Βιβλίο Άμμος στα μάτια 
Τίτλος πρωτοτύπου Sandmannen
Συγγραφέας Lars Kepler
Μεταφραστής Μαρία Φακίνου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο αστυνομικός επιθεωρητής Γιούνα Λίννα πριν δεκατρία χρόνια ξεκίνησε μια έρευνα με τον συνάδελφό του, Σάμιουελ Μέντελ, για δύο χαμένες γυναίκες, κάτι που τους οδήγησε σ’ ένα μοτίβο σαράντα πέντε εξαφανίσεων, ανάμεσά τους τα παιδιά του συγγραφέα Ρέινταρ Φροστ. Το τραγικό είναι πως τώρα, με την υπόθεση να ξανανοίγει, αρχίζει να φαίνεται η υπόνοια περί λάθος συμπερασμάτων και, ακόμη χειρότερα, πως είτε ο Γιούρεκ Βάλτερ, που βρίσκεται εδώ και δεκατρία χρόνια εγκλεισμένος σε μονάδα ψυχιατρικής φροντίδας ως ένοχος για δύο φόνους και ύποπτος για άλλους δεκαεννιά, είχε συνεργό είτε συνελήφθη την ώρα που βοηθούσε ένα θύμα κι όχι προσπαθώντας να το σκοτώσει. Ναι αλλά ο Μέντελ έχασε την οικογένειά του και μετά από άκαρπες έρευνες για τον εντοπισμό τους αυτοκτόνησε, κάτι που δείχνει ως ηθικό αυτουργό τον Βάλτερ. Στη σύλληψή του συνέβαλαν Μέντελ και Λίννα, με τον τελευταίο να κρύβει τη γυναίκα του και το παιδί του ώστε να τους γλυτώσει από τον Βάλτερ που, παραδόξως, καταφέρνει ακόμη να σκορπά τον θάνατο και να εκδικείται.

Με διαρκή πρωθύστερα επιστρέφουμε στο παρελθόν και μαθαίνουμε πώς συνελήφθη και καταδικάστηκε ο Βάλτερ, τι «τρύπες» υπήρχαν στην υπόθεση, πώς εξαφανίστηκε η οικογένεια του Σάμιουελ και γιατί αυτοκτόνησε ο επιθεωρητής κ. π. ά. Ποιος κρύβεται λοιπόν πίσω απ’ όλ’ αυτά και πώς συνδέεται με τον θρύλο του Σάντμαν; Τι μερίδιο ευθύνης και ενοχής έχει ο Βάλτερ; Ταυτόχρονα, η επιθεωρήτρια της Ασφάλειας Σάγκα Μπάουερ, που συνεργάστηκε με τον Λίννα στα δύο προηγούμενα βιβλία της σειράς, δέχεται κάτι πολύ επικίνδυνο για τον εντοπισμό της κόρης του Φροστ. Επιδέξια πυγμάχος και πολύ καλή ελεύθερη σκοπεύτρια, με ειδική εκπαίδευση σε εξελιγμένες τεχνικές ανάκρισης, ακολουθεί πιστά το σχέδιο του διοικητή Ασφαλείας Βέρνερ Ζαντίεν και του αρχηγού της Κρατικής Εγκληματολογικής Υπηρεσίας Κάρλος Ελίασσον ώστε να μπορέσει να μάθει πολύτιμες πληροφορίες και να συμβάλει στην έρευνα. Από πίσω της στήνεται μια ανεπίσημη ομάδα, μέλος της οποίας είναι φυσικά και ο Γιούνα Λίννα. Η αποστολή αυτή όμως θα τη φέρει παραδόξως αντιμέτωπη με τις συνθήκες θανάτου της μητέρας της και θα τινάξει στον αέρα το μυαλό της με απροσδόκητες συνέπειες για τον ψυχισμό της.

Παράλληλα γνωρίζουμε τον Άντερς Ρεν, πατέρα της αυτιστικής Άγκνες, που εργάζεται στη μονάδα ψυχιατρικής φροντίδας και δέχεται να ταχυδρομήσει μια επιστολή του Βάλτερ με την οποία ζητάει δικηγόρο, κάτι που θα τον βάλει σε μπελάδες. Ο αρχίατρος Ρόλαντ Μπρόλιν γιατί δε θέλει να σταλεί αυτή η επιστολή; Τι κρύβει; Ο συγγραφέας Ρέινταρ Φροστ έχει γράψει μόνο τρία βιβλία αλλά αυτά του έχουν εξασφαλίσει ένα άνετο εισόδημα, μιας κι από τότε που εξαφανίστηκαν τα παιδιά του και τον εγκατέλειψε η γυναίκα του πριν αυτοκτονήσει στο Παρίσι δεν έχει ξαναγράψει ούτε λέξη. Ο Ρέινταρ φροντίζει να έχει κόσμο γύρω του για να μην υποκύψει στη μοναξιά και στη σιωπή και ο εντοπισμός του γιου του είναι ισχυρό στήριγμα για την εύθραυστη ψυχολογία του. Με αφορμή το παραλήρημα του Μίκαελ μαθαίνουμε και για τον μύθο του Σάντμαν, χαρακτήρα της βορειο-ευρωπαϊκής μυθολογίας, προσωποποίηση του ύπνου, που ρίχνει μαγική άμμο στα μάτια των παιδιών για να κοιμηθούν.

Η «Άμμος στα μάτια» είναι ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα με ανατροπές και εκπλήξεις, γραμμένο με το πλήθος των πληροφοριών, των χαρακτήρων και των διαλόγων που καθυστερούν τις εξελίξεις και έχουμε γνωρίσει στα προηγούμενα βιβλία της σειράς. Η ιστορία κινείται κυρίως γύρω από τον εντοπισμό της κόρης του Φροστ, που γίνεται ταυτόχρονα με νέες έρευνες και ανακρίσεις από τη μια ώστε να εντοπιστεί ο βαθμός ενοχής του Βάλτερ και η ύπαρξη ή όχι συνεργού, με ένα σχέδιο προσέγγισης του Βάλτερ από την άλλη που θέλει όμως χρόνο για να πετύχει. Με αφορμή αυτούς τους άξονες ξαναζούμε τα εγκλήματα του Βάλτερ, με τον σπόρο της αμφιβολίας για την ενοχή του να μεγαλώνει και να παλεύει με το αδιαμφισβήτητο γεγονός του ιδιοφυούς χειρισμού της ψυχολογίας όσων κάνουν το λάθος να τον συναναστρέφονται. Μου άρεσαν η τελική αποκάλυψη, τα «παιχνίδια μυαλού» και γενικά τα δίσημα λόγια του Βάλτερ όποτε μιλούσε και χειραγωγούσε, ο τρόπος σχεδιασμού και εκτέλεσης των απαγωγών όλων αυτών των θυμάτων και γιατί, αρχικά τουλάχιστον, δε δολοφονούνταν, οπότε παραμένω φανατικός αναγνώστης των βιβλίων με ήρωα τον Γιούνα Λίννα. Ειδικά από τη στιγμή που φαίνεται πως κάποιος θα καταλάβει το σχέδιο που έστησε ο επιθεωρητής για να προστατεύσει την οικογένειά του και που στο τέλος του βιβλίου ο επιθεωρητής εξαφανίζεται από το νοσοκομείο όπου τον φροντίζουν, η αγωνία κορυφώνεται!

Βιβλίο Καιρός του θερίζειν 
Συγγραφέας Ελευθερία Μεταξά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελευθερία Μεταξά ξαναφέρνει κοντά μας τους γνωστούς από άλλα μυθιστορήματά της χαρακτήρες, την Έλσα Γληνού, διακεκριμένη ψυχολόγο που συνεργαζόταν με την αστυνομία για διαλεύκανση εγκλημάτων συνθέτοντας το ψυχολογικό προφίλ των δραστών και τον μεσήλικα αστυνόμο Βαρσάμη, τέως προϊστάμενο του Τμήματος Ανθρωποκτονιών και νυν ιδιωτικό ντετέκτιβ. Οι δυο τους μπλέκουν σε μια σκοτεινή υπόθεση και προσπαθούν να ξεχωρίσουν το ψέμα από την αλήθεια ενώ κάποια στιγμή μπαίνουν και οι ίδιοι στο στόχαστρο του δολοφόνου. Όλα ξεκινάνε όταν ο Ευθύμης Λάπας, ο καινούργιος προϊστάμενος του Τμήματος Εγκλημάτων κατά Ζωής, κατόρθωσε να καρπωθεί  ως προσωπικό του κατόρθωμα την εξάρθρωση κυκλώματος ληστειών και δολοφονιών σε Κηφισιά, Φιλοθέη και Πολιτεία, ώστε να αποδείξει σε όλους την αξία του και να αποδειχθεί καλύτερος του προκατόχου του, του Βαρσάμη. Ο αστυνόμος Οδυσσέας Γιαβρόγλου αναγνωρίζει όμως ανάμεσα στα κλοπιμαία ένα μενταγιόν με τρεις καρδιές που ανήκε στη μητέρα του ως την ημέρα που τη σκότωσαν κι έτσι Γληνού και Βαρσάμης αναλαμβάνουν να βοηθήσουν τον Γιαβρόγλου στην υπόθεση του κοσμήματος της μητέρας του.

Ο αστυνόμος υπήρξε μάρτυρας της δολοφονίας της Κλειούς στα δέκα του αλλά δεν κατάφερε να βρει τον δολοφόνο της. Κατατάχτηκε στην αστυνομία θέλοντας να βρει τον ένοχο και τώρα δικαιώνεται, πρέπει όμως να κινηθεί πολύ προσεκτικά. Είναι ο αρχηγός της σπείρας ο δολοφόνος κι αν ναι, γιατί κράταγε το ενοχοποιητικό κόσμημα είκοσι χρόνια τώρα; Αν όχι, από ποιον το πήρε και πότε; Έχει σχέση με όλα αυτά ο βουλευτής Αντίνοος Σαρακηνιώτης, μέλος του αντιδικτατορικού αγώνα και της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, με συνεχείς επανεκλογές εδώ και πολλά χρόνια ή η δολοφονία του είναι τυχαία; Τον σκότωσε ο Γιαβρόγλου που παραπήρε προσωπικά την υπόθεση ή κάποιος άλλος; Γιατί τον έντυσαν με κουρέλια ζητιάνου και τον άφησαν έξω από την οδό Μπουμπουλίνας 18; Ποιος ήταν στην πραγματικότητα όμως και τι γνωρίζει ο γιος του, Αλέξης; Τι κρύβεται πίσω από το λαμπρό του προσωπείο; Η συναρπαστική αυτή περιπέτεια ξεδιπλώνεται κλιμακωτά, με τους Γληνού και Βαρσάμη να προχωρούν βήμα βήμα για να διαλευκάνουν αν και κατά πόσο έχει σχέση με τη δολοφονία της μητέρας του Γιαβρόγλου ο επιφανής ποινικολόγος και βουλευτής Σαρακηνιώτης. Μετά από τόσα χρόνια συνεργασίας ξέρουν καλά ο ένας τον άλλον, πολλές φορές όμως θα έρθουν σε αντιπαράθεση για την ενοχή ή όχι του Γιαβρόγλου, μιας και η παγίδα είναι καλά στημένη. Ανατροπές, λανθασμένες οπτικές γωνίες, νέες δολοφονίες, διαρκείς απορίες που καλύπτονται από άλλες πριν πάρουμε απάντηση στις πρώτες, απολαυστικές συζητήσεις μεταξύ Γληνού και Βαρσάμη που μας παραθέτουν όλα τα γεγονότα από κάθε πλευρά, είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός βιβλίου που με ξενύχτησε με την πλούσια πλοκή του και την καλογραμμένη αφήγηση.

Ενδιάμεσα διαβάζουμε τις επιστολές μιας μητέρας προς τον γιο της, γραμμένες από τη Γυάρο κατά την εξορία της εκεί το 1967 ως σύζυγος κομμουνιστή. Ένα «θανατονήσι», ένας ξερότοπος, όπου άνθρωποι πεινάσανε, διψάσανε, πονέσανε, πεθάνανε. «Και για ποιο λόγο; Γιατί το θέλανε άλλοι. Γι’ αυτό» (σελ. 401). Η κοφτή, άμεση γραφή ζωντανεύει με ενάργεια τη σκληρή καθημερινότητα, τα μαρτύρια, τη βρωμιά, την απελπισία, τον αγώνα για επιβίωση, τις απάνθρωπες συνθήκες κράτησης και πολλά άλλα. Μέσα από τα γεγονότα της εξορίας αλλά και τα κατοπινά που βιώνει η συντάκτρια των επιστολών γνωρίζουμε τον Ηλία Ηλιού, τον Κυριάκο Σταμέλο και τη Βάσω Κατράκη αλλά και τους βασανιστές Αναστάσιο Σπανό, Ευάγγελο Μάλλιο και Πέτρο Μπάμπαλη. Πείνα, δίψα και ξύλο η συντροφιά των γυναικών στο ξερονήσι και οι ιστορίες που έχουν να πουν μεταξύ τους για να παρηγοριούνται και να παίρνουν κουράγιο. Κι όσο βυθιζόμουν στη σκοτεινή εποχή της σύγχρονης ιστορίας μας τόσο αναρωτιόμουν ποια γράφει αυτά τα γράμματα στο αγέννητο παιδί της και πώς θα συνδεθεί με την καθαυτή ιστορία. Η Ελευθερία Μεταξά δίνει τον καλύτερό της εαυτό και γεμίζει αυτές τις σελίδες με αγάπη, ειλικρίνεια και συγκίνηση, καταγράφοντας με παραστατικότητα την αγωνία της μάνας για την τύχη του παιδιού που κουβαλάει όταν γεννηθεί, για τις ποικίλες και αντικρουόμενες ψυχικές της διακυμάνσεις κ. ά.

Γνωρίζουμε λοιπόν μια γυναίκα που σκέφτεται πως δεν της αξίζει να βρίσκεται ανάμεσα σε αγωνιστές, σε ανθρώπους που πληρώνουν για τα πιστεύω τους και βασανίζονται για τις ιδέες τους. Ντρέπεται που δεν έφαγε ξύλο και απλώς την έστειλαν εξορία λόγω του γάμου της. «Όμως παίρνω κι εγώ λίγο από το θάρρος τους, από τη λεβεντιά τους, γιατί ανασαίνω τον ίδιο αέρα μ’ εκείνους, γιατί κρυώνω μαζί τους, πεινάω μαζί τους, φοβάμαι μαζί τους» (σελ. 173). Συγκινητικό το δίλημμα: δηλωσίας και προδότης για να σώσεις το παιδί σου ή αγωνιστής; «Άραγε, βαραίνει πιο πολύ η υπογραφή από τη ζωή ενός παιδιού»; Δε γίνεται να μη δακρύσεις σε τέτοια αποσπάσματα: «…όσο εγώ άντεχα, τόσο αυτοί δέρνανε. Και όσο με δέρνανε, τόσο εγώ άντεχα. Αυτοί κουραστήκανε πρώτοι, όχι εγώ! Τους νίκησα τους κερατάδες! Χαλάλι που σακατεύτηκε το πόδι μου» (σελ. 173). Μια κραυγή ενάντια στα «καλά» της Δικτατορίας: «Και μην ακούς που λένε κάποιοι πως κάνει η χούντα πολλά καλά… Στάχτη στα μάτια μας ρίχνει, για να μη βλέπουμε τι γίνεται γύρω μας, μας γεμίζει την κοιλιά, για να μας κλείνει το στόμα» (σελ. 345).

«Καιρός του θερίζειν» λοιπόν για τους πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος ή, όπως λέει ο σοφός λαός «ό,τι έσπειρες, θερίζεις». Ένα δυνατό, ανατρεπτικό και πλούσιο σε πλοκή αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ανθρωπιά και συγκίνηση, εκπλήξεις και αναβίωση των σημαντικών στιγμών της αντίστασης κατά της δικτατορίας του 1967, της νύχτας του Πολυτεχνείου και της επανόδου του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Τα πάντα συνδέονται με ένα σκοτεινό παρελθόν και κάποιος δε θέλει να έρθει αυτό στο φως. Θα καταφέρουν οι Βαρσάμης και Γληνού να τον νικήσουν;

Βιβλίο Ερασιτέχνες δολοφόνοι 
Συγγραφέας Λευτέρης Μπούρος 
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων / Τρόμου
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το »Ποιος μίλησε;» αγγίζει σχεδόν τη νουβέλα και περιγράφει τις καλοκαιρινές διακοπές του Στράτου στη Λευκάδα, όπου θα γνωρίσει την Ανδρονίκη. Θα ζήσουν στιγμές πάθους κι εκείνος θα μείνει μαζί της όλο τον Αύγουστο, μόνο που η παράξενη, ψυχρή Ναυσικά θα είναι πάντα ανάμεσά τους με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Μια σχέση που ξεκίνησε γλυκά και ξένοιαστα αλλά εξελίχθηκε στον πιο παράξενο εφιάλτη. Ο Στράτος παραδέχεται πως θυμάται τα πάντα συγκεχυμένα χάρη στο «συνεχόμενο, γλυκό και ταξιδιάρικο μεθύσι του» επί πέντε μέρες, αφού μόνο η γεύση του αλκοόλ είναι ξεκάθαρη. Η σκοτεινή ατμόσφαιρα του σπιτιού και η κλιμάκωση της πλοκής ισοσταθμίζονται με λιτά καλολογικά στοιχεία («αδύναμα δάκρυα που στη θέα τους σκεφτόμουν την υγρασία των φύλλων στην πρώτη ανοιξιάτικη αυγή») που ζωντανεύουν ρεαλιστικά το τοπίο του νησιού, με τη θάλασσα, τα βουνά της Ιθάκης απέναντι, τη θερινή ραστώνη του Αυγούστου. Ταυτόχρονα, τα όσα βιώνει στο παράξενο σπίτι ο Στράτος φέρνουν στο φως τις τύψεις και τις ενοχές για όσα έκανε στο παρελθόν και τον οδήγησαν στο αλκοόλ. Όσα βίωσε τον οδήγησαν να πίνει όσο μπορεί τα βράδια, να φεύγει από τον εαυτό του και να πέφτει σε ύπνους δίχως όνειρα. Μήπως όμως η ιστορία με την Ανδρονίκη τον βοηθήσει να ηρεμήσει από τις τύψεις; Ναι αλλά με τι κόστος; Γρήγορη κινηματογραφική αφήγηση, πλοκή που κορυφώνεται, άψογος χειρισμός του τρόμου, ισορροπία ανάμεσα στον ρεαλισμό και στο υπερφυσικό με ξενύχτησαν και με ανατρίχιασαν. Ποια είναι η μυστηριώδης Ναυσικά και τι ρόλο παίζει στη ζωή της Ανδρονίκης; Πώς τη βοήθησε να επιβιώσει από την κακοποίηση που βίωνε από τον πατέρα της; Τι παιχνίδι παίζουν εις βάρος του Στράτου; Πώς επηρέασε την Ανδρονίκη το οικογενειακό της παρελθόν που είναι γεμάτο αλλόκοτους και πρόωρους θανάτους;

Στον «Αιρετικό» γυρνάμε στη Βενετία του 1591 μ. Χ., όπου ο Αουρέλιο επισκέπτεται στη φυλακή κάποιον που έχει περάσει σκληρά βασανιστήρια στα χέρια της Ιεράς Εξέτασης. Ο κρατούμενος νιώθει δειλός και αδύναμος να φωνάξει την αλήθεια και να στηρίξει τις πραγματικές ιδέες του ως το τέλος και μετάνιωσε που ομολόγησε ιδέες που δεν είχε, που μαρτύρησε ποταπές και βλάσφημες σκέψεις μετά από φριχτά βασανιστήρια. Παλεύει ενάντια στις αναχρονιστικές αντιλήψεις της εποχής του, όπου όσο η επιστήμη προχωράει τόσο πληθαίνουν και οργίζονται οι φωνές που θέλουν να την καταπνίξουν. Μέσα από τις νουθεσίες του αφηγητή προς τον Αουρέλιο (ευρηματική η δύσκολη χρήση του β΄ ενικού προσώπου στην αφήγηση) και το σχέδιο που του αναθέτει ζωντανεύει με ενάργεια η εποχή του Μεσαίωνα και καταγράφονται οι διαφορές μεταξύ της θρησκείας και της Εκκλησίας από τη μια και της ανερχόμενης επιστήμης και του ορθολογισμού από την άλλη. Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας που απευθύνεται στον Αουρέλιο μπορεί να είναι υποστηρικτής της νέας επιστημονικής τάξης που αναδύεται στον κόσμο παρά τις αντιρρήσεις των καθολικών, ταυτόχρονα όμως πιστεύει στον Θεό και στη δική Του παρέμβαση σε δυσεπίλυτα ζητήματα, νιώθοντας πως ο Θεός της Εκκλησίας αντιβαίνει στην πραγματική φύση του παντοδύναμου πλάσματος που μας παρακολουθεί. Μια σύντομη και συναρπαστική ιστορία που μας ταξιδεύει σ’ έναν φωτεινό κόσμο που παλεύει ενάντια στην επερχόμενη ανατολή του πνεύματος. «Ο άνθρωπος του βάλτου» είναι μια ιστορία τόσο φρικτή και ανατριχιαστική που μπορεί να οδηγήσει στην παράνοια. Ο αφηγητής γράφει μια επιστολή προς τους συγχωριανούς του, στην οποία εκθέτει τα γεγονότα που συνέβησαν στον τόπο τους. Επέστρεψε μετά από δέκα χρόνια στο πατρικό του και βρήκε τον αδερφό του εντελώς διαφορετικό και αλλαγμένο. Μας αφηγείται εν συντομία όλη του τη ζωή ώστε να κατανοήσουμε τα αίτια και τα κίνητρα που τον οδήγησαν να κάνει κάτι που τον απομάκρυνε από το χωριό του, ένα μέρος που το στοίχειωναν ο θρύλος του ανθρώπου του βάλτου, μια φιγούρα που τρόμαζε τα μικρά παιδιά κι έκανε τους μεγάλους να γελάνε και η οικογένεια των καταραμένων, με δυο παιδιά που λες και τα κυνηγάει μια κατάρα. Διαρκή πισωγυρίσματα, σωστή χρήση του φόβου από μια δεισιδαιμονία, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, καλοστρωμένη πλοκή, ένα ανατρεπτικό τέλος που θα οδηγήσει τον αφηγητή να γυρίσει ξανά στο μηδέν είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που με κράτησαν ως το τέλος.

Ο «Μικέλε» είναι ένα παιδί που θέλει να το αποκαλούν Μικέλε και όχι Μιχάλη, επηρεασμένο από τη ληστεία στην Αθήνα με τους νεκρούς αστυνομικούς. Εδώ το συγγραφικό ταλέντο του Λευτέρη Μπούρου δίνει εξαίσια δείγματα γραφής: «Είχε σκοτεινιάσει, στα χαμόσπιτα μούγκριζαν οι μηχανές αρμαθιάσματος, η μάνα της Αλέκας στο κουζινάκι τηγάνιζε αυγά, ο άντρες της οικογένειας στην αποθήκη, ένας έφτιαχνε τα καπνόφυλλα ματσάκια, ένας βελόνιαζε τις αρμάθες. Εμείς βολοδέρναμε» (σελ. 134). Μέσα σε λίγες και απλές προτάσεις δηλαδή μαθαίνουμε πού και πότε βρισκόμαστε και στήνεται το πλαίσιο της ιστορίας, απλά, λιτά και παραστατικά. Με τη φαντασία των παιδιών τα σημεία του χωριού γίνονται το σκηνικό των παιχνιδιών τους όπου «ληστεύουν τράπεζες», με πρωταγωνιστή τον σβέλτο και ριψοκίνδυνο Μιχάλη, που έχει με μια μόνιμη κοκκινίλα στο μάτι από τον πατέρα του που γυρνάει πάντα μεθυσμένος σπίτι. Τι συνέβη όμως και «οι παιδικοί ρόλοι επιστρέφουν για να μας ισοπεδώσουν σαν σκουριασμένες ερπύστριες»; Μια σκληρή ιστορία για τη διαιώνιση της κακοποίησης που μεταμορφώνει την αθωότητα των παιδικών παιχνιδιών σε μια σκληρή καθημερινότητα που πονάει όταν τυλίγεται στη σιωπή. Η «Λυδία» είναι από τα πιο ανατρεπτικά κείμενα της συλλογής. Ένας άντρας και μια γυναίκα παντρεύονται και ζουν τον έρωτά τους ώσπου σ’ έναν σταθμό του μετρό κάτι θα συμβεί. Ναι αλλά αυτό που θα γίνει το βλέπουμε αποσπασματικά όσο παρακολουθούμε στιγμές από τη ζωή του ζευγαριού ενώ τα πρόσωπα που υπάρχουν γύρω τους στην αποβάθρα μπαίνουν απρόσμενα σε θέσεις-κλειδιά στην πρωθύστερη αφήγηση, γυρνώντας μας ξανά και ξανά στη μοιραία μέρα. Άφθαστος ρεαλισμός και υποδειγματικός χειρισμός πλοκής και επαναλαμβανόμενου μοτίβου, με ένα τέλος που μου έφερε δάκρυα λύτρωσης και ανακούφισης στα μάτια. Εξ ίσου ξεχωριστή είναι και η «Ασύμμετρη διχοτόμηση», όπου όλα τα οικεία χαρακτηριστικά γνωρίσματα και γραφής του Λευτέρη Μπούρου συνδυάζονται με τη δυστοπία και την επιστημονική φαντασία.

Με την τρέλα και τον φόβο παίζουν τα υπόλοιπα διηγήματα. «Ο μίμος» είναι μια ιστορία που ξεδιπλώνεται μέσα από επιστολές που γράφει ο Μίλτος στη μητέρα του, ο οποίος ξαναζεί έτσι τον έρωτά του με την Ηλέκτρα και τον τρόμο που βιώνει όποτε αντικρίζει τον μίμο, έναν άντρα που τον στοιχειώνει, ακολουθώντας τον από το περίπτερό του ως το χωριό όπου πηγαίνει με την Ηλέκτρα για να γνωρίσει τον πατέρα της. Ένα έξυπνο καθρέφτισμα και άλλη μια υποδειγματική μίξη ρεαλισμού και φαντασίας που μπλέκουν εξίσου αριστοτεχνικά και τελειώνουν με δυο άρθρα εφημερίδων που ρίχνουν φως στο τι πραγματικά συνέβη, αφήνοντάς με και πάλι άφωνο. Από την άλλη, στην «Άγια Νύχτα», η ιστορία εκτυλίσσεται σ’ ένα φυλάκιο, όπου οκτώ φαντάροι φυλάνε έναν τεράστιο και άδειο χώρο, με κάτι αρχαία Στάγιερ από τη δεκαετία του 1970 και δυο χαλασμένες κεραίες εκπομπής: «Αλλά, εντάξει, έτσι είναι ο στρατός. Ο ορισμός του παραδόξου». Το περιβάλλον εμπνέει φόβο με την ομίχλη, τη σκοτεινιά, τους ύποπτους θορύβους, που δεν είναι πάντα αποτέλεσμα φάρσας. Μια πεθαμένη γριά που ζούσε κοντά στο στρατόπεδο λένε ότι έχει στοιχειώσει το στρατόπεδο κι όσοι, ελάχιστοι, την έχουν δει, έχουν βιώσει ανείπωτες συνέπειες. Με βάση αυτόν τον «αστικό μύθο» ζωντανεύει μια ανατριχιαστική ιστορία με απρόσμενες συνέπειες.

Κυκλοφορούν άραγε βασανισμένες ψυχές γύρω μας; Αν υπάρχουν πνεύματα, πότε κατακτούν τη γαλήνη που αποζητούν; Ή μήπως οι νεκροί ζητούν κάτι πολύ χειρότερο; Ποια είναι τα προτερήματα του εσωτερικού διαλόγου, που κάνουμε με τον εαυτό μας και πόσο διαφέρει από την τρέλα και την παράνοια μια τέτοια κίνηση; Πόσο εύκολα μπορούμε να περάσουμε τα όρια της λογικής και να δημιουργήσουμε εικόνες κι εντυπώσεις που συγκροτούν μια δική μας πραγματικότητα; Είναι αλήθεια ή ψέματα οι «αστικοί μύθοι» της παιδικής μας ηλικίας; Τι θα συμβεί όταν η φρίκη και ο τρόμος γίνουν πραγματικότητα και παίξουν με το μυαλό του ανθρώπου; Οι «Ερασιτέχνες δολοφόνοι» είναι μια συλλογή δυνατών, ατμοσφαιρικών, ανατριχιαστικών και ανατρεπτικών ιστοριών τρόμου και μυστηρίου, σαν αυτές «που λέγονται μόνο τις βροχερές νύχτες πάνω σε κουνιστές πολυθρόνες, μπροστά από κούτσουρα που καίγονται».

Βιβλίο Ένοχες αλήθειες 
Τίτλος πρωτοτύπου Fall from grace
Συγγραφέας Tim Weaver
Μεταφραστής Κυριάκος Γιαλένιος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αρχιεπιθεωρήτρια Μέλανι Κρόου, μια γυναίκα ακατάβλητη, στωική και ισορροπημένη, που κατανοεί τους ανθρώπους, ύστερα από την υπόθεση του «Αφανιστή», όπου είχαν έρθει σε αντιπαράθεση, ξανασυναντάει τον ερευνητή αγνοουμένων Ντέιβιντ Ρέικερ και ζητάει ανεπίσημα τη βοήθειά του για να βρει τον πατέρα της. Η Κρόου, με τη Μητροπολιτική Αστυνομία να της έχει απαγορεύσει να ερευνήσει για τον εξαφανισμένο πατέρα της, δεν έχει άλλη λύση. Δε συμφωνεί με τον τρόπο που δουλεύει ο Ρέικερ, ως αστυνομικός που είναι δεν το εγκρίνει αλλά ως κόρη τής είναι αδιάφορα όλα αυτά, γιατί ο Ρέικερ ξέρει να εντοπίζει αγνοουμένους και γνωρίζει καλά το Ντέβον όπου εξαφανίστηκε ο πατέρας της, είναι αποτελεσματικός και νοιάζεται για τους ανθρώπους. Ο Ρέικερ δέχεται με επιφυλακτικότητα κι αρχίζει μια έρευνα που θα τον φέρει αντιμέτωπο με καλά κρυμμένα μυστικά, απροσδόκητους συμμάχους, επικίνδυνος εχθρούς και θανάσιμο κίνδυνο όσο πλησιάζει στη λύση του γρίφου. Επιπλέον, η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Ντέιβιντ Ρέικερ εναλλάσσεται με την τριτοπρόσωπη μιας ιστορίας που μας ταξιδεύει πίσω στο 2005, όπου μια κοπέλα ξεκινάει ψυχοθεραπεία με τον δόκτορα Γκάρικ που αντικαθιστά τον θεραπευτή της, δόκτορα Πόουλτερ. Είναι πλέον εξωτερικός ασθενής κι έχει σημειώσει πρόοδο, παίρνει τη ζωή της στα χέρια της, έξι χρόνια μετά τις απόπειρές της έχει ξεπεράσει την ιδέα της αυτοκτονίας. Πώς πέθανε ο γιος της και γιατί χώρισε με τον άντρα της; Ποιος είναι ο νέος σύντροφος στη ζωή της και τι την έλκει σ’ αυτόν; Πόσα μυστικά χωράνε στο κουτί της με τις τύψεις; Τι κρύβει από τον θεραπευτή της και πώς συνδέεται με την ιστορία;

Σε προσωπικό επίπεδο, ο χαρισματικός ερευνητής αγνοουμένων Ντέιβιντ Ρέικερ αποφάσισε, παρά τα ψυχολογικά του τραύματα, να επιστρέψει στο Λονδίνο, όχι επειδή εκεί είναι η δουλειά του αλλά γιατί έπρεπε να αντιμετωπίσει τις αναμνήσεις απ’ αυτό που του είχε συμβεί. Χήρος μετά από μια σοβαρή περιπέτεια υγείας της συζύγου του, στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς («Χωρίς γυρισμό») και στο πλαίσιο μιας υπόθεσης που έλυσε γυρνώντας στο Ντέβον για να αναρρώσει από την επίθεση του «Αφανιστή», ανακάλυψε πως η κοπέλα που είχαν σχέση στα δεκαοκτώ τους απέκτησε την κόρη τους, την Άναμπελ! Η γνωριμία τους ήταν σοκαριστική και για τους δύο, μιας και η Άναμπελ μεγάλωσε με θετούς γονείς και μια αδελφή, τη Λιβ, ζώντας μια ζωή «δομημένη γύρω από ένα ψέμα που όλοι οι άμεσα εμπλεκόμενοι έδειχναν πρόθυμοι να συντηρήσουν για λόγους που εκείνη την περίοδο φάνταζαν σωστοί». Η Άναμπελ τώρα τον επισκέπτεται στο Λονδίνο, χωρίς να έχει ξεχάσει τα όσα έζησαν από τον άνθρωπο που σκότωσε τους γονείς τους κι έχει διαρκώς τον νου της στην αδελφή της που άφησε πίσω για λίγο καιρό. Η σχέση τους είναι εύθραυστη και προσεκτική αλλά σταδιακά χτίζεται εμπιστοσύνη και αγάπη μεταξύ τους, ώσπου μπαίνουν στο στόχαστρο του ανθρώπου που δολοφονεί όσους ανακατεύονται με την υπόθεση, κάτι που δημιουργεί φόβο και τύψεις στον Ρέικερ: μετά από πολύ καιρό έχει μια οικογένεια που οφείλει να προστατεύσει από τον κίνδυνο της δουλειάς του.

Ταυτόχρονα, η πρώην σύντροφός του, δικηγόρος Ελίζαμπεθ Φίνι, αδειάζει το σπίτι της και προχωράει στη ζωή της, όλα έχουν πάει λάθος με τον Ρέικερ και οι τελευταίες τους κουβέντες είναι γεμάτες αμηχανία. Επίσης, θα συναντήσουμε ξανά τον Ρώσο χάκερ Σπάικ που εισχωρεί σε οποιοδήποτε δίκτυο για να βγάλει στα κρυφά ό,τι χρειάζεται κανείς και τον Γιούαν Τάσκερ ή Τασκ, ημιαπασχολούμενο συνταξιούχο αστυνομικό της Εθνικής Υπηρεσίας Δίωξης Εγκλήματος, δυο ανθρώπους που στέκονται στο πλάι του Ρέικερ χωρίς να υπολογίζουν κινδύνους και συνέπειες. Τέλος, η παρουσία του Κολμ Χίλι είναι περιστασιακή, μιας κι έχει επιστρέψει στο Λονδίνο εδώ κι ένα χρόνο αλλά δεν έχει δώσει σημεία ζωής, κάτι που έχει πικράνει τον Ρέικερ: «Δεν ήμασταν ακριβώς φίλοι… αλλά υπήρχε κάτι ανάμεσά μας, μια φιλική σχέση, μια σύνδεση…» (σελ. 91). Ο Χίλι δεν έχει λύσει ακόμη την υπόθεση που τον τσάκισε ψυχολογικά κι έτσι κουβαλάει τους δαίμονές του εδώ και τόσο καιρό, παλεύει μαζί τους, ηττάται κι είναι θαύμα που είναι ακόμη λειτουργικός. Η «καμέο» εμφάνισή του δικαιολογείται, μιας και στο τέλος του βιβλίου ο Χίλι βγαίνει στο προσκήνιο και ζητάει ξεκάθαρα τη βοήθεια του Ρέικερ, κάτι που θα αποτελέσει την κεντρική ιδέα του επόμενου βιβλίου της σειράς, «Τι απομένει».

Ο Tim Weaver για άλλη μια φορά καταστρώνει με μαεστρία ένα βαθιά ανθρώπινο και γεμάτο ανατροπές μυθιστόρημα, ίσως το καλύτερο της σειράς, μιας και η αγάπη του προς τον άνθρωπο και το πού μπορεί να φτάσει για να κρύψει κάτι είναι έκδηλη και ραγίζει καρδιές όσο φτάνουμε στο τέλος. «-Οι απελπισμένοι άνθρωποι. Αυτοί με φοβίζουν… κάποιες φορές είναι δύσκολο να πιστέψεις τι είναι ικανοί να κάνουν» (σελ. 58), λέει χαρακτηριστικά ο Ρέικερ, ένας χαρακτήρας ανθρώπινος και ρεαλιστικός: «…η επιρροή που ασκούσαν πάνω μου οι άνθρωποι που είχαν χαθεί, οι οικογένειες των αγνοουμένων, μου έδινε ώθηση. Παρά τα όσα μου είχαν συμβεί, παρ’ όλους τους δαίμονες που είχα αντιμετωπίσει, παρά το σκοτάδι που έκρυβαν μέσα τους οι άνθρωποι, δεν το έχω μετανιώσει ούτε για μια στιγμή» (σελ. 307). Οι «Ένοχες αλήθειες» είναι μια ιστορία πολύπλοκη, με δευτερεύουσες πληροφορίες να μπερδεύουν τα γεγονότα, όλα όμως έχουν τη θέση τους, απλώς μπαίνουν εκεί που πρέπει όταν έρχεται η ώρα τους κι αυτό δημιουργεί μια εντελώς καινούργια εικόνα, παραμορφώνοντας τα όσα ήδη ξέρουμε και δημιουργώντας σασπένς και ένταση.

Ένας συνταξιούχος αστυνομικός εξαφανίζεται κι ενώ όλα δείχνουν πως αυτό έχει να κάνει με την υπόθεση που ερευνούσε εθελοντικά κάποιος έχει βάλει στο στόχαστρο όσους ψάχνουν την αλήθεια, σκορπώντας πτώματα στο διάβα του. Μυστήριο, ανατριχίλα και μια συγκινητική ιστορία που πυροδοτεί όλες αυτές τις εξελίξεις δε με άφησαν να πάρω ανάσα ενώ ταυτόχρονα, με τη δυνατή γραφή του, ο Tim Weaver με ταξιδεύει στη γοητεία και στον κίνδυνο της απομονωμένης αγγλικής υπαίθρου αλλά και στο πολύβουο Λονδίνο, το οποίο διασχίζουμε σχεδόν όλο κατά τη διάρκεια της ιστορίας. «Όλοι θέλουν την αλήθεια ως τη στιγμή που τη μαθαίνουν» κι έτσι κάποιοι λυγίζουν ψυχολογικά μπροστά σε αυτά που μαθαίνουν. Ποιοι λοιπόν θ’ αλλάξουν δραματικά ύστερα από όσα διαδραματίζονται σε αυτό το βιβλίο;

Βιβλίο Το ψ-αίμα ανάμεσά μας 
Τίτλος πρωτοτύπου What lies between us
Συγγραφέας John Marrs
Μεταφραστής Κέλλη Κρητικού
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του John Marrs που μεταφράστηκε στα ελληνικά με άφησε πραγματικά με κομμένη ανάσα λόγω της κλιμακούμενης ιστορίας, της νοσηρότητας του περιβάλλοντος στο οποίο διαδραματίζεται και των επιδράσεων των τοξικών σχέσεων στις ζωές των πρωταγωνιστριών. Είναι ένα καλοδουλεμένο κείμενο που με έβαλε σιγά σιγά στις ζωές της Μάγκι και της Νίνα, μου έδειξε σταδιακά την αλήθεια των γεγονότων και δημιουργεί αξέχαστες σκηνές που όμως στη συνέχεια φωτίζονται αλλιώς και η τελική αλήθεια με άφησε με το στόμα ανοιχτό. Κι ενώ στο σημείο της μεγάλης και οριστικής αποκάλυψης ήθελα να ηρεμήσω και να κατασταλάξουν τα συναισθήματα μέσα μου, ο συγγραφέας προχωράει την ιστορία δέκα μήνες μετά χαρίζοντάς μου κι άλλες εκπλήξεις κι ένα αξέχαστο φινάλε που μου έφερε δάκρυα στα μάτια. Πότε συμπαθούσα τη Νίνα και πότε τη Μάγκι, πότε δικαιολογούσα το μίσος της μίας και πότε της άλλης, σε κάποια σημεία πίστευα πως κάποιες πράξεις είναι αδικαιολόγητες και αβάσιμες συγκριτικά με τον χαρακτήρα που έχω γνωρίσει αλλά οι επόμενες ανατροπές έφερναν στο φως νέες πλευρές της ιστορίας και δικαιολογούσαν απόλυτα τα γεγονότα. Διάβαζα με γουρλωμένα μάτια και αναφωνούσα διαρκώς «αμάν», «ωχ», «όχι αυτό» κλπ. κι ένιωθα την ανάσα μου να στερεύει όσο πλησίαζα στο τέλος.

Η Μάγκι δύο χρόνια τώρα είναι κλειδωμένη σε μια σοφίτα και παρακολουθεί όλη τη γειτονιά πίσω από κλειστά παντζούρια. Όμως, «Το να παρακολουθείς δεν είναι ζωή, έτσι δεν είναι»;  Ο ήλιος δεν τη βλέπει και η ζωή της εξαρτάται από τη Νίνα. «Μια φορά κι έναν καιρό ήμασταν οι καλύτερες φίλες. Αλλά αυτό ήταν πριν εκείνος καταστρέψει τα πάντα. Τώρα, οι δυο μας δεν είμαστε τίποτα περισσότερο από τα συντρίμμια που άφησε πίσω του» (σελ. 22). Ο χώρος της είναι περιορισμένος και κάθε δυο μέρες η Νίνα τη βγάζει ως την τραπεζαρία για φαγητό. Διαβάζει πολλά βιβλία και, αφού δεν υπάρχουν ρολόγια στον χώρο της, κάποιες φορές μπερδεύει τις μέρες. Δείχνει υποχωρητική και υπάκουη και δίνονται με ενάργεια και παραστατικότητα η ρουτίνα της και οι συνθήκες κράτησης. Τελικά, «…το μόνο πράγμα που πεθαίνει σ’ αυτόν τον δρόμο είμαι εγώ». Η Νίνα που την κρατάει αιχμάλωτη έχει αρρωστημένο χιούμορ, της φέρνει να διαβάσει το «Δωμάτιο» της Emma Donoghue, το «Ημερολόγιο της Άννα Φρανκ», βιβλία με πρόσωπα που έχουν κρατηθεί παρά τη θέλησή τους ή έχουν κλειδωθεί σε περιορισμένους χώρους, φυσικά και τα «Λουλούδια στη σοφίτα» της V. C. Andrews. Η Μάγκι πάντως δεν επιτρέπει στη Νίνα να βλέπει πόσο την αναστατώνει η σκληρότητά της, έχει συμβιβαστεί με τη μοίρα της. Παρά τις κακουχίες που υπομένει δε θέλει να αυτοκτονήσει, αν και η έλλειψη φαγητού, άσκησης, καθαρού αέρα και φυσικού φωτός ίσως την οδηγήσουν νωρίτερα στον θάνατο. Ένα μικρό κομμάτι του εαυτού της ξέρει ότι πρέπει να τιμωρηθεί για ό,τι έχει στερήσει από τη Νίνα, παρ’ όλ’ αυτά, δεν παύει να ελπίζει είτε ότι θα δραπετεύσει είτε ότι κάποιος θα τη βρει τυχαία είτε ότι η Νίνα θα καταλάβει το λάθος της και θ’ αλλάξει γνώμη.

Από την άλλη, η Νίνα δείχνει πιο αυστηρή, διαφεντεύει την περίεργη σχέση τους, αποφασίζει τι θα φάνε κι ας μην αρέσει στη Μάγκι, διασκεδάζει με την όλη κατάσταση, απογοητεύεται από τις πράξεις ανυπακοής της Μάγκι και την τιμωρεί συχνά. Κάθε δύο μέρες τρώνε μαζί στην τραπεζαρία και μετά της ξαναβάζει την αλυσίδα στο πόδι, περιορίζοντάς τη στο δωμάτιό της. Νιώθει το βάρος της ευθύνης για τις ζωές και των δύο σταθερό στους ώμους της, δε θα επιτρέψει να αλλάξει ξανά η ισορροπία της εξουσίας ανάμεσά τους όμως, όχι ύστερα απ’ όσα έμαθε. Τελικά: «Μπορεί να έχει την ελευθερία να φύγει από αυτό το σπίτι όποτε θέλει αλλά είναι παγιδευμένη στον ίδιο της τον εαυτό» (σελ. 412). Εργάζεται στη βιβλιοθήκη του Νορθάμπτον κι έχει μια φυσιολογική επαγγελματική ζωή. Μάλιστα, γέλασα πολύ με την ατάκα της: «Μερικές φορές αναρωτιέμαι γιατί προσπαθώ να τα κρατήσω όλα τόσο οργανωμένα, αφού δεν θ’ αργήσει το κοινό να τα ανακατέψει σαν να πρόκειται για το τελευταίο παλιατζίδικο στη γη» (σελ. 45). Κρατάει τους περισσότερους ανθρώπους σε απόσταση για κάποιο λόγο, δε θέλει συναισθηματικούς δεσμούς γιατί ξέρει πως στο τέλος θα απογοητευτεί. «Έμαθα με τον πιο σκληρό τρόπο ότι οι άνθρωποι είναι εφήμερες ψυχές» (σελ. 44). Ξέρει πώς είναι να χάνεις τη γη κάτω απ’ τα πόδια σου χωρίς να φταις εσύ. Τι έχει συμβεί ανάμεσά τους και πώς κατάφερε η Μάγκι να θολώσει τις αναμνήσεις της Νίνα; Τι της κρύβει και πόσο κακό της έχει κάνει; Πώς συνδέονται αυτές οι δύο γυναίκες; Γιατί φοβάται ότι η Μάγκι θα αποτελέσει κίνδυνο αν βρεθεί σε εξωτερικό χώρο; Ποια από τις δύο «κουβαλάει τον θάνατο με την άνεση που θα κουβαλούσε μια τσάντα» και «ό,τι αγγίζει το σπιλώνει»; Συμβιώνουν σε μια ιδιαίτερη φυλακή: «Είναι το σπίτι μας. Και είτε το αγαπάμε είτε το απεχθανόμαστε, καμιά δεν πρόκειται να φύγει από δω», λέει η Νίνα. «Καμιά μας δε λέει ποτέ αυτό που πραγματικά θέλει. Συμβιώνουμε με ψέματα…», λέει η Μάγκι.

Ταυτόχρονα, γυρίζουμε είκοσι πέντε χρόνια πριν και γνωρίζουμε την έφηβη ζωή της Νίνα, όταν στα δεκατέσσερά της η μητέρα της της ανακοίνωσε πως ο πατέρας της τις παράτησε. «-Σε παρακαλώ, μη με μισείς που είμαι αυτή που έμεινε» (σελ. 55). Σταδιακά η Νίνα μεταμορφώνεται από όμορφη, έξυπνη και συμπονετική κοπέλα σε επαναστατική, μεθυσμένη έφηβη και αρχίζει να παίρνει την κάτω βόλτα, προκαλώντας απανωτά σοκ στη μητέρα της, η οποία όμως ξέρει γιατί πραγματικά έφυγε ο πατέρας αλλά το παιδί δεν πρέπει να μάθει ποτέ την αλήθεια για το καλό και των δυο τους. Η συμπεριφορά του παιδιού της αυξάνει το μίσος της για τον πατέρα του και αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια της. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν η Νίνα ερωτεύεται τον τραγουδιστή ενός συγκροτήματος, τον Τζον Χάντερ, κατά τη διάρκεια μιας συναυλίας και μένει έγκυος. Είναι μια εποχή που πέρασε και η Νίνα δεν ξεπέρασε ποτέ. Πώς εξελίχθηκε η σχέση τους, ποια ήταν τα πραγματικά συναισθήματα του ενός για τον άλλον, πώς το αντιμετώπισε η μητέρα της Νίνα; Το κορίτσι υπέστη πάρα πολλές απώλειες για να ξαναγίνει όπως παλιά, για να εγκλιματιστεί στη ζωή που είχε κάποτε, πώς θα προχωρήσει λοιπόν;

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο με εναλλάξ πρωτοπρόσωπη αφήγηση από τις δυο γυναίκες, τη Νίνα και τη Μάγκι. Δυνατές και παραστατικές σκηνές τρυφερότητας ανάμεσα σε μάνα και κόρη, απελπισμένου αγώνα να απελευθερωθεί η αιχμάλωτη γυναίκα από τα νύχια της Νίνα, κλιμάκωση και όξυνση των σχέσεων, γρήγορο ρυθμό, απανωτές ανατροπές. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που αποδόθηκε η τοξική συμπεριφορά της μητέρας, η οποία, όπως νόμισα αρχικά τουλάχιστον, κατέφυγε σε όλα αυτά γιατί κατά βάθος είναι μόνη και θέλει μαζί της το παιδί της, την προέκταση του εαυτού της. Νόμισα πως είναι μια πικρόχολη και σκληρή γυναίκα που δεν ήθελε να αφήσει την κόρη της να γίνει καλύτερος άνθρωπος από κείνη κι αυτή η εντύπωση διαλύθηκε όσο αποκαλύπτονταν οι αθέατες πλευρές της ιστορίας. Ο συγγραφέας έχει μάλιστα τέτοια δύναμη στη γραφή του που δάκρυσα με μια απλή κατά βάση σκηνή, όταν περιέγραφε η Μάγκι τα συναισθήματά της που, από καλοσύνη και για μια φορά μονάχα, η Νίνα την έδεσε με τρόπο που μπόρεσε να πάει στο μπάνιο αντί να χρησιμοποιήσει τον κουβά της.

Ο John Marrs παίζει με το μυαλό μου από την αρχή ως το τέλος και μου σύστησε δύο πλάσματα που έχουν έναν περίεργο δεσμό. Έψαχνα να καταλάβω γιατί η μία τιμωρεί την άλλη και πώς συνδέονται με την ιστορία που εξελίσσεται είκοσι πέντε χρόνια πριν ενώ ταυτόχρονα, όσο προχωρούσε η ανάγνωση, διαπίστωνα πως ο συγγραφέας έχει φωτίσει αυτά που θέλει με τον τρόπο που θέλει ώστε η αλήθεια να βγει στο φως στο πιο κρίσιμο σημείο και να με αφήσει με το στόμα ανοιχτό. Εκεί που συμπαθούσα ή δικαιολογούσα τη μία, ερχόταν κάτι που άλλαζε τα συναισθήματά μου κι όταν επιτέλους οι χαρακτήρες βγήκαν στο φως ολοκληρωμένοι, η φρίκη κλιμακώθηκε και τελείωσα το βιβλίο γεμάτος αποστροφή για τα όρια που χωρίζουν τον άνθρωπο από το θηρίο και για τον βαθμό τοξικότητας ανάμεσα σε δύο γυναίκες που έχουν καταστρέψει η μία την άλλη για εντελώς διαφορετικούς και κυρίως για λάθος λόγους.

«Το ψ-αίμα ανάμεσά μας» είναι τόσο μεγάλο που χωρίζει έτη φωτός δύο γυναίκες αιχμάλωτες και παγιδευμένες σ’ ένα σπίτι και κυρίως στον ίδιο τους τον εαυτό. Η μία επιμένει πως έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε για την άλλη και δέχεται στωικά την τιμωρία της, η άλλη κάνει τα πάντα για να την πονέσει και να πάρει την εκδίκησή της για τον ιστό ψεμάτων στην οποία την έριξε και έχασε το δικαίωμα στην ευτυχία της συζύγου και της μητρότητας για πάντα.  «Υποθέτω ότι αυτό σημαίνει να είσαι γονιός, έτσι δεν είναι; Να κάνεις το καλύτερο για τα παιδιά σου, όσο κι αν σε πονάει» (σελ. 424). Και αυτό το βιβλίο πονάει πραγματικά πολύ. Τι δε θέλει η Μάγκι να θυμάται η Νίνα από το παρελθόν της και κατά πόσο συνέβαλε εκείνη σε όσα συνέβησαν; Ποια από τις δύο δημιούργησε την πιο ανατριχιαστική φυλακή και με τι συνέπειες; Πώς θα αντιδράσει η άλλη όταν δεν υπάρχουν άλλες επιλογές; Ένα καθηλωτικό, σκληρό και ανατρεπτικό μυθιστόρημα που μεταφράστηκε από τη σημαντική στον χώρο Κέλλη Κρητικού, με αποτέλεσμα να έχουμε ένα ολοζώντανο κείμενο που αποδίδει σωστά και παραστατικά στην ελληνική γλώσσα την ατμόσφαιρα και το περιεχόμενο του πρωτότυπου έργου.

Βιβλίο Ο υπνωτιστής 
Τίτλος πρωτοτύπου Hypnotisören
Συγγραφέας Lars Kepler
Μεταφραστής Γιώργος Μαθόπουλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα της σειράς βιβλίων με ήρωα τον Λίννα μου άφησε αντικρουόμενες εντυπώσεις. Από τη μια μου άρεσε η κλιμάκωση της πλοκής, όπου πρώτα ασχολούμαστε με την υπόθεση του δολοφόνου και στη συνέχεια παρακολουθούμε τις εξελίξεις στη ζωή της οικογένειας του ψυχίατρου, του οποίου ο γιος πέφτει θύμα απαγωγής. Αυτή η τεχνική μου θύμισε πολύ το «Καϊκέν» του Jean-Chrstophe Grangé, όπου έχουμε ένα παρόμοιο μοτίβο πλοκής, ξεκινάμε από κάπου και προχωράμε σε κάτι άλλο, με την αγωνία να κορυφώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Από την άλλη όμως έχουμε πάρα πολλές πληροφορίες, πάρα πολλές περιγραφές, λεπτομερέστατες σκηνές και κάποιους περιττούς σε έκταση διαλόγους κι έτσι σύντομα κουράστηκα. Στο τέλος μάλιστα, που φτάσαμε σε ανθρωποκυνηγητό, προσπερνούσα τις δασικές εκτάσεις, τους τόπους, τον χώρο για να εντοπίσω τις βασικές εξελίξεις. Έμαθα πολλά για τον υπνωτισμό, ταξίδεψα με διαρκή πρωθύστερα σε προηγούμενες στιγμές της χωροχρονικής δράσης, απέφυγα το εκτενές κεφάλαιο όπου ταξιδεύουμε δέκα χρόνια νωρίτερα για να δούμε τι συνέβη με τις συνεδρίες υπνωτισμού του ψυχιάτρου και γιατί αρνήθηκε να ξανακάνει κάτι τέτοιο και τελικά έφτασα σ’ ένα κινηματογραφικό φινάλε.

Ο πεισματάρης Γιούνα Λίννα είναι αστυνομικός επιθεωρητής της Δίωξης Εγκλήματος, το μοναδικό αστυνομικό σώμα της Σουηδίας με επιχειρησιακή δράση και με την ευθύνη για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας κι έχει ως μότο του τη φράση: «Έχω δίκιο, όμως»! Είναι γιος αστυνομικού που σκοτώθηκε στο καθήκον κι έχει διαγράψει σημαντική πορεία ως τώρα, με αποτέλεσμα να ανεβαίνει στην ιεραρχία, χωρίς ωστόσο να είναι αυτός ο σκοπός του. Πείθει τους ανωτέρους του να αναλάβει την υπόθεση της διαμελισμένης οικογένειας κόντρα στις πεποιθήσεις τους πως πρόκειται για ξεκαθάρισμα λογαριασμών από εισπράξεις στοιχημάτων κι έτσι καλεί τον ψυχίατρο Έρικ Μαρία Μπαρκ να υπνωτίσει το παιδί, παρά τους κινδύνους που ελλοχεύουν για την υγεία του τελευταίου. Ο Μπαρκ είναι ικανός στην αντιμετώπιση ψυχικών τραυμάτων κι εργάζεται στο νοσοκομείο Καρολίνσκα, όπου μεταφέρουν το αγόρι. Επειδή, η μέθοδος του υπνωτισμού θεωρείται κατάφωρη παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, σύντομα ο ψυχίατρος θα μπλεχτεί σ’ έναν κυκεώνα ποινικών ευθυνών όσο αναζητείται η αδελφή του επιζώντος. Στην υπόθεση της δολοφονίας μπλέκονται αρκετοί συνάδελφοι του Λίννα, όπως ο Μπέννυ Ρούμπιν, που δουλεύει στο κέντρο επικοινωνίας, η βοηθός του Γιούνα, Άννια Λάρσον, ο επιθεωρητής και προϊστάμενος Πέττερ Νέσλουντ, η επιθεωρήτρια Μαγκνταλένα Ρονάντερ, που σκοπεύει να ολοκληρώσει τη φοίτησή της στη νομική σχολή και ταυτόχρονα αποφεύγει τον Νέσλουντ που τη φλερτάρει, ο ειδικός στα ζητήματα του οργανωμένου εγκλήματος Ύνβε Σβένσσον, ο διοικητής της Δίωξης Εγκλήματος Κάρλος Ελίασσον και πολλοί άλλοι.

Ο Έριχ Μαρία Μπαρκ έχει αφιερώσει πολλά χρόνια στη μελέτη της δυναμικής των ομάδων και στην ομαδική ψυχοθεραπεία, πιστεύει στη δύναμη της συλλογικότητας και προσπαθεί να κατανοήσει γιατί οι επιζώντες από πολεμικές συγκρούσεις επεξεργάζονται καλύτερα τα ψυχικά τους τραύματα απ’ ό,τι εκείνοι που είχαν βιώσει ολομόναχοι την ίδια βία, γιατί θεραπεύονται ευκολότερα όσοι έχουν υποστεί μαζί βασανιστήρια.  Κάποτε είχε μια ομάδα έξι ατόμων με ψυχικά τραύματα εξαιτίας της κακοποίησης που είχαν υποστεί κι αυτές οι βίαιες καταστάσεις είχαν ερημώσει τον ψυχικό τους κόσμο τόσο πολύ που αναγκάστηκαν να κρύψουν από τον εαυτό τους την κακοποίηση που υπέστησαν ώστε να επιβιώσουν. Κανείς τους δεν ήξερε τι ακριβώς του είχε συμβεί, μόνο πως το παρελθόν τούς κατέστρεψε τη ζωή, ο Μπαρκ λοιπόν χρησιμοποίησε τη μέθοδο της ύπνωσης για να τους βοηθήσει και μετά από κάτι απάνθρωπο και ανατρεπτικό είχε υποσχεθεί στον εαυτό του να μην υπνωτίσει ποτέ ξανά. Είναι παντρεμένος με τη Σιμόν που του κάνει σκηνές ζηλοτυπίας, μιας και μια άτυχη στιγμή την ξαναρίχνει δέκα χρόνια πίσω, τότε που την είχε απατήσει ο άντρας της κι από τότε είχε ορκιστεί πως δε θα την κορόιδευε ξανά, όχι μέχρι τώρα τουλάχιστον. Είναι οι γονείς του αιμορροφιλικού δεκατετράχρονου Μπέντζαμιν, που οι ενέσεις, οι μαλάξεις και η υπερβολική προσοχή σε ατυχήματα και κοψίματα του έχουν γίνει καθημερινή συνήθεια. Ποιος θέλησε λοιπόν να κάνει κακό σε αυτό το παιδί και να το απαγάγει; Θα το βρουν εγκαίρως; Τι ξέρει η κοπέλα του παιδιού, η Άιντα για την οικογένεια του Μπέντζαμιν, την οποία χαρακτηρίζει «σπίτι γεμάτο ψέματα»; Ποιος είναι ο Βάιλορντ και γιατί τα δυο παιδιά νιώθουν πως κινδυνεύουν από αυτόν; Τι γνωρίζει ο διανοητικά καθυστερημένος αδελφός της Άιντα; Η Σιμόν αναγκάζεται να ζητήσει τη βοήθεια του συνταξιούχου αστυνομικού πατέρα της, Κέννετ, κάτι που αναγκάζει τον Μπαρκ να φύγει από το σπίτι, οπότε τι έχει συμβεί ανάμεσα στους δύο άντρες;

Το κτήριο της Γενικής Διοίκησης της Αστυνομίας, το πανεπιστημιακό νοσοκομείο, τα εξοχικά σπίτια, οι αποθήκες, όλα περιγράφονται με ρεαλισμό και οι λέξεις χρησιμοποιούνται με τέτοιο τρόπο που δίνουν ατμοσφαιρικότητα στο κείμενο και μια γοητεία στην πόλη της Στοκχόλμης. Όπως έγραψα και πριν όμως, έχουμε πολλές λέξεις. Μικρές παράγραφοι μας ενημερώνουν για τις καταβολές του κάθε ήρωα και μάλιστα για τα σημαντικότερα πρόσωπα μαθαίνουμε επιπλέον για την οικογενειακή τους κατάσταση κι όλα αυτά στήνουν ένα ενδιαφέρον παζλ ετερόκλητων χαρακτήρων αλλά φορτώνουν αρκετά το κείμενο και καθυστερούν τις εξελίξεις. Για τον Γιούνα δεν μπορώ να εκφέρω γνώμη, μιας και ελάχιστα τον γνώρισα σε αυτήν την πρώτη του περιπέτεια, με τον υπνωτιστή Μπαρκ να είναι σχεδόν ο πρωταγωνιστής του βιβλίου. Πάντως, ο επιθεωρητής έχει μια αναλυτική σκέψη που τον οδηγεί σε συμπεράσματα βάσει των στοιχείων που κρατά στα χέρια του κάθε φορά. Από την άλλη, υπάρχουν διαπιστώσεις και απόψεις που ανατριχιάζουν: «Μια παράξενη σιωπή υπάρχει πάντα έξω από τις πόρτες των σπιτιών όπου μέσα τους δεν υπάρχει ψυχή» (σελ. 74), ή «Οι καταστροφές μάς αλλάζουν» (σελ. 283). «Ο υπνωτιστής» είναι ένα αργό στις εξελίξεις αλλά με κλιμακούμενη αγωνία αστυνομικό μυθιστόρημα που με άφησε με ανάμικτες εντυπώσεις και ποικίλους προβληματισμούς. Σίγουρα θα διαβάσω και το δεύτερο βιβλίο, αφού έχω πάρει ήδη όλους τους τίτλους της σειράς, για να δω πώς οι συγγραφείς που κρύβονται πίσω από το ψευδώνυμο «Λαρς Κέπλερ» θα χειριστούν μια δεύτερη υπόθεση του επιθεωρητή Λίννα, τι θα βελτιώσουν, τι θα αλλάξουν.

Βιβλίο Η κληρονομιά
Συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σπύρος Πετρουλάκης έγραψε μια ενδιαφέρουσα ιστορία με θέμα τις μεθόδους τεχνητής γονιμοποίησης και το μέγεθος της λαχτάρας για ένα παιδί. Πόσο δύσκολο είναι να υιοθετήσει κανείς στην Ελλάδα του σήμερα, τι απάτες συμβαίνουν στον χώρο από επιτήδειους που εκμεταλλεύονται αυτήν την ανάγκη, πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να πέσει θύμα κυκλώματος εμπορίας οργάνων και να γίνουν πράγματα χωρίς να τα γνωρίζει, ως ποιο σημείο φτάνει κάποιος για τη ζωή του παιδιού του και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε μια πλοκή που κλιμακώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο και εμπλουτίζεται με παράλληλες ιστορίες που κινούνται γύρω από αυτούς τους θεματικούς άξονες για να ενωθούν σε απρόσμενο σημείο. Παράλληλα έχουμε μια ολοζώντανη καταγραφή της δίκης στο Μικτό Ορκωτό με τους μάρτυρες, τις καταθέσεις, τις αγορεύσεις, την απολογία να έρχονται το ένα πίσω από το άλλο και να διακόπτονται από τη ζωή του Πάρι Ρουμελιώτη δυο χρόνια πριν και από τα γεγονότα του 1935 που αποτελούν και την αφετηρία των εξελίξεων. Οι εναλλαγές των σκηνών δεν κουράζουν ούτε μπερδεύουν, αντίθετα αυξάνουν την αγωνία και το σασπένς όσο πλησιάζουμε στο τέλος.

Ο δικηγόρος Πάρις Ρουμελιώτης λοιπόν μαθαίνει πως η κόρη του έπαθε ένα ατύχημα κι έτσι ανακαλύπτουν πως πάσχει από μυοκαρδιοπάθεια και χρειάζεται επειγόντως μεταμόσχευση. Ο Πάρις και η γυναίκα του, Έλενα, αποφάσισαν να αποκτήσουν παιδιά με τεχνητή γονιμοποίηση, παρά τους δισταγμούς του Πάρι. Τι υπάρχει στο παρελθόν του που τον γέμισε με αμφιβολίες; Μήπως η αγάπη του για την Έλενα και η υποχώρησή του στις επιθυμίες της ξυπνήσει κάτι που καλύτερα να έμενε κρυμμένο και να μην ερχόταν ποτέ ξανά στο φως; Ποιο είναι το τίμημα που θα χρειαστεί να πληρώσει; Πώς συνδέονται όλα αυτά με τον Γιωργή, τον νεαρό αγρότη που πρωτοστάτησε στις εξεγέρσεις του 1935 στην Πελοπόννησο με αφορμή την υποτίμηση της σταφίδας; Ο Γιωργής, κυνηγημένος από την αστυνομία, καταφεύγει στο υποστατικό του θείου του, Μεταξόγιαννη, στη Μεσσηνία κι εκεί εργάζεται σκληρά, κάτω από απάνθρωπες συνθήκες. Ο Μεταξόγιαννης του φέρεται απάνθρωπα και τον βάζει να δουλεύει εξοντωτικά, όπως και όλους όσους έχει στη δούλεψή του. Το μόνο φως που υπάρχει στη ζωή του είναι η όμορφη Βασιλεία, μια γυναίκα με την οποία ερωτεύονται κι αυτό θα είναι η αρχή της καταστροφής τους. Τι θα συμβεί ανάμεσά τους και τι καταιγιστικές εξελίξεις θα επιφέρει;

«Η κληρονομιά» του Σπύρου Πετρουλάκη είναι μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία που αγγίζει με σεβασμό και αγάπη την ανάγκη κάποιου να αποκτήσει παιδί. Καλοδουλεμένη πλοκή, καίρια διαχρονικά μηνύματα που με συγκίνησαν, αληθοφάνεια στις πράξεις των χαρακτήρων, αν και οι περισσότεροι δε σκιαγραφούνται πολύ διεισδυτικά, ένα λυτρωτικό τέλος που μου αλάφρωσε την ψυχή και μια σημαντική ανατροπή ως προς το ποια είναι η κληρονομιά που πυροδοτεί αυτά τα σκληρά γεγονότα είναι χαρακτηριστικά που με κράτησαν ως το τέλος του βιβλίου. Τα ιστορικά γεγονότα του 1935 που δίνουν την αφορμή για την έναρξη της ιστορίας τα βρήκα ενδιαφέροντα μιας και δεν τα έχω ξανασυναντήσει σε βιβλιογραφία, κρίμα όμως που δεν αναπτύχθηκαν περισσότερο. Ο Σπύρος Πετρουλάκης και πάλι ρίχνει φως σε ευαίσθητα θέματα και τα διαχειρίζεται ικανοποιητικά με μια ιστορία γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές.

Βιβλίο Η ψυχίατρος με την έκτη αίσθηση 
Συγγραφέας Δημήτρης Τσουκνιδής 
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αρμός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Τσουκνιδής έγραψε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που ανεβάζει ταχύτητες σε κάθε κεφάλαιο ενώ κάθε σελίδα είναι και μια έκπληξη, αφού η ιστορία είναι πολυεπίπεδη, έχει πολλούς υπόπτους, σκοτεινά μυστικά και ανθρώπους με διπλό ρόλο ενώ ταυτόχρονα στηλιτεύει κάθε μορφή βίας και εκμετάλλευσης που πηγάζει από την εξουσία κάποιου είτε αυτός εργάζεται στο θέατρο είτε υπηρετεί τη δικαιοσύνη  είτε εκμεταλλεύεται περιστασιακές ευκαιρίες. Μπορεί να ξεκινάμε με τα κλασικά βήματα εξιχνίασης ενός φόνου (ανακρίσεις, έρευνα, ανταλλαγή απόψεων) και να μπαίνει δυναμικά στο παιχνίδι μια έξυπνη ψυχίατρος με έκτη αίσθηση, μόνο που σύντομα όλα αυτά αλλάζουν και διαπιστώνουμε πως τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται! Τα πάντα ανατρέπονται και όλοι έχουν μια σκοτεινή πλευρά και «σκελετούς στην ντουλάπα», στοιχεία που ξεπηδούν την ώρα που πρέπει για να εμπλουτίσουν την ιστορία με περισσότερα στοιχεία και να μου προκαλέσουν περισσότερο (αλλά ιντριγκαδόρικο) πονοκέφαλο. Όλα αυτά δίνονται με εναλλασσόμενες αφηγήσεις, τριτοπρόσωπη σε ενεστώτα διαρκείας που δίνει παραστατικότητα και ρεαλισμό στο κείμενο και πρωτόπροσωπη της Νεφέλης Στάη, από την οποία ξεκινάει ένα κουβάρι αποκαλύψεων και ανατροπών, μιας και είναι η πρώτη που δείχνει πως έχει τα δικά της, «σκοτεινά» πλάνα για την υπόθεση.

Η ψυχίατρος Νεφέλη Στάη λοιπόν είναι παντρεμένη με τον αρχηγό της Ελληνικής Αστυνομίας Ευάγγελο Ρήγα, οπότε η εμπλοκή της στην υπόθεση του Φοίβου Ρεντούμη, ενός από τους πιο ασταθείς ασθενείς της, θα είναι πλήγμα στην επαγγελματική της αξιοπρέπεια και ένα χτύπημα στην προσωπική της ζωή, αφού ο άντρας της θα βρεθεί σε θέση δυσμένειας μες στην Αστυνομία. Η Στάη όμως διέπεται από πνεύμα ορθολογισμού και αποφασίζει να διερευνήσει την υπόθεση, μόνο που τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Παίζει έναν εκπληκτικό διπλό ρόλο, του οποίου όμως μόνο η μία πλευρά φωτίζεται ως το σημείο που πρέπει να βγει στο φως η αλήθεια και βρήκα συναρπαστικές τις περιγραφές με τις οποίες ξεδιπλώνεται η έκτη της αίσθηση, ποια τα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα και τα προειδοποιητικά σημάδια, πότε συμβαίνει και για πόσο διάστημα. Ναι αλλά γιατί πρέπει να λύσει την υπόθεση μόνο μέσα σε 24 ώρες; Τι θα συμβεί μετά; Αυτό που βρήκα λίγο «ενοχλητικό» είναι η προοικονομία, μιας και η ψυχίατρος (σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχει και στην τριτοπρόσωπη αφήγηση) αναφέρει συχνά ότι θα γίνει αυτό, θα κάνω εκείνο για να προλάβω το άλλο κλπ.

Ο σκηνοθέτης Φοίβος Ρεντούμης ξυπνάει την επομένη της δολοφονίας της Στέλλας Γιαμπουρά σε ένα αναστατωμένο σπίτι, δε θυμάται τίποτα από τη χτεσινή βραδιά παρά μόνο ότι γιόρταζε με την κοπέλα του την ημέρα των ερωτευμένων. Θεωρείται ύποπτος για τον φόνο της λόγω της προαναφερθείσας κόλλας χαρτί στη γραφομηχανή που καταγράφει ακριβώς τον φόνο. «Έπρεπε να τη σκοτώσει για να εμπνευστεί και να μπορέσει να γράψει την καινούργια του ταινία»; ή κάποιος τον παγίδεψε; Σταδιακά μαθαίνουμε για τη γνωριμία τους, για τον έρωτά τους, πώς προχώρησαν μαζί, τι έκαναν κι όταν αρχίζουν να βγαίνουν τα μυστικά στη φόρα γνωρίζουμε δύο εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες, κάτι που συμβαίνει και με τους περισσότερους χαρακτήρες του βιβλίου. Ο έτερος σκηνοθέτης του βιβλίου Δημήτρης Σωτηρίου ήταν φίλος του Φοίβου, παρ’ όλο που είναι διαφορετικοί χαρακτήρες κοινωνικά, ταξικά, συμπεριφορικά: οξύθυμος και αριβίστας ο Δημήτρης, πράος, μειλίχιος, ειλικρινής και έντιμος ο Φοίβος. Γράφουν κινηματογραφικά σενάρια αλλά χωρίς ανταπόκριση από εταιρείες παραγωγής, ώσπου ο παραγωγός Αρίωνας Πανουργιάς δέχεται να τους χρηματοδοτήσει, αρκεί να γίνουν βασικές αλλαγές. Τι θα κάνουν οι δύο φίλοι; Κι αν προκύψει κάποια ανάγκη, μήπως κάποιος από τους δύο προδώσει το όνειρό τους για προσωπική του εκμετάλλευση; Εξίσου καίριους ρόλους παίζουν ο Ευάγγελος Ρήγας, αρχηγός της Ελληνικής Αστυνομίας και σύζυγος της ψυχιάτρου Νεφέλης Στάη, το δεξί του χέρι, αστυνόμος Γαβριήλ Μανέτας, ο υπαρχηγός Αργύρης Τασσόπουλος, ο δημοσιογράφος Μάνος Αναγνωστόπουλος, ο σύντροφός του Μέμος Σταθόπουλος και άλλα πρόσωπα που χαρίζουν στο κείμενο σασπένς και διαρκείς εναλλαγές. Αυτές εντείνονται χάρη στα πρωθύστερα που μας γυρίζουν πίσω στον χρόνο, λίγες μέρες ή και κάποια χρόνια πριν τη δολοφονία και μας φέρουν ξανά στο παρόν ώστε να γνωρίσουμε τους εμπλεκόμενους, να μάθουμε τι τους συνδέει και ν’ αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε για τον ύποπτο και για το κίνητρο.

«Η ψυχίατρος με την έκτη αίσθηση» είναι ένα συναρπαστικό και ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα με ενδιαφέροντα και ολοκληρωμένα ψυχογραφήματα προσώπων που κρατάνε φυλαγμένα πολλά μυστικά, με αποκαλύψεις και εκπλήξεις που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον, με έναν ανελέητο αγώνα ενάντια στον χρόνο, μιας και η Νεφέλη Στάη μπλέκεται περισσότερο απ’ όσο θα περίμενε στην υπόθεση, έχοντας ήδη στην πλάτη της ένα όριο 24 ωρών για την επίλυσή της, και με ενδιαφέρουσες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για τα ψυχωτικά σύνδρομα, τις μεθόδους ύπνωσης, τις θεραπευτικές προσεγγίσεις, αντικείμενα δηλαδή διαρκούς μελέτης του συγγραφέα που μας τα χαρίζει με εκλαϊκευμένο αλλά όχι απλουστευμένο τρόπο. Μέσα σε όλη αυτήν την ένταση είχα και μια ευχάριστη ανάσα χαμόγελου, όταν διαπίστωσα πως το παρελθόν κάποιων προσώπων του έργου δένεται απρόσμενα με την πλοκή γνωστών και αγαπημένων κωμικών σειρών της ιδιωτικής τηλεόρασης, με τις ζωές των ηρώων που βλέπαμε στους δέκτες να γίνονται αληθοφανές κομμάτι της ιστορίας του βιβλίου, εξ ου και η εμφάνιση του Μιχάλη Ρέππα στον πρόλογο. Μια πρωτότυπη ιδέα που ελάφρυνε αρκετά την πολυπλοκότητα της καθαυτής ιστορίας! Γρήγορο, με κινηματογραφική δράση και εκπλήξεις, με ίσως υπέρ το δέον πλούσια πλοκή, ενδιαφέρον, το πρώτο αστυνομικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Τσουκνιδή με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Βιβλίο Το αίνιγμα του Ερωτόκριτου
Συγγραφέας Βασιλική Μακρή
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bookoo
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Βασιλική Μακρή έγραψε μια ιστορία που με ξάφνιασε από την αρχή με τον τρόπο γραφής, τον χειρισμό και τον πυκνό καμβά πάνω στον οποίο ξεδίπλωσε τις ζωές των χαρακτήρων της. Ο Γερμανός αξιωματικός Γκούσταβ Ράινχαρντ επιστρέφει στο νησί της Κρήτης για να βρει το κρυμμένο άγαλμα που ξέθαψε στα ανοιχτά της Ντίας και να το παραδώσει στο ελληνικό κράτος, γεμάτος τύψεις για όσα έκανε τις ημέρες της γερμανικής κατοχής. Μόνο που η άνοια δεν τον αφήνει να θυμηθεί και αναθέτει στον διευθυντή του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου Ματθαίο Ηλιοπετρίτη και στην αρχαιολόγο Ναυσικά Αργυρίου να διαβάσουν το ημερολόγιό του, όπου κάπου ανάμεσα στις λέξεις κρύβει το μέρος όπου έθαψε το άγαλμα καθώς και μια πινακίδα με γραμμική γραφή Β. Η εμφάνιση της Ναυσικάς θα του ξυπνήσει άσχημες μνήμες και θα τον οδηγήσει σ’ ένα ταξίδι ενδοσκόπησης και αναπολήσεων, αυξάνοντας τη λαχτάρα του για συγχώρεση. Στον δρόμο τους εμφανίζεται ξανά και ο ψαράς ενώ ταυτόχρονα η Ναυσικά αρχίζει να βρίσκει σε αυτήν την ιστορία σκόρπια κομμάτια που τη φέρνουν αντιμέτωπη με τα παιδικά της βιώματα και αναστατώνουν την οικογένειά της που είχε καταφύγει στη Λέρο μετά την Κατοχή και κρύβει βαθιά μέσα της ένα περιστατικό στο ψυχιατρείο του νησιού. Η ιστορία ξεδιπλώνεται με πρωθύστερα, με παραστατικούς διαλόγους και με επιλεγμένες αποκαλύψεις που φέρνουν στο φως μόνο όσα κομμάτια θέλει εκείνη τη στιγμή η συγγραφέας, οπότε η αγωνία αυξάνεται και η ανάγνωση προχωράει με πυρετώδεις ρυθμούς. Η καθαυτή ιστορία δεν είναι απλή ούτε μονοδιάστατη αλλά έχει θύτες και θύματα, δυσκολίες και μυστικά οπότε τα πάντα είναι ρευστά μέχρι κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

Οι χαρακτήρες έχουν ρεαλισμό και είναι ολοκληρωμένοι, οι σκέψεις τους, οι αντιδράσεις τους, οι πράξεις τους έχουν άμεση σχέση με το παρελθόν τους και υπάρχει συνέχεια και συνέπεια. Ο Γλεντούσης είναι γιος σφουγγαρά που υπέκυψε τελικά στη νόσο των δυτών, άλλωστε αυτόν τον πατέρα δεν τον χόρτασε, πιο πολύ μια αντίστροφη μέτρηση ήταν ως την εκάστοτε επιστροφή του αφού το μεροκάματο τον έβγαζε συνέχεια για μπάρκο. Ο ψαράς λατρεύει την απόκοσμη ησυχία του βυθού, είναι προσεκτικός όταν βουτάει κι η ζωή του δυσκόλεψε κι άλλο όταν ξέσπασε ο πόλεμος, οπότε άρχισε να κάνει τον ψαρά για λογαριασμό των κατακτητών ώστε να επιβιώσει. Ο Γερμανός αξιωματικός Γκούσταβ Ράινχαρντ που τον πλήρωνε για τα μαθήματα κατάδυσης έχει ένα σωματικό ελάττωμα που τον έκανε συχνά θύμα εκφοβισμού στα σχολικά του χρόνια. Είναι πιστός στο καθήκον του, σκοτώνει και εκτελεί, κατά βάθος όμως έχει κάποιες στιγμές ανθρωπιάς που δε βρίσκουν χώρο και χρόνο να βγουν στο φως παρά μόνο μετά τον πόλεμο, όπου ήδη η ψυχολογία του είναι βεβαρημένη απ’ όσα έκανε. Η γνωριμία του με μια ντόπια κοπέλα στην κατακτημένη Κρήτη θα δυσχεράνει πολύ τα πράγματα και θα τον οδηγήσει σε ακρότητες και απονενοημένες πράξεις που θα βρουν τις συνέπειές τους σαράντα χρόνια μετά με απροσδόκητο τρόπο.

Η αρχαιολόγος Ναυσικά Αργυρίου προσελήφθη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, τον τόπο καταγωγής της μητέρας της με την οποία ζούνε τώρα στη Λέρο αλλά δεν παύει να σκέφτεται το Βερολίνο όπου σπούδασε, την καθημερινότητά του, το Τείχος, την ιστορία του και περπατάει στην πόλη του Ηρακλείου, την οποία γνωρίζουμε κι εμείς μαζί της. Τα τοπόσημα και τα μνημεία έχουν σημαντική ιστορική και αρχαιολογική αξία και η συγγραφέας καταφέρνει να τα κάνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των χαρακτήρων της, παρέχοντάς μας γνώσεις και πληροφορίες με τρόπο που δεν κουράζει ούτε βαραίνει την πορεία της ανάγνωσης. Πότε ταξιδεύουμε στη μινωική εποχή μέσα από ντοκουμέντα και κτερίσματα, πότε αποκωδικοποιούμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες την πινακίδα με τη γραμμική γραφή Β κι όλα αυτά σε συνδυασμό με τις εξελίξεις που τρέχουν! Η σημαντική πινακίδα που έχει θαφτεί μαζί με το άγαλμα είναι μια επιστημονική πρόκληση που αναγκάζει την κοπέλα να αγνοήσει το ναζιστικό παρελθόν του Γερμανού αξιωματικού και να ξεχάσει για λίγο τις δύσκολες στιγμές που βίωσε η οικογένειά της στην Κατοχή. Στο πλάι της Ναυσικάς είναι ο επίσης αρχαιολόγος Ματθαίος Ηλιοπετρίτης, με ειδίκευση στη γραμμική γραφή Β, μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που δείχνει διαφορετική στάση και συμπεριφορά ανάλογα με τις συνθήκες. Η επαγγελματική τους σχέση αρχικά θα μπει εμπόδιο στον ρομαντισμό που υποφώσκει ανάμεσά τους, θα έρθει όμως η στιγμή που θα υποχρεωθούν να παραδεχτούν αισθήματα και θα υποστούν τις αντίστοιχες συνέπειες.

Απόλαυσα τη στρωτή γραφή που είναι γεμάτη από ολοζώντανες εικόνες και εναλλαγές αφήγησης, αφού στην καταγραφή των εξελίξεων παρεμβάλλονται αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Γερμανού αξιωματικού, στίχοι του ποιήματος του Βιτσέντζου Κορνάρου και επιστολές. Μετρημένοι διάλογοι, πλούσιο λεξιλόγιο, δύναμη παραστατικότητας, ιστορικά, λαογραφικά και γεωγραφικά στοιχεία που περνάνε ανάμεσα από τις γραμμές και μου χάριζαν γνώσεις, χωρίς να το καταλάβω και χωρίς να κουράζουν (αξέχαστη θα μου μείνει η αποκωδικοποίηση της γραμμικής γραφής Β σύμβολο προς σύμβολο) ενώ ταυτόχρονα τα σύντομα πρωθύστερα φωτίζουν σημαντικές στιγμές του χτες και δεν είναι περιττά. Με τον τρόπο της η συγγραφέας μου έδειξε πως τα εκθέματα διαχέουν τη μαγεία τους με το πρώτο φως της μέρας και χωρίς τους τουρίστες, οι μορφές στις τοιχογραφίες ανασαλεύουν, οι γαλάζιες κυρίες ψιθυρίζουν μεταξύ τους κι όλα αυτά όσο ο Μίνως Καλοκαιρινός, ο Άρθουρ Έβανς, ο Νικόλαος Πλάτων, σημαντικές προσωπικότητες της αρχαιολογίας και όχι μόνο, είναι σα να αγωνιούν μαζί με τον αναγνώστη για το αν θα καταφέρει η Ναυσικά να βρει το άγαλμα και να το φέρει στο φως.

Τι θυμίζουν στην αρχαιολόγο οι ζωγραφιές του Γερμανού; Πού βρίσκεται το άγαλμα; Πώς θα συνδεθεί η ζωή της με αυτόν τον άγνωστο άντρα; Πώς μπορεί η αναζήτηση ενός αρχαίου αγάλματος να κουμπώσει με τους προραφαηλίτες ζωγράφους αλλά και με την ίδια τη Ναυσικά; Τι έχει συμβεί στη ζωή του Γκούσταβ που έχει ανάγκη από συγχώρεση; Τι σταυρό κουβαλάει για τόσα χρόνια και πώς θα καταφέρει να εξιλεωθεί μετά από τόσο καιρό; Ποια είναι η Αρετούσα στην οποία απευθύνεται και γιατί της εξομολογείται τη ζωή του, προσπαθώντας να την πείσει πως δεν είναι ένα τέρας όπως οι συμπατριώτες του; «Το αίνιγμα του Ερωτόκριτου» είναι μια ανατρεπτική πολυεπίπεδη ιστορία που αγγίζει πολλά θέματα και περιγράφει τις περιπέτειες και τις συγκρούσεις διαμετρικά αντίθετων χαρακτήρων με αφορμή μια σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη.

Βιβλίο Παλίρροια
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Κωνσταντούρου στο νέο της μυθιστόρημα συνδυάζει με έξυπνο και ευρηματικό τρόπο το παρελθόν και το παρόν ενός στοιχειωμένου νησιού με ενδιαφέροντες χαρακτήρες, αναπάντεχες εξελίξεις και διαχρονικά μηνύματα. Μεταφερόμαστε πότε στον Μεσαίωνα για να βιώσουμε την αγωνία της διάδοσης της πανούκλας στην Ευρώπη, τους φριχτούς θανάτους και τις σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που αυτή επέφερε και πότε σ’ ένα πιο πρόσφατο παρόν για να γνωρίσουμε από κοντά την κλειστή κοινωνία ενός τόπου όπου εξορίζονται βασανισμένες ψυχές για να βιώσουν μόνες τους τη σκληρή πλευρά μιας νοσηλείας. Αθώοι και ένοχοι, ασθενείς αλλά και υγιείς τρόφιμοι, επιστήμονες που αποσκοπούν σε προσωπικό κέρδος και νοσηλευτές που αγαπούν πραγματικά τους έγκλειστους, δημιουργούν ένα πολυπρισματικό παζλ με μικρές και μεγάλες ιστορίες που γεννούν ποικίλα συναισθήματα.

Η Φωτεινή Σιγάλα ή αρχόντισσα Λουτσία Μαρινέλι υποφέρει από κατάθλιψη, είναι όμως ο εγκλεισμός της η σωστή λύση; Η Ρεμίνα Σεστρίνι νιώθει σαν «…να είχε γεννηθεί μόλις χθες, μεγάλη, κουρασμένη και απογοητευμένη» (σελ. 22), μήπως όμως κατέφυγε στο άσυλο για να ξεφύγει από κάποιον; Μαζί τους φτάνει και η Δέσποινα Μεταξά, που είναι αποφασισμένη να περάσει καλά. «Μια ακούραστη παλίρροια στο μυαλό της, που άλλοτε τη ρουφούσε στον σκοτεινό βυθό της και άλλοτε την έσπρωχνε προς το εκτυφλωτικό φως του ήλιου» (σελ. 339). Είναι εριστική, ανυπότακτη, προκλητική και δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στο γύρω της περιβάλλον. Τρεις γυναίκες λοιπόν που κλείστηκαν στο νησί κουβαλώντας η κάθε μια το δικό της φορτίο, τρεις ενδιαφέρουσες ιστορίες που τέμνονται και αντιπαραβάλλονται. Στην ίδια βάρκα εκείνη τη μέρα επιβαίνει και ο Βιτόριο Λομπρόζο, που βιώνει κενά μνήμης και αποσυνδέεται ανά τακτά διαστήματα από το παρόν, είναι όμως αυτό ένδειξη ψυχικής διαταραχής;

Από την άλλη μεριά, έχουμε τον πράο και αντικειμενικό διευθυντή της κλινικής Κονταρίνι, που σύντομα βγαίνει στη σύνταξη κι αντικαθίσταται από τον Πάολο Πινιόλο, έναν καταξιωμένο και ταυτόχρονα αλαζόνα κι εγωιστή επιστήμονα που θέλει να πραγματοποιήσει τα δικά του σχέδια. Πόσο αποφασισμένος είναι να κάνει ορισμένες θυσίες που θα οδηγήσουν σε λάθη αλλά θα εξυψώσουν το κύρος του; Ποιοι πραγματικά κινδυνεύουν και πώς θα αντιδράσουν; Στην κλινική εργάζεται ως νοσοκόμος ο αγνός και ιδεαλιστής Αντρέα Ντελασούντα, ο οποίος, τόσα χρόνια στην Ποβέλια, κατάλαβε πως η ζωή εκεί είναι μια τραγωδία: τα όνειρα σβήνουν, οι προσπάθειές του για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και πιο ανθρώπινες μεθόδους ίασης πρέπει πάντα να εγκρίνονται από ανωτέρους, από επόπτες, από τον κρατικό μηχανισμό. Οι ιστορίες των γυναικών τον συγκινούν κι αρχίζει τις δικές του άτυπες έρευνες που θα τον φέρουν μπροστά σε διαφορετικές τραγωδίες με κοινή όμως κατάληξη: τον ακούσιο εγκλεισμό στην κλινική. Στο πλάι του είναι η επίσης νοσοκόμα Τζιζέλα Αντιπόζο, με αγάπη για τους ασθενείς της, στους οποίους συμπαραστέκεται επηρεασμένη από προσωπικές της εμπειρίες.

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται στους τέσσερις τοίχους ενός ιδρύματος γεμάτου με ανθρώπους δυστυχισμένους, που βιώνουν τη σκληρή απομόνωση εκόντες άκοντες, κάποιους από τους οποίους ευχαρίστως και χωρίς δεύτερη σκέψη ξεφορτώθηκαν οι δικοί τους σε αυτό το άσυλο. Το ίδρυμα συγκροτεί «Μια ταξική κοινωνία όπου βασίλευαν η εκμετάλλευση και η συνενοχή» (σελ. 56). Ηλεκτροσόκ και αντιψυχωσικά φάρμακα αλλά και εργαζόμενοι που ενδιαφέρονται λίγο παραπάνω για τους ασθενείς είναι ένα μοτίβο γεμάτο ενδιαφέροντα κοντράστ, μέσα από τα οποία ξεπηδούν ιστορίες ανθρωπιάς, πόνου και επιβίωσης. Στο μυθιστόρημα είναι διάχυτα η αγάπη και το ενδιαφέρον της συγγραφέως για τους ανθρώπους που εγκαταλείπονται σε άσυλο από συγγενείς που δεν τους θέλουν πια για να βιώσουν καταστάσεις δύσκολες, με εργαζομένους που απλώς κάνουν τη δουλειά τους, αδιαφορώντας για τις φοβίες, τις ανασφάλειες, τις ανάγκες, τις επιθυμίες των ασθενών. Η γιαγιά που έφτασε να δει εγγόνια και έγινε θυσία για όλους, τώρα όμως που μεγάλωσε και δυσκολεύεται μετατράπηκε σε περιττό βάρος και ο νοσοκόμος που βελτιώνει την καθημερινότητά της κρατώντας της το χέρι και ψιθυρίζοντάς της λόγια κατευναστικά είναι η αγαπημένη μου ιστορία που μου έφερε δάκρυα στα μάτια με τον άψογο χειρισμό της και την αποφυγή εύκολων μελοδραματικών λύσεων. Η μυστηριώδης Δέσποινα, η Ρεμίνα, η Λουτσία, ο Βιτόριο είναι χαρακτήρες που βιώνουν ποικίλες καταστάσεις, κρατώντας το ενδιαφέρον σε εγρήγορση, πώς συνδέονται όμως με τον Αλεσάντρο που έζησε στη Βενετία έξι αιώνες πριν;

Έτσι, ερχόμαστε στο ακόμη καλύτερο κομμάτι του μυθιστορήματος, την ιστορία του Αλεσάντρο στα χρόνια της πανούκλας. Δεν είναι μόνο μια ερωτική ιστορία που θεριεύει όσο γιγαντώνονται τα εμπόδια ανάμεσα σε δύο ερωτευμένους ανθρώπους αλλά και η καταγραφή των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων μιας κοινωνίας που δεν ξέρει με τι έρχεται αντιμέτωπη, αποδίδει το κακό στις ανθρώπινες αμαρτίες ενώ διάφορες φήμες και μαγγανείες διαδίδονται από στόμα σε στόμα ως θαυματουργές. Οι άνθρωποι κλείνονται στα σπίτια τους για να μην έρθουν σε επαφή με τους ασθενείς και μολυνθούν, κρύβονται, απελπίζονται, φτάνουν στα όρια της εξαθλίωσης αλλά και τα ξεπερνούν πολλές φορές. Όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα που βιώσαμε πρόσφατα με την πανδημία του Covid-19, όμως στόχος της συγγραφέως δεν είναι να μας θυμίσει οικεία κακά, έστω και προσαρμοσμένα σε αυτήν τη μακρινή εποχή. Θέλησε να μας δείξει, καταγράφοντας μια γνώριμη στις βασικές της γραμμές ιστορία, πως οι άνθρωποι και οι κοινωνίες πάντα θα αντιδρούν σπασμωδικά μπροστά σε κάθε νέο κίνδυνο ενώ ο άνθρωπος οφείλει να είναι όσο γίνεται πιο προσεκτικός και να μην παρασύρεται από ψέματα και φήμες, κάτι που είναι αρκετά δύσκολο, μιας και οι πρωτόγνωρες συνθήκες ξυπνάνε πολλές φορές τον σκληρό εαυτό του («-Τι μας είχε κάνει αυτή η αρρώστια; Σε τι μας είχε μετατρέψει;», αναρωτιέται ο Αλεσάντρο).

Δεν είναι απλώς ένας αγώνας επιβίωσης αλλά και μια διαρκής πάλη με την ηθική και μια δοκιμασία που δείχνει στον πλούσιο Αλεχάντρο πως τα υλικά αγαθά δεν έχουν τόση σημασία μπροστά στην υγεία και στον κίνδυνο που την απειλεί. Από σελίδα σε σελίδα κι από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, με συνεχείς δοκιμασίες, ο αφηγητής γονατίζει, υποκύπτει, τσαλακώνεται, αλλάζει απόψεις και νοοτροπία. «Ποβέλιες υπήρχαν πολλές δυστυχώς και θα συνέχιζαν να υπάρχουν… η πανώλη της απανθρωπιάς εξαπλωνόταν ταχύτατα, ισοπεδώνοντας κάθε καλό που βρισκόταν στον δρόμο της… Η πανώλη της απανθρωπιάς δεν θα σταματούσε να εξαπλώνεται αν αδιαφορούσαν αυτοί που υποψιάζονταν, αν σιωπούσαν όσοι γνώριζαν και αν έμεναν αδρανείς εκείνοι που μπορούσαν κάπως να αντιδράσουν» (σελ. 353 και 356). Μέσα από αυτήν την ιστορία ξεπηδάνε διαχρονικά νοήματα, όπως ότι ο καταπιεσμένος άνθρωπος με την πρώτη ευκαιρία που θα βεβαιωθεί ότι δε θα τιμωρηθεί διαπράττει ασωτίες και κακουργήματα: «…ο άνθρωπος δεν είναι από τη φύση του καλός, όπως με έμαθαν να πιστεύω. Μόνο αν έχει τον φόβο του Θεού και των νόμων μπορεί να δαμάσει την κακία που κρύβει μέσα του» (σελ. 407-408). Από την άλλη όμως «…την αρρώστια δεν πρέπει να τη βλέπουμε μόνο σαν εχθρό. Είναι και δάσκαλος που μπορεί να διδάξει τους ξεχασμένους δρόμους της ηθικής» (σελ. 350). Ο Αλεχάντρο μπορεί να βιώνει καταστάσεις που ίσως με μαθηματική ακρίβεια οδηγήσουν στον θάνατο, συμβαίνουν όμως τόσες αλλαγές γύρω και μέσα του που εγείρουν το ενδιαφέρον ως την τελευταία σελίδα.

Η «Παλίρροια» είναι ένα πλούσιο και πολυδιάστατο μυθιστόρημα, με ενδιαφέρουσες μικρές ιστορίες που συντροφεύουν την κυρίως πλοκή, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι της. Είναι καλογραμμένο, ανατρεπτικό, αποφεύγει τις εύκολες λύσεις και τους εντυπωσιασμούς, αγκαλιάζει με σεβασμό κι αγάπη τους ψυχικά ασθενείς, τους οποίους φωτίζει πολύ προσεκτικά και αντικειμενικά, ενώ το δικαίωμα στον έρωτα και το αληθινό νόημα της δικαίωσης φυτοζωούν στα χαλάσματα μιας κατακερματισμένης κοινωνίας, η οποία όμως σύντομα θα αναγεννηθεί από τις στάχτες της, καλύτερη ας ελπίσουμε.

ΥΓ. Οι φωτογραφίες προέρχονται από άρθρο της εφημερίδας Πρώτο Θέμα.