ανήκουμε κι έτσι δεν βρίσκουμε ποτέ ποιοι πραγματικά είμαστε και τι θέλουμε. Γιατί όμως δεν βλέπουμε σήμερα αυτά τα γοητευτικά πλάσματα του νερού; Ανατριχιαστική η επεξήγηση: «…-γιατί δεν τις τιμούνε πια οι άνθρωποι; -…Επειδή πίστεψαν πως γίνανε οι ίδιοι θεοί. Πως φτιάχνοντας σιδερένια κατάρτια θα νικήσουν τη θάλασσα και δεν θα καραβοτσακίζονται. Όσο ψηλώνουν τα κατάρτια, βλέπεις, ψηλώνει και ο νους των σημερινών ανθρώπων» (σελ. 13). Η αφηγήτρια εξανίσταται αλλά ο παππούς της λέει κάτι σημαντικό: «-Μην παίρνετε, παππού, στα σοβαρά τους μύθους! -Μα οι μύθοι είναι η ξεχασμένη μνήμη. Ό,τι ξεχνάμε δεν πάει να πει πως δεν υπήρξε κιόλας» (σελ. 15-16).

Το χειρότερο είναι πως ζούμε σε μια εποχή ρεαλισμού που έχει καταπνίξει τη φαντασία, έλλειψης αγάπης και σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους γύρω μας κι όλα αυτά ο μυστηριώδης άγνωστος τα φέρνει μπροστά μας, τα φωτίζει σωστά και μας βοηθάει να πιάσουμε το νήμα του εαυτού μας από την αρχή. Συναρπαστικές ιστορίες από την ελληνική μυθολογία (ο Αχιλλέας και η Θέτιδα, η αρπαγή της Ευρώπης κ. π. .ά.) εντάσσονται σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση μεταξύ της Εύης και του ηλικιωμένου άντρα, με τρόπο που δείχνει πως οι Νηρηίδες υπάρχουν πάντα και παντού στη ζωή μας, ακόμη και στην ηρεμία και στην απραξία: «-Όμως η μικρή μου πατρίδα δεν έχει και τίποτα ξεχωριστό. Ήλιος, πέλαγος και ησυχία. -Να ευγνωμονείς τότε, παιδί μου, τη Γαλήνη, που χαρίζει τα σπουδαία. Όπως λέει δηλαδή και το όνομά της, την αρμονία και την ηρεμία» (σελ. 25). Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα κινείται σε σκούρους τόνους και αποτυπώνει με άφθαστη τέχνη το σουρεαλιστικό σύμπαν της μυθολογίας, ζωντανεύοντας με λεπτομέρειες τις μορφές και τα γεγονότα που αφηγείται ο παππούς και ταυτόχρονα τις ξεχωριστές στιγμές που περνάνε οι δύο ήρωες του βιβλίου στην ακροθαλασσιά. Αέρινες φιγούρες σχεδιασμένες με τέτοιο τρόπο που ακολουθούν λες το αείρροον του λόγου και του μύθου που ξεδιπλώνονται στο κείμενο.

Το βιβλίο «Νηρηίδες μου, νεράιδες!» της Κατερίνας Δημόκα είναι ένα υποδειγματικό σύνολο λογοτεχνίας και μυθολογίας σ’ ένα κείμενο γεμάτο ομορφιά, αρμύρα και φαντασία. Χωρίς ηθικές επιταγές, χωρίς «πρέπει» και κουραστικές διδαχές, μέσα από τις σελίδες αυτού του ευφάνταστου βιβλίου ξεπηδούν υπέροχες και σημαντικές έννοιες που γεμίζουν τα κεφάλαια ομορφιά, ποίηση, νοήματα! Πρόκειται για μια διαφορετική βιβλιοπρόταση που καταφέρνει να συνταιριάξει άψογα τον ρεαλισμό με τη φαντασία και να εξηγήσει με υποδειγματικό τρόπο μικρά και μεγάλα μυστικά της καθημερινότητάς μας.

Βιβλίο Γιαννούλης Χαλεπάς: παραμύθι από μάρμαρο 
Συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς (1851-1938) γεννήθηκε στον Πύργο της Τήνου και χάρη στη λυρική πένα της Μαριάννας Κουμαριανού γνωρίζουμε με συναρπαστικό τρόπο τα παιδικά του χρόνια, το άφθαστο ταλέντο του και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην ενήλικη ζωή του. Πόνεσα με τα εμπόδια που του έβαλαν, έκλαψα για τις δυσκολίες που του σάλεψαν το μυαλό και δικαιώθηκα με το τέλος του βιβλίου ότι καμία συνθήκη δεν είναι ικανή να αφανίσει ούτε να εκμηδενίσει το πάθος για δημιουργία. Η σχεδόν ποιητική γραφή με την ιδιάζουσα σύνταξη ζωντανεύει έναν τόπο κι έναν άνθρωπο άκρως σημαντικούς για τον κόσμο της τέχνης και της ομορφιάς. Η Τήνος, ένα πανέμορφο νησί κι ο  Γιαννούλης Χαλεπάς, ένας μάστορας με πανέμορφα έργα, πόσο ιδανικός συνδυασμός! Πόσο όμορφα και κυκλικά αποτυπώνει την καθημερινή ζωή στα χωριά της Τήνου η συγγραφέας, τονίζοντας με πρωτότυπο τρόπο τις εμπειρίες, τα βιώματα και τις αφορμές που ρουφάνε σα σφουγγάρια καλλιτέχνες φτασμένοι σαν τον Χαλεπά. Σαν γέρνει ο ήλιος οι γυναίκες βγαίνουν να υφάνουν όλες μαζί κι η πιο ηλικιωμένη, η πιο σοφή, αφηγείται παραμύθια με δράκους, ξωτικά και νεράιδες, στοιχεία που το πρωί οι τεχνίτες θα πάρουν τον μαντρακά και θα τα ζωντανεύουν με τη μαστοριά τους, φτιάχνοντας τους κόσμους των παραμυθιών που συντρόφευαν τα βράδια τους. «Κάθε γούρνα και μια ιστορία. Κάθε φεγγίτης κι ένα όνειρο στο φως» (σελ. 22). Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, συναγωνίζεται το ταλέντο του δημιουργού αποτυπώνοντας με το δικό του στυλ τα έργα του καλλιτέχνη ενώ αποτυπώνονται με ρεαλισμό τα εργαλεία και το εργαστήριο του καλλιτέχνη, η Φιλοστοργία και η Ωραία Κοιμωμένη, ο ίδιος ο Χαλεπάς!

«Όση ομορφιά υπήρχε γύρω του, τόσο χαλεπά ήταν τα χρόνια της ζωής του». Ταλαντούχος και δυστυχισμένος ο Χαλεπάς «γιατί είναι ευχή και κατάρα να είσαι πλασμένος από υλικό παραμυθιών… Γιατί στον κόσμο των ανθρώπων ο θαυμασμός μεταμορφώνεται σε φθόνο και κάποιες φορές γίνεται μίσος. Και το μίσος δεν αφήνει τα όνειρα να ανθίσουν» (σελ. 26). Μέσα από την ιστορία ξεπηδάνε οι δυσκολίες μα και οι ευκαιρίες, τα αριστουργηματικά έργα, οι σπουδές, ο έρωτας με τη Μαριγώ, η ευρωπαϊκή φήμη που απέκτησε, η Ωραία Κοιμωμένη, οι ατέλειωτες παραγγελίες, η πάλη με το μυαλό του, ο εγκλεισμός στο ψυχιατρείο, καταγράφονται τα πάντα με όσες λεπτομέρειες είναι απαραίτητες για να κρατήσουν το παιδί ή και τον ενήλικο που θα διαβάζει αυτό το βιβλίο σε εγρήγορση. Μέσα από τις σελίδες ζωντενύει ένας άνθρωπος σιωπηλός και ήσυχος, ντροπαλός, με ήθος και περηφάνια, που στα τελευταία χρόνια είχε τη μάνα του την κυρά-Γιαννούλα να καταστρέφει ό,τι έφτιαχνε γιατί πίστευε πως η μαρμαροτεχνία έκανε το μυαλό του να σαλέψει κι έτσι πόσα χρόνια τον κρατούσε χώρια από το όνειρο και από τη λύτρωση ταυτόχρονα!

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο πέμπτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για τη ζωή και το έργο του σημαντικού γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά με συναρπαστικό και ενδιαφέροντα τρόπο, με μια αφήγηση που ρέει και κυλάει αβίαστα, αποτυπώνοντας γεγονότα που συνοδεύονται από το χρονολόγιο στο τέλος του βιβλίου.

Βιβλίο Η πίσω αυλή 
Συγγραφέας Μαρία Δασκαλάκη
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Δασκαλάκη ξεδιπλώνει μια όμορφη και τρυφερή ιστορία γεμάτη ανθρωπιστικά μηνύματα και συναρπαστικές εξελίξεις, δίνοντας έμφαση στη μικρασιατική καταστροφή και στις συνέπειες του ξεριζωμού που βίωσε ο ελληνισμός τότε. Περιγράφει με τρυφερότητα και ενδιαφέρον την καθημερινότητα ενός εσωστρεφούς και «κλειστού» παιδιού, που λόγω της αναπηρίας του προτιμάει να κάθεται σε μια γωνιά και να διαβάζει παρά να συναναστρέφεται τους συμμαθητές του. Όταν τα πράγματα ζορίζουν οικονομικά για τους γονείς της, Στεφανία και Μηνά, έρχονται στη Νάξο για να βοηθήσουν τον παππού Γαβρίλη και τη γιαγιά Κυριακή με τα ενοικιαζόμενα δωμάτια. Εκεί το κορίτσι αποκτά τη συνήθεια να πηγαίνει με το λεωφορείο από τη Χώρα στο Φλεριό, στο λιγότερο τουριστικό μέρος του νησιού και να εξομολογείται σε μια ξαπλωμένη, μισοτελειωμένη κι εγκαταλειμμένη Κόρη τη ζωή της. Οι εξερευνήσεις αυτές την κάνουν λιγότερο εσωστρεφή και ξαναφέρνουν τη χαρά στη ζωή της. Με αφορμή το γεγονός πως η Ζωή έχει κολοβό το δεξί της χέρι νιώθει ένα πρωτόγνωρο δέσιμο με το άγαλμα ενώ τα απογεύματα περνάει αξέχαστες στιγμές με τον δίδυμο αδελφό της, Αλέξη και τον φίλο του, Νικόδημο.

Αφηγηματικά, η ιστορία μάς βάζει κατευθείαν στην καθημερινότητα της οικογένειας στη Νάξο και μετά μαθαίνουμε για τους λόγους που ήρθαν κι εγκαταστάθηκαν στο νησί ενώ όταν εμφανίζεται στην κουβέντα η προγιαγιά που γλύτωσε στα οκτώ της χρόνια από την καταστροφή της Σμύρνης με διαρκή πρωθύστερα γνωρίζουμε από κοντά την οικογένεια της Θάλειας και τις δυσκολίες που βίωσε τις μαύρες μέρες του Σεπτεμβρίου του 1922, όπου η ανεμελιά και η χαρά αντικαταστάθηκαν από το αίμα και τη φρίκη. Εναλλάξ λοιπόν από τη μια βλέπουμε τα τρία παιδιά να καθαρίζουν το σπιτάκι που είχε χτίσει η προγιαγιά όταν έφτασε στη Νάξο και από την άλλη ζούμε τη λάμψη, την ομορφιά και τη χαρά της ελληνικής κοινότητας Σμύρνης, γνωρίσματα που μετά το 1919 δίνουν τη θέση τους στην αγωνία, στην αβεβαιότητα και τέλος στη σφαγή. Τι όμορφα και παραστατικά που ζωντανεύει η πανέμορφη Σμύρνη, με το Και, το τραμ, τα κλαμπ και τα ξενοδοχεία, με τους λογιών λογιών κατοίκους της! Ανέμελες και ξένοιαστες οι μέρες της μικρής Θάλειας, σκοτεινές και δυσοίωνες όμως για τους μεγάλους! Η συγγραφέας δεν ωραιοποιεί τα γεγονότα που οδήγησαν στην καταστροφή, χωρίς αυτό να σημαίνει πως καταγράφει με λεπτομέρειες τις βιαιότητες και τα έκτροπα. Με σεβασμό και αγάπη απέναντι στα παιδιά φέρνει στο φως τα σημαντικότερα γεγονότα που οδήγησαν το ελληνικό στοιχείο στον όλεθρο και τις τελευταίες μέρες της πόλης της Ιωνίας, ξεκινώντας από την απόβαση του ελληνικού στρατού τον Μάιο του 1919 και την εμφάνιση του Μουσταφά Κεμάλ ως την κατάρρευση του μετώπου. Η Μαρία Δασκαλάκη δε μεροληπτεί, αντίθετα τονίζει ξεκάθαρα πως εν καιρώ πολέμου και οι Έλληνες και οι Τούρκοι έκαναν ακρότητες, άλλωστε σ’ έναν πόλεμο δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι. Μέσα από διαλόγους και ερωταποκρίσεις των παιδιών μαθαίνουμε με συναρπαστικό τρόπο και χωρίς να κουραζόμαστε για τα σημαντικότερα γεγονότα της εποχής, για τα κίνητρα, για τα αίτια, για τις συνέπειες.

Η Νάξος πάντως δε μένει παραπονεμένη, αφού η Ζωή με τις εξερευνήσεις της μας συστήνει το νησί, τη μυθολογία και την ιστορία του, με το ηλιοβασίλεμα στην Πορτάρα να συναγωνίζεται σε ομορφιά αυτό της Σμύρνης. Τοπόσημα του νησιού, ιδιωματικές λέξεις, τα φαγητά του τόπου, μνημεία και αξιοθέατα, η Γρόττα, τα μυκηναϊκά ίχνη σε κάποια ερείπιά της, η Πόρτα του Γιαλού και η παλιά αγορά με την άναρχη ρυμοτομία της, όπου τόσο γοητευτικά χάνεσαι, η έντονη διαφορά της φασαριόζικης πόλης τη νύχτα και της ήρεμης, γαλήνιας ίδιας πόλης νωρίς το πρωί, η Τρανή Πόρτα και το κάστρο με τη Σχολή των Ουρσουλινών και την καφετέρια Άβατον, ο Μάριος στο Παλιό Βιβλιοπωλείο και τόσα άλλα σημεία του νησιού φτιάχνουν ένα υπέροχο και άκρως ρεαλιστικό φόντο, όπου γαληνεύουμε από την ένταση και την αγωνία για επιβίωση της οικογένειας της Θάλειας έναν αιώνα πριν. Η Μαρία Δασκαλάκη αποτυπώνει με ρεαλισμό τις τελευταίες μέρες της Σμύρνης και τις δένει αναπάντεχα με την ίδια πόλη που ξέρουμε σήμερα, όπου τίποτα δεν έχει μείνει ίδιο. Η φράση «Μέχρι τώρα ήξερα πως μπορεί να έχεις ένα σπίτι και να έχεις χάσει το κλειδί του. Μα τώρα κατάλαβα πως μπορεί να υπάρχουν και κλειδιά που έχουν χάσει τα σπίτια τους» (σελ. 123) είναι το έναυσμα για ένα ταξίδι που θα κλείσει παλιούς λογαριασμούς, θα ενώσει για πάντα υποθετικά αντίθετα διακείμενους λαούς και θα μου φέρει δάκρυα στα μάτια όταν μου αποκάλυψε τα μυστικά της πίσω αυλής χάρη σ’ ένα κλειδάκι.

Στο νέο της μυθιστόρημα για παιδιά από 10 ετών και πάνω η Μαρία Δασκαλάκη καταγράφει με ενάργεια και συναρπαστικές λεπτομέρειες την καταστροφή της Σμύρνης, συνδέοντάς τες με την οικογένεια ενός κοριτσιού που θα εγκατασταθεί πλέον με την οικογένειά της στη Νάξο. Το παιδί αυτό είναι η επόμενη γενιά στην οποία πρέπει να στηρίζουμε κάθε μας ελπίδα για συμφιλίωση και επούλωση πληγών και να την καθοδηγούμε σε πιο φωτεινά και ενάρετα μονοπάτια για βελτίωση των σχέσεων με τους άλλους αλλά και του εαυτού μας. Ειλικρίνεια, τρυφερότητα, σεβασμός και αγάπη για τις χαμένες πατρίδες πηγάζουν από μια παρέα παιδιών που ζουν στη Νάξο και μαθαίνουν για το πολύτιμο παρελθόν της οικογένειάς τους ενώ αβίαστα γέλια ξεσπούν με το αυτοαναφορικό κλείσιμο του ματιού στην τελευταία σελίδα!

Βιβλίο Ρόζα Παρκς: για μια θέση στον κόσμο
Συγγραφέας Χρυσάνθη Τσιαμπαλή
Εικονογράφηση Little Miss Grumpy
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα έχει πολλές λογοτεχνικές αρετές και απευθύνεται σε παιδιά προεφηβικής και εφηβικής ηλικίας, που μαθαίνουν για τους σκληρούς αγώνες που έδιναν κάποτε οι άνθρωποι για πράγματα που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα και ταυτόχρονα κατανοούν την αδικία και το λάθος στον φυλετικό ρατσισμό. Η συγγραφέας ξεκινάει από την παιδική ηλικία της Ρόζα, η οποία γεννήθηκε και μεγάλωσε την εποχή των απηνών διώξεων της Κου-Κλουξ-Κλαν κι αυτός ο φόβος τη στοίχειωνε από μικρή. Με μεγάλη προσοχή και ταυτόχρονα με συναρπαστική αφήγηση ζωντανεύει την ατμόσφαιρα και την εποχή που επικρατούσε στο Πάιν Λέβελ της Αλαμπάμα τη δεκαετία του 1920, με τα μαύρα παιδιά να πηγαίνουν σχολείο τον Νοέμβριο, αφού μέχρι τότε δούλευαν στις φυτείες, να αποφεύγουν κάθε λευκό, στους οποίους απαγορευόταν να απευθύνουν τον λόγο, πόσο μάλλον να τους αντιμιλούν και πολλά άλλα. Περιγράφονται τα κτήρια, οι δρόμοι, το σχολείο, οι φυλετικές διακρίσεις, η μουδιασμένη ατμόσφαιρα που επικρατούσε εκείνη την εποχή εκεί αλλά και ευρύτερα, πώς παρακινούσαν γονείς και δάσκαλοι τα παιδιά να μορφωθούν για να μην έχουν την τύχη των προγόνων τους, για να μεγαλώσουν ανεξάρτητα και να έχουν αυτοεκτίμηση και να στηριχτούν στις δυνάμεις τους.

Με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Ρόζα γνωρίζουμε καλύτερα τον χαρακτήρα και τις αντιλήψεις της και σταδιακά φτάνουμε στη δεκαετία του 1950, όπου η Ρόζας έχει παντρευτεί και μένει πια στο Μοντγκόμερι, θυμωμένη που η τακτική των λευκών έχει ριζώσει για τα καλά: «Πριν το καταλάβεις έβλεπες τον εαυτό σου όπως τον έβλεπαν οι λευκοί» (σελ. 41). Το κλίμα παραμένει ίδιο, γεμάτο διακρίσεις και απαξίωση, ταπεινώσεις και κακομεταχείριση. Φυσικά και υπήρξαν λευκοί που υποστηρίζανε τα δικαιώματα των μαύρων κι ας πληρώνανε το τίμημα να παραγκωνίζονται από τους ομόφυλούς τους και να χάνουν φιλίες και γνωριμίες χρόνων. Διάφορα αποσπάσματα στο κείμενο τονίζουν την ισότητα μεταξύ των ανθρώπων: «Ο χειμώνας είχε μπει στο Μοντγκόμερι ορεξάτος και δίκαιος, με χαρά πάγωνε τις μύτες και τα αυτιά όλων μας, μαύρων και λευκών» (σελ. 53) και η Ρόζα έχει γίνει πια μια γυναίκα που ανησυχεί για όσα συμβαίνουν και θέλει να κάνει κάτι γι’ αυτό.

Κι έτσι έρχεται η μοιραία 1^η Δεκεμβρίου: «Δεν είχα κανένα λόγο να σηκωθώ. Είχα κουραστεί. Δεν είχε κουραστεί το σώμα μου. Είχε κουραστεί η καρδιά μου. Είχε κουραστεί να νιώθει πως την τσιμπούν. Είχα κουραστεί να προσέχω πώς ζω» (σελ. 55). Με ενδιαφέρουσες ανατροπές, με αντικειμενικότητα, με λεπτομέρειες που δεν κουράζουν, με ζωντανούς διαλόγους καταγράφονται οι πολλές και σκληρές προσπάθειες ενημέρωσης και πειθούς με αφορμή τη δίκη της Ρόζας, αφού ο κόσμος είναι διστακτικός, υποταγμένος στη μοίρα του: «Πόσοι θα επιλέξουν να ταλαιπωρηθούν για να διεκδικήσουν κάτι που δε νιώθουν καν σίγουροι ότι τους ανήκει» (σελ. 69); Καταγράφονται βήμα προς βήμα οι κινητοποιήσεις, η δημιουργία μαχητικών ενώσεων, οι προσπάθειες του αιδεσιμότατου Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, το μποϊκοτάζ στα λεωφορεία και πολλά άλλα που έγιναν «για μια θέση»… στον κόσμο!  Στο επίμετρο βιογραφικά σημειώματα των πρωταγωνιστών και βιβλιογραφία δίνουν τις απαραίτητες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ωθούν τα παιδιά σε περαιτέρω μελέτη.

Το βιβλίο είναι κατάλληλο για παιδιά από 11 ετών και πάνω και ανήκει στη Σειρά κατανόησης και ανάγνωσης «Φρούτα», στο στάδιο «Διαβάζω μυθιστορήματα». Η σειρά «Φρούτα» είναι «μια πρώτη γεύση από το πολύχρωμο περιβόλι της λογοτεχνίας, με ελκυστική εικονογράφηση και αισθητική αρτιότητα», ταυτίζεται με το γλωσσικό επίπεδο του παιδιού και το βοηθάει να διαχειρίζεται συναισθήματα με τέτοιο τρόπο που να αγαπήσει το διάβασμα. Τα βιβλία της σειράς είναι πολύτιμα για τα παιδιά που διαβάζουν με τους γονείς αλλά και για τον δάσκαλο που μπορεί να τα συστήσει στους μαθητές του στις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης.