Βιβλίο Τριγμοί από το παρελθόν
Συγγραφέας Άνα Ζάχαρη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άνα Ζάχαρη έγραψε ένα ενδιαφέρον αστυνομικό μυθιστόρημα που αναπτύσσεται σε τρεις ξεχωριστές ιστορίες, με την Αλίκη και τα ξαδέρφια της, Μίμη και Μίκη, να κάνουν τους αυτόκλητους ντετέκτιβ με μεγάλη επιτυχία. Στα «Θαμμένα μυστικά» έχουμε το χρονικό της διερεύνησης του θανάτου της προγιαγιάς Λίνας Μερκούτη και της μαγείρισσάς της, στη «Χαμένη διαθήκη» οι τρεις φίλοι αναλαμβάνουν να εντοπίσουν κάτι τόσο πολύτιμο που κάποιοι δε διστάζουν μπροστά σε τίποτα για να το αποκτήσουν και στον «Αναμενόμενο φόνο» διαπράττεται ένα έγκλημα κυριολεκτικά «κεκλεισμένων των θυρών»! Οι τρεις αυτές ιστορίες επιπλέον δένονται αναπάντεχα και αποτελούν ένα ενιαίο χρονικό της οικογένειας Μερκούτη από τις ρίζες του απώτατου παρελθόντος ως το σήμερα, με τις φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους ιστορίες να αλληλοσυμπληρώνονται ενώ το Χρονικό που ακολουθεί τα «Θαμμένα μυστικά» είναι μια συναρπαστική καταγραφή εξελίξεων και γεγονότων που θα δεθούν με όλες τις υποθέσεις. Η συγγραφέας, μέσα από τρεις πολύ καλογραμμένες και ανατρεπτικές ιστορίες, δημιούργησε ένα αρραγές κείμενο που με εντυπωσίασε και με κράτησε σε εγρήγορση, μιας και πολλά κομμάτια του οικογενειακού παζλ τοποθετήθηκαν σε απρόσμενα σημεία ολοκληρώνοντας με τον πιο ευφάνταστο τρόπο την πλοκή.

Η Αλίκη Λασκαράτου με πρωτοπρόσωπη αφήγηση εξιστορεί τα γεγονότα και μας καλωσορίζει στο οικογενειακό σπίτι της γιαγιάς Νίνας στην Κηφισιά. Η Νίνα μετά τον θάνατό της το άφησε στον γιο της, Κωνσταντίνο, και τη γυναίκα του, Γκαλίνα, των οποίων τα παιδιά, Μίκης και Μίμη (Δήμητρα), μεγάλωσαν μαζί με την Αλίκη. Εξερευνούσαν στα μικράτα τους το σπίτι, άκουγαν και συγκρατούσαν τις ιστορίες για τα μέλη της οικογένειας, προσπαθούσαν να αναπαραστήσουν τον τόπο και τον χρόνο από κάθε αφήγηση. Η Αλίκη, ψάχνοντας κάτι χαρτιά στη σοφίτα, ανακαλύπτει έναν θησαυρό από παλιά αντικείμενα, βιβλία, χαρτιά και περιοδικά, κάτι που την ξετρελαίνει ως βιβλιοφάγος που είναι αλλά και ένα τετράδιο συνταγών. Σε αυτό κρύβεται ένα σημείωμα της μαγείρισσας της προγιαγιάς, Μαργαρίτας Ψυχούλη, η οποία τονίζει πως η κυρά της δολοφονήθηκε και δεν πέθανε από φυσικού! Η μαγείρισσα φαίνεται πως αυτοκτόνησε λίγο καιρό μετά, με σημάδια κατάθλιψης από την απώλεια της Λίνας Μερκούτη, ήταν όμως αυτή η αιτία ή δολοφονήθηκε κι εκείνη; Έτσι οι τρεις νέοι αρχίζουν να σκαλίζουν την υπόθεση.

Μέσα από συναρπαστικά γεγονότα και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες ταξιδεύουμε πίσω στη δεκαετία του 1910 και γνωρίζουμε τη Λίνα και τον Τζώρτζη Μερκούτη, αξιότιμο πολιτικό και πρώην υπουργό. Με ωραία και προσεγμένη χρήση της καθαρεύουσας στο ημερολόγιο του Τζώρτζη ζωντανεύουν περιστατικά που αναβιώνουν την εποχή του πρώτου έρωτα και του γάμου του με τη Λίνα, την καριέρα του στο Υπουργείο Στρατιωτικών, πώς ανακάλυψε ότι κάποιος από το σπίτι του έκλεψε πολύτιμα στρατιωτικά έγγραφα έναν χρόνο μετά προδίδοντας έτσι την πατρίδα, πώς αντέδρασε στον θάνατο της γυναίκας του και πολλά άλλα. Ποιος «έκρυβε τα χαρτιά στον τοίχο»; Σε ποιον τοίχο και τι γράφουν αυτά τα χαρτιά;

Μαγείρισσα, σοφέρ, δύο καμαριέρηδες, κηπουρός, γκουβερνάντα και ο αδερφός του Τζώρτζη, Τίμος, που γύρισε από το Παρίσι όπου σκορπούσε την περιουσία που του άφησε ο πατέρας του είναι οι βασικοί ύποπτοι για τον θάνατο της εγκύου Λίνας. Ταυτόχρονα, ζωντανεύει μια πανέμορφη Αθήνα, με τους κήπους της, με τις δεξιώσεις της, με την έντονη κοινωνική ζωή, με την άφιξη του δευτερότοκου γιου του βασιλιά, Γεωργίου, Ύπατου Αρμοστή της Κρήτης, που αναστατώνει τα σαλόνια κ. ά. Οι σχέσεις του Τζώρτζη με τον άσωτο αδελφό του, οι κρίσεις του για την πολιτική και στρατιωτική κατάσταση της εποχής, ο διορισμός του ως υπουργός εν όψει των Βαλκανικών πολέμων, οι δυο κόρες που απέκτησε, ο χαρούμενος κι ευτυχισμένος μικρόκοσμος στη βίλα τους στην Κηφισιά, τα πρόσωπα που έβλεπε η Μαργαρίτα σε άσχετες στιγμές σε άκαιρους χώρους είναι μικρές λεπτομέρειες που συμπληρώνουν ένα παζλ γεμάτο μυστήριο και υποψίες ενώ ξεπηδά η αστική τάξη των αρχών του 20ού αιώνα, τα τραπεζώματα, τα μεγάλα ονόματα που θεωρούνται ανυπόληπτα και δεν έχουν βλάψει ποτέ κανέναν αλλά στα κρυφά διαπράττουν σκάνδαλα κλπ.

Μου άρεσαν πολύ οι χαρακτήρες των νέων παιδιών και ειδικά η Αλίκη, η οποία, αν και γόνος αστικής οικογένειας, με σχετική οικονομική άνεση, είναι καταδεκτική και καθόλου υπεροπτική, ο λόγος της και ο τρόπος σκέψης της σχεδόν «λαϊκός», ενώ το ίδιο συμπεριφέρονται και τα ξαδέλφια της. Ίσως με αυτήν την επιλογή η συγγραφέας δείχνει πώς αλλάζουν οι γενιές και οι εποχές και κυρίως πως οι επίγονοι και οι απόγονοι στρέφουν την πλάτη τους σε όλο αυτόν τον καθωσπρεπισμό και το πρωτόκολλο, ανούσιες λεπτομέρειες που, παρ’ όλ’ αυτά, διατηρήθηκαν για καιρό. Λέει μάλιστα χαρακτηριστικά ο Μίκης: «Κι εμείς αν δε μέναμε στο ίδιο σπίτι, σιγά μην ήξερε ο ένας τι κάνει ο άλλος»! (σελ. 36). Αυτό το διακριτικό και φίνο χιούμορ ελαφραίνει σε αρκετά σημεία το σασπένς είτε με εκφράσεις όπως «είχανε του κερατά τα τρεχάματα» είτε με ξεκαρδιστικές ατάκες όπως «-Αυτός ο Βαγγέλης μια χαρά παιδί είναι. Άμα δεν τον θες εσύ, πες το ν’ απλώσω δίχτυα» (σελ. 41) είτε με σαρκασμό: «-Αχ, πουλάκι μου, (δεν μπορεί, θα φτερώσω καμιά ώρα)…» (σελ. 92).

Οι επόμενες δύο υποθέσεις δεν υπολείπονται σε κάτι ως προς την αγωνία, την ένταση και το σασπένς. Στη «Χαμένη διαθήκη», ο Δημήτρης, φίλος της Αλίκης από τη Φιλοσοφική, της αναθέτει να βρει τη χαμένη διαθήκη του προπάππου του. Οι έρευνες της Αλίκης την οδηγούν στη Σύμη, όπου κάποιος διαρρηγνύει το πατρικό του φίλου της, ενισχύοντας την πεποίθησή της πως η διαθήκη υπήρξε και πως κάποιος ψάχνει κάτι πολύτιμο. Βοηθοί της στη νέα αυτή έρευνα είναι φυσικά τα ξαδέλφια της, Μίκης και Μίμη. Θα λύσουν άραγε τα αινίγματα που θα βρουν γραμμένα σε απρόσμενα σημεία; Τι συνέβη στη Σύμη του 1942; Είναι μια ακόμη πιο συναρπαστική από την πρώτη ιστορία που μας ταξιδεύει στην αρχαιότητα, στις σκοτεινές στοές της Μασονίας, στην εποχή του αμφιλεγόμενου Καλλιόστρο και, γιατί όχι, στο σήμερα, στην οικογένεια Μερκούτη που δένεται απρόσμενα με τις εξελίξεις στη Σύμη. Η συγγραφέας καταφέρνει με επιδεξιότητα να αναπαραστήσει τις τόσο διαφορετικές μεταξύ τους εποχές (αρχαιότητα, μεσαίωνα, Τουρκοκρατία) και τόπους (Ιταλία, Σκωτία, Μεσολόγγι) και να ενώσει αναπάντεχα τους εκάστοτε πρωταγωνιστές σ’ ένα μεγάλο μυστικό που πρέπει να προφυλαχθεί από κακόβουλα χέρια και μυαλά.

Τέλος, «Η χαμένη διαθήκη» ακολουθεί το απαραίτητο και εξίσου συναρπαστικό Χρονικό, χάρη στο οποίο μαθαίνουμε, μέσα από μυθιστορηματικά δοσμένα περιστατικά, πολλές πτυχές της οικογένειας Μερκούτη, από τον πρώτο πρόγονο στην Ενετοκρατία ως το παρόν. Έτσι γνωρίζουμε καλύτερα τις καταβολές του Τζώρτζη Μερκούτη και τη δημόσια και ιδιωτική στάση του μετά την οικογενειακή τραγωδία, καθώς και για τις τύχες των θυγατέρων του, Ευγενίας ή Νίνας και Ελισάβετ (ή Έλης) και των απογόνων τους. Όλο αυτό το βάρος των πληροφοριών υπαναχωρεί με τον «Αναμενόμενο φόνο», μια πιο λιτή και απλή μα δύσκολη υπόθεση. Εδώ έχουμε έναν φόνο που διαπράττεται κεκλεισμένων των θυρών, μιας και το θύμα βρίσκεται δολοφονημένο σ’ ένα κλειδωμένο σπίτι χωρίς ίχνη παραβίασης, εισόδου και εξόδου. Συγγενής του θύματος είναι ένας καλός φίλος των δίδυμων Μίκη και Μίμης κι έτσι ξεκινούν τις έρευνες. Η νεκρή ήταν μια γυναίκα παράξενη, ιδιότροπη, όλοι οι γείτονες που γνωρίζουν οι τρεις νέοι δεν έχουν να πουν καλά λόγια για κείνη ενώ λέγεται πως αγόρασε το σπίτι κοψοχρονιά πετώντας έξω τον προηγούμενο ιδιοκτήτη του που δεν πρόλαβε να πάρει τα πράγματά του και της τα απαιτούσε! Τη σκότωσε ο ταλαιπωρημένος από τη συμπεριφορά άντρας της, ο προηγούμενος ιδιοκτήτης ή κάποιος άλλος;

Οι «Τριγμοί από το παρελθόν» είναι ένα μυθιστόρημα-πρόκληση, το οποίο ο αναγνώστης μπορεί να το αντιμετωπίσει σαν τρία εκτεταμένα διηγήματα και να διαβάζει όσο και ως όπου θέλει αλλά συνδέονται μεταξύ τους πολύ στενά και συγκροτούν ένα ενιαίο στην ουσία κείμενο, εξ ου και δεν μπορεί να παραλείψει κάποια από αυτές ή να τις διαβάσει με σειρά άλλη από αυτήν που παρατίθενται. Επιπλέον, η κάθε μια από αυτές μέσα σε λίγο σχετικά αριθμό σελίδων καταφέρνει να στήσει ένα υπέροχο και διαφορετικό κάθε φορά ιστορικό υπόβαθρο ενώ η συγγραφέας δε διστάζει να ταξιδεύει τον αναγνώστη από το χτες στο σήμερα, πιο μακριά στο απώτερο παρελθόν, να τον ξαναφέρνει κάπου κοντά για να τον τραβήξει στο σήμερα κι όλα αυτά με τρόπο που δεν κουράζει και δεν μπερδεύει. Η Ικαρία και η Σύμη στήνονται προσεγμένα, με το ντόπιο χρώμα τους, με την αληθινή και αυθεντική τους ταυτότητα, με την ντοπιολαλιά τους, βοηθώντας με τον τρόπο τους στη διερεύνηση των υποθέσεων. Το σασπένς και η αγωνία χτυπούν κόκκινο και στα τρία κείμενα, τα μυστήρια είναι διαφορετικά και ποικίλα, το ταξίδι κάθε φορά και πιο εθιστικό! Ένα πρωτότυπο και διαφορετικό αστυνομικό μυθιστόρημα που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Βιβλίο Μέχρι το πέμπτο σκαλοπάτι 
Συγγραφέας Τζίνα Ψάρρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πένα της κυρίας Τζίνας Ψάρρη ήταν μια έκπληξη για μένα! Διάλεξε να αφηγηθεί μια ιστορία για μια γυναίκα που δε διστάζει να ξεγυμνωθεί μπροστά στον αναγνώστη, να δείξει από μόνη της τα λάθη της και τους εγωισμούς της και ήταν τέτοια η ροή του κειμένου που με παρέσυρε. Άλλαξα πολλές εκφράσεις όσο το διάβαζα και μεταπήδαγα από το ένα συναίσθημα στο άλλο: χαρά, έκπληξη, θυμό, απελπισία, αμφιβολία, οργή. Η Χριστίνα είναι μια γυναίκα που έχασε την καλύτερή της φίλη επειδή προτίμησε τον πρώτο της έρωτα, τον Βασίλη, τον παντρεύτηκε κι άρχισε μέρα τη μέρα να καταστρέφεται, να αλλοιώνεται ως χαρακτήρας και να τσαλαπατά τα θέλω και την αξιοπρέπειά της. Με μαεστρία η συγγραφέας καταφέρνει να με κρατήσει σε μια ιστορία που σίγουρα έχω διαβάσει και σε άλλα βιβλία, να με βοηθήσει να καταλάβω τον ψυχισμό αυτής της ηρωίδας και να είμαι στο πλάι της και για τα καλά και για τα άσχημα και να μου δώσει την απάντηση στο μεγάλο γιατί που αναδύεται πίσω από τις λέξεις.

Ο γάμος της Χριστίνας και του Βασίλη κλυδωνίζεται σχεδόν από την αρχή. Είναι ολοφάνερο πως ο σύζυγος πετάει από κανάρα σε κανάρα όμως η ιστορία της ηρωίδας ξεδιπλώνεται ακριβοδίκαια. Ένιωσα πως δεν αφορά την ιστορία μιας κακόμοιρης μεσοαστής που είναι θεόχαζη και εύπιστη, ούτε όμως και μιας γυναίκας που εθελοτυφλεί είτε από φόβο (πού να πάω τώρα μόνη μου με ένα διαζύγιο) είτε από ελπίδα (άντρας είναι, θα γυρίσει). Όχι, η Χριστίνα είναι μια γυναίκα αληθινή, εύθραυστη, φοβισμένη, γεμάτη αγωνία και απορίες για τα αίτια της συμπεριφοράς του άντρα της. Γι’ αυτό και ήθελα να χαστουκίσω την ερωμένη που είχε το θράσος να γυρίσει να της πει: «Θα στον είχα ήδη πάρει αν δε σε λυπόμουν» (σελ. 134). Υποτάσσεται λόγω διπλωματίας και όχι φόβου και όταν χρειάζεται, δηλαδή όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι, υψώνει το ανάστημά της τόσο όσο χρειάζεται για να κερδίζει μικρές μάχες, όχι τον ίδιο τον πόλεμο. Όπως λέει χαρακτηριστικά: «Ξόδευα τον εαυτό μου σ’ αυτά που δε χρειάζονταν και τελικά δεν έφτασα σ’ αυτά που έπρεπε» (σελ. 28). Στα θετικά της αφήγησης είναι η εναλλαγή του ενεστώτα διαρκείας (προσδίδει ταχύτητα, γρηγοράδα, γεννάει αγωνία για τη συνέχεια και δίνει ζωντάνια στην αφήγηση) με τον στιγμιαίο ενεστώτα. Από την άλλη, οι εκτεταμένες και μεγάλες παράγραφοι με άγχωσαν αρκετά.

Από την άλλη ο Βασίλης μου φάνηκε πολύ ψεύτικος για να ανήκει στη σημερινή εποχή: μισογύνης, είρων, «τα-ξέρω-και-τα-ταράζω-όλα» (ευγενικό το ρήμα «ταράζω»), εγωπαθής και φυσικά θρασύδειλος. Απλώς οι απόψεις του, η συμπεριφορά του απέναντι στη γυναίκα του, δε μου ταίριαζαν με τη σημερινή εποχή. Και φυσικά η Χριστίνα, ως άνθρωπος που είναι, αμέσως στρέφεται στην ελπίδα ενός παιδιού για να βελτιωθούν τα πράγματα και βεβαίως οι καταστάσεις χειροτερεύουν.

Το μυθιστόρημα με κράτησε ως το έβδομο κεφάλαιο. Σε εκείνο το σημείο η Χριστίνα γνωρίζει έναν αληθινό, ουσιαστικό έρωτα, τον Αντώνη, που τη βοηθάει να στηριχτεί στα πόδια της και να προσθέσει νέα εμπόδια και να κρεμάσει νέες κουρτίνες μπροστά στα μάτια της, μιας κι επιμένει και βασίζεται ακόμη στον γάμο της με τον Βασίλη. Εκεί παραδέχομαι πως προσπέρναγα τις σελίδες, μιας και η συγγραφέας έπρεπε να δείξει πώς και πότε ωρίμασε αυτή η αγάπη με ρομαντικά σκηνικά (που ποτέ δε με κέρδιζαν) αλλά και τραγικές σκηνές. Δυστυχώς, παρ’ όλο που ο έρωτας αυτός φάνηκε ως σωτηρία στα μάτια μου, η συγγραφέας προτίμησε να τον δυσκολέψει και να τον προκαλέσει με καταστάσεις που έφεραν στην επιφάνεια τα αληθινά αισθήματα του Αντώνη και, ναι, δυστυχώς, έχει ακριβώς τις ίδιες αντιλήψεις και τον ίδιο χαρακτήρα με τον Βασίλη!Ένιωσα δηλαδή σα να διάβαζα από την αρχή τις περιπέτειες της πρωταγωνίστριας, για να μην αναφέρω ξανά το γεγονός πως δυο «γουρούνια» είναι πολλά στον στάβλο του σήμερα. Πώς θα αντιδράσει λοιπόν η Χριστίνα μπροστά στις επιλογές της; Θα διαλέξει κάποιον από τους δύο; Πώς θα προστατέψει τον εαυτό της και κυρίως την κόρη της από αυτό το μπέρδεμα; Θα βρει ανθρώπους στο πλάι της να τη βοηθήσουν και να τη σώσουν; Τι συνέβη λοιπόν που την ανάγκασε να καταφύγει μακριά από όλους και απ’ όλα; Κρύβεται ή θέλει να αρχίσει από την αρχή;

Το μυθιστόρημα «Μέχρι το πέμπτο σκαλοπάτι» είναι ένα τρυφερό και σκληρό βιβλίο για τη γυναίκα που ωριμάζει μέσα από τα λάθη της και πρέπει να βρει τις λύσεις εντός της, πολύ πολύ βαθιά, χωρίς να φοβηθεί να κοιτάξει κατάματα την αλήθεια. Η γραφή είναι ρεαλιστική, οι καταστάσεις θα φανούν οικείες σε πολλούς, όμως η επανάληψη των ίδιων αρνητικών χαρακτηριστικών σε δύο διαφορετικούς άντρες κάπου με κούρασε και έχασε πόντους από την εκτίμησή μου. Παρ’ όλ’ αυτά η κυρία Ψάρρη είμαι σίγουρος πως θα επιστρέψει με μια νέα, εξίσου συγκλονιστική ιστορία που θα χαρώ να τη διαβάσω. Στα συν το όμορφο εξώφυλλο, δημιουργία της Μαίρης Σταματοπούλου.

Βιβλίο Ο μεγάλος παραμυθάς 
Συγγραφέας Γιώργος Κατσούλας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο είναι περισσότερο μια ενδοσκόπηση στον ψυχισμό του άντρα-συγγραφέα, του πατέρα και του ίδιου του συγγραφέα. Είναι ένα κείμενο με πολλές φιλοσοφικές, ψυχολογικές και κοινωνιολογικές αναζητήσεις και απόψεις, γραμμένες στρωτά και δοσμένες με τον τρόπο που μόνο ο Γιώργος Κατσούλας ξέρει. Το βιβλίο θα έλεγα ότι απευθύνεται σε όσους θέλουν να διαβάσουν κάτι διαφορετικό, λίγο πιο στατικό αλλά απόλυτα ακριβές και αληθινό. Υπάρχουν ανατροπές στην αφήγηση ενώ η σχέση πατέρα και γιου ξετυλίγεται με τρυφερότητα και μου χάρισε στιγμές συγκίνησης. Μόνο που ένιωθα αρκετές φορές πως ο συγγραφέας παρασύρθηκε και αφέθηκε να επιχειρηματολογήσει εκτενέστατα απέναντι στις συνθήκες της σημερινής κατάστασης στη λογοτεχνία και στην κοινωνία γενικότερα. Στηλιτεύονται συνθήκες και πράγματα που γνωρίζει ο μέσος αναγνώστης και πολίτης με μια στάση ζωής και μια αντίληψη του γράφοντος που σε αρκετά σημεία με βρήκε απόλυτα σύμφωνο. Οι μεγάλες παράγραφοι όμως, οι βωμολοχίες σε ορισμένα σημεία και το βάρος που δίνεται στα αισθήματα και τις, δυστυχώς υποκειμενικές, απόψεις ίσως κουράσουν ή αποθαρρύνουν τη συνέχιση της ανάγνωσης.

Από την άλλη δεν μπορώ να προσπεράσω σημαντικές παρατηρήσεις όπως αυτήν: «Τώρα τα παιδιά μας μαθαίνουν συγγραφή όχι για να προβληματίσουν τον κόσμο, όχι για να τον κάνουν να θυμηθεί αλλά για να ξεχάσει» (σελ. 38). Επίσης, ο συγγραφέας εστίασε σε κάτι πλέον αγνοημένο: κάποτε ο κόσμος ακολουθούσε μια τελετουργία είτε για να ακούσει έναν δίσκο είτε για να δει μια ταινία κλπ. Με τον δίσκο π. χ. ασχολιόσουν αρκετά πριν τον βάλεις στο πικ-απ αλλά και μετά, η ταινία είχε διακεκριμένα στάδια ενώ μια οβερτούρα σε καλωσόριζε στο σύμπαν που θα παρακολουθήσεις. Από την άλλη, ο Γιώργος Κατσούλας στηλιτεύει το εύκολο χρήμα, την έντονη προβολή εφήμερων ινδαλμάτων που μεταλαμπαδεύουν στους νέους την ευτελή αξία του εφήμερου και πολλά άλλα. Λύση σε όλα αυτά υπάρχει; Ναι και δίνεται πολύ σωστά και όχι «δασκαλίστικα».

«Ο μεγάλος παραμυθάς» είναι μια ενδοσκόπηση του αναγνώστη στον κόσμο του γράφοντος, με τον οποίο θα ταυτιστεί σε αρκετά σημεία. Παρ’ όλ’ αυτά, το συστήνω κυρίως στους φανατικούς του συγγραφέα ενώ για όσους δε γνωρίζουν τον συγγραφέα, «Το πιόνι απέναντι στον βασιλιά» είναι ένα καλό εφαλτήριο, οπότε θα έρθουν τρέχοντας να διαβάσουν και αυτό!

Βιβλίο Τέσσερις εποχές
Συγγραφέας Άνα Ζάχαρη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία και ο ναυτικός σύζυγος, ο Περικλής. Η Έφη και ο Μάρκος, ένας υπέροχος έρωτας που πλέχτηκε χάρη στον Περικλή. Ο Άρης και η Ειρήνη, ένα αποπαίδι από μετανάστες γονείς στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Αυτοί οι άνθρωποι μας συστήνονται μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος και ξεδιπλώνουν τις ζωές τους και τα αισθήματά τους περιτριγυρισμένοι από πολλούς και ενδιαφέροντες δεύτερους ρόλους. Η συγγραφέας επιλέγει να μην ακολουθήσει τη γραμμική αφήγηση αλλά να γεμίσει το κείμενο με πρωθύστερα, όχι για να μπερδέψει τον αναγνώστη αλλά για να του εξηγήσει καλύτερα, να τον τοποθετήσει ορθότερα στα πώς και τα γιατί των χαρακτήρων. Πώς σκύβει με αγάπη η μάνα πάνω από το παιδί για να λύσουν μαζί τις ασκήσεις για την επόμενη μέρα, χωρίς όμως να δίνει ξερές τις απαντήσεις αλλά βάζοντας το σποράκι της να σκεφτεί, να αναλογιστεί, να ψάξει; Ακριβώς το ίδιο αγάπησε και η κυρία Ζάχαρη τον αναγνώστη και του χάρισε αυτήν την ιστορία.

Λέξεις-κεντίδια, φράσεις-κόσμημα, παράγραφοι-αραβουργήματα σχηματίζουν αργά και μεθοδικά έναν μικρόκοσμο που επηρεάστηκε από τη λαίλαπα της Ιστορίας, έδρασε ανάλογα με τον υποκειμενικό αλλά καθαρά προσωπικό τρόπο σκέψης του, τιμωρήθηκε, όμως και αρίστεψε. Η κυρία Ζάχαρη κρατά ακριβοδίκαια τη ζυγαριά του χωροχρόνου πάνω από τα κεφάλια της οικογένειας του Άρη, της Έφης και της Μαρίας και δε γέμισε ασφυκτικά το μυθιστόρημα με ιστορικές λεπτομέρειες που να κουράσουν και να απομακρύνουν το μυαλό του αναγνώστη από τη νοστιμάδα της αφήγησης και τη γλύκα των ευττυχισμένων τους και δύσκολων στιγμών. Ένα άλλο προτέρημα της γραφής είναι το γεγονός ότι, σαν καλοκουρδισμένη θεατρική παράσταση, φωτίζονται κατά τόπους περιστατικά των ζωών και της καθημερινότητας, χωρίς πεισματική επιμονή στην ώρα και τη στιγμή. Επιλέγονται γεγονότα που στήνονται σε ατσάλινα πόδια και κρατιούνται χέρι χέρι με άλλα, μόνο και μόνο για να αφήνουν τον αέρα να περνά ανάμεσά τους χωρίς να διαλύεται αυτό το πλασματικό σύμπαν.

1925-1926: το καλοκαίρι. Περίοδος συγκομιδής για το μέλλον των πρωταγωνιστών, οι οποίοι θερίζουν με το δρεπάνι της προσωπικότητάς τους τα νόστιμα σπαρτά του έρωτα, τα τοποθετούν στο αλώνι της αγάπης σε θημωνιές κι αρχίζουν το κοπιαστικό αλώνισμα της συγκατοίκησης και το λίχνισμα της καθημερινότητας. 1932-1933: το φθινόπωρο. Περίοδος σποράς με την τεκνοποιία, όπου ο καθένας φτιάχνει το χωράφι της ζωής του, το οργώνει με τις εμπειρίες του, ποτίζει με το νερό της αγάπης τα δικά του σπόρια και περιμένει να βλαστήσουν, παρακαλώντας για την καλοκαιρία της μοίρας του. 1943-1944: ο χειμώνας. Η πιο δύσκολη περίοδος, γεμάτη εκπλήξεις, αναποδιές, ανατροπές, δυσάρεστα και ευχάριστα. 1952-1953: η άνοιξη και η χαρά της συγκομιδής, η περίοδος του απολογισμού των προηγούμενων εργασιών και προετοιμασία για τις εργασίες του καλοκαιριού. Ένας αέναος κύκλος, όπως και η ιστορία που διάλεξε να μας αφηγηθεί η συγγραφέας.

Η ιστορία μιας οικογένειας λοιπόν που παρομοιάζεται με τις τέσσερις εποχές του χρόνου, μια όμορφη ιστορία γραμμένη τελείως διαφορετικά από ό,τι έχω διαβάσει ως τώρα, όπου ακόμη και μέσα σε μια παράγραφο εκτυλίσσεται μια ολόκληρη σκηνή, με φοβερή δύναμη παραστατικότητας γεγονότων και δράσεων, παρομοιώσεις, μηνύματα, συναισθήματα, όλα αυστηρά τοποθετημένα στην κατάλληλη θέση και με την ιδανική έκταση. Τίποτα περιττό, τίποτα κουραστικό. Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί από όλους!

Βιβλίο Οι Αύγουστοι
Συγγραφέας Αντιγόνη Σώρρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλογραμμένο, λυρικό, ποιητικό, ρομαντικό, αληθινό και άμεσο. «Πάρε μου το Ρομάντσο γυρνώντας!», φωνάζει η γιαγιά. «Ελάτε να πιείτε έναν καφέ και να φάτε ένα γλυκό για τα καλωσορίσματα». «Καλέ, μην της ανοίγεις κουβέντα, μέχρι το βράδυ θα το έχει μάθει όλο το χωριό». «Εγώ δε χαμπαριάζω, είμαι τσουκάλι ασκέπαστο και τα λέω χύμα». Οι άντρες στην ψαριά και οι γυναίκες στα νοικοκυριά. Εικόνες, ήθη και νοοτροπία μιας εποχής μακρινής και κατ’ ελάχιστον ξεχασμένης. Συγκινήθηκα με τις εικόνες που ανέδιδαν οι περιγραφές των ανθρώπων, του τόπου, οι αλλαγές ενός νησιώτη όταν φτάνει στην πρωτεύουσα και τόσα άλλα.

Λέξεις μαγικές, με δύναμη, μεστές, ρεαλιστικές και σκληρές, κρύβουν ψέματα, κρύβουν αλήθειες, κρύβουν ανατροπές. Και η Αντριάννα να πολεμάει με τους Αύγουστους της ζωής της, που όλοι τους κι από κάποιον της έχουν στερήσει. Λίγο κοφτό και βιαστικό το τέλος του βιβλίου αλλά το κείμενο εν συνόλω με παρέσυρε και δε με πείραξε και τόσο πολύ.

Με αυτό που θύμωσα είναι η έλλειψη επιμέλειας στο βιβλίο. Ασυνταξίες, λάθη, παροράματα, ένα σωρό ατοπήματα που δυστυχώς με αποπροσανατόλισαν και δεν ξεδίψασα από τους χυμούς της σκέψης της συγγραφέως, γιατί ακριβώς το κείμενο είναι αφρόντιστο κι αχτένιστο, σαν αγουροξυπνημένη μεγαλοκυρά. Μακάρι οι εκδόσεις να καταλάβουν τι θησαυρό κρατούν στα χέρια τους και να σκύψουν από πάνω με την προσοχή, την αγάπη και τη φροντίδα που του αξίζει, γιατί αυτό το βιβλίο θα ήθελα να το διαβάσουν κι άλλοι αναγνώστες.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

(όταν βγάζουν στο εορταστικό τραπέζι τον κόκορα της αυλής σφαγμένο με χυλοπίτες, η καλεσμένη αντιδράει με άσχημο τρόπο) «-Μη μου πεις πως δεν έχεις ξαναφάει κόκορα… – Ποτέ!…Ούτε κόκορα ούτε άλλο ζωντανό που να το έχω δει! – Έλα Βαγγελίστρα μου!…Της τα συσταίνουν τα ζώα;» (σελ. 18).

«Με τις γειτόνισσες ευτυχώς κόψαμε την κουβέντα μαχαίρι…Έπρεπε να το κόβεις μαχαίρι γιατί η ανάκριση γινόταν με τόση μαεστρία και ό,τι έλεγες το γκάστρωναν και μέχρι να το γεννήσουν είχαν βγάλει σαράντα εκδοχές και είκοσι υπονοούμενα» (σελ. 29).

«Έκρυβε τα σκ…του μαζί μ- αυτά που θεωρούσε βρωμιές των άλλων. Στο τέλος τα παράχωσε για να μη φαίνονται αλλά η βρώμα τον εκδικήθηκε» (σελ. 89).

«Ο καθένας κουβαλά ένα σεντόνι. Μην τον ξεσκεπάσεις. Θα τον έχεις παραδώσει στο στόμα των λύκων» (σελ. 109).

«Πώς μπλέξαμε σ’ αυτό το γαϊτανάκι που μας έμπλεξε με τις κορδέλες του; Ένα χρώμα κρατά ο καθένας μας που ενώνουν στο σκούρο της κορυφής» (σελ. 129).

Βιβλίο Κρυφές ανάσες
Συγγραφέας Κατερίνα Σωπύλη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας έχει εξαιρετική δύναμη και πλούσιο λεξιλόγιο. Ξέρει να διαχειρίζεται σωστά την ιστορία της και μου χάρισε ένα μυθιστόρημα πλούσιο σε εικόνες και περιστατικά, το οποίο δε δίστασε να ξεδιπλώσει από το πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα. Τα πρόσωπά της είναι άνθρωποι που δεν αντέχουν το βάρος των μυστικών, χαρακτήρες που ακουμπούν στην τρέλα και προχωρούν σε απονεννοημένες πράξεις, άντρες και γυναίκες που συναντούν κλειστές πόρτες και λαθρακούνε κρυφές ανάσες.

Απόλαυσα λέξη προς λέξη το δυνατό κείμενο, αγκάλιασα με τρυφερότητα τους αδύναμους, απομακρύνθηκα ξεφυσώντας από τους κακούς και λυτρώθηκα από το δίκαιο τέλος. Η κλιμάκωση της πλοκής ήταν διαρκής και τα γεγονότα που συνέβαιναν γίνονταν σε λογική στιγμή. Η ιστορία δεν είχε ακρότητες, αντίθετα ήταν γνήσιο δείγμα της ανθρώπινης ψυχολογίας και υπόστασης και μου έδειξε πως δεν υπάρχουν μόνο δυνατοί άνθρωποι αλλά και κλαράκια στον άνεμο της ζωής που αγκιστρώνονται στην τρέλα και δεν ξεκολλάνε με τίποτα. Πιστεύω ειλικρινά στην πένα της κυρίας Σωπύλη, γιατί ξέρει να ενορχηστρώνει με τις κατάλληλες λέξεις την ιστορία της και να τη φωτίζει σωστά και καίρια, αφήνοντας τον αναγνώστη με τέτοια αγωνία για τη συνέχεια. που ακόμα και τα όποια τυπογραφικά και ορθογραφικά λάθη δεν αποσπούν την προσοχή του αναγνώστη.

Κάποιες λεκτικές επαναλήψεις, κάποιοι άτονοι διάλογοι κι ορισμένα σημεία όπου η ιστορία μού φάνηκε χωρίς δύναμη κι ενέργεια, αποτελούν  λεπτομέρειες, αλλά αφενός μεν δε θα υπήρχαν αν η φροντίδα του κειμένου είχε πραγματοποιηθεί από έναν έμπειρο επιμελητή, αφετέρου  δε δεν μειώνουν καθόλου την αξία του βιβλίου και της συγγραφέως. Το αντίθετο μάλιστα, μας δείχνουν τις ικανότητες της κυρίας Σωπύλη και το πόσο ώριμη είναι η γραφή της.

Η πολυεπίπεδη ιστορία δε χάθηκε ούτε αποπροσανατολίστηκε στιγμή, άρα η συγγραφέας έχει τον έλεγχο. Οι χαρακτήρες είναι ολοκληρωμένοι άρα γνωρίζει πού να βάζει την αρχή και το τέλος. Η πλοκή εκτυλίσσεται με διαδοχικές γενιές πρωταγωνιστών στην πορεία του χρόνου αλλά δε χάνεται η μπάλα, επομένως η συγγραφέας ξέρει με ποιους έχει να κάνει και βάζει τα δυνατά της να μας πει την ιστορία τους. Μια φροντισμένη επιμέλεια όμως θα περιόριζε κάποιες λεκτικές επαναλήψεις, κάποιους άτονους διαλόγους, θα μορφοποιούσε αλλιώς κάποιες καίριες σκηνές κλπ.

Το βιβλίο συνοδεύεται από cd με δύο τραγούδια που ντύνουν με πρωτότυπο τρόπο την τραγική ιστορία της Πότας. Η δυνατή, βροντώδης, δωρική ενορχήστρωση του μουσικοσυνθέτη Νάσου Κονίτσα αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα για την ανάγνωση του βιβλίου. Έχοντας φτάσει στο λυτρωτικό τέλος και κρατώντας το χέρι της Πότας που αποζητά την αγάπη με λάθος τρόπο, συγκινήθηκα ακούγοντας συνολικά μέσα από τα τραγούδια τις εικόνες που μου δημιουργήθηκαν και τις λέξεις που με συντρόφεψαν. Μια υπέροχη συγγραφέας μόλις ξεκινά την πορεία της. Ανακαλύψτε την!

Βιβλίο Οι ζώνες της φωτιάς
Συγγραφέας Γιάννης Δημάς
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία ξεκινάει όταν ο Αλέξανδρος Σιδέρης, Είλωτας 17 ετών, επισκέπτεται το Κέντρο για μια συναλλαγή του με το Μέγαρο Αφθονίας (οι παλιοί το ξέρουν ως Υπουργείο Οικονομίας). Η αυτοκτονία μιας δασκάλας που τινάζεται στον αέρα, είναι η αρχή μιας μεγάλης επανάστασης κατά της σκλαβιάς και της υποτέλειας. Θα πετύχει; Ποιοι κρύβονται από πίσω και τι θέλουν από τον Αλέξανδρο; Ως πού μπορεί να φαντασία η φαντασία του κυρίου Δημά και τι μηνύματα μπορεί να περάσει ένα υπέροχο, καλογραμμένο βιβλίο επιστημονικής φαντασίας, γεμάτο συναισθήματα, ανατροπές, περιπέτεια και άφθονη δράση;

Ο κόσμος που έχτισε ο κύριος Δημάς είναι άρτια δομημένος. Με αχαλίνωτη φαντασία και τιθασευμένη πένα παρουσίασε μια Ελλάδα αγνώριστη, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες ακραίες, απότοκες όμως μιας κατάστασης που ήδη γνωρίζουμε και κάποιων γεγονότων που απευχόμαστε να ζήσουμε. Η Νέα Ελλάδα είναι χωρισμένη σε περιφέρειες κι αυτές οι περιφέρειες προσφέρουν στο κέντρο τα πάντα σε τρόφιμα και ενέργεια. Κάποια γενικά χαρακτηριστικά τόπων, όπως η παραγωγή ελαιόλαδου, τα λιγνιτωρυχεία, η τουριστική αξιοποίηση, η ρακή στην Ύψιλον αλλά και η ζιβανία στην Ωμέγα υποδεικνύουν τα μέρη όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα (πρωτότυπη η σκέψη να ενταχθεί και η Κύπρος στον μελλοντικό χώρο της Ελλάδας).

Η κοινωνική διαστρωμάτωση περιλαμβάνει τους Ομοίους (ευκατάστατοι, απόγονοι των πρώτων υποστηρικτών του καθεστώτος, οι μόνοι με πολιτικά δικαιώματα στη χώρα, ζουν εκκεντρικά και με χλιδή, αγνοούν τη φτώχεια και την καταπίεση των Ειλώτων), τους Είλωτες (οι σκλάβοι, απόγονοι των αντιστασιακών και ελάχιστοι αλλοδαποί, που έχουν αναλάβει τις βαριές δουλειές, όπως γεωργία, εργοστάσια, ναυπηγεία, ορυχεία, εργάζονται για μισθούς πείνας, πληρώνονται με νόμισμα διαφορετικό από των Ομοίων και υποτιμημένο) και τους Νεοδαμώδεις («προνομιούχοι» είλωτες, ζουν με τους Ομοίους, δεν επιστρέφουν ποτέ ξανά στις οικογένειές τους, δουλεύουν ως υπηρέτες, ευνουχίζονται και μετατρέπονται χειρουργικά σε άφωνο, σιωπηλό πλήθος, όμως οι οικογένειές τους δέχονται δωρεάν ποσότητες τροφίμων από το κράτος σε αναγνώριση των υπηρεσιών τους). Όλο αυτό το σύστημα το κρατούν σε τάξη οι Προστάτες.

Μέσα σε αυτήν την κοινωνία λοιπόν ζει η οικογένεια του Αλέξανδρου, με τις δυσκολίες της καθημερινότητας, την έντονη πείνα, τις κακουχίες, την κουτοπονηριά της επιβίωσης. Με αρκετά ικανοποιητικό τρόπο ο συγγραφέας αναπτύσσει τη θεωρία του, τον μικρόκοσμο στον οποίο καλεί τους χαρακτήρες του να δράσουν και να επαναστατήσουν, τη σταδιακή εναντίωσή τους στο καθεστώς με την προτροπή των επαναστατών που καιρό τώρα οργανώνανε μυστικά τα σχέδιά τους για την απελευθέρωση της Νέας Ελλάδας. Το κείμενο έχει ένταση, νεύρο, ανατροπές και εξελίξεις. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση που όταν ξεκινάει η επανάσταση ο κύριος Δημάς προτίμησε να κόψει την αφήγηση σε κρίσιμο σημείο και να κάνει μια σύντομη ανασκόπηση στο άτυπο δεύτερο μέρος του κειμένου αντί να υπεισέλθει σε ποταμούς λέξεων και σωρεία κεφαλαίων, που θα αποδίδανε ικανοποιητικά μεν την ατμόσφαιρα και την αγωνία μιας επανάστασης (πέτυχε; Δεν πέτυχε; Ποιο το τίμημα; Ποιες στρατηγικές κινήσεις έκαναν οι επαναστάτες κλπ.) όμως θα γέμιζε το μυθιστόρημα με πάμπολλες, ίσως αχρείαστες, σελίδες. Αυτό μου έδειξε ότι για πρώτο συγγραφικό έργο ο κύριος Δημάς γνωρίζει καλά τα όρια του κειμένου και τις δικές του δυνατότητες, επομένως αποφεύγει τις σειρήνες της φιλαυτίας και γράφει ένα ουσιαστικό ρεαλιστικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας. Επίσης, μου άρεσε η επιλογή των ονομάτων των χαρακτήρων, παρμένα κατά κύριο λόγο από τη ρωμαϊκή Ιστορία, καθώς και η χρήση του Εθνικού Ύμνου του Διονυσίου Σολωμού για τον ξεσηκωμό των σκλάβων, γιατί αυτό το κείμενο είχε χαθεί κάπου στη λήθη της ελληνικής Ιστορίας και ελάχιστοι επιζώντες το γνώριζαν!

«Οι ζώνες της φωτιάς» είναι άλλη μια ουσιαστική πρόταση στον χώρο της ελληνικής επιστημονικής φαντασίας, ένα καλογραμμένο ανατρεπτικό μυθιστόρημα, ευρηματικό και αισιόδοξο, που δε διστάζει όμως να ποτίσει τις σελίδες του με αίμα εις το όνομα της ελευθερίας. Δυστυχώς όμως αυτό το υπέροχο κείμενο βρίθει τυπογραφικών, συντακτικών και ορθογραφικών λαθών που προσπάθησα πολλές φορές να αγνοήσω γιατί το κείμενο με κράτησε δέσμιο από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα. Χαίρομαι πολύ που το κείμενο ήταν αυτοτελές και δεν περιμένουμε κάποια συνέχειά του, γιατί ολοκληρώθηκε αρμονικά, ήταν αύταρκες και μεστό.