Βιβλίο Φύλακες διάβολοι
Συγγραφέας Χριστίνα Σωτηροπούλου 
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Χριστίνα Σωτηροπούλου έγραψε ένα ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα που κινείται γύρω από τον θάνατο ενός εισαγγελέα και ταυτόχρονα γύρω από μια μυστική οργάνωση που αποτελείται από γυναίκες-θύματα. Κεντρικός άξονας γύρω από αυτές τις πλοκές είναι ο Αλέξανδρος που ως προγραμματιστής φτιάχνει ιστοσελίδες και παιχνίδια για κινητά κι εργάζεται πάνω στη διαδικτυακή ασφάλεια. Τον γνωρίζουμε σταδιακά όσο το μυστήριο γύρω του πυκνώνει, μαθαίνουμε για την αγάπη του προς τα μαθηματικά, για τη δύσκολη σχέση με τη μητέρα του που τελικά άφησε σύζυγο και παιδιά για έναν έρωτα στο Παρίσι και το πείσμα του να λύσει τον γρίφο του θανάτου toy αδελφού του. Ο Αλέξανδρος πάντα ήταν εσωστρεφής κι είχε την τάση να κρύβεται, να προσπαθεί να γίνει αόρατος. Καταφύγιό του είναι οι αριθμοί, οι κώδικες, τα αινίγματα, η κρυπτογραφία και πρότυπό του το χειρόγραφο Βόινιτς (ένα ακατανόητο κείμενο τριών αιώνων που δεν κατάφεραν να διαβάσουν ούτε οι καλύτεροι κρυπτογράφοι του κόσμου). Είναι μάλιστα τόσο ιδεαλιστής και θέλει τόσο πολύ να βελτιωθεί το επίπεδο των θεσμών στη χώρα του που καταφέρνει μέσω των συστημάτων του να εντοπίζει και να ξεχωρίζει ικανούς ανθρώπους, που σκέφτονται συνδυαστικά, που ψάχνουν, που δε δέχονται έτοιμη τροφή, κι ας μην ξέρει πώς να εκμεταλλευτεί αυτό το αρχείο ούτε πού και πώς να το εφαρμόσει. Χωρίς να το καταλάβει βρίσκεται κυνηγημένος από κάποιους που θέλουν να μην έρθει στο φως η αλήθεια για τον θάνατο του εισαγγελέα ενώ τον βοηθάει η μυστηριώδης γειτόνισσά του, Υπατία, η οποία έχει επίσης ένα καλά κρυμμένο μυστικό.

Η γραφή είναι αρκετά ενδιαφέρουσα και από την αρχή μας συστήνεται με πρωτοποριακές οπτικές γωνίες και μας εισάγει στην καθαυτή ιστορία σελίδα τη σελίδα, συστήνοντας χαρακτήρες για τους οποίους ό,τι μαθαίνουμε αρχικά στη συνέχεια καταρρίπτεται. Προκύπτουν ερωτήματα, υπάρχουν παράλληλες δράσεις, αργούμε ν’ ασχοληθούμε με τη δολοφονία, κι αυτή η πορεία, αντί να με εκνευρίζει που καθυστερούμε ή που δεν ξέρουμε από την αρχή τι συμβαίνει, είναι έτσι γραμμένη που με παρέσυρε στο σύμπαν της και με κράτησε σφιχτά ώσπου σταδιακά τα κομμάτια να μπουν στη θέση τους. Ακόμη και το χιούμορ ερχόταν σε απρόσμενες στιγμές αλλά ήταν καλοδεχούμενο και έξυπνο! Τα μέλη που στρατολογούνται στη μυστηριώδη οργάνωση που βοηθάει τον Αλέξανδρο είναι περιπτώσεις γυναικών που έχουν βιαστεί, κακοποιηθεί, απογοητευτεί, αποδυναμωθεί, καταρρακωθεί και καταφέρνουν να σταθούν ξανά στα πόδια τους. Μπορεί να φαίνεται πως η οργάνωση τις βοηθάει αλλά κι οι ίδιες έχουν τη δύναμη να επιζήσουν και το ταλέντο και τις ικανότητες να διακριθούν και να προοδέψουν στη νέα τους ζωή. Η συγγραφέας δεν πρεσβεύει την τυφλή τιμωρία και τη δικαίωση με σκληρή εκδίκηση αλλά μια σταδιακή, μεταβατική κατάσταση που θα φέρει τους θύτες στη θέση του θύματος. «Η δύναμή μου θα σε οδηγήσει στη δύναμή σου. Έχεις τεράστια αποθέματα μέσα σου αλλά έχεις ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μου μέχρι να τα ανακαλύψεις από την αρχή» (σελ. 118).

Επομένως, έχει σχέση αυτή η οργάνωση με τη δολοφονία του εισαγγελέα; Κι αν όχι, ποιος είναι ο ρόλος της; Γιατί συστάθηκε; Ποια κρύβεται πίσω από τη μάσκα της αρχηγού; Κι όσο ο Αλέξανδρος τρέχει από το ένα σημείο της Αθήνας στο άλλο για να ξεφύγει, όσο πλευρίζεται από μια μυστηριώδη γυναίκα που διαπιστωμένα νοσηλεύεται σε αυστηρά φρουρούμενη κλινική, όσο ερευνά στο dark και στο deep web για τα σταδιακά βήματα επίλυσης της υπόθεσης, όσο αγωνίζεται να βρει ευήκοα ώτα για να τον πιστέψουν ως προς τους ισχυρισμούς του, τόσο πιο βαθιά μπαίνουμε στην καρδιά των φυλάκων-διαβόλων και ανακαλύπτουμε πως αυτός ο τεχνητός παράδεισος μετατρέπεται σε κόλαση, με έναν όφι να έρπεται ανάμεσά τους στήνοντας τα δικά του κακόβουλα σχέδια και μη ορροδώντας προ ουδενός. Θα καταφέρει να επικρατήσει; Πώς θα αλλάξουν οι ισορροπίες και οι δυνάμεις μέσα στην ομάδα; Πώς θα βλάψουν οι προσωπικές φιλοδοξίες την επίλυση της υπόθεσης και πόσο εύκολα θα γλυτώσει ο Αλέξανδρος από τους διώκτες του αν ξεσπάσει εμφύλιος στην ομάδα;

Διαδρομές και ανθρωποκυνηγητό σχεδόν σε όλη την Αθήνα και τον Πειραιά, μυστικά καταφύγια, πομποί παρακολούθησης και μια διαφορετική ματιά πάνω στη δύναμη που μπορεί να αντλήσει μια γυναίκα μετά την κακοποίησή της και άλλες δυσκολίες της ζωής συγκροτούν μια καλή πρώτη προσπάθεια στον χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας από τη Χριστίνα Σωτηροπούλου. Η γραφή, η πλοκή, οι διάλογοι, τα συναισθήματα με άφησαν απόλυτα ικανοποιημένο και με δυσκολία το αποχωρίστηκα.

Βιβλίο Μπελγκρέιβια 
Τίτλος πρωτοτύπου Belgravia
Συγγραφέας Julian Fellowes
Μεταφραστής Χριστίνα Σωτηροπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο είναι λεπτοδουλεμένο σα φίνο εργόχειρο και ξεδιπλώνεται αρμονικά σα βενετσιάνικη δαντέλα. Μελετημένο βαθιά και άψογα καταστρωμένο, με καλωσόρισε στους κύκλους της αριστοκρατίας του Λονδίνου του 19^ου αιώνα και μου έδειξε σχεδόν τα πάντα από τη ζωή τους. Οι Άγγλοι περνούσαν τον καιρό τους μεταξύ κυνηγιού, clubs, φιλανθρωπιών, τσαγιού, κοσμικών εκδηλώσεων και κάποιοι δεν έπαυαν είτε να έχουν φιλοδοξίες είτε αγωνία για να εξασφαλίσουν αυτήν την άνετη, τρυφηλή ζωή. Ίσως οι χαρακτήρες φανούν προσηλωμένοι στο χρήμα και τη χλιδή, χωρίς μυαλό και προσωπικότητα κι όμως, ακριβώς ο τρόπος που χειρίστηκε ο καθένας το μυστικό δείχνει πως και μυαλό είχαν (σατανικό μερικοί) και διορατικότητα. Το μυθιστόρημα είναι ένας αγώνας τένις, που ο κάθε γύρος (ανατροπών ή αποκαλύψεων) ανάγκαζε τους παίχτες να αλλάξουν τη στρατηγική τους. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που ανέλυσε το σκεπτικό του ο συγγραφέας, μιας και ακόμη και κάποιες παρεξηγήσεις χτίσανε στέρεα την εξέλιξη της πλοκής προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.

Οι χαρακτήρες είναι ολοζώντανοι, με έντονη προσωπικότητα, αρκετοί από αυτούς αλλάζουν απόψεις, στάση ζωής ή αντιλήψεις μέχρι να τελειώσει το μυθιστόρημα και κάποιοι άλλοι έρχονται αντιμέτωποι με τον κακό τους εαυτό. Μου έκανε εντύπωση πως στην ουσία ένας είναι ο πρωταγωνιστής, όμως ο ίδιος δε συμμετέχει σε πολλά κεφάλαια, αντίθετα, η εμφάνισή του, η ύπαρξή του, είναι το αντικείμενο όλο του βιβλίου και ο «βασιλιάς» γύρω από τον οποίο στήνεται όλη αυτή η παρτίδα σκακιού! Είναι σαν τον ήλιο δηλαδή, που όλα γυρίζουν γύρω από αυτόν και καίγονται, ανάλογα με το πόσο τον πλησιάζουν. Το φινάλε αναμενόμενο και ολοκληρωμένο, χωρίς ψεύτικες ηθοπλασίες και επιφανειακά διδάγματα. Η έλλειψη ερωτικών σκηνών και εκτεταμένων εσωτερικών σκέψεων ή διαλόγων βοηθάνε ώστε το μυθιστόρημα να είναι πλεγμένο σφιχτά και ο αναγνώστης να παρακολουθήσει απερίσπαστος, με λίγη παραπάνω προσοχή, μιας και έχουμε λίγα πρόσωπα που συνδέονται όμως με δεσμούς συγγενικούς που θέλουν κι αυτοί τη μελέτη τους, την πορεία του βιβλίου. ΟΚ, ίσως περιγράφει λίγο παραπάνω το εσωτερικό των σπιτιών και κάποιες συνήθειες, έτσι όμως χτίστηκε μια υποβλητική και ρεαλιστική ατμόσφαιρα.

Εξαίρετη η μελέτη της κοινωνικής κάστας που δέσποζε στην Μπελγκρέιβια. Το πρωτόκολλο και οι τρόποι καλής συμπεριφοράς σε πρώτο πλάνο,  άρτια αποδεδομένη η συναναστροφή μεταξύ αριστοκρατίας και αστικής τάξης, για να μην αναφερθώ στους υπηρέτες, οι οποίοι επίσης ως κόσμος δίνονται εξίσου σωστά. Χωρίς ο συγγραφέας να δείχνει πως προτιμά τα πάνω ή τα κάτω πατώματα ενός αρχοντικού, δείχνει με μαεστρία τον τρόπο που ζουν οι υπηρέτες ως δούλοι των αφεντάδων τους, κάποιοι όμως έχουν λίγες παραπάνω φιλοδοξίες κι ίσως αυτό να μην τους βγει σε καλό.

Η «Μπελγκρέιβια» είναι ένα σαγηνευτικό, ατμοσφαιρικό ιστορικό μυθιστόρημα, με όλο τον πλούτο, τη χλιδή και τους απαγορευμένους έρωτες που θα περίμενε κανείς, έχει εξαιρετική δομή και καταγράφει αμερόληπτα και διεισδυτικά τον κοινωνικό ιστό μιας εποχής και μιας περιοχής-ορόσημο για την Αγγλία του 19^ου αιώνα. Η εξέλιξη και ο χειρισμός της πλοκής είναι πανέξυπνα και σωστά σχεδιασμένα ώστε να ακολουθήσουν μια κλιμακωτή πορεία, γεμάτη εκπλήξεις και αλλαγές που θα ικανοποιήσουν κάθε αναγνώστη, αρκεί να αγνοήσει κάποια λάθη στην επιμέλεια και τη μετάφραση του βιβλίου.

Βιβλίο Το μικρό παριζιάνικο βιβλιοπωλείο 
Τίτλος πρωτοτύπου The little Paris bookshop
Συγγραφέας Nina George
Μεταφραστής Χριστίνα Σωτηροπούλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, που ξεκινάει αλλιώς και αλλιώς καταλήγει, λυρικό, ρομαντικό, αληθινό, άμεσο, ειλικρινές, διεισδυτικό, συγκινητικό, ανθρώπινο και τόσα άλλα! Βασικά είναι το ταξίδι του Περντί από το Παρίσι ως τον γαλλικό νότο από τη στιγμή που διαβάζει το γράμμα της Μανόν, όπου γράφει γιατί τον εγκαταλείπει, αλλά και το ταξίδι του ήρωα στην ψυχή του και στην κοσμοθεωρία του, γιατί ο «φαρμακοποιός» μας της σελίδας 11 δεν είναι ο ίδιος με αυτόν της σελίδας 377. Ένα καλογραμμένο ψυχογράφημα, που η γραφή του και τα συναισθήματα μου θύμισαν πολύ Cecilia Ahern, ένα κείμενο που ακροβατεί επικίνδυνα ανάμεσα στο μελό και το road trip κρατώντας εύρυθμα τις ισορροπίες.

Στην αρχή το λάτρεψα γιατί με καλωσόρισε σε έναν κόσμο βιβλιοφιλίας και βιβλιολογίας, σε ένα χάρτινο σαλόνι με μυρωδιά τυπωμένου χαρτιού, με παρατηρήσεις και σχόλια σαν αυτά που σημειώνω κατωτέρω στα Χαρακτηριστικά αποσπάσματα. Ατάκες που με σημάδεψαν, που σταμάτησαν τη ροή της ανάγνωσης για να σκεφτώ καλύτερα και να συγκροτήσω πληρέστερα τις εικόνες στο μυαλό μου. Στη συνέχεια έρχεται ο έρωτας στο πρόσωπο της Κατρίν και η ατμόσφαιρα άρχισε να μυρίζει μαλλί της γριάς και καμένο ξύλο που τριζοβολάει στο αναμμένο τζάκι. Κι όμως, δεν ήταν ρομαντικό με την παλαιωμένη έννοια του όρου, γιατί η διεισδυτική ματιά της συγγραφέως μας έδειξε όλο τον πόνο και την πίκρα της ψυχής του Περντί για τον αναίτια χαμένο του έρωτα. Στην αρχή δεν έλεγε καν το όνομα της Μανόν και αγωνιζόταν να τη διώξει από τη σκέψη του. Τέλος πάντων, ανοίγει το γράμμα και ξεκινάει το υπέροχο ταξίδι του αναγνώστη!

Ομολογώ ότι το μυθιστόρημα είναι τόσο καλοδουλεμένο και στρωτό που με απογοήτευσε ο λόγος που η Μανόν παράτησε τον βιβλιοπώλη, περίμενα κάτι πιο σπιρτόζικο, πιο ξεχωριστό. Πάντως, αυτός ο λόγος είναι ένα σημαντικό κομμάτι του μυθιστορήματος, γιατί πάνω σε αυτό η κυρία George πλέκει τον καμβά μιας διαφορετικής ιστορίας που με εξέπληξε και με έκανε να δακρύσω. Ο Περντί αποπλέει με το πλωτό του βιβλιοπωλείο, τις γάτες του κι έναν ανέλπιστο επιβάτη της τελευταίας στιγμής για να βρει άραγε τι; Σε αυτό το ταξίδι οι άνθρωποι που θα συναντήσει, οι στιγμές που θα μοιραστεί, θα ατσαλώσουν και θα εμπλουτίσουν την προσωπικότητά του, προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο θα το καταλάβει κανείς στο τέλος. Μια διαφορετική πρόταση από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος, ένα εκπληκτικό ταξίδι στην ψυχολογία και στον έρωτα, στη θέληση για ζωή και στον πόνο για το παρελθόν. Θα συναντήσει ξανά άραγε ο βιβλιοπώλης τη Μανόν; Πόσο τον έχει επηρεάσει η Κατρίν ώστε να τη σκέφτεται ακόμη σε αυτό το ταξίδι; Ποια θα διαλέξει; Θα συμφιλιωθεί με τους δαίμονές του; Είναι έτοιμος να αποχωριστεί πράγματα και αναμνήσεις; Κι αν ναι, με τι κόστος; Περιπλανηθείτε άφοβα στα δωμάτια του Μικρού Παριζιάνικου Βιβλιοπωλείου!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Τα βιβλία δεν είναι αυγά, ξέρετε. Επειδή ένα βιβλίο έχει παλιώσει λίγο δεν σημαίνει ότι έχει χαλάσει» (σελ. 22).

«Τα βιβλία κρατούν τη βλακεία μακριά. Σας σώζουν από ψεύτικες ελπίδες και λάθος άντρες. Σας περιβάλλουν με αγάπη, δύναμη και γνώση. Είναι έρωτας εκ των έσω» (σελ. 23).

«-Υπάρχουν βιβλία κατάλληλα για ένα εκατομμύριο ανθρώπους, ενώ άλλα είναι κατάλληλα μόνο για εκατό. Υπάρχουν ακόμη και φάρμακα –συγγνώμη, βιβλία- που έχουν γραφτεί για έναν μόνο άνθρωπο. -Θεέ μου! Για έναν; Έναν μόνο άνθρωπο; Ύστερα από τόσα χρόνια δουλειάς; -Φυσικά, αν μπορεί να σώσει τη ζωή αυτού του ανθρώπου!» (σελ. 37).

«Τα βιβλία είναι κάτι παραπάνω από γιατροί, φυσικά. Κάποια μυθιστορήματα είναι τρυφεροί σύντροφοι για μια ζωή, κάποια σου δίνουν ένα δυνατό χαστούκι, άλλα είναι σαν ζεστή κουβέρτα που σε τυλίγει όταν σε πιάνει φθινοπωρινή μελαγχολία. Και κάποια…ε, λοιπόν, κάποια είναι σαν ροζ μαλλί της γριάς, που γαργαλάει τον εγκέφαλό σου για τρία δευτερόλεπτα και αφήνει πίσω του ένα χαρούμενο κενό. Όπως μια σύντομη αλλά καυτή ερωτική σχέση» (σελ. 39).

«…φοβούνταν τους συγγενείς τους που θα έλεγαν ότι η ανάγνωση ήταν απλώς ένα εκκεντρικό χόμπι για ανθρώπους υπερβολικά σνομπ για να δουν τηλεόραση και ότι ο ερωτισμός ήταν αφύσικος για γυναίκες άνω των εξήντα» (σελ. 58).

«Αυτό ήταν το μόνο τραγικό με τα βιβλία: άλλαζαν τους ανθρώπους. Όλους εκτός από τους αληθινά κακούς, οι οποίοι δεν γίνονταν ποτέ καλύτεροι πατέρες, πιο τρυφεροί σύζυγοι, πιο στοργικοί φίλοι. Παρέμεναν τύραννοι, εξακολουθούσαν να βασανίζουν τους υπαλλήλους, τα παιδιά και τα σκυλιά τους, αντιμετώπιζαν με μοχθηρία τα ασήμαντα ζητήματα και με δειλία τα σημαντικά και απολάμβαναν να ταπεινώνουν τα θύματά τους» (σελ. 82).

«Η ανάγνωση, ένα ατέλειωτο ταξίδι, ένα μακρύ, πραγματικά αέναο ταξίδι που σε ηρεμεί, σε κάνει πιο τρυφερό και πιο ευγενικό» (σελ. 153).

Βιβλίο Το Αηδόνι
Τίτλος πρωτοτύπου The Nightingale
Συγγραφέας Kristin Hannah
Μεταφραστής Χριστίνα Σωτηροπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι καλογραμμένο, διεισδυτικό, μελετημένο, αληθινό, συγκροτημένο. Το ύφος και το στυλ, οι καταστάσεις που επέλεξε η συγγραφέας να φωτίσει και να καταγράψει, με παρέσυραν στη χειρότερη δίνη της σύγχρονης ιστορίας: ένιωσα κι εγώ μέλος της εθνικής αντίστασης, έκρυψα κι εγώ το ραδιόφωνό μου, ένιωσα στο σβέρκο μου την ανάσα του κατακτητή που επίταξε το ίδιο μου το σπίτι, σιχάθηκα κι εγώ την εθνική προδοσία της κυβέρνησης Βισύ, αναπτερώθηκε και το δικό μου ηθικό όταν αποβιβάστηκαν τα συμμαχικά στρατεύματα στη Νορμανδία, έκρυψα προμήθειες για μια ώρα δύσκολη στο κελάρι, έκρυψα κι εγώ Άγγλους πιλότους που έπεσαν στην κατεχόμενη χώρα, στάθηκα στην ουρά για να πάρω ό,τι περίσσεψε με το δελτίο μου, κοίταξα με μίσος όσους συμπατριώτες ζούσαν άνετα εις βάρος του φτωχού κόσμου, δάκρυσα κι εγώ όταν σκοτώνονταν μπροστά στα μάτια μου παιδιά και ηλικιωμένοι, ίδρωσα να φυγαδεύσω τους Εβραίους φίλους μου όταν οι Γερμανοί άρχισαν να τους περιμαζεύουν…

Η Βιαν είναι το ένα σκέλος της ιστορίας. Επιστρατεύσανε τον άντρα της, μένει μόνη με την εντεκάχρονη κόρη της και της επιτάσσουν το σπίτι. Ο Γερμανός λοχαγός Μπεκ, ευτυχώς, είναι υπόδειγμα άντρα και συγκάτοικου, περιμένει με νοσταλγία να γυρίσει στη γυναίκα του και το παιδί του, να τελειώσει ο πόλεμος, δε διστάζει όμως να εκτελέσει και τις διαταγές των ανωτέρων του. Δημιουργείται μια εκπληκτική χημεία ανάμεσα στη Βιαν και τον Μπεκ και η πρωτότυπη σχέση τους χρωματίζεται με όλο το φάσμα: αναγκαστική συμβίωση, ανθρωπιά, αμοιβαία συμπάθεια. Ο Μπεκ βοηθάει όσο και όπως μπορεί, κρατώντας πάντα όμως τις απαραίτητες αποστάσεις από τη Βιαν, χωρίς αυτόν όμως η επιβίωση των γυναικών θα ήταν αδύνατη. Έγινα έξαλλος με την τρομερή ανατροπή που επεφύλαττε το μυθιστόρημα σε αυτήν την ιστορία και κατάλαβα πως τελικά στη ζωή τίποτα δεν είναι δεδομένο.

Η Ιζαμπέλ είναι το άλλο σκέλος. Αγύριστο κεφάλι και παρορμητική, στοιχεία που αν είσαι και άτυχος θα σε οδηγήσουν από την πρώτη μέρα της Κατοχής στην εκτέλεση. Η Ιζαμπέλ γνωρίζει έναν άντρα που τον ερωτεύεται και τη μυεί στην Εθνική Αντίσταση. Τα κατορθώματά της αρχίζουν να γίνονται γνωστά, την αποκαλούν με το κωδικό όνομα Αηδόνι, βοηθάει όσο και όπως μπορεί στην Αντίσταση. Κατ’ εμέ, ο χαρακτήρας της δε σμιλεύεται τόσο πολύ όσο της Βιαν, απλώς καταλαβαίνει τα λάθη της, μαθαίνει από αυτά και αρχίζει μια εσωτερική μεταστροφή. Στη δύστυχη Βιαν έρχονται τα πάνω κάτω από την αρχή ως το τέλος.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο μικρολεπτομέρειες της καθημερινότητας, ιστορικά στοιχεία γύρω από την κατεχόμενη Γαλλία και το ρεύμα της Εθνικής Αντίστασης, πληροφορίες για τις οδούς διαφυγής των ανταρτών μέσω των Πυρηναίων στην Ισπανία και όλο αυτόν τον πολυπρόσωπο πίνακα τον ολοκληρώνει η λεπτοδουλειά στην επιλογή των χαρακτήρων και των προσώπων (δε θα ξεχάσω την υπέροχη πρόταση της συγγραφέως για τα ζευγάρια που επανενώνονται μετά τον πόλεμο και ξεκινάνε να μαθαίνουν ο ένας τον άλλον από την αρχή: «Τα βράδια ξαπλώνει ανάμεσά τους ο πόλεμος»).

Παρ’ όλ’ αυτά, όσο ωραίο κι αν είναι το μυθιστόρημα και λυρικό, το βρήκα πάρα πολύ εκτεταμένο. Δε θα το χαρακτηρίσω φλύαρο, γιατί η γραφή, το λεξιλόγιο, οι περιγραφές των τοπίων, των καταστάσεων και των ανθρώπων είναι άρρηκτα δεμένα με την εξέλιξη της πλοκής, θα έπρεπε όμως αυτό το εξαίσιο σύνολο να είχε λιγότερες σελίδες. Ναι, έγινε αυτό, που άλλαξε την πορεία της ιστορίας, ναι, έγινε το άλλο, που επέφερε μεγάλη ανατροπή στην πορεία της ανάγνωσης κλπ. Γίνανε πάρα πολλά σε πολλές σελίδες. Δεν αμφισβητώ ότι θα μπορούσε σε περίοδο πολέμου να ζήσει κάποιος πολλά δεινά και κακουχίες, εδώ όμως δεν υπάρχει «τέλος», με την έννοια που το αποδίδει ο Αριστοτέλης στην τραγωδία: «σπουδαίας και τελείας…». Δηλαδή δεν υπάρχει ένας σκοπός για όλο αυτό το κείμενο, απλώς αφηγούμεθα, γεμίζουμε σελίδες επί σελίδων (επαναλαμβάνω, όχι με βαρετό ή περιττό τρόπο) και στο τέλος που υπάρχει η απαραίτητη κάθαρση δεν έκλαψα όσο ήθελα ή έπρεπε, γιατί είχα κουραστεί και περίπου αποστασιοποιηθεί από τα δρώμενα. Ειλικρινά, αν από όλα αυτά τα περιστατικά κρατούσε η συγγραφέας ή ο επιμελητής τα πιο δυνατά, έντονα και ριζικώς ανατρεπτικά, χωρίς όλη αυτήν την παράθεση των γεγονότων ή την αναλυτική περιγραφή τους, αυτήν τη στιγμή θα έγραφα κλαίγοντας και δε θα αποχωριζόμουν το βιβλίο ποτέ.

Το «Αηδόνι» είναι γεμάτο αλήθειες και ρίχνει άπλετο φως στις δύσκολες στιγμές του πολέμου, υμνεί πράγματι, όπως αναφέρει το οπισθόφυλλο, τον αγώνα της γυναίκας σε έναν πόλεμο και είναι εξαιρετικά καλογραμμένο και μελετημένο, οι χαρακτήρες είναι ολοζώντανοι, με συνόδεψαν ως το τέλος (αν και παραδέχομαι ότι κάποιες φορές προσπέρναγα σελίδες) και τους αποχαιρέτησα με δυσκολία. Και το ωραιότερο απ’ όλα: την ιστορία των δύο αδελφών τη μαθαίνουμε με αφορμή την πρόσκληση μιας ηλικιωμένης γυναίκας που ζει στην Αμερική σε μια τελετή στο Παρίσι, όπου τιμούν όσους βοήθησαν στην Εθνική Αντίσταση πενήντα χρόνια πριν, οπότε ξεκινάει κατ’ αυτόν τον τρόπο αυτό το σκληρό παραμύθι, μόνο και μόνο για να φέρει την οριστική ανατροπή στις τελευταίες σελίδες και να το αγαπήσεις βαθιά!