Βιβλίο Η Πεντάμορφη και το Τέρας
Τίτλος πρωτοτύπου La Belle et la Bête
Συγγραφέας Cécile Roumiguière
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα τέρας παγιδεύει μια όμορφη κοπέλα στον κόσμο του ως αντάλλαγμα για κάτι που του στέρησε ο πατέρας της. Σύντομα αυτοί οι δύο διαφορετικοί χαρακτήρες θα έρθουν απρόσμενα κοντά. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό παραμύθι που το έγραψε η Gabrielle-Suzanne de Villeneuve (1685-1755), παίρνοντας έμπνευση από μια παραπλήσια ιστορία που άκουσε από μια υπηρέτρια. Τη συντομευμένη εκδοχή της έγραψε η Jeanne-Marie Leprince de Beaumont (1711-1780) και σε αυτήν στηρίχτηκαν πολλές ταινίες κινουμένων σχεδίων κι ενηλίκων.

Η Cécile Roumiguière, εμπνευσμένη από αυτές τις γυναίκες, γράφει τη δική της διασκευή, αναδεικνύοντας με άφθαστο τρόπο τα κρυφά νοήματα αλλά και τους πραγματικούς ρόλους της Πεντάμορφης και του Τέρατος: η Πεντάμορφη φοβάται το Τέρας όπως φοβάται μια νεαρή γυναίκα το αρσενικό και το ξύπνημα της σεξουαλικότητας, το Τέρας υποφέρει αφού δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί τη διαφορετικότητά του, εξ ου και συμπεριφέρεται σα ζώο. Εκείνη πρέπει να υπερβεί τον εαυτό της κι εκείνος πρέπει να ελέγχει τα ένστικτά του. Ο ένας προσαρμόζεται στον κόσμο του άλλου και αφουγκράζεται τις επιθυμίες του, σέβονται και αποδέχονται ο ένας τον άλλον. Διαχείριση των παρορμήσεων σεβασμός στην επιθυμία του άλλου, αγάπη και συναίνεση και πολλά άλλα τρυφερά και διαχρονικά μηνύματα ξεπηδούν μέσα από τις γραμμές του κειμένου. Έννοιες και ιδέες δηλαδή που είναι πιο απαραίτητες και σημαντικές στη σημερινή μας εποχή παρά ποτέ άλλοτε.

Στο παραμύθι μαθαίνουμε πώς βρέθηκε ο πατέρας της Πεντάμορφης στον πύργο του Τέρατος, τι λάθος έκανε και το Τέρας απαίτησε την κόρη του για όμηρο, πώς γεννήθηκε και πώς μεγάλωσε το Τέρας, πώς ήταν η συγκατοίκηση των δύο εκ διαμέτρου αντίθετων πλασμάτων, πώς ήρθαν πιο κοντά και πώς κατέληξε όλη αυτή η ιστορία. Διαρκείς ανατροπές, λυρικότητα και σασπένς, ρεαλιστικές και αξέχαστες σκηνές ανασυγκροτούν το γνωστό παραμύθι με μοναδικό τρόπο. Η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe, που είναι και ο επιμελητής της σειράς αυτών των εκδόσεων, είναι αριστουργηματική. Μας χαρίζει πολύχρωμους, μαγικούς ολοσέλιδους πίνακες ζωγραφικής που χάζευα με τις ώρες και ακροβατεί ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι με μεγάλη δεξιοτεχνία και επιδεξιότητα. Το εσωτερικό και το εξωτερικό του παλατιού ζωντανεύουν μέσα από μια εξαίρετη παλέτα χρωμάτων και μια πολυπρισματική τοποθέτηση. Τα μεγέθη, οι προοπτικές, οι οπτικές γωνίες είναι αξιέπαινα, το κάστρο δημιουργεί φόβο, η Πεντάμορφη γαλήνη και ηρεμία.

Το κείμενο συμπληρώνεται από τις τρυφερές επιστολές αγάπης που έγραφε η Πεντάμορφη και στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν πληροφορίες για την οικογένεια Γκονσάλβους, ανθρώπους που ζούσαν στην Ισπανία του 16^ου αιώνα και έπασχαν από υπερτρίχωση, κάτι άγνωστο τότε κι έτσι δέχονταν άσχημες συμπεριφορές από τον κόσμο που τους αντιμετώπιζε ως κτήνη και αλλόκοτα πλάσματα.

Βιβλίο Το κοριτσάκι με τα σπίρτα
Τίτλος πρωτοτύπου La petite fille aux allumettes
Συγγραφέας Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
Μετάφραση από τα δανικά Jean-Baptiste Coursaud
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα φτωχό κοριτσάκι που πουλάει σπίρτα παραμονή Πρωτοχρονιάς τουρτουρίζει από το κρύο και καταφεύγει στα σπίρτα του για να ζεσταθεί. Όμορφες εικόνες χαράς και ευδαιμονίας που δε θα ζήσει στην πραγματικότητα αρχίζουν να του κρατούν συντροφιά. Το πασίγνωστο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1845, αποτυπώνει μια τρομακτική αλήθεια της δικής μας εποχής: την αδιαφορία. Ένα φτωχό, μοναχικό, ορφανό κοριτσάκι πουλάει σπίρτα και μοιάζει με τον πόνο και τον θάνατο που συναντάμε καθημερινά στις οθόνες μας αλλά προσπερνάμε με αδιαφορία. Η αφθονία των αγαθών γύρω μας ή στα χέρια μας μας οπλίζει με αδιαφορία και μας ναρκώνει. Είναι σοκαριστικό το γεγονός πως η απανθρωπιά όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί αλλά έχει πλέον κυριαρχήσει, υποδαυλισμένη από τα μέσα δικτύωσης και ενημέρωσης. Μια κλασική συγκινητική ιστορία που με το τέλος της φέρνε δάκρυα στα μάτια ακόμη και του πιο σκληρού αναγνώστη.

Το παραμύθι υπήρξε μια προσωπική εμμονή για τον Benjamin Lacombe, μιας και το διάβαζε ξανά και ξανά όταν ήταν παιδί. Η θλίψη του μικρού κοριτσιού τον έκανε να πονάει και ταυτόχρονα τον παρηγορούσε, τον βοήθησε να αποδέχεται τη δική του θλίψη και του θύμιζε πως πάντα υπήρχε μια μοναξιά μεγαλύτερη από τη δική του. Τελικά έφτασε η στιγμή που εικονογράφησε το παραμύθι και μάλιστα ακολούθησε μια πρωτότυπη τεχνική, αυτήν του κάρβουνου ώστε η τραχύτητα, η σκοτεινιά και οι έντονες αντιθέσεις του να μπορούν να μεταφέρουν τη σκληρότητα της πραγματικότητας και την παγωνιά του πεζοδρομίου ενώ το κάρβουνο, αν το δούμε μεταφορικά, είναι η ύλη που παραμένει όταν το σπίρτο έχει πια καεί. Χιλιάδες άφθαστες λεπτομέρειες δημιουργούν ένα εικονογραφικό αριστούργημα, με προεξάρχον το χριστουγεννιάτικο δέντρο με τα χιλιάδες στολίδια του και τα κεριά του.

Οι εικόνες των οραμάτων αποτυπώνονται με ζωηρό και ντελικάτο γκουάς, με έμφαση στο κίτρινο φλούο, «σαν φωτεινή πληγή που κόβει τη νύχτα στα δύο». Οι οπτικές γωνίες είναι πρωτότυπες και μας ταξιδεύουν από μια πανοραμική θέα της πόλης, που είναι γεμάτη κόσμο καλοντυμένο και με γιορτινή διάθεση, στα ξυπόλητα πόδια του κοριτσιού που κρατάει το κουτί της με τα σπίρτα και με την ίδια λήψη τελειώνει η ιστορία, δημιουργώντας έναν εικαστικό ολοκληρωμένο κύκλο. Να σημειωθεί εδώ πως δεν είναι τυχαίο που βλέπουμε πράσινο, το χρώμα της ελπίδας, στη συσκευασία, κάτι που αντιτίθεται στο σκούρο και στο γκρι της υπόλοιπης εικόνας, για να μην αναφερθώ στο γεγονός πως το εξώφυλλο είναι αυτό το σπιρτόκουτο με το κοριτσάκι στο κέντρο του.. Το βλέμμα του κοριτσιού είναι τόσο διαπεραστικό που πολλές φορές έπαιρνα τα μάτια μου από πάνω της, αφού δεν μπορούσα να το βλέπω χωρίς να δακρύζω. Στο τέλος του βιβλίου καταγράφεται το χρονικό συγγραφής, επεξεργασίας και δημοσίευσης του παραμυθιού που είδε για πρώτη φορά το φως το 1845.

Βιβλίο Για να ζούμε ενωμένοι 
Συγγραφέας Ελένη Σβορώνου 
Εικονογράφος Χρήστος Κούρτογλου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το δεύτερο βιβλίο της σειράς «Για να ζούμε…» είναι και πάλι μια τεκμηριωμένη και εις βάθος μελέτη, αυτήν τη φορά αφιερωμένη στην ελληνική Ιστορία από την Τουρκοκρατία ως τη Μικρασιατική καταστροφή. Φωτίζει αντικειμενικά και ακριβοδίκαια τα γεγονότα και τις εξελίξεις που οδήγησαν ως τον Σεπτέμβριο του 1922 και είναι γραμμένη με τέτοιο τρόπο που μου κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος. Τι είναι η Μεγάλη Ιδέα; Πόσο επιζήμια ήταν η στρατηγική που ακολουθήθηκε μετά τους Βαλκανικούς και κατά τη διάρκεια της μικρασιατικής εκστρατείας; Τι είναι ο αλύτρωτος ελληνισμός; Γιατί διχάστηκε η Ελλάδα; Τι πραγματική ήθελαν οι ίδιοι οι Έλληνες της Σμύρνης; Αλήθειες και ντοκουμέντα εναλλάσσονται με τρυφερές λογοτεχνικές χροιές και προσωπική άποψη της συγγραφέως, όχι για να εκφέρει γνώμη αλλά για να βοηθήσει τα παιδιά από 8 ετών και πάνω να κατανοήσουν το παρελθόν της πατρίδας μας και τι πραγματικά συνέβαινε στη Μικρά Ασία. Μικρές παράγραφοι, ξεχωριστές σημειώσεις στα περιθώρια των σελίδων, εκφράσεις κα σχήματα λόγου, ερωτήσεις και απαντήσεις κάνουν το διάβασμα ελκυστικό και φέρνουν στο φως γεγονότα που οφείλουν να ξέρουν τα παιδιά για να κατανοήσουν το χτες και να αντιληφθούν καλύτερα το σήμερα, Η εικονογράφηση του Χρήστου Κούρτογλου είναι λιτή και αρκετά αφαιρετική, αποφεύγει τις κουραστικές λεπτομέρειες κι έχει μια εντελώς προσωπική υφολογική προσέγγιση στις απεικονίσεις.

Βιβλίο Το παιδί και το άγαλμα του Άντερσεν
Συγγραφέας Αγγελική Δαρλάση
Εικονογράφος Βασίλης Κουτσογιάννης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Υπάρχει ένα άγαλμα βυθισμένο στην άκρη του λιμανιού της γενέτειρας πόλης του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Όλοι το φωτογραφίζουν και συνεχίζουν τη μέρα τους, υπάρχει όμως κι ένα παιδί που προσπαθεί να καταλάβει γιατί το άγαλμα του συγγραφέα είναι βυθισμένο στο νερό. Με τη συμπεριφορά του όμως ο μικρός μας φίλος γίνεται αντικείμενο χλευασμού και επιτιμητικών σχολίων. Ποιο είναι αυτό το παιδί και γιατί ξημεροβραδιάζεται κοιτώντας το άγαλμα; Πώς μπορούν να αλλάξουν τη ζωή μας τα παραμύθια; Γιατί περπατάει το άγαλμα κάθε 2 Απριλίου την ημέρα των γενεθλίων του παραμυθά; Πρόκειται για ένα εκπληκτικό κείμενο που εντάσσει αριστοτεχνικά τους ήρωες του Άντερσεν στη ζωή μας και δείχνει με έξυπνο και συγκινητικό τρόπο πώς αλλάζουμε αν πάψουμε να είμαστε παιδιά. Σε δεύτερο επίπεδο είναι ένας συγκινητικός φόρος τιμής στον μεγάλο παραμυθά που συντρόφεψε τα πρώτα όνειρα παιδιών και παιδιών. «Όλος ο κόσμος είναι μια αλληλουχία από θαύματα, μόνο που τα έχουμε συνηθίσει και τα βλέπουμε ως κάτι συνηθισμένο», λέει ο Άντερσεν. Η συγγραφέας, μέσω του διαλόγου μεταξύ παιδιού και αγάλματος, τονίζει: «-Βλέπεις, αγαπημένο μου παιδί, η ζωή είναι σαν ένα πανέμορφο τραγούδι που οι στίχοι του συχνά δε βγάζουν κανένα νόημα. -Και πρέπει εμείς να τους δώσουμε νόημα». Υπέροχα διαχρονικά μηνύματα, συγκινητικές στιγμές, προσεγμένοι διάλογοι, συναρπαστική μίξη ρεαλισμού και φαντασίας συγκροτούν ένα υποδειγματικό παραμύθι για μεγάλα παιδιά που θα το διαβάζουν ξανά και ξανά, ανακαλύπτοντας κάθε φορά και κάτι διαφορετικό. Η εικονογράφηση του Βασίλη Κουτσογιάννη κινείται στα χρώματα της νύχτας του βόρειου ημισφαιρίου, με αφαιρετικές προσεγγίσεις στα πρόσωπα και ταυτόχρονα εξαίρετες απεικονίσεις άλλων λεπτομερειών, όπως η νύχτα, το λιμάνι, η πόλη, η θέα από τους λόφους. Εντυπωσιακό είναι το αναδιπλούμενο φύλλο με όλους τους ήρωες των παραμυθιών που εμφανίζονται στην κορύφωση της αφήγησης και δημιουργούν ένα εκπληκτικό σαλόνι ομορφιάς και χρωμάτων. Το παραμύθι θα αλλάξει τον τρόπο σκέψης των παιδιών και θα τα βοηθήσει να κατανοήσουν και να αγαπήσουν τα παραμύθια όχι ως τρόπο νανουρίσματος ή για να περνάει η ώρα αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της γαλούχησής τους και τμήμα της ψυχοσύνθεσής τους.

Βιβλίο Η Τοσοδούλα
Τίτλος πρωτοτύπου Poucette
Συγγραφέας Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
Εικονογράφος Marco Mazzoni
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τοσοδούλα βγήκε μέσα από τον σπόρο ενός μικρού κριθαριού που πούλησε μια μάγισσα στην απελπισμένη για παιδί μητέρα της και ζει απίθανες περιπέτειες και στιγμές γεμάτες χαρά αλλά και δυστυχία. Η ομορφιά της μαγεύει διαδοχικά έναν βάτραχο, έναν μπάμπουρα κι έναν τυφλοπόντικα που θέλουν να την παντρευτούν, κάνει φιλίες μ’ ένα χελιδόνι και μια ποντικίνα, ο χαρακτήρας και η συμπεριφορά της τη βοηθάνε να ξεφεύγει από δύσκολες στιγμές και να κάνει καλούς φίλους και η όλη περιπέτεια που ζει είναι ακριβώς ο αγώνας που δίνουμε όλοι για να βρούμε ποιοι πραγματικά είμαστε, πού ταιριάζουμε, τι θέλουμε και τι μας ευχαριστεί, δηλαδή ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Μέσα από αυτό το παραμύθι ο μικρός αναγνώστης βρίσκει πάρα πολλά νοήματα: ο εγωισμός δεν κάνει καλό, η αγάπη, το χάδι και η άδολη, χωρίς ανταλλάγματα αγάπη, επουλώνει τις πληγές και ξαναδίνει ζωή, οφείλουμε ν’ αγαπάμε και να σεβόμαστε το μεγαλείο της φύσης που μας περιβάλλει, είναι επικίνδυνο να παρασυρόμαστε από τις γνώμες των άλλων για κάτι που θέλουμε εμείς γιατί σύντομα θα βλέπουμε με ξένα μάτια, παραγκωνίζοντας τις δικές μας επιθυμίες, ευγνωμοσύνη, βοήθεια, αγάπη και πάρα πολλά άλλα. Η εξιστόρηση είναι γραμμική αλλά οι πολλές ανατροπές φέρνουν αγωνία και κανείς δεν ξέρει τι θα συμβεί παρακάτω. Το αναμενόμενο happy end δείχνει εμμέσως πόσο καλύτερα μπορεί να  νιώθει κάποιος όταν είναι με τους ομοίους του παρά με διαφορετικούς ανθρώπους ή άλλα πλάσματα. Η διασκευή είναι του Νταβίντ Σοντί (1819-1884), που έγινε γνωστός για τις πρώτες μεταφράσεις των παραμυθιών του Άντερσεν στα γαλλικά μεταξύ 1856 και 1861.

Η εικονογράφηση του Μάρκο Ματσόνι είναι αριστουργηματική. Χρησιμοποιώντας ξυλομπογιές, ένα υλικό που σύντομα ο αναγνώστης ξεχνάει, βουτηγμένος σ’ έναν ωκεανό σχεδόν ανάγλυφων και άκρως ρεαλιστικών εικόνων, που δύσκολα λες πως προήλθαν όντως από κάτι τόσο ταπεινό, ο Ματσόνι δημιουργεί ένα εξαίρετο οπτικό αποτέλεσμα βασισμένο στο κυανό, τη ματζέντα και το κίτρινο. Με μεγάλη μου έκπληξη διαπίστωσα, όπως διάβασα και στον επίλογο του παραμυθιού, πως  οι εικόνες ακολουθούν ακριβώς την πορεία της εσωτερικής μεταμόρφωσης της Τοσοδούλας και από απλά σκίτσα καταλήγουμε σε λεπτομερείς και παραστατικούς πίνακες ζωγραφικής. Είναι ασύλληπτος ο τρόπος με τον οποίο αναμιγνύονται αρμονικά πέταλα και άνθη με τα μαλλιά και το πρόσωπο της Τοσοδούλας, πώς τοποθετούνται τα πουλιά, τα βατράχια, τα ψάρια, η πεταλούδα, ο τυφλοπόντικας στο πλάι της ηρωίδας, πόσες κρυμμένες εικόνες υπάρχουν πίσω από κάθε σελίδα και πόσο ανάγλυφα και παραστατικά αποδίδονται τα χελιδόνια αλλά και ο ίδιος ο Άντερσεν σ’ ένα φινάλε-φόρος τιμής στον μεγάλο παραμυθά. Το μεγάλο μέγεθος του βιβλίου επιτρέπει χιλιάδες λεπτά ενατένισης και παρατήρησης, βυθίζει τον αναγνώστη σ’ ένα χρωματιστό σύμπαν και δημιουργεί μαγευτικά τοπία που αφήνουν τη φαντασία ελεύθερη!

Η «Κόκκινη Κλωστή Δεμένη» με αυτό το βιβλίο αποδίδεται σ’ έναν όμορφο εκδοτικό άθλο υλοποιώντας την επιθυμία των εκδοτών να παρουσιάσουν κλασικά κείμενα μ’ έναν καινούργιο τρόπο, προσεγγίζοντας έτσι ένα διαφορετικό κοινό απ’ αυτό στο οποίο απευθύνονται αυτά συνήθως. Η σειρά, με επιμέλεια του Μπενζαμέν Λακόμπ, είναι δομημένη γύρω από την εικόνα, σέβεται τα κλασικά έργα κι έχει ως στόχο να τα παρουσιάσει σε όσους αγαπούν την οπτική αφήγηση. Διαβάζουμε στον επίλογο του βιβλίου: «Ο καλλιτέχνης που επιλέχθηκε να δουλέψει πάνω σε κάθε κείμενο είναι ο ίδιος στενά συνδεδεμένος με αυτά, με αποτέλεσμα να παρουσιάζει μια προσωπική, υποκειμενική και ειλικρινή οπτική του έργου. Αυτό είναι το κλειδί της συγκεκριμένης σειράς: το σύμπαν κάθε κειμένου παραμένει μοναδικό ενώ ταυτόχρονα αποτελεί μέλος μιας μεγάλης οικογένειας κλασικών έργων με σύγχρονη εικονογράφηση». Είναι μια καλαίσθητη και φροντισμένη έκδοση που δεν πρέπει να χάσετε.