Βιβλίο Η ματωμένη αρχόντισσα
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ανδρέας Παππάς, εκπρόσωπος της Φιλικής Εταιρείας, στρατολογεί νέα μέλη ψάχνοντας για τη χαρακτηριστική σπίθα στο βλέμμα του συνομιλητή του, η Δροσή και η Αϊσέ καταφέρνουν να το σκάσουν από το χαρέμι του Αλή Πασά λίγο πριν τον θάνατό του, ο τυπογράφος Λούκας Ένγκερ έρχεται να διαδώσει εντύπως τις ιδέες του Διαφωτισμού και της Επανάστασης στο Ναύπλιο, το κλεφτόπουλο Παναγής, πρωτοπαλίκαρο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, αντρώνεται μέσα από τις μάχες, η Αμαλία αφήνει στις στάχτες της σφαγής της Χίου την οικογένειά της και καταφεύγει στην Ύδρα ενώ ο αδερφός της, Φώτος, ακολουθεί τον στόλο του Μιαούλη κατά των Τούρκων. Με αφορμή λοιπόν αυτά τα πρόσωπα ξεδιπλώνονται οι λαμπρές αλλά και οι κατασκότεινες σελίδες του Αγώνα, οι οποίες παρατίθενται χωρίς ωραιοποίηση ή δικαιολόγηση. Καταγράφονται οι έριδες μεταξύ των κοτζαμπάσηδων και των ναυτικών και όχι μόνο, οι προστριβές στις Εθνοσυνελεύσεις, το μίσος των προκρίτων όταν ο Καποδίστριας θέλησε να μοιράσει τη γη στους φτωχούς, η δίψα για εξουσία που κυριεύει τη θέληση για απελευθέρωση και ενότητα. Και δίπλα σε αυτές τις κατάπτυστες συμπεριφορές αστράφτουν η γενναιότητα του Κολοκοτρώνη, ο ηρωισμός του Μιαούλη, η αθυροστομία του Καραϊσκάκη, η πνευματική εξέγερση του ελληνισμού, η μεταστροφή της Ευρώπης απέναντι στο σχέδιο γέννησης ενός ανεξάρτητου ελληνικού κράτους μετά την ηρωική και ματωμένη Έξοδο του Μεσολογγίου και πολλά άλλα.

Πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, ανθρώπινες αντιδράσεις και πράξεις, τα μαύρα και τα λευκά πλακάκια στη σκακιέρα της διπλωματίας, η σταδιακή γνωριμία των πρωταγωνιστών μεταξύ τους με αληθοφανέστατο και καθόλου τραβηγμένο τρόπο, οι έρωτες που γεννιούνται, η σμίλευση του χαρακτήρα από τα γεγονότα που διαδραματίζονται, είναι κάποια από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος που με τράβηξε από την πρώτη σελίδα. Οι συγγραφείς αυτήν τη φορά δε χρησιμοποίησαν έναν μεγάλο έρωτα βάσει του οποίου να ξεδιπλώσουν μια μελετημένη και καλογραμμένη ιστορική και κοινωνική τοιχογραφία, αντιθέτως, με σύντομα και εύληπτα κεφάλαια που μας μεταφέρουν από τη μια σκηνή στην άλλη, απέδωσαν άξια την ιστορική γέννηση του έθνους μας και ενέταξαν σε αυτήν υπέροχες, συγκινητικές και ταυτόχρονα σκληρές ιστορίες αληθινών ανθρώπων, με τις ανατροπές τους, την αγωνία και το απροσδόκητο φινάλε!

Οδησσός, Βιέννη, Γενεύη, Χίος, Μεσολόγγι, Ναύπλιο, Αθήνα, Σούλι, Κέρκυρα, Τριπολιτσά και τόσα άλλα μέρη που ποτίστηκαν από το αίμα του ιδεώδους της ελευθερίας βρήκαν εδώ την καλύτερη εκπροσώπησή τους, με μια πένα αντικειμενική, λυρική, σε ένα μυθιστόρημα με όμορφες και λιτές παρομοιώσεις και ευρηματικότητα. Οι συγγραφείς μελέτησαν καλά τις πηγές τους και τις ενέταξαν αρμονικά σε ένα λογοτεχνικό κείμενο. Μου άρεσε πολύ η αναμέτρηση του Ανδρέα Παππά με τον ανθέλληνα Ύπατο Αρμοστή των Ιονίων νήσων, Θωμά Μαίτλαντ, που παρά την έντονη γραμμή του ανωτέρου του Υπουργού Εξωτερικών, Τζωρτζ Κάνινγκ, εκείνος παρέμενε αυστηρός και άρχοντας των πάντων, οπότε οι διαξιφισμοί που ακολούθησαν με τον εκπρόσωπο της Φιλικής Εταιρείας ήταν ουσιώδεις και χαρακτηριστικοί των δύο διαφορετικών αντιλήψεων. Εξίσου καλογραμμένος ήταν και ο χαρακτήρας του Καραϊσκάκη, που με την ωμότητα της γλώσσας του έδωσε το απαραίτητο κωμικοτραγικό πνεύμα των μαχών στις οποίες πολέμησε σα λιοντάρι.

Θα μπορούσα να γράψω πάρα πολλά ακόμη αλλά δε θέλω να κουράσω ή να αποπροσανατολίσω τον αναγνώστη. «Η ματωμένη αρχόντισσα» είναι η ιδανική αφετηρία για να κατανοήσει κανείς τα γεγονότα που οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Ελλάδας, στη δολοφονία του Καποδίστρια και στην έλευση του Όθωνα, χωρίς πολλές κουραστικές λεπτομέρειες. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό ιστορικό μυθιστόρημα, γραμμένο με λυρισμό, πόνο και χαρά ενώ οι άνθρωποι που μας συστήνονται ως πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές σφυρηλατούνται από τα γεγονότα της μοίρας και από τα πάθη της ψυχής τους. Έρωτες στη σκιά της μάχης, εμφύλιος σπαραγμός («αυτή η σκύλας γέννα») και ηρωικές σκηνές συγκροτούν ένα καλογραμμένο κείμενο που συναρπάζει από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Μικρές ελληνικής ιστορίες
Συγγραφέας Γιολάντα Χατζή
Εικονογράφος Πέτρος Χριστούλιας
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ομολογώ πως το λεξιλόγιο και οι πληροφορίες που δίνονται ίσως δυσκολέψουν τα παιδιά στα οποία απευθύνεται το βιβλίο, εδώ όμως είναι απαραίτητη μια ευδόκιμη συνεργασία με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς ώστε οι μικροί αναγνώστες να μην επηρεαστούν αλλά να ενσκήψουν με ενδιαφέρον και φιλομάθεια πάνω από τις άγνωστες σελίδες της ελληνικής Ιστορίας που διαμόρφωσαν την πορεία της πατρίδας μας. Το γλωσσάρι μάλιστα στο τέλος των βιβλίων θα βοηθήσει εποικοδομητικά αυτήν τη συναρπαστική αναγνωστική περιπέτεια, υπερκερνώντας τυχόν προβλήματα και εμπόδια. Η μάθηση πρέπει να είναι διαρκής και να εμπλουτίζεται συνεχώς, επομένως ένα πιο πλούσιο λεξιλόγιο ή κάποιες ιδέες που δεν έχουν κατανοήσει πλήρως σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά καλό είναι να παρουσιάζονται εύληπτα και διασκεδαστικά, όπως ακριβώς προτείνει η Γιολάντα Χατζή, ώστε να τα κάνουν αναπόσπαστο κτήμα τους.

Το τρίτο βιβλίο της σειράς αφορά τις συνθήκες που οδήγησαν στη δημιουργία της Φιλικής Εταιρείας και στη συντριπτική της ήττα στη Μάχη του Δραγατσανίου. Ο Νικόλαος Σκουφάς, ο Αθανάσιος Τσακάλωφ και ο Εμμανουήλ Ξάνθος συστήνονται στα παιδιά και συγκροτούν μια Εταιρεία μυστική, με σκοπό την απελευθέρωση της Ελλάδας. Η επιλογή του Αλέξανδρου Υψηλάντη ως αρχηγού και η συγκρότηση του Ιερού Λόχου είναι τα επακόλουθα που θα οδηγήσουν δυστυχώς στη συντριβή της ιδέας. Προς τιμήν της η συγγραφέας δεν ωραιοποιεί τα γεγονότα και τονίζει ξεκάθαρα, έστω και απλοποιημένα, πως οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν ήθελαν επαναστάσεις στους κόλπους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οπότε γιατί να βοηθήσει η Ρωσία τον Ιερό Λόχο; Το τέταρτο βιβλίο της σειράς επεξηγεί τις συνθήκες που οδηγούσαν πολλούς φτωχούς ανθρώπους να καταφύγουν στα βουνά και να γίνουν ληστές, δρώντας κατά των πασάδων της περιοχής που απαιτούσαν υπέρογκους φόρους. Πώς συγκροτούσαν τα λημέρια τους, ποια ήταν η καθημερινότητά τους και η ιεραρχία, πώς πορεύονταν από φαγητό και άλλες ανάγκες; Απαγωγές για λύτρα, παγίδες για κλοπή εμπόρων και ταξιδιωτών οδήγησαν τους πασάδες στον θεσμό των αρματολών.

Οι ιστορίες ξεδιπλώνονται με διαρκείς ανατροπές, λιτό περιεχόμενο και συναρπαστικά γεγονότα. Η εικονογράφηση του Πέτρου Χριστούλια είναι μια πραγματική έκπληξη: απεικονίζει τους μισούς ήρωες ως ανθρώπους και τους άλλους μισούς ως χαριτωμένα αρκουδάκια και σκυλάκια, ακριβώς όπως κάνει το σύμπαν του Walt Disney στα κόμικς με ήρωες τον Μίκυ Μάους και την οικογένεια Ντακ! Αυτό το παιχνίδισμα φέρνει ακόμη πιο κοντά το παιδί με το κείμενο, μιας και το βοηθάει να οικειοποιηθεί ευκολότερα την πλοκή, χάρη σε αυτές τις εικονογραφικές αναπαραστάσεις! Οι σκηνές αποτυπώνονται με ζωηρά χρώματα και διάφορα κωμικά γκαγκ που βρίσκει κανείς στις εικονογραφημένες ιστορίες που όλοι έχουμε διαβάσει σε αυτήν την ηλικία. Συγκινήθηκα πάντως με την επιλογή του εικονογράφου να αποτυπώσει με σκουροκόκκινο φόντο τη μάχη του Δραγατσανίου και γέλασα με την ιδέα οι Κλέφτες να λεηλατούν τις πόλεις με μάσκες αλά Ζορό.

«Μικρές ελληνικές ιστορίες» λοιπόν για παιδιά από 5 ετών και πάνω, κατάλληλες για να μάθουν με εύληπτο τρόπο οι μικροί αναγνώστες τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα του παρελθόντος μας. Είναι μια σειρά βιβλίων που αξίζει να εμπιστευτούν γονείς και εκπαιδευτικοί και να βοηθήσουν τα παιδιά τους να κατανοήσουν σωστά σημαντικές περιόδους της ελληνικής Ιστορίας.