Βιβλίο Πού ανήκω επιτέλους;
Συγγραφέας Χρυσούλα Μελισσά-Χαλικιοπούλου
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μιχάλης Σιδέρης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αφήγηση παρατίθεται σε πρώτο πρόσωπο από την Αννέτα κυρίως και δευτερευόντως από την αγαπημένη της νονά που ζει στο Παρίσι. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, παρατηρητικότητα και διεισδυτικότητα, με χιούμορ και συγκρατημένη αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση η Αννέτα κάνει φιλίες, ζει κάποια πρώτα συναισθηματικά σκιρτήματα, προσπαθεί να ανταποκριθεί στο εκάστοτε καινούργιο σχολικό περιβάλλον (η μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο είναι μια σοβαρή πηγή άγχους για τα παιδιά), αποδέχεται το γεγονός ότι είναι υιοθετημένη και κάπου κάπου αναρωτιέται πού να είναι οι γονείς της κι αν τη σκέφτονται κι εκείνοι.

Το μυθιστόρημα δεν είναι μελοδραματικό ούτε μονοδιάστατο. Μου άρεσε ακριβώς αυτό, ότι μέσα σε περίπου 170 σελίδες υπάρχει μια συμπυκνωμένη αφήγηση που δε με έκανε να ασφυκτιώ και μια εξέλιξη στην πλοκή που δε γνώριζα προς τα πού θα κατευθυνθεί και πώς θα τη χειριστεί η συγγραφέας. Επίσης, η κυρία Μελισσά-Χαλκιοπούλου κατάφερε ευφυυέστατα να ξεγλιστρήσει από όλες σχεδόν τις παγίδες που θα μπορούσε να στήσει η ίδια της η ιστορία: 1) τον Βασίλη, το παιδί που ασκεί ψυχολογική βία στην Αννέτα, καταφέρνει να τον κάνει τον καλύτερό της φίλο με την αλήθεια του χαρακτήρα της, 2) το διαζύγιο των γονιών του Βασίλη δε δίδεται με φωνές, μίση και αλλληλοσπαραγμούς αλλά απόλυτα αληθινό, καθημερινό και με ανερυθρίαστα αισιόδοξο σχετικά φινάλε (όσο δύσκολη και τραυματική κι αν είναι αυτή η εμπειρία για κάθε μέλος της οικογένειας που τη βιώνει, δεν καταλήγουν όλες στα δικαστήρια ή σε συναισθηματικές και σωματικές ακρότητες), 3) το άγχος και η αγωνία της Αννέτας να αποδώσει σωστά στις εξετάσεις και να πετύχει στο πανεπιστήμιο δεν καταλήγει στην κλασική κόντρα του παιδιού με τους γονείς, ειδικά αν είναι υιοθετημένο, όπου με αφορμή αυτήν τη δύσκολη περίοδο βγαίνουν τα απωθημένα χρόνων. Και ταυτόχρονα καμία από αυτές τις ιστορίες και τις παραμέτρους της ζωής της Αννέτας δεν καταντά ιδιαίτερα ροζ και εκβεβιασμένα αισιόδοξη. Υπάρχει επομένως μια λογική, ρεαλιστική συνέπεια και ταυτόχρονα ένα συγκροτημένο σύνολο γεγονότων που δεν μπατάρει ούτε μπάζει νερά.

Πάνω σε αυτόν τον άξονα κινείται και η ζωή του Βασίλη, ο οποίος ξαφνικά βρίσκεται να παλεύει με τον καρκίνο, όμως ούτε εδώ έχουμε ολοφυρμούς ή πεπατημένη λύση. Δε θα αποκαλύψω φυσικά αν το παιδί θα καταφέρει να νικήσει αυτήν την αρρώστια, όμως μέχρι το τέλος του βιβλίου, ξανά χωρίς ακρότητες, ο αγώνας του αποτυπώνεται ανάγλυφος, αληθινός, στις πραγματικές του διαστάσεις, με περιστατικά που πότε με γέμιζαν αισιοδοξία και πότε με έκαναν να αγωνιώ.

Πιστεύω ειλικρινά πως οι έφηβες αναγνώστριες, μιας και αυτές είναι κυρίως ο στόχος του συγκεκριμένου βιβλίου, θα ταυτιστούν αν όχι απόλυτα, τουλάχιστον εν μέρει με την πρωταγωνίστρια. Θα αναγνωρίσουν στη ζωή της κοπέλας δικά τους στοιχεία: την αγάπη προς τους γονείς, τις δυσκολίες από ένα διαζύγιο, τις σχολικές εξετάσεις ή μια σοβαρή ασθένεια. Οι απορίες και οι αμφιβολίες της Αννέτας, όπως «γιατί ζούσαν ειρηνικά οι λαοί μεταξύ τους και γιατί άρχισαν να συγκρούονται», «γιατί δίνουμε έμφαση σε όσα μας χωρίζουν και όχι σε αυτά που μας ενώνουν», η ανάγκη και η προϋπόθεση να επικοινωνήσεις ουσιαστικά με τον συνάνθρωπό σου και να καταλάβεις την πραγματικότητα της δικής του ζωής, απαντώνται, τονίζονται και αντιμετωπίζονται με αγάπη, ουσιαστικό ενδιαφέρον και καθόλου διδακτισμό. Μια πολύ καλή συντορφιά για έφηβους αναγνώστες με απαιτήσεις.

Βιβλίο Οι κρίκοι της πόλης
Συγγραφέας Χρυσούλα Μελισσά-Χαλικιοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χωρίς να διακόπτει τις ιστορίες και χωρίς να ακολουθεί τη μέθοδο του εγκιβωτισμού (ιστορίες μέσα στην ιστορία), η συγγραφέας δημιουργεί την ψευδαίσθηση των διηγημάτων ως προς την αφηγηματική φόρμα κι όμως σταδιακά αυτές οι παράλληλες ζωές τέμνονται, αλληλοεπηρεάζονται, συνθέτουν τον καμβά της πανέμορφης Θεσσαλονίκης, χαράζοντας η κάθε μία τη δική της πορεία στις σελίδες. Αυτή είναι μια καλή ιδέα, μιας και οι χαρακτήρες που έχουν επιλεγεί είναι πολλοί και διαφορετικοί, επομένως μια άλλη φόρμα ίσως να μπέρδευε τον αναγνώστη, ειδικά από τη στιγμή που δεν έχουμε μόνο το παρόν αλλά και το παρελθόν όλων των ανθρώπων που μας συστήνονται.

Μέσα από το βιβλίο ξεπηδούν προβλήματα, συναισθήματα, διλήμματα και αποσπασματικά κάποια κομμάτια από τον πρόσφατο ιστορικό κορμό της Ελλάδος (αστυφιλία, η δεκαετία του 1960 στη Θεσσαλονίκη, το δικαίωμα της γυναίκας στη μόρφωση, η προίκα, η μοναξιά, ήθη και έθιμα που έφεραν οι πρώτες γενιές των ανθρώπων που αναζήτησαν στην πόλη μια καλύτερη ζωή, το εβραϊκό πογκρόμ στην Κατοχή και πολλά άλλα). Καλογραμμένο βιβλίο, όπου με ωραίες προτάσεις και ζωντάνια στους διαλόγους ξετυλίγεται η ζωή ανθρώπων όπως η αδικοχαμένη Αιμιλία, η Πουλχερία που βίωσε μια ανέλπιστη δεύτερη ζωή, η κυνηγημένη Έρρικα, η τραγωδία της Ελένης, ο ερωτοχτυπημένος Λουκάς και πολλοί άλλοι ακόμη. Ιστορίες που με συγκίνησαν, μου γέννησαν έντονα συναισθήματα, με βοήθησαν να αγαπήσω περισσότερο ό,τι έχω στα χέρια μου, γιατί κάποτε ακόμη κι αυτό το στερούνταν για να το αποκτήσουν, με συντρόφεψαν με τη γλυκόπικρη αίσθηση της πεπερασμένης απώλειας καλύτερων, έστω και δυσκολότερων, στιγμών.

«Οι κρίκοι της πόλης» είναι μια διαφορετική πρόταση πάνω στο ελληνικό μυθιστόρημα, μια πανδαισία προσωπικοτήτων, συναισθημάτων, περιστατικών, γεγονότων, όλα καλογραμμένα, στρωτά και δοσμένα εύληπτα και παραστατικά.