Βιβλίο Η πένα και το ξίφος
Τίτλος πρωτοτύπου Mightier than the sword
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ιστορίες, ανατροπές, άνθρωποι, ένα διακριτικό ιστορικό φόντο μα πάνω απ’ όλα η εκπληκτική γραφή του Jeffrey Archer με κράτησαν και σε αυτό το βιβλίο στο οποίο γυρνούσα μανιωδώς τις σελίδες για να προχωρήσω παρακάτω. Σε πολύ γενικές γραμμές το μοτίβο εξακολουθεί να είναι το ίδιο όμως ο στρατηγικός σχεδόν σχεδιασμός των εξελίξεων εξακολουθεί να με αφήνει με κομμένη την ανάσα. Πάλι έχουμε δολοπλοκίες με το χρηματιστήριο και με τα ποσοστά των μετοχών που ανεβοκατεβάζουν μέλη του ΔΣ όλη την ώρα ακριβώς την πιο κρίσιμη για τα σχέδια των καλών και των κακών στιγμή, ξανά δικαστικές σκηνές, ολοζώντανες, λες και ο συγγραφέας μετέτρεψε σε μυθιστόρημα πραγματικές δίκες, απλώς τώρα δε μας χωράει η Αγγλία και επεκτεινόμαστε στο Ανατολικό Βερολίνο και το Λένινγκραντ.

Η πρώτη μου σκέψη ήταν πως η περίπτωση του Μπαμπάκοφ δε με ενδιαφέρει και κακώς εντάχθηκε και αναπτύχθηκε ως ιδέα. Από την άλλη όμως είμαστε στη δεκαετία του 1960, επομένως πώς θα δώσει ιστορικό ρεαλισμό κάποιος σε αυτήν την περίοδο, αν δεν αναφερθεί στην τρομερή εποχή του Ψυχρού Πολέμου, με όλες τις συνέπειες που είχε για τον κόσμο, από τη στιγμή μάλιστα που η δράση εκτυλίσσεται στην κραταιά Μεγάλη Βρετανία; Έτσι λοιπόν απόλαυσα τη γραφή του Jeffrey Archer που μου θύμισε τα κατασκοπικά έργα του John Le Carre, αγνόησα την υπερφυσική ιδιότητα του Χάρι Κλίφτον να είναι σε θέση να απομνημονεύσει ολόκληρο βιβλίο και να το ξαναγράψει αυτολεξεί και συγκινήθηκα με τον αδιέξοδο έρωτα που γεννήθηκε μεταξύ Τζάιλς Μπάρινγκτον και Κάριν Μπραντ, της διερμηνέως του. Μέσα από αυτές τις ιστορίες αναπαραστάθηκαν πειστικά οι συνθήκες διαβίωσης και σχεδόν φυλάκισης των κατοίκων στο Ανατολικό Βερολίνο και στη Ρωσία, οι ιστορίες των ανθρώπων που παγιδεύτηκαν και χωρίστηκαν από τις οικογένειές τους. Ειδικά ως προς το Βερολίνο οι διαδικασίες των συνόρων (στο Σημείο Ελέγχου Τσάρλυ είχα μεταβεί κι εγώ πρόσφατα κι ακόμη υπάρχει μια ανατριχίλα) ήταν ρεαλιστικές και απόλυτα αληθοφανείς.

Δε θα ξεχάσω επίσης ποτέ τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε ο Χάρι Κλίφτον την υπόθεση του βιβλίου που έγραψε ο Μπαμπάκοφ για τον Στάλιν κι εξαιτίας του φυλακίστηκε κατόπιν μιας δίκης-παρωδία. Έφτασε σε σημείο να αναγκαστεί να υπογράψει μια δήλωση που θα τον ταπείνωνε σε όλο τον κόσμο και θα έριχνε την καριέρα του στα Τάρταρα, η αμάθεια όμως των Ρώσων τον βοήθησε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση υπέρ του με τον πιο έξυπνο και ευρηματικό τρόπο που θα μπορούσε να φανταστεί κάποιος. Κάτι τέτοια μικροτεχνάσματα είναι που δε με αφήνουν να βαρεθώ όσο διαβάζω τα συναρπαστικά Χρονικά!

Από την άλλη, δε μου άρεσε η νέα προεκλογική εκστρατεία του Τζάιλς Μπάρινγκτον, μιας και πάλι είχαμε άγρα υποψηφίων, αναλυτική καταγραφή των διαδικασιών που απαιτούνται, debates (μέχρι και η ίδια ερώτηση περί των συζύγων των υποψηφίων διατυπώθηκε) και ξανά η διαφορά μεταξύ Βουλής των Λόρδων και Βουλής των Κοινοτήτων. Απλώς εδώ έγινε πιο ενδιαφέρον το πράγμα, μιας και αντίπαλον δέος του Τζάιλς ήταν ο ταγματάρχης Φίσερ! Ποιος λοιπόν από τους δύο θα εκλεγεί και τι συνέπειες θα έχει αυτό στη ζωή του αντιπάλου;

Η Μπάρινγκτον κατάφερε να αποκρύψει την απόπειρα της τρομοκρατικής επίθεσης του ΙΡΑ και το Μπάκιγχαμ τα πάει πολύ καλά ενώ γενικώς η ακτοπλοΐα πολυτελείας αρχίζει ν’ ανθίζει στον κόσμο. Παρ’ όλ’ αυτά ο Φίσερ και η Βιρτζίνια, ο Σλόουν και ο Μέλορ μπαινοβγαίνουν στο ΔΣ και στις ζωές των πρωταγωνιστών με πάμπολλα τερτίπια και μηχανορραφίες, με διαφορετικές κάθε φορά συνέπειες και κόστος. Δυστυχώς έφτασε η ώρα να αποχαιρετήσουμε κάποιον από αυτούς με έναν τρόπο που με κλόνισε. Τον θεώρησα άδικο και ίσως άκαιρο, σύντομα όμως κατάλαβα πως μόνο έτσι θα μπορούσε να δοθεί ολόκληρη η προσωπικότητα: ακεραιότητα μέχρι τέλους, πίστη και υποταγή σε έναν και μοναδικό σκοπό κι αν δεν τα καταφέρεις, θεαματική εξοδος!

Κλείνοντας, έχω να πω πως το τέλος του βιβλίου ήταν πραγματική έκπληξη! Διάβαζα, διάβαζα, γυρνούσα σελίδες, γυρνούσα και τσουπ! Ξαφνικά δεν είχε άλλο! Δε σταμάτησε δηλαδή το βιβλίο με ένα ολοκληρωμένο κεφάλαιο, αφήνοντας τη συνέχεια της ιστορίας σε εκκρεμότητα αλλά ήταν λες και διακόπηκε ξαφνικά το βιβλίο ή τελείωσε το χαρτί! Κι έμεινα μετέωρος! Όσο και να θες να αφήνεις τον αναγνώστη σε αγωνία για το επόμενο βιβλίο, δεν είναι καλό να ακολουθείς τέτοιες ιδέες. Σε αυτό ακριβώς το κρίσιμο σημείο κόβανε τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 τις περιπέτειες των ηρώων τους τα λαϊκά μυθιστορήματα και τα εξαίσια δείγματα παραλογοτεχνίας, τύπου Μικρός Ήρως και Μικρός Αρχηγός κλπ. Κατ’εμέ λοιπόν, αν και χωρίς ιδιαίτερες λογοτεχνικές και ψυχογραφικές αξιώσεις, τα Χρονικά των Κλίφτον και κυρίως οι αναγνώστες τους δεν αξίζουν μιας τέτοιας αντιμετώπισης. Κάτι τέτοια είναι που με αναγκάζουν να συγκεντρώνω πρώτα όλα τα βιβλία της σειράς και μετά να τα διαβάζω. Πάω για το επόμενο!

Βιβλίο Βρεγμένο ρούχο
Συγγραφέας Γιώργος Μπράμος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο πόνος, η απορία και ο φόβος ενός άντρα που δουλεύει για τον κομμουνισμό και γνωρίζει τον έρωτα στα μαύρα μάτια μιας Τουρκάλας στο διχοτομημένο Βερολίνο. Η Αϊσέ έκαψε τα σωθικά του μέσα βαθιά, τον έκανε να ξεχάσει κάθε μέτρο προφύλαξης στην ξένη κι άγνωστή του πόλη κι όταν ήρθε η ώρα του χωρισμού εκείνος δεν την ξέχασε ποτέ. Επέστρεψε στην Ελλάδα κι αφοσιώθηκε στην οργάνωση που έβαλε στόχο το άγαλμα Τρούμαν. Η βόμβα δεν εξερράγη ποτέ κι ο ήρωάς μας φυγαδεύτηκε στη Ρώμη κι επέστρεψε στην Ελλάδα μετά το τέλος του Ψυχρού πολέμου ώστε να παντρευτεί και να εξαφανιστεί μες στη ρουτίνα της καθημερινότητας. Δυστυχώς η Αϊσέ θα τον σημαδεύει ακόμη κι η αποτυχία της αποστολής του θα τον τυραννά μια ζωή: τι έφταιξε και δεν εξερράγη η βόμβα.

Αφήγηση άμεση και λιτή, ο πόνος του ήρωα τρισδιάστατος, αυθεντικός, γνήσιος. Έχουμε μια κατάθεση ψυχής, ενός ανθρώπου που ποτέ δεν έπαψε να είναι άνθρωπος κι ας τον ήθελαν οι επιταγές της ομάδας να είναι ένα άψυχο, σιωπηλό ρομπότ για να μη γίνει αντιληπτός από τη μυστική αστυνομία. Δεν ενδιαφέρει το πώς και το γιατί του Ψυχρού πολέμου, δεν ενδιαφέρει ποιος έχει άδικο και δίκιο σε αυτόν τον πόλεμο. Το βιβλίο αφορά έναν άνθρωπο και την ψυχή του, που λαβώθηκε από δυο μαύρα μάτια. Δυο μαύρα μάτια που τον περιμένουν κι ας παντρεύτηκε, κι ας απέκτησε παιδιά κι ας πέθανε. Μετά το τέλος του Ψυχρού πολέμου κάθε λίγο και λιγάκι ετοιμάζεται να επιστρέψει στο Βερολίνο, μήπως ξαναβρεί την Αϊσέ. Αλλά ποτέ δε βρίσκει το θάρρος να το κάνει. Μόνο μέχρι τη Γιουγκοσλαβία καταφέρνει να φτάσει σε μία από αυτές τις απόπειρες. Κι η γυναίκα του πάντα τον περιμένει, σιωπηλά αποδεχόμενη το βάρος που κουβαλά ο άντρας της. Ποτέ δεν περίμενα ότι θα διάβαζα ένα τόσο συναισθηματικό βιβλίο και μάλιστα από άντρα συγγραφέα. Μια τόσο τρυφερή και σύνθετη ψυχολογία για έναν άντρα; Μπράβο μας, έχουμε συναισθήματα τελικά! Και το ρώσικο τραγούδι “Ότσι τσιόρνιγια” να συντροφεύει όλες τις σελίδες σαν ένα παράπονο ανικανοποίητο.

Βιβλίο Ο εκατοντάχρονος που πήδηξε από το παράθυρο και εξαφανίστηκε
Τίτλος πρωτοτύπου Hundraaringen som klev ut genom fonstret och forsvann
Συγγραφέας Jonas Jonasson
Μεταφραστής Γρηγόρης Κονδύλης
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο είναι κατά τόπους ξεκαρδιστικό ως προς την πλοκή των γεγονότων και την εξέλιξη της ιστορίας. Χωρίς να γίνεται σουρεαλιστικό, οι χαρακτήρες που γνωρίζει ο Άλαν, η εξέλιξη της ιστορίας του, οι συνέπειες της φυγής του, οι αποφάσεις των συνοδοιπόρων του, είναι πράγματα που δε θα συμβούν ποτέ σε κανέναν και κανένας δε θα σκεφτόταν να τα καταγράψει έτσι! Σύντομα όμως χάνεται η πρωτοτυπία και η φρεσκάδα και ο αναγνώστης παρακολουθεί από περιέργεια την πορεία της ιστορίας ως το τέλος. Ειδικά από ένα σημείο και μετά που ο Άλαν έχει καταστρέψει τον μισό σχεδόν κόσμο, όπως μαθαίνουμε από τις αναμνήσεις που ξετυλίγει παράλληλα με τις περιπέτειές του στο σήμερα, λες, εντάξει, δε γίνονται ΤΟΣΕΣ συμπτώσεις μαζεμένες!

Στο σήμερα, ο Άλαν το σκάει από το γηροκομείο και πάει σε σταθμό λεωφορείων. Εκεί ένας κακός άντρας του αφήνει τη βαλίτσα του γιατί δε χωράει κι αυτή στην τουαλέτα που θέλει να πάει. Ο Άλαν όμως βιάζεται να φύγει με το πρώτο λεωφορείο κι έτσι το σκάει με τη βαλίτσα! Καταλήγει σε μακρινό προορισμό, όπου συναντά έναν άντρα, τον οποίο έχουν απομονώσει οι κάτοικοι του χωριού. Στη συνέχεια αυτοί οι δύο συναντούν μια γυναίκα που ζει απομονωμένη σε εξοχική καλύβα παρέα με έναν ελέφαντα που το είχε σκάσει από τσίρκο! Ο κακός κυνηγάει τον παππού με τη βαλίτσα κι αρχίζουν να εμφανίζονται μυστηριωδώς πτώματα στις τέσσερις άκρες της γης, με αποτέλεσμα έντονο πονοκέφαλο και μια υπόθεση-κουβάρι στα χέρια του αστυνομικού διευθυντή και του εισαγγελέα. Δεν μπορείς να μην ξεκαρδιστείς από τους ευρηματικούς τρόπους του συγγραφέα εξόντωσης των κακών που κυνηγούν τους ήρωές μας (ναι, η βαλίτσα περιέχει κλοπιμαία!) ή όταν διαβάζεις αποσπάσματα όπως το παρακάτω:

«-Και γιατί κυκλοφορείτε με λεωφορείο; -Διότι έχουμε μαζί μας έναν ελέφαντα εκεί πίσω. -Ελέφαντα; -Σόνια τη λένε. -Ελέφαντα; -Ασιατικό ελέφαντα, ναι. -Ελέφαντα; -Ελέφαντα» (σελ. 240-241).

Παράλληλα, ο συγγραφέας ξεδιπλώνει τις αναμνήσεις του Άλαν από αυτά τα 100 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων ο εκατοντάχρονος έχει γνωρίσει τον Φαμπερζέ, τον Αϊνστάιν, τον Στάλιν, τον Τρούμαν, τον Ρούσβελτ, τον Φράνκο, τον ετεροθαλή αδελφό του Άλμπερτ Αϊνστάιν, Χέρμπερτ, τον Ντε Γκωλ και με την αθωότητά του και τις τεχνικές του γνώσεις πάνω στις ανατινάξεις βοήθησε τους Συμμάχους να κατασκευάσουν την ατομική βόμβα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά εστάλη στην Κίνα για να βοηθήσει τον Τσιάνγκ Κάι Σεκ και το Κουομιτάγκ! Αυτό στη συνέχεια τον κατέστησε επικίνδυνο στόχο για τη ρωσική αντικατασκοπία, οπότε μέσα στο κλίμα του Ψυχρού πολέμου της δεκαετίας του 1950 ο Άλαν θεωρείται κατάσκοπος και ζει απίστευτες περιπέτειες στην Ινδοκίνα, στα βουνά του Πακιστάν, στην Τουρκία και αργότερα καταφεύγει στο Παρίσι τον Μάη του 1968! Κορυφαία πράξη του, η από λάθος εξαφάνιση εκ θεμελίων της πόλης του Βλαδιβοστόκ! (δεν κατάφερα να βρω ιστορικές πηγές γι’ αυτό, πάντως!)

Αστεία περιστατικά, ήρωες-καρτούν, διάχυτη αισιοδοξία, ειρωνεία και καυστικότητα από μεριάς του συγγραφέα, απίθανες συμπτώσεις (πολλές τελικά!) και ο έξυπνος χειρισμός της υπόθεσης θα σας βοηθήσουν να περάσετε ευχάριστα την ώρα σας και να ρίξετε μια διαφορετική ματιά στην Ιστορία του 20ού αιώνα!