Βιβλίο Τι σημασία έχει ο τίτλος
Συγγραφέας Ρενέ Στυλιαρά
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από την αρχή η συγγραφέας προετοιμάζει τον αναγνώστη πως «Υπάρχουν αμέτρητα βιβλία εκεί έξω, όπου κάποιος γράφει γράμματα σε κάποιον που ερωτεύτηκε κι επιχείρησε να το ζήσει…Ολόκληρες βιβλιοθήκες χτισμένες πάνω στην ίδια ακριβώς ιστορία: κάποιος αγάπησε σε βάθος και αυτό το ονόμασε τέχνη για να επιβιώσει» (σελ. 8). Η μόνη διαφορά: «…αυτό το βιβλίο το έγραψα εγώ για Εκείνη. Και μόνο». Γιατί: «Αν χρειαστεί να ειπωθεί ποια είναι, τότε δεν είναι αυτά. Οι υπόλοιποι είστε οι ενδιάμεσοι. Όχι θεατές. Όχι ιδιοκτήτες. Αλλά ρομαντικοί δορυφόροι. Αν διαβάζοντας αναγνωρίσετε τον εαυτό σας, κρατήστε το για λίγο. Σας χρειάζεται» (σελ. 9). Κι όμως, η προσωπική και ονειρική γραφή της Ρενέ κατάφερε να με κρατήσει ως το τέλος, ζωντανεύοντας μια γνωριμία που θα εξελιχθεί σε ό,τι μπορούμε να φανταστούμε… ή και όχι! «-Θα μείνεις; -Θα δείξει»!

Μπορεί λοιπόν να έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για την κινητήρια δύναμη του έρωτα αλλά πάντα θα υπάρχει χώρος για κάτι ακόμη. Έτσι, οι τρυφερές αυτές σημειώσεις που κατέληξαν να γίνουν βιβλίο και γράφτηκαν για ένα μόνο ζευγάρι μάτια μου κράτησαν συντροφιά για πολύ καιρό, με ταξίδεψαν και με συγκίνησαν σε μεγάλο βαθμό, λες και δεν έχω διαβάσει ως τώρα άλλα βιβλία για τον έρωτα. Ταυτόχρονα, απόλαυσα την καλαισθησία της στοιχειοθεσίας των σελίδων, καθώς και της όλης έκδοσης, το όμορφο και ουσιαστικό περιεχόμενο, τη δύναμη των λέξεων και την παραστατικότητα των προτάσεων. Μπορεί πολλοί να έχουν νιώσει έτσι αλλά ένας, ή μάλλον μία, κατάφερε να το αποτυπώσει επακριβώς: «Ένας άντρας φώναζε στο κινητό του…Μια γυναίκα έψαχνε τα κλειδιά της νευρικά… Ένας σκύλος γάβγιζε στο τίποτα… Κι εγώ, μες σ’ αυτόν τον θόρυβο του καλοκουρδισμένου γρήγορα κρατούσα δυο καφέδες… Ήμουν έξω από τον παράδεισο τριάντα τέσσερα λεπτά και το γνώριζα γιατί τα είχα μετρήσει όλα. Μέχρι που γύρισα σ’ εσένα. Άνοιξα προσεκτικά την ξύλινη πόρτα κι ο χρόνος έπεσε ξανά στα γόνατα» (σελ. 103-104).

Το κείμενο είναι σε πεζή μορφή, αν και είναι στοιχισμένο έτσι που να μοιάζει με ποίημα. Οι παράγραφοι έχουν απόσταση μεταξύ τους, κάτι που αφήνει να παίρνουμε μικρές ανάσες και να νιώθουμε πως κάνουμε ένα μεγάλο ταξίδι με πολλές και μικρές στάσεις. Μικρά αποφθέγματα με την καλλιγραφία και το logo της συγγραφέως χωρίζουν τα κεφάλαια και το όλο lay out ακολουθεί την καλαισθησία και το οπτικό αποτύπωμα της Ρενέ. Πρόκειται για μια ιστορία αγάπης χωρίς γενικό τίτλο, ο οποίος δεν έχει καμία σημασία άλλωστε, με τα κεφάλαια να στέφονται μόνο από τον αριθμό της εκάστοτε σελίδας όπου ξεκινάνε το καθένα ή, προς το τέλος, από ένα ρολόι που προσμετρά τον χρόνο που έχει ζήσει η συγγραφέας με τον έρωτά της. Μια ιστορία που ξεδιπλώνεται χωρίς δράση αλλά μέσα από λέξεις και φράσεις που προχωράνε την πλοκή παρακάτω με γλυκό ή σκληρό τρόπο, ανάλογα την ένταση και το είδος των συναισθημάτων που εκλαμβάνει η συγγραφέας από τη γυναίκα που αγάπησε. «Γι’ αυτό και όσα ακολουθούν δεν έχουν ημερομηνίες. Έχουν μόνο αναμονή, διάρκεια και φαινομενικά κενά διαστήματα. Χρονικά στίγματα σ’ ένα ερωτευμένο χρονολόγιο. Όχι από μια ζωή -από εκείνη τη ζωή. Τη δική μας. Ή τη δική μου, αν προτιμάς» (σελ. 145).

Η πρώτη γνωριμία («οι μοιραίες συναντήσεις μοιάζουν εκ των υστέρων σαν να είχαν ραντεβού»), μια στιγμή που αργότερα θα χρειαστεί πολλές λέξεις, το πρώτο ραντεβού («Ήταν από εκείνες τις στιγμές που δεν συμβαίνει τίποτα αλλά όλα προετοιμάζονται», σελ. 71), το πρώτο ταξίδι «λίγο μη, λίγο μαζί, λίγο γιατί» («Ήθελα το μέρος να προσαρμοστεί πάνω σου σαν ρούχο ραμμένο μόνο μια φορά. Κι αν ποτέ το ξαναφορούσες, να σου έπεφτε λάθος», σελ. 76), τα πρώτα αισθήματα («σε ψάχνω σε κάθε γωνιά αυτού του ολοστρόγγυλου κόσμου»), η απόσταση («Δεν ήμασταν ποτέ στο ίδιο μέρος την ίδια ώρα. Κι όμως, παραπατούσαμε συχνά στο ίδιο σημείο. Δειλά, στο ίδιο σημείο», σελ. 40), τα συναισθήματα («Να μου προκαλέσεις τη φωτεινή εντύπωση πως σε ξέρω μια ζωή. Ίσως και δύο», σελ. 28), η μοναξιά της σύντομης απουσίας, η επικοινωνία, οι σκέψεις, οι δυσκολίες, η «σφιγμένη προσμονή που έχει πάντα ο θιγμένος εγωισμός όταν προσποιείται την αξιοπρέπεια» σελ. 51), οι δοκιμασίες, οι προβληματισμοί, οι διαφορές («Εσύ και ήθελες και δεν ήθελες…Κι εγώ ήξερα πια ακριβώς τι δεν ήθελα», σελ. 64), ο άχρονος χρόνος («Σε παρατηρούσα ολόκληρη, προσπαθώντας να σε αποστηθίσω πριν σε χάσω ξανά», σελ. 106) και τόσα άλλα καταγράφουν μια γλυκόπικρη ιστορία αγάπης που με συγκίνησε και με ταξίδεψε.

Ένα βιβλίο που «μιλά για εκείνο το σπάνιο είδος συνάντησης που δεν σου επιτρέπει να συνεχίσεις τη ζωή σου σαν να μη συνέβη τίποτα». Ιστορίες που «συνθέτουν έναν χώρο όπου κάτι αληθινό μπορεί να σταθεί χωρίς την αγωνία τι θα γίνει μετά». Και στο κάτω κάτω: «Κάποια πράγματα δεν γράφονται για να σωθούν. Γράφονται επειδή δεν αντέχεται να ζει κανείς σαν να μην τα συνάντησε ποτέ» (σελ. 11). Μια ιστορία που η συγγραφέας προδικάζει λόγω πείρας: «Έχω βλέπεις από χρόνια εξοικειωθεί με την επικινδυνότητα εκείνου που φλέγεται. Χαμογελάω στις επικείμενες στάχτες και ξεκινάμε το πρώτο μας ταξίδι» (σελ. 17). Αλλά δε διστάζει να το ζήσει ως το τέλος, όπως έκανα κι εγώ μέσα από το υπέροχο αυτό κείμενο.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Έπρεπε να σβήσεις τ’ αστέρια σου από τα μάτια μου αν ήθελες να ξημερώσει ξανά ο κόσμος μου ανεπηρέαστος από το φως σου» (σελ. 99).

«Η ατμόσφαιρα μύριζε ζεστή πέτρα και μέρα που τελειώνει» (σελ. 121).

«Εγώ για σένα θα ξεκινούσα από την αρχή τη ζωή μου… Αφού έτσι κι αλλιώς με σύστησες με το τέλος της όταν σε γνώρισα» (σελ. 131).

Βιβλίο Η κυρία Μαρπλ: Μπερδέματα στο αβαείο & Ο κύριος Πουαρό: Σκανταλιές στον Νείλο
Τίτλος πρωτοτύπου Little Miss Marple: Muddle at the Vicarage & Mr. Poirot: Mischief on the Nile
Δημιουργός Roger Hargreaves
Συγγραφέας-Εικονογράφος Adam Hargreaves
Μεταφραστής Αγγελική Γεωργιακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στα «Μπερδέματα στο αβαείο», η κυρία Μαρπλ προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης ενός πολύτιμου στέμματος που βρέθηκε σε πρόσφατες ανασκαφές από το αβαείο του αιδεσιμότατου Μπερδεμένου. Ο αρχαιολόγος καθηγητής Ψεματούλης, η λαίδη Ψηλομύτα, η οικονόμος κυρία Καθαρή, ο κύριος Αδιάκριτος, η κυρία Φλύαρη και οι άλλοι κάτοικοι του Σεντ Μέρι Μιντ είναι οι βασικοί ύποπτοι και ο αστυνόμος Κουταμάρας προσπαθεί να βρει τον ένοχο, μόνο που ο βοηθός του, αστυφύλακας Ανόητος, δεν τα καταφέρνει και τόσο καλά. Ποιος έκλεψε το στέμμα και γιατί; Τι δουλειά έχει ένα σακούλι με αρακά κρεμασμένο δίπλα στην πόρτα του αβαείου; Ποιος τρώει για βραδινό λουκάνικα με μαρμελάδα; Πώς απέκτησε ο συνταγματάρχης Τσιγγούνης ολοκαίνουργιο αμάξι αφού αγοράζει μόνο μεταχειρισμένα πράγματα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται ξεκάθαρα στο μυαλό της κυρίας Μαρπλ όταν αφοσιώνεται στο πλέξιμο!

Στις «Σκανταλιές στον Νείλο» ο κύριος Πουαρό ξεκουράζεται κάνοντας κρουαζιέρα στον ποταμό της Αιγύπτου. Ο συνταγματάρχης Βιαστικός, που ταξιδεύει μαζί του, του αποκαλύπτει πως βρίσκεται σε μυστική αποστολή: αναζητά έναν κλέφτη κοσμημάτων. Ταυτόχρονα, μια σειρά από φάρσες αναστατώνουν τους επιβάτες: ο κύριος Γαργαλίτσας, ο ταγματάρχης Σκανταλιάρης, η κοντέσα Διάσημη με την υπηρέτριά της, την κυρία Παλαβούλα, πέφτουν θύματα σκανταλιών που τραβούν την προσοχή του κυρίου Πουαρό. Όταν όμως τα κοσμήματα της κοντέσας Διάσημης εξαφανίζονται, το μυστήριο πυκνώνει. Ποιος κρύβεται πίσω από τις φάρσες και πώς συνδέεται με την κλοπή των κοσμημάτων; Γιατί η κυρία Παλαβούλα ψάχνει παγόβουνα στον Νείλο; Πώς θα είναι μια συγκατοίκηση του τακτικού κυρίου Πουαρό με τον κύριο Τσαπατσούλη στην ίδια καμπίνα; Αυτά και άλλα ερωτήματα βάζουν σε κίνηση τα μικρά γκρίζα κύτταρα του αγαπημένου μας ντετέκτιβ και… βουαλά, να’ τη η λύση!

Απολαυστικές, αστείες και ανατρεπτικές ιστορίες, με σεβασμό στο πρωτότυπο κείμενο της Agatha Christie, δείχνουν στα παιδιά πώς να βάζουν το μυαλό τους να σκέφτεται και τους χαρίζουν συναρπαστικές στιγμές ανάγνωσης. Η εικονογράφηση είναι πολύχρωμη, με μεγάλες φιγούρες και πολλές λεπτομέρειες που ενισχύουν τη φαντασία των μικρών αναγνωστών. Προσπερνώντας το γεγονός πως ο Πουαρό είναι κίτρινος και η Μαρπλ μωβ, είδα πως υπάρχει πιστότητα και στις φιγούρες τους, με το μουστάκι του ντετέκτιβ και τα γυαλιά και το καπέλο της ηλικιωμένης μας φίλης να ξεχωρίζουν. Ο Νείλος, το Καρνάκ και το κρουαζιερόπλοιο αποτυπώνονται σωστά και αποπνέουν ατμόσφαιρα εξωτισμού. Από την άλλη, το Σεντ Μέρι Μιντ, με τους δρόμους του και τα εσωτερικά των σπιτιών του, ζωντανεύει με ενάργεια και παραστατικότητα. Λουλούδια, ταπετσαρίες, σερβίτσια έχουν τον πρώτο λόγο και γέλασα πολύ με τη συνοφρυωμένη κυρία Μαρπλ που προσπαθεί να λύσει το μυστήριο. Ο κύριος Πουαρό και η κυρία Μαρπλ είναι οι νέοι ήρωες στο σύμπαν των λατρεμένων Μικρών Κυρίων και Μικρών Κυριών και με κέρδισαν από την πρώτη στιγμή.

Βιβλίο Σειρήνες του Βοσπόρου 
Συγγραφέας Μαίρη Μαγουλά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαίρη Μαγουλά έγραψε και πάλι ένα μυθιστόρημα-φόρο τιμής στον ελληνισμό της Πόλης. Μας ρίχνει από την αρχή στην καρδιά των σκληρών γεγονότων που βίωσαν αυτοί οι άνθρωποι τη νύχτα της 6ης προς 7 Σεπτεμβρίου 1955 και ξετυλίγει την ιστορία της από κει και πέρα, μεταφέροντάς μας όμως και στο παρελθόν με ενδιάμεσα πρωθύστερα. Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου μάς συστήνονται και μας περιγράφουν πού βρίσκονταν, τι έκαναν, τι έζησαν, πώς γλύτωσαν εκείνη τη νύχτα. Τα στίφη των Τούρκων επιτέθηκαν στα μαγαζιά τους, στα σπίτια τους και στις περιουσίες τους και τους κατέστρεψαν ψυχολογικά και οικονομικά. Παρακολουθούμε λοιπόν τη νέα τους καθημερινότητα ενώ ταυτόχρονα επιστρέφουμε στο παρελθόν τους για να γνωρίσουμε τις οικογενειακές τους καταβολές και να κατανοήσουμε ποια είναι η προσωπικότητά τους και η ψυχοσύνθεσή τους, να «δικαιολογήσουμε» τις αντιδράσεις τους στις νέες καταστάσεις που βιώνουν και μέσω αυτών των αναμνήσεων ξεπηδούν υπέροχες, τρυφερές μα και σκληρές παραστατικές εικόνες του ελληνισμού της Πόλης μετά τον πόλεμο. Άνθρωποι που επαναστάτησαν, που καταπιέστηκαν και τώρα πνίγονται, που εξαπατήθηκαν, που γέμισαν αγάπη και προσδοκίες, μετά από κείνο τον Σεπτέμβριο θα έρθουν αντιμέτωποι με τις συνέπειες των πράξεών τους, απότοκων της μαύρης νύχτας του ελληνισμού της Πόλης, και με τον πραγματικό τους εαυτό που κρυβόταν κάτω από την επίπλαστη ευτυχισμένη ρουτίνα.

Η Βιολέτα Μοδινού σκέφτεται με πίκρα και πόνο έναν άντρα που έπαψε ξαφνικά να της γράφει, έχοντας διαλέξει να συμπαρασταθεί στην άρρωστη γυναίκα του. Η Βιολέτα βυθίζεται στην κατάθλιψη προσμένοντάς τον παρ’ όλ’ αυτά, κάνοντας βόλτες στο Τζιχανγκίρι. Τη μοιραία βραδιά πέφτει θύμα βιασμού όσο η γιαγιά της, Αννίκα, προσπαθεί να σώσει το σπιτικό τους. Μετά τον βιασμό της τη φροντίζει ο πιστός της φίλος, Αναστάσης, κι ενώ προσπαθεί να συνέλθει από την ατίμωση, επιστρέφει ο Λουκάς, τον οποίο αποφεύγει ντροπιασμένη. Σύντομα όμως θα μάθει κάτι που θα την αναγκάσει να παίξει με τα αισθήματα του Αναστάση, με αποτέλεσμα να οδηγήσει τη γιαγιά Αννίκα με το πεντακάθαρο μυαλό, σε παραλήρημα: «Κι εσύ σίγουρα θα χρειαστείς βοήθεια γι’ αυτά που θα σε βρουν», λέει στην εγγονή της κάποια στιγμή.

Ο Στέφανος Βλαστός έχει πάρει την απόφαση να αυτοκτονήσει και ετοιμάζεται να την υλοποιήσει. Ζει σε μια πολυκατοικία ανάμεσα σε Λεβαντίνους, Αρμένιους, Εβραίους, Ρούσους και Ρωμιούς, «με συνδετικό κρίκο αυτήν την παράξενη ανθρώπινη σχέση που αναπτύσσεται από την καθημερινή και αναγκαία συναναστροφή μεταξύ τους». Τη στιγμή που βγαίνει στη λεωφόρο του Πέραν όμως εισβάλλουν τα στίφη που θα καταστρέψουν τις ελληνικές περιουσίες του δρόμου και των γύρων στενών και σπεύδει να γυρίσει στο σπίτι του, όπου βρίσκει έναν τρομοκρατημένο έφηβο, τον Ελπιδοφόρο, «ένα μικρό πουλί που κυνηγά μια ζεστή φωλιά και ταυτόχρονα ένα αγριεμένο, πριν την ώρα του μεγαλωμένο, αρσενικό». Σταδιακά γεννιέται μια γερή φιλία ανάμεσά τους, ειδικά από τη στιγμή που ο Στέφανος ανακαλύπτει τη σκληρή προσωπική ιστορία του παιδιού. Τελικά τον υιοθετεί και τον κάνει βοηθό στο κατάστημα που κατάφερε να ξανανοίξει, σύντομα όμως το σκοτεινό μυστικό του θα μπει ανάμεσά τους με ανυπολόγιστες συνέπειες.

Ο Ντιντιέ Μορέλ είναι ένας ανάπηρος Γάλλος συγγραφέας που έχει ξεμείνει από έμπνευση: «Οι ιστορίες που είχα στο μυαλό μου νιώθω πως εξαντλήθηκαν. Θεωρώ πως τις είπα με όσους τρόπους ήξερα» (σελ. 23). Πρέπει όμως να γράψει κάτι, για να βγάλει από μέσα του όσα αναταράσσουν την ψυχή του και να συμφιλιωθεί με τον εαυτό του και τον χρόνο. Η Πόλη, με τον δικό της πολιτισμό και την ξεχωριστή της αισθητική, τον εμπνέει. Είναι ένας χαρακτήρας που αγάπησα πολύ γιατί μεγάλωσε με μια μάνα που του στέρησε το χάδι κι έναν πατέρα που υπάκουε στις εντολές της. Ποτέ δε γεύτηκε την επιβράβευση, ποτέ δεν αφέθηκε να ακολουθήσει τις δικές του επιθυμίες. Ο Εβραίος υπηρέτης του, Λουί Βαρούχ, δουλεύει χρόνια μαζί του, από το Παρίσι ακόμη, τον αγαπά και κατανοεί τη σκληρή κα άδικη συμπεριφορά του απέναντί του. «Σώμα και ψυχή τιμωρημένα» λοιπόν για τον Ντιντιέ, τον οποίο επισκέπτονται ζωγραφιές μνήμης αλλά κανένα αίσθημα δε σκιρτά μέσα του. «Άλλο ένα ίδιο βράδυ, απελπιστικά μοναχικό, αφημένος στον ασφυκτικό κλοιό των δικών μου δαιμόνων» (σελ. 165). Ο συγγραφέας έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, ειδικά μετά το ατύχημα που τον άφησε ανάπηρο ώσπου εισβάλλει στη ζωή του η Μαρίνα Αλιμπράντη και τον αναστατώνει, ανατρέποντας την ήρεμη και νωχελική ως τότε ρουτίνα του που τόσο είχε αγαπήσει. Θα καταφέρει λοιπόν να βρει τη γαλήνη μέσα του και να σταθεί ξανά στα πόδια του, κυριολεκτικά και μεταφορικά;

Η Αιμιλία Αμπατζόγλου είναι μητέρα δύο παιδιών και σύζυγος του Μάρκου που είχε ένα ατύχημα στο εργοστάσιο κι ώσπου να γίνει καλά κάθεται στο σπίτι, οπότε δεν έχουν έσοδα. Λίγες ώρες πριν ξεσπάσουν τα Σεπτεμβριανά καλεί στο σπίτι της για φαγητό τον διάκονο Χριστόφορο που είχε στείλει η κοινότητα της εκκλησίας από ενδιαφέρον για τη ζωή της οικογένειάς της, όπως κάνει για όλους τους απόρους του ποιμνίου. Τα στίφη των Τούρκων τής δίνουν αποφασιστικότητα και δύναμη να σώσει τον ιερωμένο κι αυτό είναι η αρχή ενός έρωτα που θα φέρει τα πάνω κάτω στην ψυχή και στη ζωή της. Είναι μια γυναίκα που συμβιβάστηκε με τον Μάρκο αλλά το κενό απλώνεται γύρω της και μέσα της, ζώντας μια επίπλαστη ευτυχία που έχει κατασκευάσει ο εγωισμός της. Ανεμελιά, ξεγνοιασιά, έρωτας, αυτά της λείπουν, νιώθει πως είναι πολύ νέα ακόμη για να τ’ απαρνηθεί κι ίσως η ανάγκη της γι’ αυτά να τα τοποθέτησε στο πρόσωπο του Χριστόφορου, εξ ου και ο παράλογος έρωτας. Από την άλλη, ο Χριστόφορος μεγάλωσε στο Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου, όπου τα παιδιά «είχαν μάθει να μην αναζητούν κάτι  που ποτέ δεν είχαν γνωρίσει ώστε να νιώσουν την έλλειψή του» (σελ. 183) και είναι ταγμένος από μικρός στον Θεό, υπάρχει περίπτωση όμως να αφεθεί να του ξυπνήσει η Αιμιλία πρωτόγνωρα αισθήματα;

Η συγγραφέας καταγράφει με  αντικειμενικότητα τα γεγονότα και τα συναισθήματα Ελλήνων και Τούρκων. Ακόμη κι αν οι Τούρκοι βοήθησαν κόσμο, «Ρωμιοί και Τούρκοι δεν θα γίνουμε ποτέ φίλοι, πρέπει όμως να μάθουμε να συμβιώνουμε αρμονικά… Δεν θέλουμε βαρβαρότητες κι αδικίες. Γι’ αυτό σας βοηθήσαμε» (σελ. 83). Στα δέκα περίπου χρόνια όπου επικεντρώνεται η υπόθεση του βιβλίου (1955-1964) αλλάζουν πολλά και οι εναλλαγές των εποχών δίνονται με διακριτική λυρικότητα και με αξιέπαινη παρατηρητικότητα. Η ρωμαίικη κοινότητα ήταν η πλουσιότερη και πιο εκλεπτυσμένη της Πόλης, με τις λέσχες, τα εστιατόρια, τα ξενοδοχεία και τα θέατρα να θαμπώνουν τη ματιά. Και τώρα τι γίνεται; Από την άλλη, η φωνή του γιαουρτσή δείχνει πως μπήκε για τα καλά το φθινόπωρο, το σαλέπι συντροφεύει τους διαβάτες τον χειμώνα, η άνοιξη γελάει στον παράδεισο της Πριγκήπου. Γαλατάς, Σίρκετζι, Πέραν, Γαλατασαράι, Αγά τζαμί, Ζάππειο, Τούνελ, Αγία Τριάδα, Τζιχανγκίρι, Μπεμπέκ, Ταταύλα, το κακόφημο Αμπανόζ και τόσα άλλα μέρη είναι τα σημεία όπου διαδραματίζονται οι περιπέτειες των ηρώων του μυθιστορήματος και αναδίδουν μια όμορφη, νοσταλγική εικόνα γεμάτη χρώματα, μυρωδιές και γεύσεις. Οι χαρές εναλλάσσονται με τις λύπες, η προσευχή του ιμάμη με τις χριστιανικές καμπάνες και μένουν αξέχαστες στην αναγνωστική μνήμη δυνατές σκηνές, όπως αυτή που Ρωμιοί τραγουδάνε πάνω από τα χαλάσματα των καταστημάτων τους, κάνοντας τον πόνο τους τραγούδι για ν’ αντέξουν κι όταν ένας Τούρκος ζητά προκλητικά την παραγγελία του από τον ράφτη ανάμεσά τους, τον ακούει να του λέει: «-Όλα εδώ πεταμένα στον δρόμο είναι. Ψάξτε και, όταν τα βρείτε, να τα πάρετε, μπέη εφέντη. Παράδες δεν θέλω, δώρο σας τα κάνω» (σελ. 68)! Ποια ήταν η στάση της ελληνικής κυβέρνησης σε όλα αυτά; «Οι Τούρκοι δεν καταλαβαίνουν απ’ αυτά, στρώνουν το έδαφος βήμα βήμα να μας εξοντώσουν και στην πατρίδα ξοδεύουν χαρτί και μελάνι σε διακοινώσεις και αόριστες υποσχέσεις» (σελ. 121).

«Οι Σειρήνες του Βοσπόρου» είναι η αντικειμενική καταγραφή του επιθανάτιου ρόγχου του ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης μέσα από καθημερινές, ανατρεπτικές ιστορίες απλών ανθρώπων που βλέπουν την ήρεμη ως τότε ζωή τους να γκρεμίζεται σταδιακά ενώ ταυτόχρονα αλλάζουν οι προτεραιότητες, οι προσδοκίες και τα όνειρά τους. Προσεκτική χρήση της ιδιολέκτου, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, έξυπνες και πρωτότυπες ανατροπές, εναλλαγές πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, καλοσχεδιασμένη πλοκή είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Ταυτόχρονα, έχουμε καταγραφή των πολιτικών γεγονότων σε Τουρκία και Ελλάδα που ακολούθησαν τα Σεπτεμβριανά και την κλιμάκωση που οδήγησε στην εκτέλεση του Μεντερές και στην απέλαση των Ελλήνων με αποσπάσματα ελληνικών εφημερίδων και με επεξηγηματικές σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα. Θα υποκύψουν οι ήρωες του βιβλίου στις Σειρήνες του Βοσπόρου ή θα γλυτώσουν; Και με τι συνέπειες; Γέλιο και δάκρυ, αγωνία και ανατροπές με κράτησαν ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Τα ομόηχα είναι μπελάς 
Συγγραφέας Αλέκα Ζωγράφου
Εικονογράφος Ναταλία Καπατσούλια
Κατηγορία Παραμύθι / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αλέξης που αγαπούσε τις λέξεις βρίσκει το τετράδιό του της ορθογραφίας γεμάτο από κόκκινα σημάδια της δασκάλας και μια ψυχρή υπογραφή της, χωρίς μπράβο. Απελπισμένος, ζητάει τη βοήθεια της αδελφής του, Ρόης, για να καταλάβει τι έγραψε λάθος κι εκείνη του προτείνει κάτι επαναστατικό: να ζητήσουν εξηγήσεις από τη δασκάλα Σοφία Ορθογραφία γιατί «Δεν φτάνει που προστατεύει τις λέξεις, διαλέγει και την ορθογραφία τους»! Μια και δυο πάνε λοιπόν στο σπίτι της και το μάθημα ξεκινάει. Οι ομόηχες έχουν διαφορετική σημασία και ορθογραφία, έχουν άλλη έννοια, σημαίνουν κάτι άλλο κι έχουν δικαίωμα να γράφονται αλλιώς. Οι καημένες δε φταίνε σε τίποτα και μόλις μάθουμε γι’ αυτές δε θα τις αδικήσουμε ποτέ ξανά. Μέσα λοιπόν από προσεγμένα παραδείγματα και με απλό λεξιλόγιο οι μικροί αναγνώστες κατανοούν γιατί γράφονται διαφορετικά οι λέξεις που ακούγονται το ίδιο αλλά και πώς μπορεί ν’ αλλάξει το νόημά τους με τη μετάθεση ενός τόνου. Πιάνο και πιάνω, το ζήτα και το ρήμα ζήτα, γύρο και γύρω, κλίση και κλήση, Αίγινα και έγινα, Δράμα και δράμα, Λάμπης και λάμπεις, λύπη και λείπει, φυλή και φιλί, ψηλή και ψιλή, τόποι και τόπι, αργό και αργώ και χιλιάδες άλλες λέξεις αποκαλύπτουν τα μυστικά τους.

Η εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια είναι παραστατική, λεπτομερής, γεμάτη χρώματα και ζωντανεύει με ρεαλισμό το σπίτι του Αλέξη και της δασκάλας του. Η φαντασία της απογειώνεται όταν σχεδιάζει τον Αλέξη να πνίγεται στον ωκεανό των λέξεων ή όταν τρέχει να τους ξεφύγει πάνω σε μια άσπρη κόλλα χαρτί ενώ γέλασα πολύ με τη σκηνή του «δικαστηρίου»! Μα τι όμορφα και έξυπνα δοσμένη ιστορία! Ως προς τα δισέλιδα με το λεξιλόγιο η εικονογράφηση για λόγους κατανόησης περιορίζεται στις βασικές γραμμές που αναπαριστούν τα αντικείμενα αλλά παραμένει ελκυστική και όμορφη.

«Τα ομόηχα είναι μπελάς», υποστηρίζουν ο Αλέξης και η αδελφή του, η δασκάλα τους όμως, με υπομονή και μέθοδο, θα τους αποδείξει πόσο εύκολές είναι στη χρήση τους και πόσο απλά και κατανοητά μπορούμε να θυμόμαστε μικρά κόλπα για τη σωστή ορθογραφία. Η Αλέκα Ζωγράφου έγραψε μια συναρπαστική ιστορία γραμμένη απλά και εύληπτα και παραθέτει σε ξεχωριστά δισέλιδα πολλές λέξεις που διαλέγει κάθε φορά ως παράδειγμα. Με αυτόν τον τρόπο βοηθάει τα μικρά παιδιά να καταλάβουν καλύτερα τον πλούτο του ελληνικού λεξιλογίου και πόσο αρμονικά εντάσσονται οι ομόηχες λέξεις στην καθημερινότητά μας, εμπλουτίζοντας τη γλώσσα μας ενώ ταυτόχρονα οι χαρακτήρες και η συμπεριφορά των παιδιών θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες να ταυτιστούν μαζί τους. Η ώρα κυλάει πολύ γρήγορα κι ευχάριστα, ο τρόπος μάθησης είναι εύληπτος και μετατρέπεται σε παιχνίδι για αξέχαστες ώρες διασκέδασης και όχι μόνο. Μια συναρπαστική ιστορία που ζωντανεύει με ενδιαφέρουσες εξελίξεις, χιούμορ και βοηθητικό τρόπο εκμάθησης των λέξεων άλλη μια περιπέτεια της ελληνικής γλώσσας.

Βιβλίο Μιλάς ξένες γλώσσες, το ξέρεις; 
Συγγραφέας Αλέκα Ζωγράφου
Εικονογράφος Ναταλία Καπατσούλια
Κατηγορία Παραμύθι / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αλέξης που αγαπούσε τις λέξεις μαθαίνει από τη μητέρα του, Γραμματική, ότι στην ελληνική γλώσσα έχουν παρεισφρήσει και ξένες λέξεις εδώ και χρόνια. Ο Αλέξης θυμώνει: «-Και τι με αυτό; Είναι ξένες! Έχουν διαβατήριο; Εισιτήριο; Πώς έγιναν Ελληνίδες»; Δεν τις θέλει, προτιμάει τις δικές μας, η μητέρα του όμως του δείχνει πώς και αυτές έγιναν ελληνικές με τον δικό τους τρόπο! Μαζί τους σιγοντάρει η αδελφή του Αλέξη, Καλλιρόη, που διασκεδάζει πολύ με αυτήν την εξερεύνηση κι έτσι ταξιδεύουμε στον κόσμο χωρίς να κουνηθούμε από τη θέση μας. Μέσα από ένα πλούσια εικονογραφημένο δισέλιδο τα παιδιά μαθαίνουν ιταλικές (ώπα, εδώ έχουμε δύο δισέλιδα, δεν παίζω!), τούρκικες, γαλλικές, αγγλικές και ισπανικές λέξεις μέσα από συνεχόμενα μαθήματα με την κυρά-Γραμματική και η μάθηση γίνεται παιχνίδι.

Η συγγραφέας μέσα από τη συναρπαστική ιστορία αλλά και τις χιλιάδες λέξεις που διαλέγει κάθε φορά ως παράδειγμα βοηθάει τα μικρά παιδιά να καταλάβουν καλύτερα τον πλούτο του ελληνικού λεξιλογίου, τις καταγωγές μερικών από αυτές τις λέξεις και πόσο αρμονικά εντάσσονται στην καθημερινότητά μας, εμπλουτίζοντας και όχι δυσχεραίνοντας τη γλώσσα μας ενώ ταυτόχρονα οι χαρακτήρες και η συμπεριφορά των παιδιών θα βοηθήσουν τους αναγνώστες να ταυτιστούν μαζί τους. Η ώρα κυλάει πολύ γρήγορα κι ευχάριστα, ο τρόπος μάθησης είναι εύληπτος κι όταν φτάνουμε στο τέλος ανακαλύπτουμε πως και η ελληνική με τη σειρά της δάνεισε στον κόσμο λέξεις (τις λεγόμενες «δάνειες») κι αυτό χαροποιεί ιδιαίτερα τα παιδιά.

Η εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια είναι παραστατική, λεπτομερής, γεμάτη χρώματα και ζωντανεύει με ρεαλισμό το σπίτι και την οικογένεια του Αλέξη. Η φαντασία της απογειώνεται όταν σχεδιάζει το όνειρο του Αλέξη και τον τρόπο που αποτυπώνονται οι αφίξεις των τουριστριών λέξεων στη γλώσσα μας! Μα τι όμορφα και έξυπνα δοσμένη ιστορία! Ως προς τα δισέλιδα με το λεξιλόγιο η εικονογράφηση για λόγους κατανόησης περιορίζεται στις βασικές γραμμές που αναπαριστούν τα αντικείμενα αλλά παραμένει ελκυστική και όμορφη.

«Απλώς ήρθαν πολλές ξένες λέξεις για τουρισμό. Τους άρεσε η Ελλάδα μας και είπαν να μείνουν μόνιμα. Ζουν ανάμεσά μας πια, όμορφα και ορθογραφημένα. Τι πειράζει να είμαστε όλοι μαζί και αγαπημένοι»; Αυτό είναι το κεντρικό νόημα της ιστορίας που έγραψε η Αλέκα Ζωγράφου, η οποία ιστορία ζωντανεύει με ενδιαφέρουσες εξελίξεις, χιούμορ και βοηθητικό τρόπο εκμάθησης των λέξεων. Ελπίζω σύντομα να έχουμε κι άλλες περιπέτειες του Αλέξη!

Βιβλίο Μιχριμπάν, η νεράιδα της Σμύρνης
Συγγραφέας Στέλιος Στυλιανού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ειλικρινά, αν ήταν αλλιώς γραμμένο, αν η αφήγηση δεν ήταν ευθύγραμμη, αν ο συγγραφέας δεν επέμενε τόσο με τις ημερομηνίες που κατέγραφε κάθε τρεις και λίγο, αφήνοντας τη, λανθασμένη ίσως, αίσθηση ότι έπρεπε με το ζόρι να τοποθετήσει τους χαρακτήρες και τη δράση τους στις αντίστοιχες περιόδους για να προσδώσει αληθοφάνεια και κυρίως αν εξέλιπε η τόση συμπτωματολογία στις καταστάσεις, το βιβλίο να μου άρεσε περισσότερο. Γιατί ειλικρινά δεν είναι δυνατόν μια οποιαδήποτε γυναίκα να γίνεται πόρνη, έστω και από τύχη, να φτιάξει για λίγο διάστημα τη ζωή της προς το καλύτερο, να στραβώσει η μοίρα της, την οποία συνεχώς επικαλείται, και να καταφύγει σε άλλη πόλη, όπου τα πράγματα είναι δύσκολα και ο άντρας που γνωρίζει να είναι μαστρωπός και να την ξανακάνει πόρνη! Ούτε είναι δυνατόν μια γυναίκα που γνώρισε τον πρώτο της έρωτα να χρησιμοποιεί κάθε μέσον για να τον εντοπίσει και με την πρώτη δυσκολία να αλλάζει ρότα ή με τον πρώτο άντρα που συναντά να αλλάζει ερωτική κατεύθυνση και να αγνοεί τον στόχο της (αυτό επαναλαμβάνεται τουλάχιστον δύο φορές μες στο βιβλίο και μάλιστα με δύο διαφορετικούς άντρες!).

Η Μιχριμπάν, η πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος, δε με κέρδισε καθόλου. Μου φάνηκε χάρτινη, ψεύτικη και καθόλου αληθοφανής. Πουθενά δεν ατσαλώθηκε ο χαρακτήρας της, πουθενά τα παθήματα δεν της έγιναν μαθήματα, φάνηκε από την αρχή ως το τέλος να παρασέρνεται από τον άνεμο της μοίρας και είναι απόλυτα χειραγωγήσιμη. Όταν δοκιμάζεις τον βούρκο, ατσαλώνεσαι, σκληραίνεις και αυτό το κρατάς ως το τέλος. Δεν ξεσπάς την αδιαφορία και την ψυχρότητα που σε σμίλευσαν αγνοώντας και αδιαφορώντας για το παιδί που γέννησες η ίδια. Και οι τόσες εναλλαγές στη ζωή της, τα μπρος πίσω, η καριέρα στο τραγούδι, η επανασύνδεση με πρόσωπα του παρελθόντος που επιμένουν να χαράζουν την ίδια πορεία, κάτι που δεν ατσαλώνει τον χαρακτήρα της Μιχριμπάν, είναι πράγματα που δε με έπεισαν. Επίσης, οι διάλογοι δεν έδειχναν αληθινοί, επαναλαμβάνονταν πράγματα και από τους δύο συνδιαλεγομένους (-Με αγαπάς; -Σε αγαπώ κλπ.) και το μόνο σε αυτήν την περίπτωση που με κράτησε ήταν που ο συγγραφέας πέρναγε τις δικές του απόψεις και την ιστορική πορεία των πραγμάτων και των καταστάσεων μέσα από κάποιους χαρακτήρες που είχε επιλέξει (από τη λαϊκή μάζα, από την αριστοκρατία, από τους εργάτες), οπότε ο καθένας πρόσθετε τη δική του άποψη και έχουμε έτσι μια όσο γίνεται πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τα δρώμενα.

Σε γενικές γραμμές το βιβλίο μού φάνηκε να έχει γραφτεί με τον τρόπο που γράφονταν τα μυθιστορήματα σε συνέχειες στα περιοδικά της δεκαετίας του 1960, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα κακό. Όταν όμως γράφεις ένα συγκροτημένο και ολοκληρωμένο μυθιστόρημα θέλει άλλες αρετές και διαφορετικό χειρισμό. Καταλαβαίνω και σέβομαι την προσπάθεια του συγγραφέα, όμως ο τρόπος που χειρίζεται την πλοκή και οι ατέρμονες επαναλήψεις γεγονότων, πράξεων και δράσεων μειώνουν ένα σημαντικό κομμάτι της αληθοφάνειας του κειμένου.