Βιβλίο Ο δρόμος προς τα αστέρια
Τίτλος πρωτοτύπου Stargate
Συγγραφέας Ingvild Hedemann Rishøi
Μεταφραστής Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα συγκινητικό μυθιστόρημα που τσαλακώνει τη χαρούμενη γιορτινή ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων, δείχνοντάς μας από τη μια πως κάποιες οικογένειες δε γιορτάζουν, ζώντας στο ψυχοσυναισθηματικό σκοτάδι τους, κι από την άλλη κάποιο μπορούν ανενδοίαστα να καπηλευτούν την ατμόσφαιρα χαράς και προσφοράς που διακατέχει τον κόσμο και να το εκμεταλλευτούν προς ίδιον όφελος. Η ιστορία ζωντανεύει μέσα από τη ματιά της Ρόνια και χάρη στην πρωτοπρόσωπη αφήγησή της ζούμε από κοντά την καθημερινότητά της, μ’ έναν πατέρα που παραδίδεται συχνά στο ποτό, καταστρέφοντας ό,τι έχει καταφέρει ως τότε και μια μεγαλύτερη αδελφή που την αγαπάει αλλά δεν παύει να είναι ρεαλίστρια και προσγειωμένη. Η Ρόνια περιγράφει όσα παρατηρεί, βλέπει, αισθάνεται, νιώθει, μαντεύει, ονειρεύεται, κάθε της σκέψη και κάθε της ανάμνηση με τον πατέρα, πώς του βρήκε τη δουλειά, πώς τη δέχτηκε, πώς άλλαξε επιτέλους η ζωή τους («τρώγαμε κάθε μέρα μακαρόνια»), πώς και γιατί τελικά εξαφανίστηκε και πολλά άλλα.

Η Ρόνα και η Μελίσα είναι αντίθετοι χαρακτήρες. Η πρώτη, ίσως και λόγω ηλικίας, εξακολουθεί να κάνει σχέδια, να ελπίζει, να είναι αισιόδοξη, η δεύτερη όμως έχει παραιτηθεί από κάθε τι, είναι πεζή, ίσως και κυνική. «-Δεν θέλω να ονειρεύομαι έτσι…, λέει χαρακτηριστικά. -Ούτε ένα μικρούτσικο όνειρο;». Ακόμη κι όταν ο πατέρας τους τους μιλάει για τις συνθήκες εργασίας του και πώς περνάει τη μέρα του, η Μελίσα κοιτάει κάτω γιατί ξέρει πως αυτό δε θα κρατήσει πολύ αλλά η Ρόνα τον κοιτά στα μάτια «Γιατί γίνονται θαύματα». Και όντως να που τελικά δεν άλλαξε τίποτα: «Το διαμέρισμα ήταν άδειο και γκρίζο. Κι εγώ άδεια και γκρίζα ήμουν γιατί δεν υπήρχε τίποτα όμορφο εκεί μέσα…» (σελ. 60). Τα πράγματα θα γίνουν ακόμη πιο δύσκολα όταν κάποιος εκμεταλλευτεί τη μικρή Ρόνα και μαζί τη χριστουγεννιάτικη ανάγκη των ανθρώπων να βοηθάνε τους φτωχούς λόγω της γιορτινής ατμόσφαιρας! Η Ρόνα δέχτηκε γιατί: «Η κουζίνα μας ήταν τόσο άδεια»! Αυτή θα είναι η αρχή μιας ανορθόδοξης περιπέτειας που θα στιγματίσει τον ψυχισμό του παιδιού.

Ο μπαμπάς κάνει φιλότιμες προσπάθειες να βελτιώσει τη ζωή τη δική του και της οικογένειάς του, αρκεί να μην έχει λεφτά στα χέρια. Με την καινούργια δουλειά παίρνει μια προκαταβολή κι επιστρέφει στη Σόνια και στο μπαρ της, κάτι που αναστατώνει τα κορίτσια, αν και: «…έρχονται μέρες σαν κι αυτές. Τις έχω ξαναπεράσει και ξέρω πως θα ξανάρθουν, οπότε ξέρω και πως κάποτε θα τελειώσουν…». Και τότε: «οι μέρες γίνονται φωτεινές κι οι νύχτες σκοτεινές και ήσυχες…Ξαναρχίζουν οι φέτες ψωμί». Ο μπαμπάς προσπαθεί: «…σου υπόσχομαι ότι θα είναι η τελευταία φορά». Ένας αλκοολικός γονιός όμως είναι στίγμα για την κοινωνία κι αυτό ξεσπάει στην ψυχολογία του παιδιού: «…δεν αντέχω οι άνθρωποι να βλέπουν πράγματα και να λένε πράγματα γι’ αυτά τα πράγματα. Δεν το αντέχω. Δεν αντέχω να σκέφτονται πράγματα και να θυμούνται πράγματα και να ξέρουν πράγματα» (σελ. 92). Μέσα από μικρά και σύντομα κεφάλαια, γεμάτα αφηγηματική δύναμη και ρεαλιστικές εικόνες, ξεπηδούν καθημερινές καταστάσεις, σκηνές εκμετάλλευσης και ψυχικών τραυμάτων και ατσαλώνεται ο δεσμός των δύο αδελφών. Η Ρόνα επιμένει ως το τέλος: «-Θαύματα γίνονται…Μερικές φορές δεν υπάρχει καμία άλλη διέξοδος και τότε γίνονται θαύματα» (σελ. 27). Απανωτές ανατροπές, σωστά ψυχογραφήματα κι ένα τέλος που αγγίζει το φαντασιακό και αφήνει στον αναγνώστη να επιλέξει εκείνος την εξήγηση των όσων ολοκληρώνουν την ιστορία είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά ενός μυθιστορήματος που ξεδιπλώνει μια ανθρώπινη, συγκινητική και καθημερινή ιστορία με τρόπο που μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου γέννησε αντιφατικά και ποικίλα συναισθήματα.

Βιβλίο Παγωμένος άγγελος
Τίτλος πρωτοτύπου Det henger en engel alene i skogen
Συγγραφέας Samuel Bjørk
Μεταφραστής Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η εικοσάχρονη, μελαχρινή αστυνομικός Μία Κρούγκερ, με μια εξαιρετική έκτη αίσθηση και παρατηρητικότητα, έχει απομονωθεί στο νησί Χίτρα και μετρά τις μέρες ως την επέτειο θανάτου της δίδυμης αδελφής της, οπότε και θα αυτοκτονήσει για να την ξαναβρεί, δέκα χρόνια μετά τον θάνατό της από υπερβολική δόση ναρκωτικών. Η Σίγκρι είχε μπλέξει με ένα πρεζάκι, το οποίο πρεζάκι η Μία εντόπισε τυχαία χρόνια αργότερα σε μια έρευνα με τον Χόλγκερ Μουνκ. Τον πυροβόλησε κατάστηθα και ο Χόλγκερ, που την κάλυψε στο πλαίσιο της ανάκρισης, μετατέθηκε δυσμενώς.

Χόλγκερ Μουνκ: πενηντάρης, παχύσαρκος, διαζευγμένος, παππούς ενός κοριτσιού, προσπαθεί να σώσει την οικογενειακή του ζωή και ταυτόχρονα να αποκαλύψει τον δολοφόνο. Εντοπίζει τη Μία και της κινεί το ενδιαφέρον για να αναλάβουν μαζί την υπόθεση με τα δολοφονημένα κορίτσια. Η κατάσταση βγαίνει εκτός ελέγχου, τα θύματα αυξάνονται, τα Κεντρικά καλούν τους δύο επιθεωρητές πίσω στο Όσλο και στην ομάδα ερευνών που είχαν συγκροτήσει από τις προηγούμενες υποθέσεις τους.

Ένα πραγματικά ανατριχιαστικό θρίλερ, καλογραμμένο, με πολλές ανατροπές. Κατά την εξέλιξη της υπόθεσης, ο αναγνώστης συναντάει άντρες και γυναίκες, των οποίων ο συγγραφέας χρωματίζει έντονα τις ζωές πριν τους ρίξει στην αρένα της μυθοπλασίας. Τα δυο αγόρια που προσπαθούν να αγνοήσουν τους διαρκείς καυγάδες των γονιών τους παίζοντας, ο Πάστορας μιας θρησκευτικής σέκτας και ο ακόλουθός του, Λούις, ο χάκερ Γκάμπριελ Μερκ, η δασκάλα Εμίλιε Ίζακσεν που δεν αντέχει να παραμελούνται τα παιδιά από αδιάφορους γονείς και άλλοι συγκροτούν ένα σύμπαν μέσα στο οποίο δρα ένας κατά συρροή δολοφόνος, ντύνοντας εξάχρονα κοριτσάκια σαν κουκλίτσες και τα δολοφονεί, αφήνοντας χαραγμένο στο μικρό τους δάχτυλο τον αύξοντα αριθμό τους. Τι σχέση έχουν λοιπόν με τα αγγελούδια ένας οίκος ευγηρίας, η ανωτέρω θρησκευτική σέκτα, η εξαφάνιση ενός μωρού χρόνια πριν από ένα μαιευτήριο, ένα κορίτσι εθισμένο στην κοκαΐνη και πάνω από όλα το παρελθόν της Μία και του Χόλγκερ;

Ο χειρισμός της πλοκής άψογος, οι επιμέρους ιστορίες και οι χαρακτήρες σιγά σιγά και με συναρπαστικό τρόπο αρχίζουν να σχηματίζουν μια θανάσιμη εικόνα και μια ανατριχιαστική ιστορία. Πολλές φορές δεν μπορούσα να σταματήσω το διάβασμα και από την αγωνία και από την οργή για τα αδικοχαμένα παιδιά, πάνω στα οποία ένας άρρωστος ψυχικά «άνθρωπος» ξέσπασε τη μανία του. Και όλα αυτά στο μακρινό, παγωμένο Όσλο! Οι εκδόσεις Διόπτρα προσφέρουν στο κοινό άλλη μια συναρπαστική, σκληρή, αιματηρή, γρήγορη αστυνομική ιστορία που πρέπει να διαβάσετε!

Βιβλίο Καίει ο ήλιος τα μεσάνυχτα;
Συγγραφέας Κώστια Κοντολέων
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι εξαιρετικά καλογραμμένο και τυλίγει με αγάπη, διεισδυτικότητα και ενδιαφέρον τις ζωές της Άννελι, του Ορέστη και των φιλικών και συγγενικών τους προσώπων. Γραμμένο πολλές φορές σε ενεστώτα διαρκείας και με κοφτές, απέριττες φράσεις, είναι ένα κείμενο που με έκανε να λαχανιάσω από τη ροή της αφήγησης και ταυτόχρονα να αγαπήσω το στυλ της συγγραφέως, γιατί το λεξιλόγιό της και ο τρόπος που ξετυλίγει την ιστορία ήταν συναρπαστικά. Ερωτική ιστορία κατά βάση, με ελάχιστες σκηνές σεξ όμως και ακόμη λιγότερες προσωπικές σκέψεις των ηρώων. Είναι ένα κείμενο που περιγράφει με άκρως ανθρωποκεντρικό τρόπο και πολύ προσεγμένα το ντόμινο των εξελίξεων που θα ανατρέψουν για πάντα το αύριο όλων των πρωταγωνιστών της ιστορίας από τη στιγμή που η Άννελι θα έρθει στην Ελλάδα.

Η Άννελι μεγαλώνει μόνη της ένα κοριτσάκι σε μια κοινωνία που η άγαμη μητέρα δεν είναι δακτυλοδεικτούμενη. Είναι μια γυναίκα που παίρνει τις αποφάσεις της μετρώντας και την παραμικρή λεπτομέρεια για τον αντίκτυπο αυτών, από τη στιγμή όμως που παίζει με τις ζωές των ανθρώπων, καταλαβαίνει (αργά) πως ο άνθρωπος είναι ένας αστάθμητος παράγοντας και δεν υπακούει στην ψυχρή λογική. Έχει κάνει ένα λάθος στο παρελθόν και όταν αποφασίζει να το μοιραστεί με τον κατάλληλο άνθρωπο, τα πάντα ανατρέπονται και ο κόσμος της καταρρέει. Ξαφνικά, η μετρημένη, αυστηρή, αποστασιοποιημένη ζωή της, γίνεται κομμάτια εξαιτίας αντιδράσεων που δεν περίμενε και δεν υπολόγιζε. Άραγε, τι φταίει που δόμησε αυτόν τον χαρακτήρα; Η ψυχρή, μη βαλκανική, ολόφωτη κατά τα άλλα αλλά όχι θερμή χώρα, πόσο σημαντικό ρόλο έπαιξε σε αυτήν την ανατροφή;

Ο Ορφέας είναι ένας άντρας που ζει με την Ελένη, μια κοπέλα που τον καλύπτει απόλυτα, αν και δεν τολμάει να προχωρήσει στο επόμενο βήμα της σχέσης τους. Δεν είναι ευθυνόφοβος ούτε παρασιτεί επί των γονιών του, απλώς δεν παίρνει το ρίσκο να ζήσει τη ζωή του με τις δικές του δυνάμεις. Συναναστρέφεται καλούς φίλους, οι οποίοι εξακολουθούν να συμπεριφέρονται παιδιάστικα είτε απέναντι στις γυναίκες είτε απέναντι στη ζωή. Τι συμβαίνει λοιπόν όταν η Άννελι τον θυμάται ξαφνικά κι έρχεται στην Αθήνα; Τι έχει να του αποκαλύψει; Θα ξαναγεννηθούν τα αισθήματα του παρελθόντος; Και ποια θα είναι πλέον η θέση της Ελένης;

Η Ελένη με γοήτευσε ακόμη περισσότερο. Ίσως η συμπεριφορά της να δείχνει ηττοπαθή άνθρωπο, όμως πιστεύω ακράδαντα πως δε θα μπορούσε να κάνει κάτι άλλο, σκηνές ζηλοτυπίας, διάλυση της σχέσης τους ή ό,τι άλλο ακραίο. Αγάπη είναι αυτό ακριβώς, εν όψει ενός σοβαρού συμβάντος να υπαναχωρείς, να ανεβάζεις τα δικά σου θέλω στο πατάρι της λήθης, ώσπου ο άνθρωπός σου να επιστρέψει σε σένα, δοκιμασμένος, κατασταλαγμένος και έτοιμος. Ναι, δε μου άρεσε η στάση του Ορέστη απέναντι στην Ελένη εν όψει της εμφάνισης της Νορβηγίδας, παρ’ όλ’ αυτά όλες οι πράξεις του ήταν αληθοφανέστατες και δικαιολογημένες.

Τέλος, η συγγραφέας δεν αφήνει απ’ έξω ούτε τη μικρή Λιβ ούτε τον Γιαν. Καταφέρνει με τέχνη και ταλέντο που ξεχειλίζουν από την πένα της να αποδώσει και τα δικά τους συναισθήματα: παιδιάστικες αντιδράσεις κατόπιν ωρίμου σκέψεως στις οποίες κατέφυγαν και οι δύο, με μόνο τη Λιβ να έχει το ακαταλόγιστο λόγω ηλικίας. Η Λιβ είναι γεμάτη παράπονο που δε γνώρισε ποτέ τον πατέρα της και πλέον είναι σε μια ηλικία που αρχίζει να καταλαβαίνει πολλά πράγματα και να διεκδικεί με τον δικό της τρόπο ακόμη περισσότερα. Τι ρόλο θα παίξει στην εξέλιξη της ιστορίας και πώς θα αντιδράσει η μητέρα της σε κάτι αναπάντεχο; Η συγγραφέας ταυτόχρονα καταφέρνει να αναδείξει μέσα από τις αντιδράσεις των ηρώων της τα θετικά και τα αρνητικά της ελληνικής και της νορβηγικής κουλτούρας.

Η κυρία Κοσσόρα κατάφερε να πλέξει ιδανικά τις σχέσεις μεταξύ αυτών των ανθρώπων και να μην της ξεφύγει ούτε πόντος περιττολογίας από το υφάδι της. Αποδίδει παραστατικότατα καθημερινές, συνηθισμένες σκηνές, με ιδιαίτερη γραφή και λεξιλόγιο, εντελώς περιττά από κάθε στολίδι, αφήνοντάς με μόνο με την πικρή σάρκα της καθαυτής ιστορίας. Διεισδυτικότητα, αληθοφάνεια, αμεσότητα, ειλικρίνεια, οικείες εικόνες είναι ελάχιστα μόνο από τα πλεονεκτήματα του μυθιστορήματος. Γι παράδειγμα, στάθηκα για πολλή ώρα στη σελίδα 380, μιας κι εκεί περιγράφει δωρικά όλη την πραγματικότητα της χριστουγεννιάτικης ατμόσφαιρας: «Όλα τα πολυμεταχειρισμένα χριστουγεννιάτικα τραγούδια που ξυπνάνε μια φορά τον χρόνο για να ξύσουν ό,τι πονάει βαθιά».

Και δυστυχώς εκεί ακριβώς είναι η μεγάλη μου ένσταση. Το τέλος και η μεγάλη ανατροπή του φινάλε μου φάνηκαν τόσο ουρανοκατέβατα και αταίριαστα με την όλη υπόθεση που απογοητεύτηκα. Είμαι σίγουρος πως η βαθιά και άριστη γνώση της συγγραφέως για την ανθρώπινη ψυχολογία θα έδινε ένα ρεαλιστικό, αναμενόμενο ή όχι, φινάλε, που θα χάριζε απλόχερα δεύτερες σκέψεις και έντονα συναισθήματα στον αναγνώστη. Η κυριολεκτικά από μηχανής λύση του δράματος και επιπλέον η σχεδόν διεκπεραιωτική κατακλείδα του επιλόγου με άφησαν άφωνο. Παρόλο που η σκηνή του φινάλε ήταν από τις πιο ανατριχιαστικές, δυνατές και σοκαριστικές περιγραφές όλου του βιβλίου, δεν είχε καμία θέση στο μυθιστόρημα. Ακόμη και κεντρική ιδέα να ήταν του βιβλίου θα το συνέκρινα με αντίστοιχο μυθιστόρημα του Yasmina Khadra, οπότε πάλι θα έπεφτε στα μάτια μου. Δυστυχώς, το φινάλε ήταν κάτι βεβιασμένο, σα να έλεγε η συγγραφέας «πώς λύνουμε τον κόμπο της ιστορίας εδώ που φτάσαμε;».

Το «Καίει ο ήλιος τα μεσάνυχτα» είναι ένα εξαίρετο μυθιστόρημα για τις ανθρώπινες σχέσεις, που η περίληψή του και ακόμη περισσότερο το εξώφυλλό του δεν έχουν καμία σχέση με τον πλούτο και τη γραφή του κειμένου. Καλογραμμένο, δυνατό, ρεαλιστικό, δυστυχώς με ένα απρόβλεπτο τέλος που μου φάνηκε ξεκάρφωτο, κυκλοφόρησε σε σχήμα τσέπης, κάτι που με βόλεψε πολύ για να το διαβάζω στις μετακινήσεις μου. Αν αγνοήσετε τα πολλά τονικά λάθη, θα γνωρίσετε μια αξιοπρόσεκτη πένα, την οποία σίγουρα θα αγαπήσουν οι αναγνώστες όσο κι εγώ.

Βιβλίο Η κουκουβάγια
Τίτλος πρωτοτύπου Uglen
Συγγραφέας Samuel Bjørk
Μεταφραστής Δέσπω Παπαγρηγοράκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Έρευνες και πάλι έρευνες, ψάξιμο, σκοτεινά μυστικά γύρω από ένα πρότυπο οικοτροφείο ορφανών παιδιών, μια παλιά ιστορία που φτάνει ως την Αυστραλία και η γνωστή μαεστρία του συγγραφέα να ξεδιπλώνει την υπόθεση όπως εκείνος θέλει, αφήνοντας σε αγωνία τον αναγνώστη. Εξίσου νοσηρό περιβάλλον με το πρώτο βιβλίο της σειράς, εξίσου ανατρεπτικό, μου φάνηκε όμως εν συνόλω σα να σερνόταν στην εξέλιξή του. Η Μία Κρούγκερ δεν έχει ξεπεράσει τον χαμό της δίδυμης αδελφής της κι ας βγήκε στην επιφάνεια μόλις έξι μήνες πριν, χάρη στην υπόθεση του πρώτου βιβλίου. Οι επισκέψεις της στον ψυχολόγο, τα συναισθηματικά και υπαρξιακά της αδιέξοδα και η διαρκής της κατανάλωση χαπιών που αναγκάζουν τις συνομιλίες να επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά καλύπτουν υπερβολικά πολλές σελίδες εις βάρος της υπόθεσης. Ο Χόλγκερ Μουνκ προσπαθεί να τα ξαναβρεί με την πρώην γυναίκα του και να καλύψει το κενό επικοινωνίας με την κόρη του, η οποία θα ζήσει ένα φοβερό μπλέξιμο σε αυτήν την υπόθεση, παγιδευμένη ανάμεσα στον άντρα της και σε έναν νεό έρωτα, που ίσως την οδηγήσει σε μονοπάτια που ούτε φαντάζεται.

Το φινάλε του βιβλίου μου φάνηκε αρκετά εσπευσμένο και θα έλεγα και ολίγον ex machina. Δυστυχώς δεν το αγκάλιασα όσο περίμενα, όμως δεν παύει να είναι καλογραμμένο και να χαρίζει στον αναγνώστη απλόχερα αυτό που περιμένει: αγωνία, ανατροπές και εκπλήξεις!

Βιβλίο Θέλεις να πούμε αλήθειες;
Συγγραφέας Λένα Τερκεσίδου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Γραφή στρωτή, με ωραίες και αληθινές σκηνές, φυσιολογικούς διαλόγους, δείχνει ξεκάθαρα τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της διαβίωσης και στις δύο χώρες. Η συγγραφέας χειρίστηκε άψογα την ψυχολογία της Ελεονόρας και του Άτα: τους ξεκίνησε από ένα σημείο και τους έφτασε σε ένα άλλο, με ομαλούς ρυθμούς, με λογικές ανατροπές, χωρίς υπερβολές και επιπολαιότητες. Σε πρώτη ανάγνωση ίσως φαίνεται ταξιδιωτικός οδηγός για τη Νορβηγία, ενώ παρασύρθηκα όμως στα μαγευτικά τοπία, από κάτω, σιγά σιγά, η κυρία Τερκεσίδου αρχίζει να διαβρώνει τους χαρακτήρες της, να τους μεταμορφώνει, να τους προσαρμόζει σε μια νέα κατάσταση, κάτι που άργησα να πάρω χαμπάρι, για τόση λεπτοδουλειά μιλάμε! Ναι, είναι ωραία να κάνεις μια νέα αρχή, ειδικά αν έχεις και τον αγαπημένο σου μαζί, δεν παύετε όμως να είστε ζευγάρι, οπότε κάθε νέα πρόκληση, ιδέα, αρχή, πρέπει να τη συζητάτε μαζί και να μη ρίχνει ο καθένας βάρος στις φιλοδοξίες και τους στόχους, αδιαφορώντας για την ανάσα πλάι του. Έτσι αλλάζουν σιγά σιγά και εκείνη και εκείνος. Απομακρύνονται και αφοσιώνονται σε άλλα πράγματα. Θα καταφέρουν να το εντοπίσουν εγκαίρως αυτό το πρόβλημα και να δουλέψουν για να παραμείνουν μαζί;

Από το μυθιστόρημα περνάνε πολλά: οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, το μακελειό του 2011 από τον Μπρέιβικ, οι μαραθώνιες τηλεοπτικές μεταδόσεις για το πλέξιμο σε μια χώρα που τα έχει όλα λυμένα, η αγωνία ενός ζωηρού, δοτικού και αισιόδοξου Έλληνα να πιάσει φιλίες με τους κλειστούς, τυπικούς Νορβηγούς, η γραφειοκρατία, η αυστηρότητα των νόμων και η συνέπειά τους απέναντι στους πολίτες κ. π. ά. Μια δύσκολη ζωή, σε μια χώρα που ξημερώνει αργά και νυχτώνει νωρίς, για να μην αναφερθώ στις καλοκαιρινές λευκές νύχτες. Από τις περιγραφές κατάλαβα ότι αυτή η χώρα δε μου ταιριάζει και θαυμάζω το κουράγιο των πρωταγωνιστών που ναι μεν ευνοούνται ως φοιτητές από το κράτος αλλά δεν παύουν να είναι κάτοικοι Ελλάδας και να τους λείπουν οι μικρές της απολαύσεις.

Ένα στρωτό, καλογραμμένο κείμενο, όπου κατά τόπους αναλύονται από την άποψη της ψυχολογίας διάφορα προβλήματα που προκύπτουν χωρίς να κουραστώ να τα διαβάζω παρ’ όλ’ αυτά. Ισορροπημένο, συγκρατημένο, με σοβαρές ανατροπές για το παρελθόν της Ελεονόρας και απίστευτη αγάπη της συγγραφέως για την εξέλιξη των ηρώων του κειμένου. Ένα μυθιστόρημα για όσους δέχονται τις αλήθειες μαζί με τις συνέπειές τους.