Βιβλία Γουτού Γουπατού & Το μόνο ταξίδι της ζωής του
Συγγραφείς Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης & Γεώργιος Βιζυηνός
Απόδοση Κώστας Πούλος
Εικονογράφοι Έλενα Τσαπρούνη & Θέντα Μιμηλάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Γουτού Γουπατού», του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Αυτήν τη φράση συνήθιζε να λέει ο Μανώλης ο «Ταπόης» του χωριού, ένα παιδί νοητικά καθυστερημένο και με ημιπληγία, δηλαδή «Πότε να ‘ρθει του Χριστού, τ’ Αϊ-Βασιλιού να φάμε». Ένα παιδί που έχει λίγους φίλους και το αγαπάνε οι μεγάλοι. Ο Μανώλης κάνει θελήματα σε όσους τον σέβονται και η ανατροφή του είναι αγώνας για τη μητέρα του. Μια παραμονή Πρωτοχρονιάς όμως οι φίλοι του πέφτουν θύματα του νταή της Πάνω Ενορίας και παρεμβαίνει αποφασιστικά. Μια συγκινητική ιστορία για τον τρόπο ζωής των φτωχόπαιδων της εποχής και ταυτόχρονα καταγραφή ενός ενδιαφέροντος δίπολου: το ένα απόκληρο παιδί επιλέγει την καλοσύνη, το άλλο το κακό. Από την άλλη, ποιο είναι «Το μόνο ταξίδι της ζωής του», όπως έγραψε ο Γεώργιος Βιζυηνός, πού πήγε τελικά ο παππούς του αφηγητή; Ένας άνθρωπος εξιστορεί στον εγγονό του μια θαυμάσια ζωή γεμάτη παραμύθια, ιστορίες, θρύλους απ’ όλο τον κόσμο και γεμίζει το μυαλό του παιδιού με εικόνες και ταξίδια. Το εγγόνι ταξιδεύει νοερά, κάνει σχέδια, πλάθει όνειρα κι όταν μεγαλώνει διαπιστώνει πως ο παππούς του δεν τα έζησε όλα αυτά στην πραγματικότητα, υπάρχει όμως μια έκπληξη στο τέλος του διηγήματος.

Η απόδοση του Κώστα Πούλου δε με ενόχλησε καθόλου. Σίγουρα μέρος της μαγείας των κειμένων του Γεωργίου Βιζυηνού και του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη είναι η γλώσσα τους αλλά και ο διασκευαστής έκανε καλή δουλειά. Κράτησε το ηχόχρωμα του κειμένου, έδωσε διακριτική ποιητικότητα στις λέξεις (π. χ. «τονε λάτρευε» αντί «τον λάτρευε», «γλυκομιλούνε» κλπ.), έχει πλούσιο λεξιλόγιο, πιστό στην εποχή και στον τόπο των διηγημάτων και δημιούργησε ιστορίες που με κράτησαν ως το τέλος κι ας τις ήξερα. Προς τιμήν του, απέφυγε τις πολλές περιγραφές του αυθεντικού κειμένου, αν και κράτησε μερικές διαχρονικές παρατηρήσεις, τονίζοντας έτσι την ομορφιά τους, όπως στο «Γουτού Γουπατού»: «οι χρονιές περνούσαν η μία μετά την άλλη και τίποτα δεν φαινότανε να αλλάζει εξόν από την ηλικία των ανθρώπων που έριχνε πρώιμα τα χιόνια πάνω στα μαλλιά τους».

Η εικονογράφηση των βιβλίων είναι άψογη και γεμάτη σεβασμό απέναντι στα κείμενα. Η Θέντα Μιμηλάκη ζωντανεύει με απαλά χρώματα και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες τους μύθους και τους θρύλους του παππού στο «Μόνο ταξίδι της ζωής του». Υπέροχα τα αγροτικά τοπία από την αληθινή ζωή του παππού, εκπληκτικές οι μορφές από τους θρύλους και τις διηγήσεις (ευρηματικοί οι σκυλάνθρωποι, ανατριχιαστικοί οι μαρμαρωμένοι άνθρωποι), ενδιαφέρουσες οι λεπτομέρειες. Από την άλλη, η Έλενα Τσαπρούνη αναπαριστά με τέχνη την καθημερινότητα του «Ταπόη» στο «Γουτού Γουπατού». Ήδη από το εξώφυλλο δείχνει προσοχή στη λεπτομέρεια, με τη λάμπα να τρεμοφέγγει στο παράθυρο όσο τα παιδιά είναι στους δρόμους για τα κάλαντα. Απαλές γραμμές που όμως αποτυπώνουν σωστά την ατμόσφαιρα και τις σκηνές, ρεαλισμός και αφαιρετικότητα, ατμοσφαιρικότητα (ειδικά η νύχτα στις σελίδες με την αναμονή του Ταπόη των γιορτών και με το λιτό δείπνο), σωστές προοπτικές ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο την πρωτοχρονιάτικη νύχτα που θα αλλάξει τη ζωή του παιδιού.

«Τα Ελληνικά» είναι μια πολύ καλή πρώτη αναγνωστική επαφή των παιδιών από 8 ετών και πάνω με τα σημαντικότερα κλασικά ελληνικά κείμενα και τη συνιστώ ανεπιφύλακτα. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο Γεώργιος Βιζυηνός μπορούν ακόμα να σταθούν στην εποχή μας και να τους γνωρίσουν οι νεότερες γενιές.

Βιβλίο Ο δρόμος προς τα αστέρια
Τίτλος πρωτοτύπου Stargate
Συγγραφέας Ingvild Hedemann Rishøi
Μεταφραστής Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα συγκινητικό μυθιστόρημα που τσαλακώνει τη χαρούμενη γιορτινή ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων, δείχνοντάς μας από τη μια πως κάποιες οικογένειες δε γιορτάζουν, ζώντας στο ψυχοσυναισθηματικό σκοτάδι τους, κι από την άλλη κάποιο μπορούν ανενδοίαστα να καπηλευτούν την ατμόσφαιρα χαράς και προσφοράς που διακατέχει τον κόσμο και να το εκμεταλλευτούν προς ίδιον όφελος. Η ιστορία ζωντανεύει μέσα από τη ματιά της Ρόνια και χάρη στην πρωτοπρόσωπη αφήγησή της ζούμε από κοντά την καθημερινότητά της, μ’ έναν πατέρα που παραδίδεται συχνά στο ποτό, καταστρέφοντας ό,τι έχει καταφέρει ως τότε και μια μεγαλύτερη αδελφή που την αγαπάει αλλά δεν παύει να είναι ρεαλίστρια και προσγειωμένη. Η Ρόνια περιγράφει όσα παρατηρεί, βλέπει, αισθάνεται, νιώθει, μαντεύει, ονειρεύεται, κάθε της σκέψη και κάθε της ανάμνηση με τον πατέρα, πώς του βρήκε τη δουλειά, πώς τη δέχτηκε, πώς άλλαξε επιτέλους η ζωή τους («τρώγαμε κάθε μέρα μακαρόνια»), πώς και γιατί τελικά εξαφανίστηκε και πολλά άλλα.

Η Ρόνα και η Μελίσα είναι αντίθετοι χαρακτήρες. Η πρώτη, ίσως και λόγω ηλικίας, εξακολουθεί να κάνει σχέδια, να ελπίζει, να είναι αισιόδοξη, η δεύτερη όμως έχει παραιτηθεί από κάθε τι, είναι πεζή, ίσως και κυνική. «-Δεν θέλω να ονειρεύομαι έτσι…, λέει χαρακτηριστικά. -Ούτε ένα μικρούτσικο όνειρο;». Ακόμη κι όταν ο πατέρας τους τους μιλάει για τις συνθήκες εργασίας του και πώς περνάει τη μέρα του, η Μελίσα κοιτάει κάτω γιατί ξέρει πως αυτό δε θα κρατήσει πολύ αλλά η Ρόνα τον κοιτά στα μάτια «Γιατί γίνονται θαύματα». Και όντως να που τελικά δεν άλλαξε τίποτα: «Το διαμέρισμα ήταν άδειο και γκρίζο. Κι εγώ άδεια και γκρίζα ήμουν γιατί δεν υπήρχε τίποτα όμορφο εκεί μέσα…» (σελ. 60). Τα πράγματα θα γίνουν ακόμη πιο δύσκολα όταν κάποιος εκμεταλλευτεί τη μικρή Ρόνα και μαζί τη χριστουγεννιάτικη ανάγκη των ανθρώπων να βοηθάνε τους φτωχούς λόγω της γιορτινής ατμόσφαιρας! Η Ρόνα δέχτηκε γιατί: «Η κουζίνα μας ήταν τόσο άδεια»! Αυτή θα είναι η αρχή μιας ανορθόδοξης περιπέτειας που θα στιγματίσει τον ψυχισμό του παιδιού.

Ο μπαμπάς κάνει φιλότιμες προσπάθειες να βελτιώσει τη ζωή τη δική του και της οικογένειάς του, αρκεί να μην έχει λεφτά στα χέρια. Με την καινούργια δουλειά παίρνει μια προκαταβολή κι επιστρέφει στη Σόνια και στο μπαρ της, κάτι που αναστατώνει τα κορίτσια, αν και: «…έρχονται μέρες σαν κι αυτές. Τις έχω ξαναπεράσει και ξέρω πως θα ξανάρθουν, οπότε ξέρω και πως κάποτε θα τελειώσουν…». Και τότε: «οι μέρες γίνονται φωτεινές κι οι νύχτες σκοτεινές και ήσυχες…Ξαναρχίζουν οι φέτες ψωμί». Ο μπαμπάς προσπαθεί: «…σου υπόσχομαι ότι θα είναι η τελευταία φορά». Ένας αλκοολικός γονιός όμως είναι στίγμα για την κοινωνία κι αυτό ξεσπάει στην ψυχολογία του παιδιού: «…δεν αντέχω οι άνθρωποι να βλέπουν πράγματα και να λένε πράγματα γι’ αυτά τα πράγματα. Δεν το αντέχω. Δεν αντέχω να σκέφτονται πράγματα και να θυμούνται πράγματα και να ξέρουν πράγματα» (σελ. 92). Μέσα από μικρά και σύντομα κεφάλαια, γεμάτα αφηγηματική δύναμη και ρεαλιστικές εικόνες, ξεπηδούν καθημερινές καταστάσεις, σκηνές εκμετάλλευσης και ψυχικών τραυμάτων και ατσαλώνεται ο δεσμός των δύο αδελφών. Η Ρόνα επιμένει ως το τέλος: «-Θαύματα γίνονται…Μερικές φορές δεν υπάρχει καμία άλλη διέξοδος και τότε γίνονται θαύματα» (σελ. 27). Απανωτές ανατροπές, σωστά ψυχογραφήματα κι ένα τέλος που αγγίζει το φαντασιακό και αφήνει στον αναγνώστη να επιλέξει εκείνος την εξήγηση των όσων ολοκληρώνουν την ιστορία είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά ενός μυθιστορήματος που ξεδιπλώνει μια ανθρώπινη, συγκινητική και καθημερινή ιστορία με τρόπο που μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου γέννησε αντιφατικά και ποικίλα συναισθήματα.

Βιβλίο Η μπάλα 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Τασσοπούλου
Εικονογράφος Ρένια Μεταλληνού
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νικόλας κατεβάζει την κούτα με τα χριστουγεννιάτικα στολίδια και βάζει τα κλάματα γιατί λείπει μια συγκεκριμένη μπάλα. Εξηγεί λοιπόν στην αδελφή του ποια σημαντικά γεγονότα της οικογενειακής τους ζωής είναι δεμένα με αυτήν την μπάλα και γιατί την ψάχνει σαν τρελός.

Η υπέροχη, συγκινητική και άκρως ατμοσφαιρική ιστορία της Κωνσταντίνας Τασσοπούλου δείχνει με έξυπνο τρόπο το βάρος της απώλειας του ενός γονιού «που δουλεύει μακριά», ειδικά σε γιορτινές περιόδους, και πώς μπορεί να το αντιμετωπίσει ένα παιδί. Δυο αδέλφια λοιπόν που μεγαλώνουν με τον πατέρα στα καράβια και με τη μάνα σε μια δουλειά που της στερεί πολλές ώρες μαζί τους προσπαθούν να μαλακώσουν τον πόνο τους κάνοντας χαρούμενα και αισιόδοξα σχέδια. Η μπάλα είναι ο συνδετικός κρίκος του Νικόλα και της αδελφής του με τα πρώτα τους Χριστούγεννα, με το αγαπημένο τους γλυκό που έφτιαχνε η μαμά και τελικά με την αναχώρηση του πατέρα «στα καράβια». Η μπάλα μπορεί τελικά να γίνει μια χρυσόσκονη από σπασμένα γυαλάκια που θα γεφυρώσει την απόσταση με τον μπαμπά και έτσι να γλυκάνει λίγο την απώλειά του. Μια συγκινητική ιστορία που λειαίνει τις «σκληρές γωνίες» της ζωής των δύο παιδιών και δείχνει πώς μπορεί ένα αγαπημένο στολίδι να συνδεθεί με σημαντικές στιγμές από τις πρώτες τους αναμνήσεις, να τα ενώσει με τον απόντα μπαμπά και, γιατί όχι, να τα βοηθήσει να καταλάβουν το ένα το άλλο και να έρθουν πιο κοντά.

Η εικονογράφηση της Ρένιας Μεταλληνού ζωντανεύει υποδειγματικά το κείμενο συνδυάζοντας άψογα το ρεαλιστικό με το φαντασιακό στοιχείο. Έχουμε την καθημερινότητα του Νικόλα και της αδελφής του εν όψει των Χριστουγέννων, όμορφες αναμνήσεις με αφορμή την μπάλα και τελικά το αγαπημένο στολίδι συνδέει αναπάντεχα το σπιτικό τους με το ταξίδι του μπαμπά και με τις πολύτιμες στιγμές με τη μαμά. Στις σελίδες κυριαρχεί το σκούρο φόντο που όμως αφήνει περιθώριο να δούμε τι διαδραματίζεται στο πρώτο επίπεδο, όπου υπάρχει ποικιλία εκφράσεων, οπτικών γωνιών και χρωμάτων. Υπέροχες χριστουγεννιάτικες και οικογενειακές εικόνες αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο το παραμύθι.

Βιβλίο Το Μικρό Πάπιγκο
Συγγραφέας Θοδωρής Γεωργακόπουλος
Εικονογράφος Mariana Rio
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια φορά κι έναν καιρό, ψηλά πάνω σ’ ένα όμορφο βουνό, ήταν το Μικρό Πάπιγκο. Ένα χωριό με λίγα σπίτια, λίγους κατοίκους, λίγα αυτοκίνητα κι αυτό δεν του άρεσε καθόλου. Ήθελε να γίνει μια μεγάλη πόλη αλλά δεν ήξερε πώς. Ζητά λοιπόν τη βοήθεια του αδελφού του, Μεγάλου Πάπιγκου, που δε θέλει το αδελφάκι του ν’ αλλάξει, ρωτάει από δω, ρωτάει από κει, ακόμη και τα Ιωάννινα ρωτάει κι η απάντηση ίδια: «Μείνε μικρό, τρυφερό, καθαρό και ήσυχο»! Τότε, στρέφεται στη Νέα Υόρκη και η συζήτησή τους θα γεννήσει μια πρωτοφανή ιδέα!

Ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος έγραψε μια έξυπνη αλληγορία για όσους θέλουν να αλλάξουν και δεν τους αρέσει αυτό που είναι και την εμπλουτίζει με ιδέες που θα συναρπάσουν τα μικρά παιδιά. Βρήκα πολύ πρωτότυπη την πλοκή και μου άρεσε ο τρόπος γραφής με τις επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις (αφού το Πάπιγκο ρωτάει διάφορες πόλεις και χωριά), με την ποικιλία των συνωνύμων (αφού το χωριό παίρνει την ίδια απάντηση σχεδόν απ’ όλους) και κυρίως με το απροσδόκητο τέλος που θα ξετρελάνει τους μικρούς αναγνώστες και θα πυροδοτήσει τη φαντασία τους! Οι συζητήσεις μεταξύ των πόλεων και των χωριών γίνονται αντιληπτά από τους ανθρώπους ως αεράκι, άνεμος, θύελλα, μιας και το Πάπιγκο φωνάζει όλο και δυνατότερα για να ακουστεί σε μακρινές αποστάσεις και στο τέλος τα αποτελέσματα της κουβέντας του χωριού με τη Νέα Υόρκη φέρνουν μια νέα τάξη πραγμάτων.

Η εικονογράφηση της Mariana Rio φαίνεται απλή και σχεδόν μονοδιάστατη, μιας και σε κάθε σελίδα αποτυπώνονται τα χωριά και οι πόλεις με παρόμοιο τρόπο ενώ τα χρώματα είναι κυρίως το μαύρο, το λαδί, το άσπρο, το κόκκινο και το γκρι. Αν προσέξει όμως κανείς καλύτερα θα δει κάποιες λεπτομέρειες που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά και δείχνουν έντονη κινητικότητα από τους κατοίκους που πηγαίνουν στις δουλειές τους, διαβάζουν, συναναστρέφονται ενώ κάπου κάπου φαίνεται μια παιδική χαρά, μια εκκλησία, ένα αυτοκίνητο. Μέσα από την απλότητα των γραμμών και την αδρή σκιαγράφηση ζωντανεύουν οι διαφορές των πόλεων και των χωριών ενώ μου έκανε εντύπωση η ποικιλία της αποτύπωσης των δέντρων, άλλα στρογγυλά, άλλα με γυμνά κλαριά, άλλα με πολλά και άλλα με λίγα φύλλα. Μια απλή, σχεδόν απλοϊκή απεικόνιση, με αρκετή δουλειά και λεπτομέρεια όμως.

Βιβλίο Η Πεντάμορφη και το Τέρας
Τίτλος πρωτοτύπου La Belle et la Bête
Συγγραφέας Cécile Roumiguière
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα τέρας παγιδεύει μια όμορφη κοπέλα στον κόσμο του ως αντάλλαγμα για κάτι που του στέρησε ο πατέρας της. Σύντομα αυτοί οι δύο διαφορετικοί χαρακτήρες θα έρθουν απρόσμενα κοντά. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό παραμύθι που το έγραψε η Gabrielle-Suzanne de Villeneuve (1685-1755), παίρνοντας έμπνευση από μια παραπλήσια ιστορία που άκουσε από μια υπηρέτρια. Τη συντομευμένη εκδοχή της έγραψε η Jeanne-Marie Leprince de Beaumont (1711-1780) και σε αυτήν στηρίχτηκαν πολλές ταινίες κινουμένων σχεδίων κι ενηλίκων.

Η Cécile Roumiguière, εμπνευσμένη από αυτές τις γυναίκες, γράφει τη δική της διασκευή, αναδεικνύοντας με άφθαστο τρόπο τα κρυφά νοήματα αλλά και τους πραγματικούς ρόλους της Πεντάμορφης και του Τέρατος: η Πεντάμορφη φοβάται το Τέρας όπως φοβάται μια νεαρή γυναίκα το αρσενικό και το ξύπνημα της σεξουαλικότητας, το Τέρας υποφέρει αφού δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί τη διαφορετικότητά του, εξ ου και συμπεριφέρεται σα ζώο. Εκείνη πρέπει να υπερβεί τον εαυτό της κι εκείνος πρέπει να ελέγχει τα ένστικτά του. Ο ένας προσαρμόζεται στον κόσμο του άλλου και αφουγκράζεται τις επιθυμίες του, σέβονται και αποδέχονται ο ένας τον άλλον. Διαχείριση των παρορμήσεων σεβασμός στην επιθυμία του άλλου, αγάπη και συναίνεση και πολλά άλλα τρυφερά και διαχρονικά μηνύματα ξεπηδούν μέσα από τις γραμμές του κειμένου. Έννοιες και ιδέες δηλαδή που είναι πιο απαραίτητες και σημαντικές στη σημερινή μας εποχή παρά ποτέ άλλοτε.

Στο παραμύθι μαθαίνουμε πώς βρέθηκε ο πατέρας της Πεντάμορφης στον πύργο του Τέρατος, τι λάθος έκανε και το Τέρας απαίτησε την κόρη του για όμηρο, πώς γεννήθηκε και πώς μεγάλωσε το Τέρας, πώς ήταν η συγκατοίκηση των δύο εκ διαμέτρου αντίθετων πλασμάτων, πώς ήρθαν πιο κοντά και πώς κατέληξε όλη αυτή η ιστορία. Διαρκείς ανατροπές, λυρικότητα και σασπένς, ρεαλιστικές και αξέχαστες σκηνές ανασυγκροτούν το γνωστό παραμύθι με μοναδικό τρόπο. Η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe, που είναι και ο επιμελητής της σειράς αυτών των εκδόσεων, είναι αριστουργηματική. Μας χαρίζει πολύχρωμους, μαγικούς ολοσέλιδους πίνακες ζωγραφικής που χάζευα με τις ώρες και ακροβατεί ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι με μεγάλη δεξιοτεχνία και επιδεξιότητα. Το εσωτερικό και το εξωτερικό του παλατιού ζωντανεύουν μέσα από μια εξαίρετη παλέτα χρωμάτων και μια πολυπρισματική τοποθέτηση. Τα μεγέθη, οι προοπτικές, οι οπτικές γωνίες είναι αξιέπαινα, το κάστρο δημιουργεί φόβο, η Πεντάμορφη γαλήνη και ηρεμία.

Το κείμενο συμπληρώνεται από τις τρυφερές επιστολές αγάπης που έγραφε η Πεντάμορφη και στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν πληροφορίες για την οικογένεια Γκονσάλβους, ανθρώπους που ζούσαν στην Ισπανία του 16^ου αιώνα και έπασχαν από υπερτρίχωση, κάτι άγνωστο τότε κι έτσι δέχονταν άσχημες συμπεριφορές από τον κόσμο που τους αντιμετώπιζε ως κτήνη και αλλόκοτα πλάσματα.

Βιβλίο Το κοριτσάκι με τα σπίρτα
Τίτλος πρωτοτύπου La petite fille aux allumettes
Συγγραφέας Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
Μετάφραση από τα δανικά Jean-Baptiste Coursaud
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα φτωχό κοριτσάκι που πουλάει σπίρτα παραμονή Πρωτοχρονιάς τουρτουρίζει από το κρύο και καταφεύγει στα σπίρτα του για να ζεσταθεί. Όμορφες εικόνες χαράς και ευδαιμονίας που δε θα ζήσει στην πραγματικότητα αρχίζουν να του κρατούν συντροφιά. Το πασίγνωστο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1845, αποτυπώνει μια τρομακτική αλήθεια της δικής μας εποχής: την αδιαφορία. Ένα φτωχό, μοναχικό, ορφανό κοριτσάκι πουλάει σπίρτα και μοιάζει με τον πόνο και τον θάνατο που συναντάμε καθημερινά στις οθόνες μας αλλά προσπερνάμε με αδιαφορία. Η αφθονία των αγαθών γύρω μας ή στα χέρια μας μας οπλίζει με αδιαφορία και μας ναρκώνει. Είναι σοκαριστικό το γεγονός πως η απανθρωπιά όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί αλλά έχει πλέον κυριαρχήσει, υποδαυλισμένη από τα μέσα δικτύωσης και ενημέρωσης. Μια κλασική συγκινητική ιστορία που με το τέλος της φέρνε δάκρυα στα μάτια ακόμη και του πιο σκληρού αναγνώστη.

Το παραμύθι υπήρξε μια προσωπική εμμονή για τον Benjamin Lacombe, μιας και το διάβαζε ξανά και ξανά όταν ήταν παιδί. Η θλίψη του μικρού κοριτσιού τον έκανε να πονάει και ταυτόχρονα τον παρηγορούσε, τον βοήθησε να αποδέχεται τη δική του θλίψη και του θύμιζε πως πάντα υπήρχε μια μοναξιά μεγαλύτερη από τη δική του. Τελικά έφτασε η στιγμή που εικονογράφησε το παραμύθι και μάλιστα ακολούθησε μια πρωτότυπη τεχνική, αυτήν του κάρβουνου ώστε η τραχύτητα, η σκοτεινιά και οι έντονες αντιθέσεις του να μπορούν να μεταφέρουν τη σκληρότητα της πραγματικότητας και την παγωνιά του πεζοδρομίου ενώ το κάρβουνο, αν το δούμε μεταφορικά, είναι η ύλη που παραμένει όταν το σπίρτο έχει πια καεί. Χιλιάδες άφθαστες λεπτομέρειες δημιουργούν ένα εικονογραφικό αριστούργημα, με προεξάρχον το χριστουγεννιάτικο δέντρο με τα χιλιάδες στολίδια του και τα κεριά του.

Οι εικόνες των οραμάτων αποτυπώνονται με ζωηρό και ντελικάτο γκουάς, με έμφαση στο κίτρινο φλούο, «σαν φωτεινή πληγή που κόβει τη νύχτα στα δύο». Οι οπτικές γωνίες είναι πρωτότυπες και μας ταξιδεύουν από μια πανοραμική θέα της πόλης, που είναι γεμάτη κόσμο καλοντυμένο και με γιορτινή διάθεση, στα ξυπόλητα πόδια του κοριτσιού που κρατάει το κουτί της με τα σπίρτα και με την ίδια λήψη τελειώνει η ιστορία, δημιουργώντας έναν εικαστικό ολοκληρωμένο κύκλο. Να σημειωθεί εδώ πως δεν είναι τυχαίο που βλέπουμε πράσινο, το χρώμα της ελπίδας, στη συσκευασία, κάτι που αντιτίθεται στο σκούρο και στο γκρι της υπόλοιπης εικόνας, για να μην αναφερθώ στο γεγονός πως το εξώφυλλο είναι αυτό το σπιρτόκουτο με το κοριτσάκι στο κέντρο του.. Το βλέμμα του κοριτσιού είναι τόσο διαπεραστικό που πολλές φορές έπαιρνα τα μάτια μου από πάνω της, αφού δεν μπορούσα να το βλέπω χωρίς να δακρύζω. Στο τέλος του βιβλίου καταγράφεται το χρονικό συγγραφής, επεξεργασίας και δημοσίευσης του παραμυθιού που είδε για πρώτη φορά το φως το 1845.

Βιβλίο Μου έκανες δώρο τα Χριστούγεννα
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Κρομμύδας έγραψε ένα συναρπαστικό ρομαντικό μυθιστόρημα που μυρίζει ζεστό κρασί και ηπειρώτικη πίτα, αναμμένο τζάκι και έλατο. Μας συστήνει δυο ανθρώπους με διαφορετικές πορείες και καταβολές που έρχονται κοντά κατά τη διαμονή τους στη συναρπαστική ηπειρώτικη φύση και διαπιστώνουν πως ό,τι ξέρουν, ό,τι σκέφτονται και ό,τι νιώθουν δεν έχει σημασία όταν απομονωθούν χωρίς ρεύμα και διαδίκτυο σε ένα παραμυθένιο σκηνικό, όπου χιονίζει ακατάπαυστα. Η ιστορία κλιμακώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, τα άγρια βουνά της Ηπείρου και οι καλοσυνάτοι άνθρωποί της πλαισιώνουν με τον καλύτερο τρόπο τους δύο πρωταγωνιστές και όλα αλλάζουν σταδιακά μαζί με τον καιρό. Ο συγγραφέας δημιούργησε ενδιαφέρουσες ανατροπές, σχεδίασε έξυπνα τον τρόπο που οι δύο πρωταγωνιστές θα έρθουν κοντά, έστησε τη ζωή τους με παρένθετες ιστορίες που κρατάνε το ενδιαφέρον του αναγνώστη και πασπάλισε το βιβλίο του με ίχνη αισιοδοξίας και ρομαντισμού. Πολλά από τα τοπόσημα και από τους ανθρώπους που συναναστρέφονται είναι αληθινά και δημιουργούν άφθαστο ρεαλισμό, με αποτέλεσμα όχι μόνο να νιώθω πως βρίσκομαι στα δωμάτιά τους και στο χιονισμένο τοπίο αλλά και στο τραπέζι της παραμονής των Χριστουγέννων, στο φιλόξενο σπίτι της κυρίας Ανθούλας, να μυρίζω, να γεύομαι, να παρατηρώ τα πάντα.

Η Δάφνη, υπεύθυνη ανάπτυξης πωλήσεων σε εταιρεία αθλητικών ειδών, πρώην πρωταθλήτρια κολύμβησης, την οποία αναγκάστηκε ν’ αφήσει μετά από ένα τραυματικό γεγονός, ανυπομονεί να ξαναδεί τον αγαπημένο της, Μίλτο, που επιστρέφει απ’ την Ιταλία, με τον οποίο θα περάσει τα Χριστούγεννα σ’ ένα σαλέ στο Δίλοφο. Μια σειρά από γεγονότα όμως τη φέρνουν αντιμέτωπη με μια σκληρή αλήθεια και αλλάζει τα σχέδιά της. Ταξιδεύει λοιπόν χωρίς αυτόν, σε μια προσπάθεια να μαζέψει τα κομμάτια της και να βρει τον εαυτό της. Όταν φτάνει στον προορισμό της, η χιονοθύελλα κάνει τα πράγματα δύσκολα αλλά αποφασίζει να προσαρμοστεί στον «αποκλεισμό» και να μείνει μόνη με τις σκέψεις της και τον εαυτό της, να πάρει αποφάσεις, να αναθεωρήσει, να ρισκάρει στα επόμενα βήματα της ζωής της.

Από την άλλη, ο ψυχοθεραπευτής Ορέστης Μακρής δίνει με βαριά καρδιά την κόρη του στην πρώην σύζυγό του για χριστουγεννιάτικες διακοπές στο Ντουμπάι, κουρασμένος από τα εμπόδια που εκείνη βάζει διαρκώς ανάμεσά τους. Δε θέλει να είναι πατέρας-επισκέπτης, ξέρει πως χάνει πολύτιμες στιγμές με το παιδί του αλλά δεν μπορεί να παλεύει άλλο: «Ήθελα με κάθε τρόπο να ξέρει πως θα ήμουν πάντα εκεί, για ό,τι χρειαζόταν. Όχι επειδή έτσι έπρεπε αλλά επειδή το είχα εγώ ανάγκη» (σελ. 18). Το επιτηδευμένο εορταστικό κλίμα τον απωθεί κι αποφασίζει να ξεφύγει απ’ όλα αυτά ως την Πρωτοχρονιά. Άλλωστε, συνηθίζει να απομονώνεται τακτικά σε μέρη με ελάχιστη ανθρώπινη δραστηριότητα. Ένα σπίτι στο Δίλοφο, τζάκι και βιβλία, τι άλλο να ονειρευτεί; Το τρίξιμο των ξύλων στο τζάκι, οι νιφάδες που στροβιλίζονται πριν καταλήξουν στο έδαφος, η ησυχία, ο ήχος του αέρα ανάμεσα στα δέντρα, η ηρεμία, η απομόνωση δημιουργούν τις ιδανικές διακοπές για τον Ορέστη: «Δεν ένιωθα μοναξιά αλλά μια γλυκιά αίσθηση πληρότητας…ακόμα και η καρδιά μου ένιωθα πως χτυπούσε πιο αργά, λες και είχε συγχρονιστεί με το περιβάλλον». Εκεί συναντά τη Δάφνη: «Ήμαστε μόνοι και μαζί. Χωρίς διακοπές από ειδοποιήσεις, χωρίς ανάγκη να δείξουμε τίποτα σε κανέναν. Κι όσο περνούσε η ώρα, αυτό το «τίποτα» έγινε το πιο πλήρες που είχα ζήσει εδώ και καιρό» (σελ. 246).

Με εναλλάξ πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις γνωρίζουμε πότε τον έναν και πότε τον άλλον που φτάνουν σε γειτονικά σαλέ σχεδόν ταυτόχρονα κατά τη διάρκεια μιας από τις χειρότερες χιονοθύελλες της περιοχής. Εξερευνούν το κοντινό χωριό, προμηθεύονται τρόφιμα και νερό, έχουν την προσοχή του ιδιοκτήτη που κινείται με χιονοσκούτερ και τελικά γνωρίζονται καλύτερα. Δυο άνθρωποι που αναζητούν τη μοναξιά και την απομόνωση για διαφορετικούς λόγους θα έρθουν κοντά, θα ρίξουν τις άμυνές τους, θα αλλάξουν και θα γνωρίσουν χαρακτηριστικά του εαυτού τους που δεν ήξεραν. Η παραμονή των Χριστουγέννων με τους κατοίκους του χωριού, η γνωριμία με την κυρία Ανθούλα, η θαλπωρή και η ζεστασιά από το τζάκι, οι ακατάπαυστες χιονοπτώσεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα ιδανικό ρομαντικό περιβάλλον και αξέχαστες, άκρως ρεαλιστικές σκηνές.

Ταυτόχρονα, όσο ξεδιπλώνεται διακριτικά και βήμα προς βήμα η ρομαντική ιστορία του Ορέστη και της Δάφνης, ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία να τους εντάξει σ’ ένα ενδιαφέρον δίπολο: από τη μια η τρέλα των γιορτών στην μπλοκαρισμένη από κίνηση Πανεπιστημίου και στο πηγμένο από κόσμο κέντρο της Αθήνας («Παντού επικρατούσε ένταση και νεύρα…κάποιοι πλακώνονταν στη μέση του δρόμου για ασήμαντες αφορμές», σελ. 14) κι από την άλλη η γαλήνη του σαγηνευτικού ηπειρώτικου τοπίου («Όλοι οι ήχοι είχαν υποταχτεί στη δύναμη της φύσης» και «Ο χρόνος εδώ πέρα μοιάζει να κρατά πιο πολύ, γιατί ό,τι κάνεις έχει αξία»). Πόσο κακό λοιπόν κάνει στην ψυχή μας η εξεζητημένη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα των πόλεων; «Με μελαγχολούσαν οι προσδοκίες των ανθρώπων για τις γιορτές και πάντα ένιωθα ένα μικρό άγχος να περάσω καλά αυτές τις μέρες» (σελ. 13). Και πόση αλήθεια βρίσκουμε σε μια σειρά προτάσεων: «Αυτή η ξαφνική απομόνωση έμοιαζε σαν κάποιος να είχε πατήσει παύση, για να θυμηθούμε πώς είναι να είσαι παρών και να κουβεντιάζεις σε βάθος με έναν άλλον άνθρωπο. Να τον κοιτάς στα μάτια και να μην ψάχνεις το κινητό σου. Να τον ακούς να ανασαίνει δίπλα σου, να γελάει, να λέει ιστορίες που αλλιώς ίσως να μην είχαν ειπωθεί ποτέ…» (σελ. 246).

Το μυθιστόρημα «Μου έκανες δώρο τα Χριστούγεννα» είναι η πιο ζεστή χριστουγεννιάτικη ιστορία που έχω διαβάσει ως τώρα, μια τρυφερή υπενθύμιση πως η αγάπη έρχεται όταν είσαι έτοιμος να τη δεχτείς αφήνοντας χώρο στη σιωπή για να αφουγκραστείς την καρδιά σου και ένας φόρος τιμής σε όσα αγνοούμε τρέχοντας πίσω από την απαιτητική καθημερινότητά μας. Χάρη στη γραφή του Κώστα Κρομμύδα συμπόνεσα, ένιωσα, κατανόησα τους ανθρώπους που δε θέλουν τις γιορτές, με την παραμονή των Χριστουγέννων να είναι η πιο δύσκολη όλη της χρονιάς γι’ αυτούς, και απόλαυσα μια γλυκιά, διακριτική ερωτική ιστορία που με συγκίνησε. Αλήθεια, πώς είμαστε μακριά από τον πολιτισμό; Θα επιβιώσουμε; Κι όμως: «Αρκετοί άνθρωποι θεωρούν τη φύση εχθρό τους αλλά για μένα ήταν ο καθρέφτης στον οποίο μπορούσα να κοιτάξω καθαρά τη ζωή μου και να την επαναπροσδιορίσω» (σελ. 172). Επίσης, πότε και γιατί απαρνηθήκαμε τα έθιμα και τις δοξασίες του τόπου μας, τις συνήθειες που μας έφερναν κοντά και τώρα λησμονήθηκαν, καταργώντας τη ζεστή ατμόσφαιρα των ημερών; Δεν προλάβαινα να σημειώσω σημαντικές διαχρονικές αλήθειες: «Η ενσυναίσθηση…Αυτή μας δείχνει τον δρόμο για να καταλάβουμε ότι η ατομικότητα και ο εγωισμός λυγίζουν μπροστά στη μεγαλύτερη δύναμη που διαθέτει η ανθρώπινη ψυχή. Και δεν είναι τίποτα παραπάνω από το χέρι που απλώνεται για να βοηθήσει κάποιον δίπλα του. Σώζοντας όχι μόνο τον άλλον αλλά και τον ίδιο σου τον εαυτό» (σελ. 153). Μια δυνατή, ρεαλιστική και παραστατική ιστορία, γεμάτη ζωντανές εικόνες, απαλές μυρωδιές και έντονα συναισθήματα.

Βιβλίο Ο πιο άτακτος φίλος του Αϊ-Βασίλη 
Συγγραφέας Ράνια Μπουμπουρή
Εικονογράφος Γιώτα Κοκκόση
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Θάνος ζει με τις δίδυμες αδελφές του, Εύη και Ειρήνη. Τα Χριστούγεννα το σπίτι τους βουίζει σα μελίσσι, μιας και τα κορίτσια παίζουν και ζωγραφίζουν, συζητάνε για το δώρο που θα τους φέρει ο Αϊ-Βασίλης κλπ. Ο Θάνος όμως είναι στενοχωρημένος γιατί έκανε πολλές αταξίες κι έτσι δε θα πάρει δώρο. Με διαρκή πρωθύστερα μαθαίνουμε λοιπόν πόσες φορές μάλωσε με τις αδελφές του, γιατί χάλασε τη σχολική τσάντα της Εύης, πόσα πράγματα των γονιών του κατέστρεψε κλπ. Να όμως που ο Θάνος βοηθάει ένα αδέσποτο σκυλάκι μαζί με τη μαμά του, που «φαινόταν τόσο λυπημένο, θαρρούσες πως είχε αντικρίσει όλη την κακία του κόσμου και κουβαλούσε όλη την πίκρα του». Το ταΐζουν και το περιποιούνται κι έτσι ο Γλύκας, όπως τον βάφτισαν, γίνεται καλά κι αρχίζει να παίρνει τα πάνω του. Θα το εκτιμήσει άραγε αυτό ο αγαπημένος άγιος των παιδιών;

Η Ράνια Μπουμπουρή με την υπέροχη πένα της ζωντανεύει τη συγκινητική ιστορία ενός παιδιού που καταλαβαίνει πως έκανε πολλές σκανταλιές και πως ταλαιπώρησε την οικογένειά του κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Έχει μετανιώσει αλλά αναγνωρίζει πως δεν του αξίζει ανταμοιβή. Είναι ταπεινό και υπάκουο παιδάκι, γι’ αυτό και δίνει όλη του την αγάπη στον Γλύκα. Η εικονογράφηση της Γιώτας Κοκκόση είναι υπέροχη και άκρως ρεαλιστική. Μεγάλες εικόνες, γεμάτες χρώματα και λεπτομέρειες ζωντανεύουν την καθημερινότητα της οικογένειας του Θάνου εντός σπιτιού αλλά και το κοντινό πάρκο. Ο Γλύκας έχει εκπληκτική εκφραστικότητα και μεταμορφώνεται από σελίδα σε σελίδα, τα τρία παιδιά είναι έτοιμα να ζωντανέψουν και οι οπτικές γωνίες είναι πρωτότυπες και ενδιαφέρουσες. Ένα σπίτι γεμάτο βιβλία (με ελληνικούς και αγγλικούς τίτλους ποικίλης θεματολογίας), πανέμορφα στολισμένο εν όψει των γιορτών (μέχρι και advent calendar έχουν), είναι το φόντο της περιπέτειας και χάζευα αρκετή ώρα τα στολίδια του δέντρου και ό,τι αποτύπωσε η εικονογράφος για να εμπλουτίσει τα σχέδιά της.

Πλούσια πλοκή, χορταστικό κείμενο με παρένθετες αφηγήσεις που ολοκληρώνουν τον χαρακτήρα του μικρού πρωταγωνιστή και ένα γλυκό τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας ιστορίας που ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο τη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα μιας ευτυχισμένης οικογένειας. «Ο πιο άτακτος φίλος του Αϊ-Βασίλη» λοιπόν μήπως ήταν τελικά καλό παιδί κατά τη διάρκεια του χρόνου και του αξίζει μια ανταμοιβή;

Βιβλίο Το γάντι
Συγγραφέας Απόστολος Πάππος
Εικονογράφος Φωτεινή Στεφανίδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια φορά κι έναν καιρό, ένας άντρας έβγαλε βόλτα τον σκύλο του στο χιονισμένο δάσος και του έπεσε το γάντι. Ένα ποντικάκι αποφάσισε λοιπόν να περάσει μέσα σε αυτό τον χειμώνα του. Σταδιακά το γάντι γίνεται καταφύγιο για πολλούς φίλους, τι θα συμβεί όμως όταν επιστρέψει ο άντρας;

Βασισμένη σε ουκρανικό παραδοσιακό παραμύθι, η ιστορία μάς δείχνει με τον καλύτερο τρόπο την αξία της φιλίας και της υποστήριξης σε δύσκολες στιγμές και περιστάσεις, όπως ένας βαρύς χειμώνας. Το γάντι γεμίζει σταδιακά από ζωάκια οπότε τη χαρά και την καταδεκτικότητα σύντομα τις αντικαθιστούν ο δισταγμός και οι δεύτερες σκέψεις. Παρ’ όλ’ αυτά, «χίλιοι καλοί χωράνε», άλλωστε «Ο χειμώνας είναι βαρύς. Ύστερα βλέπουμε» κι έτσι το γάντι γεμίζει ασφυκτικά. Επίσης, μου άρεσε πολύ το τέλος με την επιστροφή του άντρα και τη γλυκιά απόφαση που πήρε. Το κείμενο είναι γραμμένο με επαναλαμβανόμενο τρόπο, με τα ζώα να κάνουν ακριβώς τις ίδιες κινήσεις μέχρι να μπουν στο γάντι, να συστήνονται όλοι ένα προς ένα στον καινούργιο ένοικο και το επιμύθιο να αυξάνεται αντίστοιχα: «Τι θαυμάσια ζεστασιά! Μια τέτοια χειμωνιάτικη μέρα είναι καλύτερα να είσαι με ακόμα δύο…» (ή τρεις ή τέσσερις κλπ). Αυτός ο παιχνιδιάρικος τρόπος της εξιστόρησης μπορεί να δημιουργήσει κέφι και χαρά, με τα παιδιά να προσμένουν τον επόμενο φίλο και τον επόμενο κ. ο. κ. Η ιστορία αποτυπώνεται μάλιστα με τον καλύτερο τρόπο στο ηχογραφημένο παραμύθι που συνοδεύει το βιβλίο και μπορεί να το ακούσει όποιος θέλει σκανάροντας το QR code στις πρώτες σελίδες.

Η εικονογράφηση της Φωτεινής Στεφανίδη είναι γεμάτη παλ χρώματα και στηρίζεται κυρίως στο γαλάζιο και στο ροδακινί, δημιουργώντας έτσι ένα χειμωνιάτικο μούχρωμα με ιδιαίτερο φωτισμό, αποφεύγοντας τη σκοτεινιά του χειμώνα που δε θα επέτρεπε τη ζωντάνια και τις λεπτομέρειες στις φιγούρες της. Αδρές γραμμές, βασικά γνωρίσματα των ζώων του δάσους και του τοπίου γύρω τους, σωστές προοπτικές, όλα αυτά ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο το παραμύθι.

Βιβλίο Όσα δεν είπα στον Μπεν 
Συγγραφέας Βασίλης Κουτσιαρής
Εικονογράφος Αχιλλέας Ραζής
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας μας προσπαθεί να επικοινωνήσει με σκίουρους που τους θεωρεί φίλους του αλλά κανείς τους δε νοιάζεται πραγματικά γι’ αυτόν. Ταυτόχρονα ο γείτονάς του, Μπεν, δείχνει το ενδιαφέρον του για κείνον κι ο ήρωάς μας του κρύβει κάποια πράγματα. Ο Βασίλης Κουτσιαρής έγραψε μια ενδιαφέρουσα ιστορία για τη φιλία και τη δοτικότητα που παρουσιάζει με απλό και κατανοητό τρόπο τι σημαίνει να νοιάζεται κανείς πραγματικά για σένα και πόσο άσχημο είναι να επιμένεις να στηρίζεσαι σε άτομα που σου γυρνάνε την πλάτη. Ο αφηγητής ξέρει σκίουρους από την Ινδία και τη Σιβηρία, μαρμότες από τις Η.Π.Α. αλλά κανείς τους δεν προσέχει το πρόβλημα υγείας που τον ταλανίζει. Έτσι όταν θα βρεθεί σε πραγματική ανάγκη ποιος θα σταθεί δίπλα του; Μήπως τελικά ο Μπεν γνωρίζει πως του κρύβει πράγματα και κατανοεί τη δύσκολη θέση του από την αδιαφορία των δήθεν φίλων του; Η εικονογράφηση του Αχιλλέα Ραζή είναι απλή, κινείται σε παλ χρώματα και αποτυπώνει με αδρές γραμμές την καθημερινότητα του Μπεν και του γείτονά του ενώ μας μεταφέρει με επιτυχία σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη, γνωρίζοντάς μας διάφορες ράτσες σκίουρων. Το εσωτερικό και το εξωτερικό των δέντρων στήνονται με ωραίες προοπτικές, όπως και η πτώση του αφηγητή από τα κλαριά, ενώ απουσιάζουν οι λεπτομέρειες, δίνοντας στα παιδιά την ευκαιρία να συγκεντρωθούν στο κείμενο. Ένα τόσο τρυφερό και γλυκό παραμύθι για την αγνή και ειλικρινή φιλία που με συγκίνησε.

Βιβλίο Κάλαντα με τους καλικάντζαρους
Συγγραφέας Κατερίνα Δημόκα
Εικονογράφος Γιάννης Σκουλούδης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ευγενία ετοίμασε μια πρωτοχρονιάτικη κάρτα για τη νονά της αλλά τα γράμματά της δεν αρέσουν στη μαμά της, τα χαρακτηρίζει «καλικαντζούρια». Πικραμένη η Ευγενία κρύβεται στο δωμάτιό της κι εκεί ζει μια πρωτόγνωρη περιπέτεια που θα την οδηγήσει στα βάθη της γης, τη στιγμή που οι καλικάντζαροι κόβουν το Δέντρο της Ζωής. Η καρυδιά ετοιμάζεται να πέσει και η Ευτυχία, με τη βοήθεια ανέλπιστων φίλων, καταφέρνει να γυρίσει στη γη όπου όμως οι περιπέτειές της με τον Χαχάνα και τον Στραβολαίμη συνεχίζονται. Πώς θα τους ξεφύγει; Πώς θα τους ξεγελάσει; Πρόκειται για μια μαγική και ανατρεπτική περιπέτεια που μας ταξιδεύει στον κόσμο των καλικάντζαρων και μας δείχνει τα πλεονεκτήματα της αγάπης και της καλοσύνης. Υπέροχη αφήγηση γεμάτη μυστικά και αποκαλύψεις, έξυπνα τρικ που θα βοηθήσουν την Ευγενία να ζήσει μια διαφορετική παραμονή Πρωτοχρονιάς ενώ ταυτόχρονα, μέσα από τα παθήματά της, μαθαίνουμε για τους καλικάντζαρους, πώς ζουν, πώς μιλάνε, γιατί κόβουν το Δέντρο της Ζωής και πώς την πατάνε κάθε χρονιά. Γέλασα πολύ με τους διαλόγους σε ποιητική μορφή του Χαχάνα και του Στραβολαίμη και βρήκα το τέλος πολύ γλυκό και τρυφερό. Η εικονογράφηση του Γιάννη Σκουλούδη ζωντανεύει με όμορφα χρώματα και ολοσέλιδες απεικονίσεις την ιστορία της Ευγενίας, την οποία ο καλλιτέχνης τοποθετεί σε  ένα φαντασιακό στην αρχή και άκρως ρεαλιστικό στη συνέχεια σύμπαν. Δίνεται μεγάλη σημασία στις εκφράσεις των προσώπων και αποτυπώνονται με τέχνη οι κακάσχημες φάτσες των καλικάντζαρων και οι ροδαλές των αγαπημένων προσώπων της μικρής ηρωίδας. Οι μικροί αναγνώστες θα περάσουν αξέχαστες στιγμές με την πολυεπίπεδη και κλιμακούμενη ιστορία της μικρής Ευγενίας.

Βιβλίο Τα παράξενα Χριστούγεννα του κυρίου Σέριμαν 
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μονόκλ
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μαμαλούκας έγραψε μια συγκινητική και τρυφερή νουβέλα γύρω από την ιδιαίτερη φιλία ενός μεγάλου σε ηλικία άντρα κι ενός μικρού κοριτσιού. Ο κύριος Σέριμαν είναι ένας απόλυτα προβλέψιμος άνθρωπος, παχύς, καραφλός (μόνο με τρεις τρίχες βασικά), με προκαθορισμένο πρόγραμμα στη ζωή του και με ελάχιστες δραστηριότητες, μοναχικός, χωρίς χόμπι και ενδιαφέροντα, γκρινιάρης και αντικοινωνικός. Μια μέρα συναντάει έναν άγνωστο με γκρι φόρμα, τον Πασκάρ, έναν άνθρωπο που εκπέμπει ηρεμία και γαλήνη ενώ το χαμόγελό του είναι ακαταμάχητο. Μια αναπάντεχη και σχεδόν ανεδαφική πρόταση πέφτει στο τραπέζι και ανατρέπει την καθεστηκυία τάξη του Σέριμαν, φέρνει τα πάντα γύρω του και μέσα του τούμπα. Δεν τον ξανασυναντά αλλά όσα του είπε τα γυροφέρνει στο μυαλό του ξανά και ξανά, σκέφτεται, αμφιβάλλει, αρνείται, προσπαθεί να ξεχάσει, ξαναθυμάται. Τα βήματά του τον οδηγούν μετά από πολλή περίσκεψη στο ογκολογικό παίδων, όπου διαπιστώνει πόσες τραγικές ιστορίες κρύβουν οι διάδρομοι ενός τέτοιου νοσοκομείου! Πόνος, απαισιοδοξία, μελαγχολία, διαρκής μάχη με κάτι αναπόφευκτο και κάπου αμυδρά ένα φως, σαν το χαμόγελο της μικρής ηρωίδας.

Η Μαντλίν πάσχει από καρκίνο αλλά δεν πτοείται, αντίθετα, μοιράζει χαμόγελα και αισιοδοξία στους ανθρώπους γύρω της και κλέβει την καρδιά του Σέριμαν. Χρησιμοποιούν έναν δικό τους κώδικα επικοινωνίας (γεια σου, κύριε τρεις τρίχες, γειά σου μηδέν τρίχες! Μα τι γλυκές προσφωνήσεις), αστειεύονται, περνάνε ευχάριστα μαζί, κάτι που προβληματίζει τους γονείς της. Μέρα τη μέρα πλησιάζουμε στην πιο κρίσιμη στιγμή της ζωής της Μαντλίν και η αγωνία κορυφώνεται. Η λιτή και άκρως ρεαλιστική αφήγηση δημιουργεί έντονες εικόνες, συναισθηματικά φορτισμένες, που αφήνουν όμως την αισιοδοξία να φανεί σε κάποια σημεία και να ελαφρύνει την ατμόσφαιρα. Κι όλα αυτά διαδραματίζονται στις γιορτές των Χριστουγέννων, μια από τις πιο δύσκολες κατ’ εμέ περιόδους. Γελούσα και προβληματιζόμουν, απολάμβανα την ιστορία και τα τραγικωμικά περιστατικά, χωρίς να σταματώ ούτε στιγμή να σκέφτομαι πώς και αν θα καταφέρουμε να γλυτώσουμε το μοιραίο. Γίνονται λοιπόν θαύματα στην εποχή μας; Ένας μοναχικός, μονόχνοτος άνθρωπος, θα ενδιαφερόταν ποτέ να σώσει τη ζωή κάποιου; Με ποιον τρόπο και με τι αντάλλαγμα;

«Τα παράξενα Χριστούγεννα του κυρίου Σέριμαν» είναι μια γρήγορη και ανατρεπτική ιστορία που με κράτησε από την αρχή χάρη στη δωρικότητα της γραφής και στην απουσία περιττών λεπτομερειών. Η σχέση μεταξύ του Σέριμαν και της Μαντλίν χτίζεται σταδιακά, με όμορφα αστεία, με υποδόρια συγκίνηση λόγω της υγείας του παιδιού, με τον φόβο της Μαντλίν ότι θα πεθάνει αλλά αυτό δεν την παίρνει από κάτω και με χαριτωμένα στιγμιότυπα. Ο Σέριμαν σχεδόν μεταμορφώνεται από σελίδα σε σελίδα και η ψυχογραφία του είναι μελετημένη και πειστική. Είναι ένα βιβλίο αφιερωμένο στη γλύκα της ζωής, μιας και ο θάνατος είναι αναπόσπαστο μέρος της ζωής αλλά δεν παύουμε να του κηρύττουμε τον πόλεμο για να μείνουμε ζωντανοί λίγο ακόμη. Αλήθεια, αν μας δινόταν η ευκαιρία, ποιον θα σώζαμε από τους αγαπημένους μας ανθρώπους; Κι αν δεν είχαμε κανέναν; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται με τον πιο γλυκό και τρυφερό τρόπο σε αυτό το γεμάτο συναίσθημα και αφηγηματική δεινότητα κείμενο.

Βιβλίο Ο Ρούπερτ Τίκερμπι και το ρολόι των Χριστουγέννων
Συγγραφέας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφος  Αιμιλία Κονταίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τζένη Κουτσοδημητροπούλου έγραψε ένα τρυφερό και ανατρεπτικό παραμύθι αφιερωμένο στην παραμονή των Χριστουγέννων και στα θαύματα που μας επιφυλάσσει. Ταξιδεύουμε στη μικρή πόλη Χρόνοβιλ και γνωρίζουμε τον ωρολογοποιό Ρούπερτ Τίκερμπι που κατασκεύασε το πιο σπουδαίο ρολόι του κόσμου. Ο ίδιος είναι απόγονος ωρολογοποιών και ξέρει πολύ καλά τη δύσκολη αυτή δουλειά και τη μεγάλη ευθύνη που περιέχει. Ένα λάθος μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω και τότε… Ο Ρούπερτ είναι γνωστός στα πέρατα του κόσμου απ’ όπου έρχονται λογιών λογιών πελάτες που του ζητάνε ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς κι εκείνος κάνει τα πάντα για να τους ικανοποιήσει.

Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και τη βραδιά που θα ανάψουν πρώτη φορά τα φώτα του δέντρου της πόλης ξαφνικά ο χρόνος σταμάτησε και τα ρολόγια πάγωσαν στη θέση τους! Όσο ο Ρούπερτ κάνει ό,τι μπορεί για να διορθώσει το πρόβλημα, η πόλη ζει σε αλλοπρόσαλλους ρυθμούς, όπου ο καθένας κάνει ό,τι θέλει όποια ώρα θέλει! Ο έλεγχος χάνεται και τα παιδιά κλαίνε, από άγχος μην πέρασαν τα Χριστούγεννα και δεν πήραν τα δώρα τους. Ο ωρολογοποιός έχει μια πολύ γλυκιά ιδέα και ηρεμεί λίγο τα πνεύματα ώσπου ξαφνικά συμβαίνει κάτι απροσδόκητο. Θα επιστρέψει το Χρόνοβιλ στους ρυθμούς του; Ποιος έκανε τελικά το λάθος και σταμάτησε ο χρόνος; Πώς θα καταφέρει ο Άγιος Βασίλης να καταλάβει πότε είναι τα Χριστούγεννα και να μοιράσει τα δώρα; Η συγγραφέας ξετυλίγει με μικρές παραγράφους και απλές προτάσεις μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και αναπάντεχες εξελίξεις που θα κεντρίσουν τη φαντασία των μικρών αναγνωστών. Μου άρεσε που παίζει με τις λέξεις, π. χ. στο Πλάτσμπερι ζει ένας δύτης, στο Λεξιτάουν ένας δάσκαλος κλπ. ενώ το χρονικό πλαίσιο στο οποίο έστησε την ιστορία της είναι ιδανικό για τη μαγεία που αποπνέουν το μυστήριο και η λύση του. Από το ένα γεγονός περνάμε στο άλλο αλλά χωρίς βιασύνη κι έτσι τα παιδιά απολαμβάνουν μια πολυεπίπεδη ιστορία γεμάτη ποικίλα περιστατικά.

Η εικονογράφηση της Αιμιλίας Κονταίου είναι πανέμορφη και πολύχρωμη, με άφθαστο ρεαλισμό και ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες. Τα γρανάζια των ρολογιών αποτυπώνονται άψογα σε όλα τα μεγέθη και με όλους τους δυνατούς συνδυασμούς και κουμπώνουν ιδανικά πάνω στις υπόλοιπες απεικονίσεις. Στιγμιότυπα με «λήψεις» από πάνω, από το πλάι ή κεκλιμένα δίνουν κίνηση στις εικόνες και την αίσθηση πως έχουμε τρυπώσει σε όλες τις πιθανές γωνίες για να βλέπουμε τα γεγονότα που διαδραματίζονται στο βιβλίο. Έμφαση δίνεται σε όλους τους τόνους του γαλαζοπράσινου, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αρκετά σκοτεινά σημεία που αντισταθμίζονται όμως από λευκό φόντο ή άσπρα αντικείμενα. Οι σκάλες μέσα στον πύργο και γενικά η αφαιρετικότητα του συγκεκριμένου κτηρίου όποτε βρίσκεται μέσα ο Ρούπερτ είναι εξαίρετη!

«Ο Ρούπερτ Τίκερμπι και το ρολόι των Χριστουγέννων» είναι μια συναρπαστική περιπέτεια για την πιο μαγική νύχτα όλου του χρόνου. Τι θα συμβεί όταν σταματήσει ο χρόνος και ποιες θα είναι οι συνέπειες στην καθημερινότητα των κατοίκων της πόλης; Ποιος είναι ο ρόλος του Αγίου Βασίλη στην ιστορία; Θα καταφέρει ο Ρούπερτ να φτιάξει το μεγάλο ρολόι και να ξαναφέρει τα πράγματα στη φυσιολογική τους ροή; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε αυτό το τρυφερό παραμύθι.

Βιβλίο Ένα αλλιώτικο γράμμα για τον Αϊ Βασίλη
Συγγραφέας Γιώτα Κ. Αλεξάνδρου
Εικονογράφος Έφη Λαδά
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στα μέσα του Δεκέμβρη και πάνω στον φόρτο των προετοιμασιών για τα χριστουγεννιάτικα δώρα, ο Αϊ Βασίλης λαμβάνει ένα παράξενο γράμμα με ακόμη πιο περίεργο περιεχόμενο στον φάκελο που το συνοδεύει. Ένα παιδί από την Κίνα τον παρακαλεί να έρθει να γιορτάσουν μαζί μια διαφορετική Πρωτοχρονιά και του στέλνει διάφορα αντικείμενα για να τον δελεάσει και να τον εξοικειώσει με τον κινέζικο πολιτισμό. Θα υποκύψει στις παρακλήσεις του άγνωστου παιδιού ο Αϊ Βασίλης; Τι ρόλο παίζει στην ιστορία ένας συναχωμένος δράκος που φτερνίζεται λιώνοντας τα χιόνια της Λαπωνίας;

Η Γιώτα Αλεξάνδρου έγραψε ένα διασκεδαστικό παραμύθι για παιδιά από 4 ετών και πάνω που τα μαθαίνει για την κινέζικη πρωτοχρονιά και για τα ήθη και έθιμα ενός πολιτισμού διαφορετικού από τον δυτικό. Με αστείους διαλόγους ανάμεσα στον Άγιο και στα ξωτικά του, με κωμικά περιστατικά μέχρι να μάθουμε για όλα όσα περιείχε ο φάκελος μαζί με το γράμμα και με τρυφερότητα και ζεστασιά ξεδιπλώνεται ένα παραμύθι που θα χαρίσει στους μικρούς αναγνώστες μια ξεχωριστή χριστουγεννιάτικη περιπέτεια. Στο τέλος μάλιστα υπάρχουν συναρπαστικές πληροφορίες για τον κινέζικο πολιτισμό και τις εκφάνσεις του για ακόμη περισσότερες γνώσεις. Μου άρεσαν πολύ τα αντικείμενα που έστειλε ο μικρός αποστολέας και ο ρόλος τους στην ιστορία και στο «σχέδιο» πειθούς προς τον Αϊ Βασίλη, τα ερωτήματα που θέτει το παιδί ως προς την ύπαρξη και την εμφάνιση του Αγίου και φυσικά το συναχωμένο δρακάκι.

Η εικονογράφηση της Έφης Λαδά είναι εκπληκτική, πολύχρωμη, με μεγάλες απεικονίσεις και συναρπαστικές λεπτομέρειες. Εντυπωσιάστηκα από τις ποικίλες προοπτικές, μου άρεσαν τα γλυκά ξωτικούλια που τα βλέπουμε σε κάθε σχεδόν σελίδα, ο τρόπος που αποτυπώθηκαν τα πρόσωπα και οι μορφές του Αϊ Βασίλη και του μικρού αποστολέα και φυσικά η άκρως ρεαλιστική υδρόγειος σφαίρα στο τέλος. Ελάτε να μάθουμε για την κινέζικη πρωτοχρονιά παρέα με τον Άγιο Βασίλη!

Βιβλίο Ο κύριος Στρογγυλός και ο κύριος Τετράγωνος
Τίτλος πρωτοτύπου Meneertje Rond en meneertje Vierkant
Συγγραφέας-Εικονογράφος Patricia Fitti
Μετάφραση Αντωνία Νικόλη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Στρογγυλός και ο κύριος Τετράγωνος είναι γείτονες αλλά διαφωνούν στα πάντα. Όταν ο ένας βλέπει άσπρο, ο άλλος βλέπει μαύρο, όταν ο ένας βλέπει ένα πουλάκι κοντά του, ο άλλος το βλέπει μακριά, όταν ο ένας βλέπει δέντρα να μεγαλώνουν, ο άλλος τα βλέπει να μικραίνουν, όταν έχει λιακάδα στον έναν έχει συννεφιά στον άλλον κ. ο. κ. Πόσο διασκεδαστικές είναι οι κόντρες τους και πόσο ωραία αποτυπώνονται οι διαφορετικές απόψεις τους! Τελικά θα συμφωνήσουν ποτέ σε κάτι; Η συγγραφέας, εκτός από το ενδιαφέρον κείμενο που απευθύνεται σε παιδιά από 4 ετών και πάνω, έχει κάνει και την απολαυστική εικονογράφηση. Είναι πολύ ενδιαφέρουσες οι απεικονίσεις των αντικειμένων ανάμεσα στα σπίτια των δύο γειτόνων γιατί είναι έτσι δοσμένες που πραγματικά ο ένας βλέπει κάτι διαφορετικό από τον γείτονά του. Γέλασα και απόλαυσα κάθε δισέλιδο «τσακωμού» και χάρηκα με τον τρόπο που το κείμενο βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν τι είναι η διαφορετική άποψη, η διαφορετική οπτική γωνία, η διαφορετική αντίληψη. Με αυτόν τον τρόπο θα εμπεδώσουν την αποδοχή της διαφορετικότητας που πηγάζει από τέτοιες αντιθέσεις και την αρμονική συνεργασία που μπορεί να υπάρξει παρά τις διαφωνίες. Τα παιδαγωγικά παιχνίδια που προτείνει στο τέλος η Γιώτα Αλεξάνδρου θα βοηθήσουν ακόμη περισσότερο τα παιδιά να μάθουν, να γελάσουν και να παίξουν. Ελάτε να διαφωνήσουμε δημιουργικά!