Βιβλίο Πορφυρό πέλαγος 
Συγγραφέας Γεωργία Κακαλοπούλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γεωργία Κακαλοπούλου, βασισμένη σε αληθινά γεγονότα και μαρτυρίες, έγραψε μια ιστορία επιβίωσης από το πύρινο μέτωπο και τον όλεθρο του 1922 με τρόπο που μου κράτησε το ενδιαφέρον, παρ’ όλο που έχω διαβάσει πάρα πολλά βιβλία με αυτό το θέμα. Δύο είναι ίσως οι λόγοι: η κινηματογραφική αφήγηση με πολλές σκηνές γεμάτες πόνο μα και αισιοδοξία και το χάρισμα της Ρόδης να προαισθάνεται τα μελλούμενα και να βλέπει οράματα, οπότε αναμιγνύονται σωστά το φαντασιακό με τον ρεαλισμό. Το υπερφυσικό στοιχείο μαλιστα είναι διακριτικό και συμβάλλει στην ατμοσφαιρικότητα, οπότε δεν έχουμε από μηχανής θεούς που να τραβάνε την πλοκή από τα μαλλιά. Αντίθετα, σε κρίσιμες στιγμές υπάρχει μια διακριτική, φωτεινή και λαμπερή παρουσία, ένα προαίσθημα με γλυκιά μορφή, που δείχνει κάτι ή κάπως τραβάει την απαιτούμενη προσοχή. Μάλιστα, κάποιες απώλειες ζωντανεύουν με συγκινητικό τρόπο έτσι όπως καλωσορίζουν τους νεκρούς στα ουράνια και δημιουργούν μια αισιόδοξη ανάπαυλα στη ροή της αφήγησης. Όλα αυτά λοιπόν δε με ενόχλησαν καθόλου γιατί ήταν απαραίτητο κομμάτι της αφήγησης και ένας γλυκόπικρος τρόπος παρουσίας.

Το μυθιστόρημα ξεκινάει στα Σφακιά στα τέλη 19^ου αιώνα, όπου την ημέρα του γάμου του Λεωνίδα ο Τούρκος διοικητής της περιοχής, Σελίμ, θέλει να κάνει δύσκολη τη ζωή των σκλάβων μα ατίθασων Ελλήνων, με αποτέλεσμα ένα  απρόσμενο γεγονός να αναγκάσει τον Λεωνίδα να το σκάσει για τον Κιρκιντζέ με τη γυναίκα του. Έτσι φτάνουμε στον Αύγουστο του 1922, όπου οι καιροί έχουν αλλάξει και Τούρκοι αντάρτες επιδράμουν κάθε τρεις και λίγο στο χωριό. Η δωδεκάχρονη Ρόδη μεγαλώνει με την άρρωστη μητέρα της, Σοφία, τη γιαγιά της και τη μικρότερη αδελφή της, μιας και ο πατέρας της, Νικόλας, γιος του Λεωνίδα, έχει εξαφανιστεί και ο θείος της έχει καταφύγει στα βουνά αντάρτης. Η Ρόδη ακούει φωνές και βλέπει σε οράματα διάφορα σκηνικά να διαδραματίζονται σα να είναι μπροστά της. Ο κόσμος την αποκαλεί αλαφροΐσκιωτη και την αποφεύγει αλλά το γειτονόπουλο, ο Μανώλης, την έχει στον νου του για να την προστατεύει. Στον λαιμό της είναι κρεμασμένο το «αθάμι», ένα μαχαίρι μινιατούρα από καθαρό ασήμι, που λένε πως κουβαλάει μαγικές ιδιότητες και πηγαίνει από γενιά σε γενιά.

Ο Τουρκοκρητικός Ιμπραήμ δημιουργεί μπελάδες από τότε που ήρθε στην περιοχή και βάζει στο μάτι τη Ρόδη. Η κατάσταση είναι άγρια, τα δυο παιδιά πρέπει να φύγουν αλλά με ποιον τρόπο και με τη βοήθεια ποιανού; Πώς θα φτάσουν στη Σμύρνη; Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε τις περιπέτειες του Νικόλα που δραπέτευσε από την τουρκική αιχμαλωσία και προσπαθεί να γυρίσει στον Κιρκιντζέ μέσα στον γενικό χαλασμό και τον ξεσηκωμό των Τούρκων. Θα τα καταφέρει; Έτσι η αφήγηση σπάει σε τρία σημεία, μιας και τελικά ο Κιρκιντζές μπαίνει στο στόχαστρο των Τούρκων και δέχεται επίθεση, με αποτέλεσμα η Ρόδη να χωριστεί από την οικογένειά της και να ζήσει πολλές δυσκολίες μαζί με τον Μανώλη στον δρόμο της για τα παράλια και τη σωτηρία, κάτι που βιώνουν και οι συγγενείς της ενώ παρακολουθούμε τον Νικόλα να ακολουθεί την αντίστροφη πορεία. Μια οικογένεια διαλυμένη, χωρισμένη, ζει τα δεινά των καταδιωκόμενων Ελλήνων, με το μυθιστόρημα να καταγράφει σκηνές αίματος και χαλασμού. Άνθρωποι που παλεύουν να επιβιώσουν, να κρυφτούν, να γλυτώσουν και να βρουν έναν τρόπο να φύγουν από τη μεριά της θάλασσας για απέναντι καταθέτουν τις ποικίλες και ανατριχιαστικές ιστορίες τους.

Ταυτόχρονα, στο σήμερα, η Έμμα είναι μια γυναίκα που προσπαθεί να βρει τη χαμένη της μνήμη. Απόγονος της Ρόδης, έχει το ίδιο χάρισμα μ’ εκείνη: ξέρει πράγματα πριν τα δει ή τα μάθει, ακούει φωνές που τη νουθετούν και την παροτρύνουν για πράξεις παράξενες και αταίριαστες με τα όσα βιώνει. Ζουν πλέον στα ριζά του Ολύμπου, όπου άνοιξε ο Παύλος το πανδοχείο του. Ένας γλυκός και όμορφος άντρας που όμως την πιέζει να παντρευτούν. Η Έμμα διστάζει να προχωρήσει σ’ ένα τόσο σοβαρό βήμα μ’ έναν άντρα που δεν αγαπάει. Ή μήπως τον αγαπά και το έχει ξεχάσει; Ο Παύλος στάθηκε δίπλα της από την πρώτη στιγμή που άνοιξε τα μάτια της σ’ έναν κόσμο όπου πολλές από τις μνήμες της έχουν χαθεί, κάτι αόριστο όμως σα να τη σταματά από το να τον δεχτεί ως σύντροφο. Υπνοβατεί, ακούει φωνές που τη συμβουλεύουν και της ψιθυρίζουν, ψάχνει το παρελθόν της, μήπως όμως αν βρει την αλήθεια κινδυνεύει περισσότερο; Ποιος είναι ο μυστηριώδης Ροδιανός, ο μεγαλύτερος εγγονός του Ανδρόνικου Δράκου, που τον αποκαλούσαν «χαμένο» ή «τουρκάκι»; Έχει κάτι το αρχοντικά αρχέγονο και μοιάζει με σκοτεινό αερικό, εργάζεται ως γιατρός και εντολοδόχος του παππού του σε σκοτεινές δουλειές, τις οποίες όμως απεχθάνεται και τσακώνονται συχνά γι’ αυτό. Τι ρόλο παίζει η Έμμα στη ζωή του και πόσο συνέβαλε αυτός στην απώλεια της μνήμης της; Τι λάθος θα κάνει που θα πυροδοτήσει θανατηφόρες εξελίξεις; Πώς θα εκμεταλλευτούν την κατάσταση η Αθηνά και Αλκιβιάδης, δυο ξαδέρφια που εποφθαλμιούν την περιουσία του παππού και ανυπομονούν να αναλάβουν τη φατρία του για να εξοντώσουν τον Ροδιανό; Γιατί δεν πρέπει να μάθουν για την ύπαρξη της Ροδής;

Το »Πορφυρό πέλαγος» είναι μια ενδιαφέρουσα ιστορία που ξετυλίγεται σε δύο διαφορετικά χωροχρονικά σημεία και μας φέρνει από τη μια κοντά στη μικρασιατική καταστροφή του 1922 μέσα από τις κακουχίες και τον αγώνα επιβίωσης μίας από τις χιλιάδες ελληνικές οικογένειες που βλέπει τη ζωή της να αλλάζει για πάντα μέσα σε μια στιγμή κι από την άλλη στην υποβλητική ατμόσφαιρα της περιοχής του Ολύμπου, απόλυτα ταιριαστή με την ομίχλη στο μυαλό της δεύτερης ηρωίδας του βιβλίου. Ένταση, σασπένς και αγωνία εναλλάσσονται με ρομαντισμό, τρυφερότητα και ελπίδα δημιουργώντας συγκινητικές και τρυφερές σκηνές. Οι εναλλαγές από το σήμερα στο χτες που σταματούν την εκάστοτε ροή σε κρίσιμο σημείο και οι διαρκείς ανατροπές κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον. Ένα «Πορφυρό πέλαγος» γεμάτο μυστικά χωρίζει δυο διαφορετικές γυναίκες που καλούνται να αγωνιστούν και να επιβιώσουν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους με τα πράγματα γύρω τους να χειροτερεύουν και να δυσκολεύουν από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Κινηματογραφικές εικόνες και έξυπνος χειρισμός της πλοκής με κράτησαν ως το τέλος.

Βιβλίο Μνημοσύνη
Συγγραφέας Βάσια Ακαρέπη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Βασιλική Ακαρέπη με το νέο της μυθιστόρημα πυροδοτεί μια ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια των κλειστών κοινωνιών και ζωντανεύει μια τραγική ιστορία γεμάτη θάνατο και αίμα, της οποίας οι επιπτώσεις κυνηγούν τους ήρωες του βιβλίου. Η αφήγηση κινείται σε δύο επίπεδα: γνωρίζουμε τους κατοίκους της Λευκομηλιάς της δεκαετίας του 1970 και παράλληλα ακολουθούμε την Ισιδώρα σ’ ένα ταξίδι που θα της αλλάξει για πάντα τη ζωή και θα φέρει στο φως ανομολόγητα μυστικά. Το μυθιστόρημα είναι πλούσιο σε εικόνες και ανατροπές, με την κεντρική ιδέα να ξεδιπλώνεται σταδιακά ενώ οι παράλληλες ιστορίες έρχονται και κουμπώνουν υποδειγματικά πάνω της την κατάλληλη στιγμή. Έχει έρωτα, έχει αποκαλύψεις, έχει διαχρονικά μηνύματα, έχει φόνο, έχει προσεγμένες διαπροσωπικές σχέσεις και αλληλοεπιδράσεις κι όλα αυτά στολίζονται με κατά τόπους λυρική γραφή γεμάτη με παρομοιώσεις, μεταφορές και άλλα κομψά καλολογικά στοιχεία.

Η Ισιδώρα ζει στην Αστόρια της Νέας Υόρκης, λατρεύει από παιδί τον χορό και ζει μόνο γι’ αυτόν. Έχει χτίσει μια αξιόλογη καριέρα στον χώρο του tribal fusion και είναι περιζήτητη. Η μητέρα της, Άντζελα, τη μεγάλωσε μόνη, αφού ο πατέρας πέθανε στον δεύτερο χρόνο του παιδιού του. Της εμφύσησε την αγάπη για την Ελλάδα και τη βοήθησε να μη χάσει τις ρίζες και τη γλώσσα της. Μια επαγγελματική πρόταση για εμφανίσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη θα κλονίσει τη σχέση τους, μιας και η Άντζελα δε συμμερίζεται τη χαρά του παιδιού της. Η συγγραφέας του βιβλίου, θαυμάστρια και η ίδια του tribal fusion χορού, καταφέρνει να ενσωματώσει αρμονικά τα στοιχεία, τις ιδιαιτερότητες, τις δεξιότητες και τις τεχνικές του στην ηρωίδα της και να προσδώσει αληθοφάνεια και ρεαλισμό, χωρίς όμως να ρίξει το βάρος της αποκλειστικά σε αυτήν.

Όταν το κουβάρι αρχίζει να ξετυλίγεται επιστρέφουμε στη Λευκομηλιά της δεκαετίας του 1970, όπου γνωρίζουμε τον Ηλία Τελεσίδη, ο οποίος, την ίδια μέρα που αποκτά παιδί, χάνει και τον ηλικιωμένο του πατέρα, λες από παιχνίδι της μοίρας. Η γυναίκα του, Κική, φοβάται πως το παιδί της δε θα έχει καλή τύχη αφού γεννήθηκε την ίδια στιγμή που πέθανε ο πεθερός της και αναπτύσσει μια στενή σχέση με τον γιο της, κάτι που θα φανεί πολύτιμο στις δύσκολες ψυχολογικές στιγμές που θα έρθουν. Ο Ηλίας και ο Νώντας είναι αδέλφια μεν, εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες δε. Ο πρώτος γλυκομίλητος, έτοιμος να αγαπήσει και να συγχωρέσει και ο δεύτερος τραχύς κι απόλυτος, με αποτέλεσμα η χήρα πλέον μητέρα τους, Ουρανία, να μπαίνει συχνά ανάμεσά τους για να τους ηρεμήσει. Οι διαφορές τους κρατούν από το παρελθόν και δυστυχώς, παρά τις ηλιοφάνειες χαμόγελου, σύντομα θα κορυφωθούν ξανά με αφορμή μια ιστορία αγάπης που δεν πρέπει να μάθει το χωριό. Πόσο εύκολα μπορεί να ξεφύγει μια φιλία προς τα μονοπάτια της αγάπης; Κι αν αυτή πρέπει να μείνει κρυφή για ηθικούς και συναισθηματικούς λόγους; Θ’ αντέξουν το βάρος δύο άγουρα παιδιά που αφήνουν τα σώματά τους να πάρουν τον έλεγχο; Ενοχή και πληρότητα, αγάπη, και δοτικότητα παλεύουν ενάντια στους καθωσπρεπισμούς. Πρόκειται για μια ερωτική ιστορία που χαράζει το δικό της μονοπάτι στο βιβλίο, αφήνοντας ίχνη που θα οπλίσουν χέρια, που θα φέρουν την κακή στιγμή κι από τότε τίποτα δε θα είναι ίδιο. Και δίπλα στο παιδί της η ηρωίδα μάνα, ένα σπάνιο για την εποχή και τον τόπο της ανοιχτό μυαλό που θα φοβηθεί και θα σκεπάσει με τα φτερά της το πλάσμα που γέννησε για να το προστατέψει από τις κακές γλώσσες, όχι τόσο γιατί το αποδέχτηκε όσο γιατί δεν το θέλει δυστυχισμένο.

Το 2018 ένας άντρας με τατουάζ στα χέρια επιστρέφει στη Λευκομηλιά, αναστατώνοντάς την. Ποιος είναι και γιατί ψάχνει την Κική; Γιατί εξαφανίστηκε η μητέρα του όσο έλειπε αυτός; Γιατί η παρουσία του στο χωριό ξεσηκώνει θύελλα αντιδράσεων; Η συγγραφέας με έκανε να δακρύσω όταν έφερε σε επαφή αυτόν τον άντρα με την υπερήλικη μητέρα του, που τότε τον είχε καταραστεί και τώρα ανοίγει την αγκαλιά της με λαχτάρα για να τον υποδεχτεί. Μου έδειξε με τον καλύτερο τρόπο πως όλοι έχουν δικαίωμα στη συγχώρεση αλλά μια κλειστή και οπισθοδρομική κοινωνία μπορεί να τινάξει στον αέρα μια τέτοια προσπάθεια. «…η είδηση πήγαινε από στόμα σε στόμα σαν λαγήνι με νερό, απ’ το οποίο έπρεπε να ξεδιψάσει όλο το χωριό» (σελ. 101). Ένας άντρας που πήγε φυλακή για να πληρώσει για το έγκλημά του αλλά που εξακολουθεί να ζει στη φυλακή της κλειστής κοινωνίας του χωριού του, με όλους του τους φίλους και συγγενείς, να έχουν φύγει μακριά του, προσπαθεί να σταθεί στα πόδια του, αδιαφορώντας για την κακεντρέχεια του κόσμου. Μόνο μια γυναίκα θα του σταθεί, εκείνη που γνώρισε μιαν άλλη φυλακή, αυτήν της κακοποίησης από τον ίδιο της τον σύζυγο. Δυο ευαίσθητες ψυχές που παλεύουν με τις κακές γλώσσες και την ακόμη χειρότερή τους μοίρα θα έρθουν απρόσμενα κοντά, χωρίς και πάλι να οδηγηθούμε σε αναμενόμενα αφηγηματικά κλισέ. Ταυτόχρονα, ο Στέλιος Πανουριάς είναι ο νεότερος δήμαρχος που εξελέγη ποτέ και μάλιστα με υψηλότερο ποσοστό από κάθε προκάτοχό του. Έχει όρεξη και ενέργεια να φέρει ουσιαστικές αλλαγές και βελτιώσεις στην περιοχή αλλά η αντίπαλη παράταξη καραδοκεί. Μεγαλύτερη αντίδραση προκαλεί η ιδέα του να αναβιώσει το Πανηγύρι των Μουσών, κάτι που τελικά εγκρίθηκε για τον επόμενο μήνα αλλά ο πόλεμος συνεχίζεται ως την τελευταία στιγμή. Τι συνέβη στο τελευταίο πανηγύρι του χωριού πριν τριάντα χρόνια και γιατί σταμάτησαν το έθιμο; Ποια γυναίκα θα γνωρίσει ο Στέλιος που θα του αλλάξει τη ζωή και πώς θα συνδεθούν με το παρελθόν των οικογενειών τους;

Το μυθιστόρημα είναι δυνατό, πυκνογραμμένο, ανατρεπτικό και αποφεύγει τις κοινοτοπίες. Μακαρι να μπορούσα να γράψω περισσότερα για την πλοκή όμως το παραμικρό στοιχείο θα χαλάσει τη γλύκα και τη μαγεία της αναγνωστικής αποκάλυψης. Έχουμε μια απαγορευμένη αγάπη που θα σοκάρει το χωριό, έχουμε μηνύματα γύρω από τη συγχώρεση, την προδοσία και τον εγωισμό, έχουμε την Ισιδώρα που άθελά της θα είναι το κλειδί για να ανοίξει το σεντούκι με τα λάθη, ίσως εις βάρος της δικής της ζωής, έχουμε αυτά κι άλλα τόσα στοιχεία που στολίζονται με παρομοιώσεις και μεταφορές και μετρημένο λυρισμό. Η ιστορία ξεδιπλώνεται στρωτά, με μικρές εκπλήξεις που με γέμιζαν αγωνία για τη συνέχεια ενώ τα μυστικά αποκαλύπτονταν σε καίρια σημεία, απογειώνοντας την πλοκή. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που δέθηκαν οι ιστορίες της δεκαετίας του 1970 και του 2018 και πώς εντάχθηκε σε αυτές η Ισιδώρα. Ο χειρισμός της πλοκής είναι υποδειγματικός, οι αλληλοεπιδράσεις μεταξύ των χαρακτήρων έξυπνες και όλα αυτά είναι δοσμένα με στέρεη γραφή που πότε γίνεται τρυφερή και πότε σκληρή, αμείλικτη, ικανή όμως πάντα να ζωντανεύει ρεαλιστικές εικόνες σ’ έναν τόπο που βρίσκεται στους πρόποδες του Ολύμπου και επηρεάζεται από την αχλή του μύθου που τον περιβάλλει από τα αρχαία χρόνια. Ακόμη και όταν πια η βασική ιστορία γύρω από την οποία στήθηκε το μυθιστόρημα άρχισε να αποκαλύπτεται και καταλάβαινα πού πήγαινε, δε σταμάτησα στιγμή να διαβάζω ακριβώς γιατί οι χαρακτήρες και τα γεγονότα δίνονταν τόσο στρωτά και όμορφα που με παρέσυραν στις ζωές τους και μου εμπιστεύονταν την ψυχοσύνθεσή τους. Κάτι τα πρωθύστερα, κάτι η τραγικότητα και των δύο περιόδων αφήγησης, έμεινα προσκολλημένος στο κείμενο ως το λυτρωτικό τέλος.

«Έχει γερή μνήμη η Λευκομηλιά… Ακόμη και η Μνημοσύνη λύγισε εδώ. Δεν κατάφερε να κάνει τους ανθρώπους να ξεχάσουν» (σελ. 327). Είναι έτσι ή μήπως θα έρθει η λύτρωση και η ανακούφιση με τρόπο απρόσμενο για ανθρώπους και αδικοχαμένες ψυχές; Η «Μνημοσύνη» είναι ένα μυθιστόρημα για τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις και για το κακό που αυτά προκαλούν στις ζωές των ανθρώπων. Είναι ένας διαφορετικός ύμνος στην αγάπη, γεμάτος τρυφερότητα που βοηθάει το δάκρυ να κυλήσει χωρίς εκβιασμό. Ζωές που καταστράφηκαν από την κακή στιγμή, από άγνοια ή από επιμονή και που όλες τους αποζητούν τη λήθη ή και τη συγχώρεση παρελαύνουν από τις σελίδες αυτού του υπέροχου μυθιστορήματος που με γέμισε σκέψεις και όμορφες εικόνες.

Βιβλίο Η κληρονομιά του παππού
Συγγραφέας Εύα Κασιάρου
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Εύα Κασιάρου έγραψε ένα πανέμορφο μυθιστόρημα για παιδιά από 9 ετών και πάνω, γεμάτο αγωνία, μυστήριο, ανατροπές, εκπλήξεις και εγκυκλοπαιδικές γνώσεις. Οι σκηνές αναπαριστώνται αληθινά, οι χαρακτήρες είναι πραγματικοί, καθημερινοί, το λεξιλόγιο κατάλληλο για τους ανήλικους αναγνώστες και ειλικρινά δεν μπορούσα να το αφήσω από τα χέρια μου. Τα παιδιά μαθαίνουν πολλά πράγματα για τον Όλυμπο και βλέπουν να ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια τους μια υπέροχη ανατροπή ενός οικογενειακού παρελθόντος. Μυθολογία, ιστορία, φυσιολογία, ορειβασία, μύθοι, ιστορίες και πραγματικότητα ντύνουν δεξιοτεχνικά την ιστορία του Πέτρου. Σε πολλά σημεία μου θύμισε τους Μικρούς ντετέκτιβ της Καλλιόπης Σφαέλλου, τόσο καλογραμμένο και έξυπνο! Μπράβο και πάλι στη συγγραφέα που καταφέρνει με επιτυχία να δοκιμαστεί σε διαφορετικά είδη λογοτεχνίας. Ελπίζω ο Πέτρος να ζήσει κι άλλες ιστορίες!