Βιβλίο Η πρώτη συνάντηση 
Συγγραφέας Δήμητρα Γεράση
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από το πρώτο διήγημα καταλαβαίνουμε πως έχουμε να κάνουμε με μια διαφορετική γραφή, μιας και μας συστήνει… ένα χόμπιτ! Ναι, τον εγγονό του Μπίλμπο, του ήρωα του βιβλίου του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, ο οποίος έχει θυμώσει με τον παππού του επειδή γνώρισε τον διάσημο συγγραφέα και του αποκάλυψε ένα μυστικό αιώνων, με αποτέλεσμα τα χόμπιτ να χάσουν την ησυχία τους, αφού οι άνθρωποι τα ψάχνουν παντού. Έτσι, το χόμπιτ της ιστορίας, έχοντας διαβάσει πως η Ελλάδα είναι τελευταία στα ποσοστά αναγνωστών, αποφασίζει να μετακομίσει εκεί, όπου σίγουρα δε θα ξέρει κανείς για το βιβλίο του Τόλκιν. Δε φαντάζεται όμως πως θα γνωρίσει μια σκοτεινή και αφιλόξενη Αθήνα στην προσπάθειά του να βρει ένα ήσυχο μέρος. Στο «Καλοκαίρι στο Αιγαίο» η γοργόνα Καλυψώ απολαμβάνει τη ζωή της στον ελληνικό βυθό, όπου παίζει όσο θέλει κι έχει δικό της όλο τον πλούτο της θάλασσας. Διασκέδασα πολύ με τις απόψεις της για τους ανθρώπους και με τις φάρσες που τους σκαρώνει όποτε βαριέται αλλά και συγκινήθηκα με τον τρόπο που περιγράφει τις προσπάθειες των προσφύγων να διασχίσουν τη θάλασσα με βάρκες-καρυδότσουφλα για να βρουν μια καλύτερη ζωή απέναντι. Από τη μια έχουμε ανάλαφρες στιγμές από τη ζωή της γοργόνας κι από την άλλη άφθονη τροφή για σκέψη πάνω στη δυστυχία των προσφύγων.

Στο «Library of Unborrowed Books» ο Τζώρτζης είναι ο καινούργιος βιβλιοθηκονόμος σε μια βιβλιοθήκη όπου συχνάζουν λίγα άτομα, φοιτητές, παιδιά και συνταξιούχες κυρίες. Ρίχνεται στη δουλειά με ενθουσιασμό, φροντίζει τα βιβλία με σεβασμό και είναι ο μόνος που δεν παραμελεί τη σκοτεινή γωνία του χώρου, όπου είναι μαζεμένα τα βιβλία που κανείς πια δε δανείζεται ούτε διαβάζει. Μοναχικός και αφοσιωμένος στη δουλειά του, κερδίζει το ενδιαφέρον ενός εγκαταλειμμένου βιβλίου (δεν το έχει διαβάσει κανείς για τρία χρόνια, «πολλή μοναξιά για ένα βιβλίο»). που τον συμπαθεί και αποφασίζει να τον βοηθήσει να βρει τον έρωτα. Γέλασα πολύ με τον μικρόκοσμο μιας βιβλιοθήκης, όπου οι φλύαρες εγκυκλοπαίδειες («μα όλα τα ξέρουν πια») κοιτούν τις «ψηλομύτες της ροζ λογοτεχνίας» στα πρώτα ράφια ενώ απόλαυσα τις γλυκές και τρυφερές προσπάθειες του βιβλίου να φτιάξει τη ζωή του Τζώρτζη. Στην «Ωραιότερη θέα του κόσμου», το φάντασμα ενός παιδιού που πέθανε στην Κατοχή του 1941 μένει στο σπίτι του στο Θησείο και απολαμβάνει την όμορφη θέα της Ακρόπολης. Με τη φήμη πως το σπίτι είναι στοιχειωμένο, το κτίσμα ρημάζει, ώσπου ένα βράδυ ένας άστεγος βρίσκει καταφύγιο σε αυτό κι έτσι αρχίζει μια παράξενη φιλία. Το σπίτι έχει όμως ένα καλά κρυμμένο μυστικό.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει και στο «Κι ύστερα γίναμε ωραία φωτογραφία», όπου τα πρόσωπα μιας οικογενειακής φωτογραφίας ψάχνουν τρόπο να γεμίσουν δύναμη και αυτοπεποίθηση την εγγονή τους που κακοποιείται από τον σύντροφό της. Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση μαθαίνουμε για το πώς και πότε τραβήχτηκε η φωτογραφία και στη συνέχεια πώς την ανακάλυψε η εγγονή των εικονιζόμενων προσώπων και πώς την έβαλε σε περίοπτη θέση και ανακαλύπτουν τι της συμβαίνει. Έτσι ξεδιπλώνεται μια σκληρή ιστορία γεμάτη κακοποίηση και τοξικότητα μέχρι να μάθουμε αν θα καταφέρει η κοπέλα να πάρει πίσω τη ζωή της. Στο «Άγαλμα» το άγαλμα μιας νύμφης μας αποκαλύπτει πως αν ρίξεις ένα κέρμα στο σιντριβάνι της θα πραγματοποιήσει την επιθυμία σου, ειδικά αν είναι αισθηματικής φύσεως. Ένας διανομέας λοιπόν εύχεται να βρει τον έρωτα της ζωής του και το όνειρό του γίνεται πραγματικότητα, μόνο που κάποια στιγμή θα βγει η αλήθεια στο φως και η ιστορία θ’ αλλάξει οπτική γωνία. «Σας το είπα, σε αισθηματικά ζητήματα είμαι αλάνθαστη», παραδέχεται η νύμφη.

Με την «Ιστορία του Καρίμ» μεταφερόμαστε στο Ισπαχάν, όπου ένα ορφανό αγόρι ζητιανεύει και ονειρεύεται να ζήσει στα πολυτελή σεράγια της πόλης, να γίνει τρανός εμίρης. Καταφέρνει να βρει δουλειά κι όταν ανακαλύπτει ένα μαγικό δαχτυλίδι, το τζίνι του κοσμήματος στέκεται στο πλευρό του και τον συμβουλεύει. Η ιστορία αυτή θα εμπνεύσει έναν άντρα στο σήμερα και θα κάνει μια μεγάλη απερισκεψία, αδιαφορώντας για το επιμύθιο του παραμυθιού. Εξίσου ατμοσφαιρικά είναι και «Τα φώτα των γιορτών», όπου μια κοπέλα που λάτρευε τα Χριστούγεννα τα φέρνει πλέον δύσκολα πέρα και έχει πέσει σε κατάθλιψη. Ζει «σε μια πόλη γιορτινή αλλά μελαγχολική, φωτεινή αλλά άδεια», σύντομα όμως θα ζήσει μια περίεργη εμπειρία που θα της ξαναδώσει νόημα στη ζωή και θα τη γεμίσει χριστουγεννιάτικη διάθεση. Τελευταίο στη συλλογή, «Η πρώτη συνάντηση», ένα σφηνάκι δύο σελίδων με έναν μονόκερο να αλλάζει τη ζωή μας κοπέλας που πήρε μια δύσκολη απόφαση.

Σε γενικές γραμμές, η συγγραφέας έγραψε μικρά σε έκταση μα μεγάλα σε ένταση κείμενα, με πλούσιο λεξιλόγιο, ανατροπές στην πλοκή, σεβασμό απέναντι στη δυστυχία του κόσμου (ναρκομανείς στο Πεδίον του Άρεως, λαθρομετανάστες στο Αιγαίο εξαπατημένοι από δουλέμπορους, κακοποιημένες γυναίκες), διακριτικό χιούμορ που ελαφραίνει την ατμόσφαιρα όπου δει κ. ά. Μάλιστα, δε διστάζει να παρεμβαίνει με εύστοχα σχόλια στην αφήγηση, σπάζοντας τη στερεότυπη αποστασιοποίηση από τον αναγνώστη. Κάθε ιστορία είναι και μια ξεχωριστή περιπέτεια, γεμάτη πολλά και διαφορετικά συναισθήματα. Εκτός από την ιδιαίτερη επιλογή των αφηγητών-πρωταγωνιστών, μου άρεσε πολύ και ο συγκερασμός της τρυφερότητας με τη σκληρότητα, μιας και αρκετές κεντρικές ιδέες έχουν να κάνουν με ανθρώπινο πόνο αλλά τα κείμενα ξεδιπλώνονται με τέτοιο τρόπο που χαρίζουν μια νότα αισιοδοξίας. Γέλιο και δάκρυ, σκεπτικισμός και ελαφρότητα, φρεσκάδα και πρωτοτυπία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας πραγματικά αξιόλογης συλλογής διηγημάτων.

Βιβλίο  Η ιστορία της παραμάνας
Τίτλος πρωτοτύπου The old nurse’s story
Συγγραφέας Elizabeth Gaskell
Μεταφραστής Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Κατηγορία Τρόμου / Retro reviews
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Elizabeth Gaskell (1810-1865) ήταν Αγγλίδα συγγραφέας που αποτυπώνει στο έργο της τη βικτωριανή κοινωνία. Περιγράφει με παραστατικότητα την αγγλική φύση και εστιάζει σε ταπεινούς χαρακτήρες, στους οποίους δε διστάζει να δώσει πρωταγωνιστικό ρόλο, ενοχλώντας την αστική τάξη της εποχής της. Το διήγημα «Η ιστορία της παραμάνας» γράφτηκε το 1852 κι έχει για πρωταγωνίστρια την Έστερ, η οποία πηγαίνει να φροντίσει ένα παιδί σ’ ένα απομονωμένο οικογενειακό κτήμα στη βόρεια Αγγλία. Η σκοτεινή και τραγική ιστορία της οικογένειας την απορροφά και αρχίζει να ξετυλίγει τα ανησυχητικά μυστικά της. Υπάρχει όντως ένα κακόβουλο πνεύμα που παραμονεύει ή συμβαίνει κάτι άλλο; Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Έστερ ζωντανεύει την ιστορία, το λεξιλόγιο είναι προσεγμένο για την ηλικία και για το μορφωτικό της επίπεδο κι όσο πλησιάζουμε στο τέλος τόσο συμβαίνουν ανατριχιαστικά γεγονότα που παλεύουν με τη λογική και την αλήθεια.

Η Έστερ ήταν μαθήτρια ακόμη όταν η δεσποινίς Φέρνιβολ τη διάλεξε για νταντά του νεογέννητου παιδιού της, Ρόζαμοντ. Μια σειρά όμως από ανατρεπτικά γεγονότα που θα ακολουθήσουν οδηγούν την Έστερ και τη Ρόζαμοντ στο Νορθάμπερλαντ, στο μεγάλο αρχοντικό των Φέρνιβολ, όπου μένει μια μακρινή συγγενής της οικογένειας, η ογδοντάχρονη θεία Φέρνιβολ «σκληρή και θλιμμένη», μαζί με τη συνομήλική της υπηρέτρια, κυρία Σταρκ, ένας «ψυχρός και γκρίζος και σκληρός άνθρωπος, σαν αν μην είχε αγαπήσει ποτέ της κανέναν». Το υπηρετικό προσωπικό αποτελείται από τους Τζέιμς και Ντόροθι, «καλοί και φιλόξενοι», την Άγκνες, την υπηρέτρια για τις βαριές δουλειές και την Μπέσι τη λαντζιέρα. Η μικρή Ρόζαμοντ, «ένα κοριτσάκι γλυκό, θαρραλέο και ανοιχτό» φέρνει τη χαρά στο σπίτι και σύντομα την αγαπούν όλοι, η Έστερ περνάει αξέχαστες στιγμές μαζί της τις ατέλειωτες μέρες και νύχτες του χειμώνα που φτάνει. Να όμως που τις νύχτες με τη θύελλα κάποιος παίζει το εκκλησιαστικό όργανο του σπιτιού («Άκουγες τον θρήνο και το μεγαλείο του σαν να ήταν πλάσμα ζωντανό»), προς έκπληξή της όμως η Έστερ διαπιστώνει πως δεν το ακούει κανείς άλλος κι επιπλέον ανακαλύπτει πως το όργανο εσωτερικά είναι κατεστραμμένο. Τελικά, η φοβισμένη Μπέσι της λέει πως ίσως είναι το φάντασμα του παλιού αφέντη του σπιτιού. Και τότε η Ρόζαμοντ εξαφανίζεται.

«Η ιστορία της παραμάνας» είναι μια ιστορία με κλιμακούμενη πλοκή και εντεινόμενο σασπένς, με άκρως παραστατική και ανατριχιαστική ατμόσφαιρα και ένα αξέχαστο τέλος. Οι περιγραφές του αρχοντικού είναι ρεαλιστικές και δημιουργούν μια υποβλητική γοτθική ατμόσφαιρα που γίνεται ακόμη πιο ζοφερή όταν αρχίζουν τα μυστηριώδη γεγονότα που ξαφνιάζουν την Έστερ. Ποιος και πώς παίζει μουσική μες στη νύχτα; Ποιο είναι το μυστηριώδες κοριτσάκι με το σημάδι στον ώμο που καλεί τη Ρόζαμοντ να παίξουν έξω στο χιόνι; Ποια είναι η γυναίκα που κλαίει στους λόφους; Τι ξέρει η θεία Φέρνιβαλ; Τι πραγματικά συμβαίνει σ’ αυτό το σπίτι και τι θα συμβεί την Πρωτοχρονιά του νέου έτους; Ένα κείμενο που γράφτηκε κοντά δυο αιώνες πριν κι εξακολουθεί να δημιουργεί ανατριχίλες με τις εξαίσιες περιγραφές και τον υποδειγματικό χειρισμό της πλοκής.

Βιβλίο Η άλωση των Αθηνών από τις αδερφές Γαργάρα
Συγγραφέας Γιάννης Ξανθούλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Ξανθούλης, εμμένοντας σε βασικά μοτίβα που έχουμε συναντήσει και σε άλλα έργα του, καταφέρνει να τα παρουσιάσει με φρέσκια ματιά και εξακολουθεί να βρίσκει πληθώρα περιστατικών και χαρακτήρων που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη δίνοντάς τους ονόματα ξεχωριστά, ιδιαίτερα και απόλυτα ταιριαστά με το ποιόν τους. Τοξικές σχέσεις, λεκτική κακοποίηση, «μαγκιά» και αλητεία, οικογένεια με κανόνες και τύπους που τραυματίζουν ψυχικά τα παιδιά και ταυτόχρονα μια κοινωνία με τους τυπικούς ή και μη χαρακτήρες που βρίσκει κανείς σε μια επαρχιακή πόλη. Άνθρωποι που κουτσομπολεύουν, εποφθαλμιούν, εξαπατούν, προσεύχονται, κρύβονται, ατιμάζουν, δέρνουν, ξεδίνουν, με τον καιρό να περνάει από πάνω τους και να παραμένουν τελματωμένοι στο ίδιο σημείο. Κάθε προσωπική ιστορία κι ένα απολαυστικό εύρημα, κάθε κεφάλαιο και μια παραστατική αφήγηση που δημιουργεί την ίδια στιγμή αντικρουόμενα αισθήματα: γελούσα δυνατά με τα κωμικά ενσταντανέ, κατά βάθος όμως έβλεπα ή ένιωθα την τραγικότητα, τη σκληρότητα, την απελπισία που πήγαζε από αυτά.

Οι γονείς, Κατίνα και Ηρακλής Γαργάρας, είναι παράδειγμα προς αποφυγή. Εκείνος αθλητικός τύπος και παλαιστής στα πανηγύρια, εκείνη μάνα και νοικοκυρά που ερωτεύτηκε τον μέλλοντα άντρα της ακαριαία. Αμάθητη σε αυτά, ήρθε για εργάτρια από τις Σέρρες και τελικά «έδωσε μια περίπου ζωή για μια άλλη ζωή, αχαρακτήριστη και απρόβλεπτη». Έκανε παιδιά και: «Μην έχοντας καιρό και προσβάσεις στην αυτολύπηση, τόκιζε από τότε σε κάτι που έμοιαζε με θυμό γενικής φύσεως» (σελ. 32). Μια γυναίκα «με κούραση σε ανεξίτηλες στρώσεις», με βασανισμένο παρελθόν γεμάτο ανασφάλεια και θανάτους, «ένα σφιχτό κουβάρι μαύρη κλωστή που κάποτε θα ξετυλιγόταν». Από την άλλη, ο Ηρακλής είναι ερωτιδής, στιβαρός, καλογυμνασμένος και διαπρεπής παλαιστής, αντικείμενο πόθου αντρών και γυναικών, με ένα εξίσου αμφίσημο και αμφιλεγόμενο παρελθόν στην Αθήνα τη δεκαετία του 1920 (όπου «οι νίκες, οι ήττες, η πολιτική και η αιμόπτυση πήγαιναν αντάμα») για το οποίο όμως «κλειδοστόμιασε» και ούτε που θέλει να την ξαναδεί την πρωτεύουσα. Μια οικογένεια χωρίς συμπόνια, κατανόηση «και άλλα τέτοια άχρηστα κι αχρείαστα»!

Πρωτότοκος είναι ο Σούλης, «η επιτομή της λέξης παλιοτόμαρο», που πιστεύει ότι έχει εξουσία ζωής και θανάτου στις αδελφές του και τις κοπανάει κάθε τρεις και λίγο, «για να ξεκουράζει την κατάκοπη από τη δουλειά μάνα»! Δεν τέλειωσε το δημοτικό, δε στεριώνει πουθενά, ακολουθεί στη συμπεριφορά και στο τουπέ τον πατέρα του, δε διστάζει να προβεί σε σεξουαλικές και άλλες παρενοχλήσεις σε ό,τι στην κυριολεξία θηλυκό του γυαλίσει και τελικά γίνεται χαφιές της αστυνομίας, με ανυπολόγιστες συνέπειες για όλους. Πατέρας και γιος είναι «κλειδαμπαρωμένοι στο πιο σκληρό κέλυφος αρσενικής υπεροψίας», γαμπρίζουν, επισκέπτονται συχνά το τοπικό πορνείο και γενικώς είναι «όσα πάνε κι όσα έρθουν». Τέλος, το τέταρτο παιδί Γαργάρα είναι η τιμωρία εξ ουρανού κατά τη μάνα του. Μικρός, σιωπηλός και αόρατος, βαφτίστηκε Χαράλαμπος αλλά του έμεινε το Σους, αφού όποτε ανοίγει το στόμα του για να μιλήσει του κάνουν νόημα να πάψει. Οι γονείς του το θεωρούν βλαμμένο και ζαβό, «ούτε φίλους είχε ούτε σπουδαία προκοπή, απ’ ό,τι έλεγαν οι δάσκαλοι». Για να επιβεβαιωθούν τα λεγόμενά τους, ο Χαράλαμπος βλέπει και συζητά με τις πεθαμένες ξαδέλφες του πατέρα του που τον αγάπησαν ερωτικά και οι δύο ταυτόχρονα. Τι θέλουν στη ζωή του παιδιού; Τι προσμένουν και τι του λένε;

Κι ερχόμαστε στη Μαγιοπούλα και στη Φιλοθέη, κορίτσια που μεγάλωσαν με τα βογκητά της μάνας τους, νομίζοντας πως τα «αχ, αχ, αχ» της είναι από πόνο και θα πεθάνει. Η μεγαλύτερη, η Φιλοθέη, ονειρεύεται ξύπνια, αφαιρείται, σε σημείο που η μάνα της τη θεωρεί αγγελοκρουσμένη, θέλει διακαώς να πάει «στας Αθήνας», μια πόλη γεμάτη γιασεμιά και γαζίες σύμφωνα με τις ρομάντζες που ερμηνεύουν οι τραγουδιστές στα ραδιόφωνα, για να σπουδάσει, να δει όλα αυτά τα θαυμαστά και να ξεφύγει από το χωριό. Φυσικά τα  όνειρά της κάνουν έξαλλους πατέρα και μεγάλο αδελφό. Γυρνάει την πλάτη της σε όσα δοξολογούν τα σχολικά βιβλία (υπακοή, αγάπη προς τον πλησίον, θαλπωρή και τρυφερότητα, που έτσι κι αλλιώς είναι ξένα στον οικογενειακό τους μικρόκοσμο), δημιουργεί ένα «μυστικό φυτώριο αισιόδοξων προσδοκιών», βρίσκεται «στο σήμερα με λαθραία εφόδια από ένα προκλητικό αύριο» κι έχει για στόχο την αριστεία. Φυσικά, η μικρότερη, η Μαγιοπούλα, παρηγορεί και στηρίζει την αδελφή της ενώ ταυτόχρονα διαπιστώνει πως αρχίζει να ομορφαίνει επικίνδυνα. Θα καταφέρει λοιπόν η Φιλοθέη να αντικρίσει την Αθήνα; Θα μπορέσει να πραγματοποιήσει αυτόν τον στόχο; Πόσο πολύ θα την πεισμώσουν τα εμπόδια των καιρών και των ανθρώπων;

Συναρπαστικές ιστορίες, εξαίσια και λεπτοκεντημένη πλοκή, γεμάτη διαχρονικά μηνύματα που αντικατοπτρίζουν την παθογένεια της ελληνικής οικογένειας, ενδιαφέροντες και διαλεχτοί χαρακτήρες που εξελίσσονται κι όλα αυτά σε μια εποχή όπου «τα σχολεία στις μοναξιασμένες, ταλαίπωρες επαρχίες πότε άνοιγαν και πότε έκλειναν, ανάλογα με τα σχέδια των πολέμαρχων που είχαν την πεποίθηση ότι στήνουν φυτώρια δάφνης και ένδοξου μαϊντανού. Βασικό λίπασμα το αίμα και η δυστυχία. Στα δέντρα έβλεπες κρεμασμένους τους ήρωες της Κυριακής και ας ήταν μόλις Δευτέρα…Ως την επόμενη Κυριακή, αν δεν είχε βρεθεί κανένας πολύ δικός σου κρεμασμένος, είχες συνηθίσει τις κρεμάλες. Άντε μπρος για λίγο σχολείο και μια φέτα ψωμί με κίτρινο τυρί από γάλα διεθνών αγελάδων ως συσσίτιο» (σελ. 270). Οι λυρικές βελονιές του συγγραφέα ακουμπούν ελαφρά το κείμενο για να μη χαλάσουν την πίκρα που ξεπηδάει από τις λέξεις: «Ο χειμώνας της παλιάς επαρχίας. Με λάσπη κι ερημιά. Λίγα φώτα και θολά τζάμια καφενείων με γκρίζους θαμώνες» (σελ. 274).

Βρισκόμαστε στη Ροδόσταμη της Ανατολικής Μακεδονίας, όπου οι πρόσφυγες του 1922 έφεραν καινούργια πνοή και μυρωδιά. Σε αυτόν τον τόπο το τριαντάφυλλο είναι το πιο αξιόλογο εμπορεύσιμο προϊόν: γλυκά του κουταλιού, ροδέλαιο, ανθόνερο, θυμιάματα, λικέρ με αφροδισιακές ιδιότητες, ακόμη και κλινική για δυσκοίλιους, το «Μπονζούρ», μιας και το διευκολυντικό γλυκό του κουταλιού τριαντάφυλλο έχει εξαιρετικά αποτελέσματα (πολύ σύντομα όμως το καθάρσιο και άλλα φάρμακα θα αποτελέσουν ισχυρούς αντιπάλους για τον «αφοδευτικό τουρισμό» της περιοχής). Το 1959 έχουμε ακόμη Ψυχοσάββατα που βαραίνουν από τα πένθη της Κατοχής και ταυτόχρονα ήρθε η ώρα να φύγει μεταναστευτικό λεφούσι για τη Γερμανία, αποδεκατίζοντας το χωριό και δημιουργώντας σπαραξικάρδιους αποχαιρετισμούς. Οι τραγικές και διαχρονικές αλήθειες έρχονται απρόσμενα: «Το 1959 οι άντρες στη χώρα γενικώς και στη Ροδόσταμη ειδικώς ήταν λιπόσαρκοι…ούτε οι τετρακέφαλοι ούτε οι γλουτιαίοι τούς έκαναν εντύπωση. Άλλες ήταν οι έγνοιες στις μικροζωές τους. Έκρυβαν θλίψη αυτές οι ζωές, πολλή απόγνωση κι ακόμη περισσότερο θυμό. Γι’ αυτό οι οικογενειάρχες ξεσπούσαν στις γυναίκες και στο τσούρμο των απογόνων τους. Το ξύλο για τον αντρικό πληθυσμό της γειτονιάς προϋπήρχε του Παραδείσου» (σελ. 65).

Η Ροδόσταμη είναι ένα κλασικό, παραδοσιακό μέρος, όπου διαδραματίζονται αλήστου μνήμης παραστατικές σκηνές, με μικρά και μεγάλα στιγμιότυπα που αποτυπώνουν ακριβώς την εποχή, τον τόπο, την κουλτούρα των ανθρώπων της ελληνικής επαρχίας στο μεταίχμιο δύο δεκαετιών. Πότε συγκαλυμμένα και πότε κοφτά, καταγράφονται οι προσδοκίες, τα όνειρα, η κούραση, η ρουτίνα, η φτώχεια, η απελπισία αυτών των ανθρώπων που πάλευαν για ένα καλύτερο αύριο χωρίς να ξέρουν κάτι άλλο από το ξύλο και το κεράτωμα οι άντρες («όταν μεθάμε κάνουμε μπόλικες σκατοδουλειές»), από τη σιωπή και την ανοχή οι γυναίκες, από τα κοκορέματα οι γιοι, από το φευγιό σε γάμους οι κόρες. Το χιούμορ ξεπετάγεται αναπάντεχα, σε απροσδόκητα σημεία: «…είχε μισή πιατέλα κόλλυβα από το χθεσινό ετήσιο μνημόσυνο μιας εκατόχρονης γριάς που την πάτησε εντέλει τρακτέρ… Η Κατίνα με τα παιδιά, χωρίς δεύτερη σκέψη, έκαναν πλήρες σέρβις συχώριου στη γηραιά κυρία…είχαν μια διαβολεμένη όρεξη» (σελ. 106).

Έχουμε επίσης πολλές και ξεκαρδιστικές αναφορές στη μικροκοινωνία του χωριού και ταυτόχρονα παρατηρήσεις και σχόλια για τις μεταγενέστερες αλλαγές που αυτή υπέστη, για την αίγλη που χάθηκε, για την απώλεια του ήθους και άλλων αρετών. Στα ονόματα και στους χαρακτήρες ο συγγραφέας έχει δώσει ρέστα: ο δήμαρχος, ο παπάς, οι δύο ανταγωνιζόμενοι οδοντίατροι, η δασκάλα, η επιστήθια φίλη και συμμαθήτρια της Φιλοθέης και μετριοτάτης αντιλήψεως Μαρικούλα, η μοδίστρα, ο φαρμακοποιός, το καινούργιο κελεπούρι στο τοπικό πορνείο με διεθνή παρακαλώ εύσημα με το καλλιτεχνικό όνομα Ψωλίτα Μπονασέρα από την Παραγουάη, η μεγαλύτερη αοιδός-φίρμα στα πανηγύρια Τζουτζούκα Πλαταμώνα που ψάχνει τον Ηρακλή που την εκμαύλισε και κατέληξε να τραγουδάει στο κοσμικό κέντρο «Τα Παλαμάκια», ο χωροφύλακας, ο ειρηνοδίκης και πολλά άλλα πρόσωπα αποτελούν το ασφυκτικό περιβάλλον των αδελφάδων Γαργάρα που καταστρώνουν σχέδιο για την άλωση των Αθηνών. Όλοι τους αλληλοεπιδρούν, αλληλοεπηρεάζονται, συναναστρέφονται και κανείς από τους αναγνώστες δεν μπορεί να φανταστεί ούτε τη συνέχεια ούτε την κατάληξη.

«Η άλωση των Αθηνών από τις αδερφές Γαργάρα» είναι ένα τραγικωμικό μυθιστόρημα γεμάτο διαχρονικές αλήθειες, συγκινητικές και αστείες στιγμές, διαρκείς ανατροπές, διαλεγμένους χαρακτήρες που ζωντανεύει τον αργό θάνατο ενός χωριού και των κατοίκων του. Όνειρα που δεν πραγματοποιούνται, φιλοδοξίες που καταπνίγονται, ξύλο που μοιράζεται αφειδώς, ψυχικά τραύματα που ριζώνουν βαθιά, μια κοινότητα που αποδεκατίζεται αργά αλλά σταθερά και μεταμορφώνεται στο πέρασμα του χρόνου καταγράφονται ακριβοδίκαια και δημιουργούν έναν σφιχτό κλοιό. Ένα κείμενο-αργαλειός με καλά υπολογισμένες και ισομοιρασμένες σαϊτιές γέλιου, σκεπτικισμού και διαχρονικών πανανθρώπινων μηνυμάτων που με έκαναν να ξεκαρδιστώ και να προβληματιστώ ταυτόχρονα.

Βιβλίο  Κρυμμένες ζωγραφιές
Τίτλος πρωτοτύπου Hidden pictures
Συγγραφέας Jason Rekulak
Εικονογράφοι Will Staehle / Doogie Horner
Μεταφραστής Γιώργος Μαραγκός
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Jason Rekulak είναι υποβλητικό και ανατριχιαστικό. Ξεκινάει ειδυλλιακά, με μια νέα κοπέλα να έχει ξεπεράσει τον εθισμό της, να κάνει μια νέα αρχή σε ένα πανέμορφο σπίτι, να προσέχει ένα ήσυχο και υπάκουο παιδί, ακόμη και να ερωτεύεται τον Έντριεν, τον κηπουρό που κουρεύει το γκαζόν κάθε δεκαπέντε μέρες. Να όμως που σταδιακά νιώθουμε μιαν αόρατη παρουσία στον χώρο κι ο Τέντ αρχίζει να ζωγραφίζει γκραν γκινιόλ σκηνές, με μια νεκρή γυναίκα που τη σέρνει ένας άντρας σ’ έναν λάκκο, με ένα παιδί να παίζει με παιχνίδια χωρίς επίβλεψη και να εξαφανίζεται και πολλά άλλα. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο η ένταση και η αγωνία κορυφώνονται, τα γεγονότα παρουσιάζονται με δυνατές εικόνες κι αρχίζει ένα περίεργο παιχνίδι γάτας και ποντικιού. Ψιθυρίσματα, περίεργοι ήχοι, λερωμένοι τοίχοι, απρόσκλητοι επισκέπτες κι όλα αυτά να μη γίνονται πιστευτά από τους γονείς. Πόσο πολύ θα βοηθήσει την κατάσταση η περίεργη, φλύαρη και κουτσομπόλα γειτόνισσα Μίτζι που ασχολείται με πνεύματα και σεάνς; Είναι αλήθεια πως στο σπίτι όπου φιλοξενείται η Μάλορι έγινε ένας φόνος τη δεκαετία του 1940 που δεν εξιχνιάστηκε ποτέ; Τι πραγματικά κρύβεται πίσω από αυτήν την ανατριχιαστική ιστορία και ποιος κάνει τις άρτιες αλλά μακάβριες ζωγραφιές;

Με γνώμονα το μότο πως «Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα της απεξάρτησης είναι να αποδεχτείς το γεγονός ότι δεν μπορείς πλέον να εμπιστεύεσαι τον εγκέφαλό σου…και είναι πλέον ο χειρότερος εχθρός σου, θα σε οδηγήσει σε κακές επιλογές, θα παρακάμψει τη λογική, κοινή ή μη, και θα διαστρεβλώσει τις πλέον πολύτιμες αναμνήσεις σου για να τα κάνει απίθανες φαντασιώσεις» (σελ. 14), η Μάλορι Κουίν αντιμετωπίζει τον εθισμό της στην ηρωίνη σ’ ένα κέντρο επανένταξης του δήμου για γυναίκες σε προχωρημένο στάδιο απεξάρτησης και ταυτόχρονα βοηθάει στην Ακαδημία Παιδικής Φροντίδας με μαθητές από δύο έως πέντε ετών. Ο υποστηρικτής της και πρώην βοηθός προπονητή σε δρομείς ταχύτητας Ράσελ την προπονεί σε δρόμους μεγάλων αποστάσεων και την εμψυχώνει για μια νέα αρχή σε καινούργιο περιβάλλον. Ο Τεντ και η Κάρολαϊν Μάξγουελ είναι φίλη της αδελφής του και ψάχνουν άτομο να φυλάει το πεντάχρονο παιδί τους, τον Τέντι, οπότε τους φέρνει σε επαφή και όλα πάνε πολύ καλά. Μια σειρά από δέκα κανόνες δεν τρομοκρατούν τη Μάλορι, η οποία συμφωνεί μαζί τους, άλλωστε ήρθε για να προσφέρει στο παιδί ένα περιβάλλον γεμάτο ασφάλεια και φροντίδα, τίποτε άλλο.

Όλοι λένε πως ο Τέντι είναι χαρισματικό παιδί και πολύ προχωρημένο για την ηλικία του. Η αλήθεια είναι πως δεν ασχολούνταν με τη ζωγραφική όσο ζούσαν στη Βαρκελώνη αλλά ξεκίνησε να ζωγραφίζει σαν τρελός μόλις γύρισαν στην Αμερική. Οι ζωγραφιές του είναι τυπικές για παιδιά της ηλικίας του, ζωάκια, χαμογελαστοί άνθρωποι, ηλιόλουστες μέρες. Α, και η ανατριχιαστική Άνια, που παίζει με τον Τέντι όσο λείπουν οι γονείς του. Μάλιστα, το παιδί επιμένει πως κοιμούνται μαζί το βράδυ. Το παιδί χαρίζει αμέσως τη σωματική επαφή και την αγάπη που χρειάζεται η Μάλορι τόσο καιρό που παλεύει με τα ναρκωτικά και τις προκαταλήψεις και γίνονται πολύ καλοί φίλοι. Σταδιακά γνωρίζουμε τους γονείς του παιδιού και τη μεταξύ τους σχέση, πώς συμπεριφέρονται ο ένας στον άλλον, τον Τέντι με τα ιδιαίτερα χαρίσματα και την κατά καιρούς παράξενη συμπεριφορά του, την τυπική ρουτίνα εργασίας της Μάλορι με το παιδί και το πρόγραμμά του. «Δεν είναι δύσκολο να κρατάς τον Τέντι χαρούμενο και ποτέ δεν γκρινιάζει» γιατί είναι έξυπνος, διαχυτικός και γεμάτος απαράμιλλη περιέργεια για τα πάντα. Είναι τόσο όμορφη η περιοχή και διαχυτικοί οι γείτονες που η Μάλορι νιώθει πως ανήκει κάπου χάρη σε αυτήν την αίσθηση της κοινότητας. Ο γοητευτικός Έντριαν είναι το ιδανικό κομμάτι για να συμπληρωθεί το παζλ, μόνο που διστάζει να του πει για το παρελθόν της λόγω της χαμηλής της αυτοεκτίμησης και για τους φόβους ότι θα την εγκαταλείψει αν μάθει για τα ναρκωτικά.

Το κείμενο συνοδεύεται από πραγματικές ζωγραφιές που συμβάλλουν στην ανατριχίλα αφού απροειδοποίητα δίπλα στα κουνελάκια και στα παιδάκια βλέπουμε και … ιδιαίτερους φίλους ή άλλες τρομακτικές σκηνές. Μάλιστα οι εικόνες αυτές σταδιακά βελτιώνονται, αποκτούν σκιάσεις και προοπτικές κι έτσι ο τρόμος και το σασπένς εντείνονται. Ανατρίχιασα μάλιστα όταν οι εικόνες μπήκαν σε μια σειρά και αποτύπωσαν την ιστορία που έπρεπε να βγει στο φως, μόνο που η λύση του μυστηρίου φέρνει στην επιφάνεια κάτι ακόμη πιο σκοτεινό και απάνθρωπο που θα βάλει σε κίνδυνο τη Μάλορι και θα μας οδηγήσει σ’ ένα αναπάντεχο και ανατρεπτικότατο φινάλε.

Οι «Κρυμμένες ζωγραφιές» είναι ένα άκρως ατμοσφαιρικό μυθιστόρημα, με ανάγλυφη ανατριχίλα και διαρκείς ανατροπές. Τα παιδιά ήταν πάντα πιο δεκτικά ως προς τα πνεύματα γιατί το μυαλό τους δεν έχει τους φραγμούς που υψώνουν οι ενήλικες, ο συγγραφέας όμως πάει αυτήν την άποψη ένα μεγάλο βήμα παραπέρα και δημιουργεί μια πλοκή γεμάτη ερωτηματικά που απαντώνται σταδιακά. Υπάρχει κάτι μεταφυσικό ή όχι; Πώς και γιατί επηρεάζεται ο Τέντι από την παρουσία του και γιατί γίνεται το υποχείριό του; Πώς θα αντιδράσουν οι γονείς όταν μάθουν τις προσπάθειες της Μάλορι να βοηθήσει όπως εκείνη νομίζει καλύτερα και γιατί δυσπιστούν; Πώς μπορεί να βοηθήσει η γειτόνισσα με τις σεάνς της και πόσο ειλικρινά αγαπά ο Έντριαν τη Μάλορι; Ποια ήταν η Αν Μπάρετ, πότε και γιατί απήχθη και πόσα μυστικά κρύβει η προσωπική της ιστορία; Πώς θα καταφέρει η Μάλορι να φτιάξει το παζλ μιας χαμένης από καιρό ζωής; Τι πραγματικά συμβαίνει σε αυτό το σπίτι; Δυνατή πλοκή, αποκαλύψεις και ανατροπές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, προσεκτικά σχεδιασμένη ιστορία και ένα αξέχαστο τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός βιβλίου που το διάβαζα μόνο τη μέρα.

Βιβλίο Δεκαπέντε βήματα προς την άβυσσο 
Συγγραφέας Γιώργος Πολ. Παπαδάκης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων / Τρόμου
Εκδότης Μωραΐτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συλλογή αποτελείται από δεκαπέντε διηγήματα μεσαίας έκτασης, δηλαδή μεταξύ 10 και 20 σελίδων, που όλα τους διαδραματίζονται στα τέλη του 19^ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Αγγλία. Ρεαλισμός, κινηματογραφικές σκηνές, γρήγορη γραφή, σωστή «σκοτεινή» ατμόσφαιρα, ιδανική μίξη κατάρας, μαύρης μαγείας και της καθημερινότητας εκείνης της εποχής, εναλλαγές σκηνών, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ποικίλη θεματολογία, κλιμακωτές εξελίξεις που δεν προϊδεάζουν για τη συνέχεια είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας ανθολογίας κειμένων που με ξενύχτησαν και μου χάρισαν πολλές ανατριχίλες. Η γραφή ζωντανεύει με τέχνη και αφηγηματική δεινότητα τις διάφορες συνθήκες και εποχές, οι χαρακτήρες παρουσιάζονται με διεισδυτικά ψυχογραφήματα και οι ιστορίες ξεδιπλώνονται με τρόπο που δημιουργεί αγωνία για το τι θα γίνει παρακάτω αλλά και για το τι κρύβεται πίσω από τα όσια διαδραματίζονται. Επίσης, σε κάποια κείμενα παρατηρούμε κοινούς άξονες, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για την απόλαυσή τους, μιας και η φαντασία του συγγραφέα είναι ανεξάντλητη: σε κάποιες υπάρχει προοικονομία αλλά η εξιστόρηση μας κάνει να αναρωτιόμαστε για το πώς φτάσαμε ως το σημείο καμπής με το οποίο ξεκινάνε, σε κάποια διηγήματα ο ήρωας έχει μια καλή ζωή όμως κάτι γίνεται κι αρχίζει να καταστρέφεται ή καταφεύγει στο όπιο χωρίς να είναι αυτό η αιτία της καταστροφής του, σε άλλα ο ήρωας έχει φτάσει στο κατώτατο σημείο κι αποφασίζει να γράψει την εμπειρία του ως παρακαταθήκη για όσους διαβάσουν το σημείωμα κλπ.

Στα «Δεκαπέντε βήματα προς την άβυσσο» ταξιδεύουμε από την Αλάσκα στη Βιρτζίνια κι από κει στο Λονδίνο, στην Κορνουάλη αλλά και στα Καρπάθια. Ζώα και άνθρωποι, μέντιουμ και σεάνς, στοιχειωμένα σπίτια, φαντάσματα και σκιές, παιχνίδια του μυαλού και ανυπόστατες φήμες, άντρες και γυναίκες, επιτυχίες και καταστροφές, τιμωρίες και αποδράσεις, φυλακές και βάλτοι ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου και με ταξίδεψαν σε κόσμους μυστηριακούς, επικίνδυνους, φαινομενικά αθώους και άκρως συναρπαστικούς.

Βιβλίο Ο φάρος του Κένεμπεκ 
Συγγραφέας Σόνια Σαουλίδου
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Σόνια Σαουλίδου έγραψε ένα ανατριχιαστικό μυθιστόρημα τρόμου που κάθε σελίδα μου χάριζε ανατριχίλες και με γέμιζε αγωνία για το τι θα γίνει παρακάτω. Με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Λίντια Γκέλερ μαθαίνουμε καλύτερα την προσωπικότητά της, τις σχέσεις της με την οικογένειά της, πώς ζούσαν πριν και μετά το τροχαίο ατύχημα, στο οποίο εξαφανίστηκε η κόρη τους, πώς και γιατί επέλεξαν την απομόνωση σ’ ένα σπίτι ιδανικό και για τους δύο, αφού εκείνη θέλει να απομονωθεί από τον κόσμο κι εκείνος επειδή θα πάρει τις αποστάσεις του από την ερωμένη του. Αν μετακομίσουν όμως στο νησί, ο Άαρον, λόγω της δουλειάς του, θα πρέπει να διανυκτερεύει κάποιες φορές στο Πόρτλαντ, σ’ ένα διαμέρισμα δίπλα στο γραφείο του. Θα το εκμεταλλευτεί άραγε αυτό η Έμμα Όσγουολντ για να τον ξανακερδίσει; Ο Ίθαν, που ήταν κι αυτός στο αμάξι τη μοιραία νύχτα που χάθηκε η αδελφή του, έχει προχωρήσει αρκετά από ψυχοσυμπεριφορικής άποψης αλλά εξακολουθεί να μη μιλάει και η μητέρα του συνεχίζει να είναι συνέχεια από πάνω του.

Η Λίντια νιώθει σαν ξύλινη μαριονέτα που νομίζει ότι καθορίζει εκείνη τη δική της μοίρα με τις επιλογές της, σύντομα όμως διαπιστώνει πως κάποια πράγματα είτε δεν τα βιώνει στην πραγματικότητα είτε συμβαίνουν αλλιώς απ’ ό,τι έχει την αίσθησή τους. Όνειρο που γίνεται εφιάλτης ή μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να τη διαχειριστεί; Τι είναι αλήθεια και τι ψέμα; Τι μυστικά κρύβει ένα νησί που έχει ελάχιστους κατοίκους και μια άγρια ομορφιά που χειροτερεύει όταν ο καιρός χαλάει και δυσκολεύει τη μετάβαση στην ενδοχώρα, στην απέναντι πλευρά του ποταμού, όπου βρίσκονται το σχολείο και τα μαγαζιά; Η συγγραφέας αργά και σταθερά δείχνει τις ρωγμές στη σχέση του ζευγαριού, τα άπειρα μικρά λάθη που οδήγησαν σε μικρούς διαπληκτισμούς και πότε και πώς άρχισαν να ροκανίζουν τη σχέση τους. Ταυτόχρονα, η γειτόνισσα Ντόροθι Νόργουελ ισχυρίζεται πως μπορεί να βρει τη Μάγκι κι αυτό τρομάζει τη Λίντια, αφού δεν είχαν συνατηθεί πότε πριν. Πώς ξέρει για την οικογενειακή τραγωδία; Ποιο μυστικό κρύβει και τι συνδέει τελικά τις δύο γυναίκες; Πώς γίνεται να κάνουν τα ίδια λάθη και η Ντόροθι να φοβάται για το μέλλον της Λίντια να μην εξελιχθεί όπως το δικό της; Γιατί τονίζει: «Το παρελθόν θα σε βοηθήσει να τα καταλάβεις όλα, πρέπει όμως πρώτα να το ανακαλύψεις για να ξεδιαλύνεις όλα τα μυστήρια» (σελ. 90); Κι εκεί που φτάνεις σε μια σημαντική καμπή των εξελίξεων, η συγγραφέας μας φέρνει στις μέρες πριν το ατύχημα για να δούμε τις σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας της Λίντια και τι πραγματικά συνέβη, και ακόμη πιο πίσω, στο 1899, για να δεθεί αριστοτεχνικά το όλο παζλ μέσα από την ιστορία της οικογένειας των Νόργουελ, με τον Αλεξάντερ να δέχεται τη θέση του δασκάλου στο δημοτικό σχολείο κοντά στο Νησί των Κύκνων και να μετακομίζει στο νησί με τη γυναίκα του, Ντόροθι και τα δυο παιδιά τους. Γνωρίζουμε από κοντά τον φαροφύλακα και τη γυναίκα του, τους περισσότερους από τους κατοίκους του μικρού αυτού τόπου και ξαναζούμε την ανατριχιαστική αύρα που γεννιέται από την ομίχλη, τις δύσκολες καιρικές συνθήκες και την αίσθηση πως στο νησί συμβαίνει κάτι αλλόκοτο. Τα πράγματα μάλιστα γίνονται χειρότερα όταν αρχίζει μια σειρά από δολοφονίες! Γιατί ο φαροφύλακας καλεί τα παιδιά των Νόργουελ να τους δείχνει τη θέα από το πιο ψηλό σημείο; Γιατί η γυναίκα του φαροφύλακα επιμένει πως θα τη σκοτώσει ο άντρας της; Ποιοι είναι όλοι αυτοί που σουλατσάρουν τις νύχτες και χάνονται ξαφνικά πριν ξημερώσει; Ποιο είναι το χάρισμα που έχει ο γιος των Νόργουελ και σε τι θα του χρησιμεύσει;

Πρόκειται για ένα κλειστοφοβικό, ατμοσφαιρικό, ανατριχιαστικό θρίλερ, γεμάτο στιγμές τρόμου και απανωτές αποκαλύψεις που αλλάζουν διαρκώς τα δεδομένα. Κάθε γεγονός που βιώνει η Λίντια, κάθε βήμα που κάνει στη νέα της ζωή τη φέρνουν αντιμέτωπη με νέα αναπάντητα ερωτήματα, με σχεδόν παράλογες καταστάσεις κι έτσι, όσο προχωράει η πλοκή, τόσο το μυστήριο πυκνώνει! Πραγματικότητες που αντιστρέφονται στη στιγμή και συγκεχυμένες καταστάσεις, όλα απότοκα της καχυποψίας, της αμφισβήτησης, του φόβου, της αλήθειας που πληγώνει, των ντροπιαστικών σκέψεων, δημιουργούν επάλληλες και άρρηκτα δεμένες μεταξύ τους σκηνές, τονίζοντας έτσι τον πανέξυπνο και σωστό χειρισμό των κεντρικών ιδεών. Πώς και γιατί ανατρέπονται ξανά και ξανά τα γεγονότα, πώς επεξηγούνται όλα (ή σχεδόν όλα) μ’ έναν τρόπο απόλυτα πειστικό και αληθοφανή είναι δείγματα έξυπνης γραφής που χειρίζεται σωστά τους εφαπτόμενους κύκλους μιας αλυσίδας που δεν πρέπει να σπάσει. Deja vu, επαναλήψεις, άνθρωποι που δένονται και ταυτίζονται σε μια κοινή μοίρα κι ένα αναπάντεχο τέλος που τονίζει την αξία της ευγνωμοσύνης και μειώνει την ανάγκη της εκδίκησης μου χάρισαν ένα πρωτότυπο και διαφορετικό ταξίδι! «Γιατί κάποια σκοτάδια στέκουν ακλόνητα, καθρέφτες που μέσα τους αντικατοπτρίζεται το κακό» (σελ. 138).

Βιβλίο Μην ανοίξεις την πόρτα 
Συγγραφέας Βασίλης Πεσλής
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων / Τρόμου
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ανατριχίλα, ρεαλισμός και σασπένς είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των σύντομων ή εκτεταμένων κειμένων της συλλογής. Παραστατικές σκηνές, στέρεη γραφή, πλούσιο λεξιλόγιο, σωστοί διάλογοι με ταξίδεψαν στο σήμερα και στο χτες, στο εδώ και στο παραπέρα, στον χωροχρόνο, στο σκοτάδι, στο άγνωστο. Πάρος, Κεφαλονιά, Αθήνα, Πειραιάς, Δράμα, Άγραφα και άλλοι τόποι είναι τα σημεία όπου διαδραματίζονται οι υποβλητικές ιστορίες. Τα κείμενα αναδίδουν ανατριχίλες, φόβο και τρόμο, αγωνία, ένταση, ανησυχία. Είναι ατμοσφαιρικά, με ψυχολογική βία ή ακόμα και splatter ενώ το χιούμορ ταιριάζει άνετα σε ελάχιστες από αυτές, ελαφρύνοντας τη συνολική ατμόσφαιρα. Πρόκειται για αληθινές ιστορίες αλλά και θρύλους, για πραγματικά γεγονότα και για ανεξερεύνητα περιστατικά που το καθένα προσφέρει και κάτι διαφορετικό στον αναγνώστη. Χωρίς να υποτιμώ τα άλλα, και τονίζοντας πως το τελευταίο διήγημα κλείνει σωστά και ευρηματικά το σύνολο της συλλογής, ξεχώρισα τα εξής:

«Αγρύπνια»: μια οικογένεια κάθε δέκα χρόνια, στις 13 Ιανουαρίου, συγκεντρώνεται πίσω στο αρχοντικό και ακολουθεί μια ανατριχιαστική τελετή ως μνημόσυνο στον νεκρό πατέρα και παππού, μια ιστορία που δίνει άλλο νόημα στη φράση «κανείς δεν είναι αληθινά νεκρός, όσο έχει ανθρώπους να τον θυμούνται» (σελ. 16). «Θα μ’ ανοίξεις, Αργυρούλα;»: Η Αργυρώ και η Χρύσα μεγαλώνουν από παιδιά μαζί σ’ ένα χωριό της Πάρου, αχώριστες κι αγαπημένες, μόνο που η μοίρα έχει άλλα σχέδια. Είναι μια δυνατή και συγκινητική ιστορία, με απανωτές ανατροπές κι ένα τέλος που μου έφερε δάκρυα στα μάτια. «Του νεκρού αδελφού»: Πόσο παραστατικά και τρυφερά ζωντανεύει το ομότιτλο δημοτικό τραγούδι μέσα από ένα υπέροχο και συγκινητικό κείμενο που ενώνει δύο κόσμους και πραγματοποιεί με τον πιο απρόσμενο τρόπο τον βαρύ όρκο στη μάνα: να της φέρει την αδελφή του! Από την αρχή ως το τέλος διάβαζα με κομμένη ανάσα, γεμάτος συγκίνηση από τα συναισθήματα που με κυρίεψαν και απόλαυσα κάθε αφηγηματική τεχνική του διηγήματος. Κατ’ εμέ, είναι από τα καλύτερα της συλλογής.

«Ο Ιησούς στη μούχλα»: Τραγικωμικό κείμενο που διαδραματίζεται στην Κεφαλονιά, με τους ιδιωματισμούς του νησιού και τους διαλόγους να σκορπάνε απλόχερα το γέλιο. Η Ρήνη Στεφάτου και ο Γεράσιμος διαπιστώνουν πως ο τοίχος του σπιτιού τους όχι μόνο πότισε από μούχλα αλλά και πως ο λεκές έχει το σχήμα του Ιησού Χριστού! Το νέο αναστατώνει όλο τον κόσμο, μόνο που ο καθένας ξεσηκώνεται για διαφορετικό λόγο: οι συγχωριανοί από ευπιστία κι ο παπάς που το θαύμα τελέστηκε μακριά από το παγκάρι! Οι συνέπειες είναι εντελώς απρόβλεπτες και άκρως ξεκαρδιστικές, μιας και το νησί χωρίζεται στα δύο: οι μισοί πιστεύουν στο θαύμα κι οι άλλοι μισοί μιλούν για απάτη και κοροϊδία! Είναι ένα ευρηματικό διήγημα που στηλιτεύει τον βαθμό όπου μπορεί να φτάσει κάποιον η θρησκοληψία.

«Το πεθαμένο παιδί»: Ένας θρύλος από την περιοχή των Αγράφων παρακινεί την περιέργεια μιας παρέας να ακολουθήσει τα ίχνη του χαμένου παιδιού, με το οποίο τα απειλούν οι γονείς τους αν βγουν έξω τη νύχτα ασυνόδευτα. Μια ανατριχίλα που θεριεύει από σελίδα σε σελίδα με το αλλόκοτο να μπλέκεται με το λογικό με έκανε να κρατήσω το βιβλίο κλειστό για αρκετή ώρα μέχρι να συνέλθω από την ένταση, την αγωνία και το τέλος. «Η γριά Βάβω»: Ο θείος Μανώλης δε χάνει ευκαιρία να σκαρώνει πλάκες στην ανιψιά του, κατατρομάζοντάς την με κάθε είδους φοβέρα, μόνο που αυτήν τη φορά θα βρει τον απαίσιο, αχόρταγο μάστορή του. Πολύ δυνατό και ανατρεπτικό, με απανωτές εκπλήξεις, κινείται μεταξύ της ψυχασθένειας και του υπερφυσικού, με ένα αξέχαστο τέλος. Κάθε σελίδα και μια ανατριχίλα, με την αγωνία να χτυπάει κόκκινο όσο προχωράει η αφήγηση. Και τέλος, «Το χωριό που φοβόταν το σκοτάδι»: Ένα συγκλονιστικό διήγημα που μέσα από μια ασύλληπτη, σχεδόν μεταφυσική ιστορία, δείχνει το μέγεθος της οικολογικής καταστροφής που επιφέρει η ανθρώπινη ματαιοδοξία και απληστία και πώς το περιβάλλον μπορεί να πάρει εκδίκηση με απρόσμενο τρόπο. Ένας αιμάτινος κύκλος που θα ξεκινήσει ξανά όποτε χρειαστεί, ακόμη κι αν υλοποιηθεί η πολυπόθητη θυσία.

«Μην ανοίξεις την πόρτα», συμβουλεύει ο συγγραφέας με αυτήν τη συλλογή διηγημάτων τρόμου που έγραψε, κατάφερε μάλιστα να αναπαριστήσει τόσο έντεχνα και υποβλητικά την απαραίτητη ατμόσφαιρα, ώστε όχι μόνο πόρτα δεν άνοιξα αλλά κλειδαμπαρώθηκα και μες στο σπίτι μέχρι να φτάσω στην τελευταία σελίδα!

Βιβλίο Με την Αναράιδα
Συγγραφέας Χρήστος Δούλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Οδός Πανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ξεδιπλώνονται ολοζώντανα στιγμές και εικόνες από ένα χωριό της Κέρκυρας και δίνονται γλαφυρότατα σκηνές έρωτα, αποχωρισμού, μίσους, γάμων κλπ. Ήθη και έθιμα, νοοτροπία και αντιλήψεις, συμπεριφορές και χαρακτήρες, όλα εδώ, δοσμένα με πολύ ωραίο τρόπο. Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε τρία κεφάλαια-ενότητες, αφιερωμένα σε τρεις βασικές πρωταγωνίστριες. Χωρίς να χαθώ ούτε στιγμή, κατάφερα να ακολουθήσω τα χνάρια των οικογενειών στο πέρασμα του χρόνου. Δε βαρέθηκα, δεν κουράστηκα, γιατί σε κάθε ενότητα ξεδιπλώνονταν περιστατικά προσώπων οικείων από το προηγούμενο κεφάλαιο.

Ξέρω πόσο κλειστή ήταν η ελληνική κοινωνία τους προηγούμενους αιώνες (και ακόμη είναι), παρ’ όλ’ αυτά η γραφή του κυρίου Δούλη με βοήθησε να την κατανοήσω ακόμη περισσότερο. Η αγωνία του ανθρώπου για την επιβίωση και το αύριο, η λαχτάρα της γυναίκας να μην ακουστεί στο χωριό, ο αγώνας να παντρευτεί η κόρη νωρίς νωρίς να ξεμπερδεύουμε, η καταπίεση και τα απωθημένα που οδηγούν σε απονενοημένα διαβήματα, οι δεισιδαιμονίες, τα κτήματα και η θέση της γυναίκας στο σπίτι (δε χρειάζεται να τελειώσει το σχολείο), όλα αυτά δοσμένα με μια αφήγηση σχεδόν προφορική που μου χάρισε συγκίνηση, αγωνία, ακόμη και γέλιο. Θα σταθώ ιδιαίτερα στο 1ο κεφάλαιο, αυτό της Αναράιδας, γιατί το τέλος και η ανατροπή της ιστορίας δόθηκαν με τέτοιο τρόπο που μόνο σε καλά μυθιστορήματα τρόμου έχω συναντήσει. Επίσης μου άρεσε πολύ η περιπέτεια με τη σύφιλη, πώς το αντιμετώπισαν οι εμπλεκόμενοι, τι συνέπειες είχε, πώς αποτυπώθηκε τόσο έντονα η ντροπή της γυναίκας που έπρεπε να την εξετάσει γιατρός «εκεί κάτω»…

Πολύ καλή γραφή, πολύ καλή αναπαράσταση εποχής, τόπου και ανθρώπων, διαφορετικές από τα συνηθισμένα ιστορίες, εξαιρετικά καλοδοσμένες, όλα αυτά συγκροτούν ένα υπέροχο μυθιστόρημα που με χαρά ανακάλυψα.

Βιβλίο Μόνα, Μόνα, είσαι εδώ;
Συγγραφέας Ελένη Δαφνίδη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Δαφνίδη επιστρέφει με ένα διαφορετικό στην κεντρική ιδέα μυθιστόρημα, που εξελίσσεται εξίσου ευχάριστα με το προηγούμενο που διάβασα, την «Αλίκη στη χώρα των ψεμάτων». Ως βιβλίο από μόνο του, ήταν ανάλαφρο, αστείο, με ωραία ιδέα και έξυπνη εξέλιξη της πλοκής, με μη αναμενόμενη ανατροπή στο τέλος. Συγκριτικά με την «Αλίκη στη χώρα των ψεμάτων», ήταν πιο αδύναμο, χωρίς μια εξίσου δυνατή και πολυεπίπεδη ιστορία. Παρ’ όλ’ αυτά, η γραφή της κυρίας Δαφνίδη δεν παύει να με κάνει να γελάω ουσιαστικά και όχι βεβιασμένα.

Μου άρεσαν πάρα πολύ οι περιπέτειες της Σμαράγδας στο χωριό: από τον ερωτύλο, δασύτριχο και λιγδιάρη μπακάλη-βενζινοπώλη-μανάβη-ταχυδρόμο Θεμιστοκλή ως την Αρετή που βοηθάει στο καθάρισμα, τη Ζαχάρω με το ένα μάτι, τον πατέρα Μηνά, τον Ερμόλαο του Χριστομένη, σύνολο τριάντα άνθρωποι που μαζεύονται κάθε Κυριακή στην εκκλησία και μια φορά τον μήνα μόνο οι γυναίκες, ναι, αυτές με τη ζάρα στην επιδερμίδα, το ένα μάτι και το ένα δόντι, επιδίδονται σε ενδοοικιακά σπα (κρέμες, αποτρίχωση, ξύρισμα και δε συμμαζεύεται). Και δε φτάνει μόνο αυτό, έχουμε και την τρελή του χωριού, έχουμε τον πιο αργό κι από τον θάνατο αστυνομικό, έχουμε έναν άγνωστο που σταματάει έξω από το σπίτι της Σμαράγδας λόγω βλάβης αυτοκινήτου, έχουμε και τον πρώην να επιστρέφει στη ζωή της αλλά μαζί με τη νυν και η Σμαράγδα, παγιδευμένη στην εικόνα της Κιουρίας, αναγκάζεται να τους φιλοξενήσει για ένα αλησμόνητο Σαββατοκύριακο. Το βιβλίο είναι γραμμένο με χιούμορ και σατιρίζει τα πάντα στην επαρχία, όμως στην αρχή, μέχρι να διαλυθεί τελείως η ζωή της Σμαράγδας για να πάρει την απόφαση να μετακομίσει στην ξακουστή Κερασιά, συγκινήθηκα αρκετά, βλέποντας τις τράπεζες να της αδειάζουν και να της κατάσχουν το σπίτι, με τη συνέντευξη που δεν ευοδώθηκε, με την κατάντια της να ξεπουλάει ό,τι επώνυμο ρούχο είχε ώστε να βγάλει κάποια χρήματα και να επιβιώσει.

Το πόσο συναρπαστικά περνάει η πρωταγωνίστρια και πώς αποκαλύπτεται σιγά σιγά μια μυστηριώδης δολοφονία σας αφήνω να το ανακαλύψετε μόνοι σας. Είναι μια αξέχαστη εμπειρία που θα σας κάνει να γελάσετε με την ψυχή σας. Και λάτρεψα το γεγονός ότι στο τελευταίο κεφάλαιο εμφανίζεται η αγαπημένη μου Αλίκη από το βιβλίο που ανέφερα στην αρχή, την Αλίκη στη χώρα των ψεμάτων, σε έναν ρόλο έκπληξη!

Σημείωση Σπιρτούλη: το βιβλίο διαδραματίζεται το 2014 και η Σμαράγδα είχε αρκετά λεφτά και μεγάλη οικονομική άνεση. Πώς είναι δυνατόν λοιπόν να μην έχει στην κατοχή της κινητό με Ίντερνετ αλλά να τρέχει στο κοντινό χωριό για να βρει κάποιες πληροφορίες που θέλει ψάχνοντας σε ίντερνετ καφέ;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Θα ταμπουρωνόμουν εδώ μέχρι ο εισβολέας να κουραζόταν να περιμένει κι έφευγε για να βρει ένα πιο εύκολο θύμα: κάποιον απ’ αυτούς που μόλις ακούσουν θόρυβο πετάγονται έξω και το παίζουν παλικάρια. Τους ήξερα καλά. Τους είχα δει σε ταινίες, συνήθως στην πρώτη σκηνή, που ήταν και η τελευταία τους» (σελ. 83).

«Πρωτοποριακοί οι μηχανισμοί της τοπικής αστυνομίας. Σου έλυναν τα προβλήματα με παροιμίες. Πάω στοίχημα πως αν κατήγγειλες εμπρησμό, θα σου έλεγαν «το στραβό το ξύλο η φωτιά το σιάζει» ή αν κατήγγειλες ξυλοδαρμό, θα σου απαντούσαν «τη γυναίκα σου χτυπάς, το σπιτάκι σου χαλάς» κι έπειτα θα έβαζαν την υπόθεση στο αρχείο με την ένδειξη Διαλευκάνθηκε στον φάκελο» (σελ. 107).

«-Άσ’ το κάτω αυτό. Δεν είναι προς πώληση. –Και τι είναι εδώ; Μουσείο είναι; Και τα μπρόκολα εκθέματα; απάντησα ειρωνικά και το άρπαξα ξανά μέσα απ’ τα χέρια του. -Όχι, δεν είναι εκθέματα, είπε ξαναπαίρνοντας το πράσινο λάφυρο στα χέρια του με τη βία, αλλά εσύ δεν μπορείς να τα αγοράσεις. Τα έχω προπωλήσει. «Τα έχει προπωλήσει;» -Για τ’ όνομα του Θεού, κύριε Θεμιστοκλή, διαμαρτυρήθηκα, τι πάει να πει τα έχεις προπωλήσει; Για μπρόκολα μιλάμε, όχι για εισιτήρια συναυλίας των U2» (σελ. 113).

«Έτσι είναι η ζωή στην επαρχία. Καθαρό οξυγόνο, φύση και χαρά, μέχρι να σου καρφωθεί στα μαλλιά η ακρίδα…» (σελ. 166).

«Συνέχισα να προσποιούμαι ότι όλα στην καινούργια μου ζωή ήταν υπέροχα. Είχα ένα τέλειο σπίτι -το στοιχειωμένο-, καταπληκτικούς γείτονες –τη γιαγιά με το Αλτσχάιμερ-, το χωριό ήταν γεμάτο ζωή -τις Κυριακές τα πρωινά στην εκκλησία ήταν και οι τριάντα κάτοικοι μαζεμένοι-, και πως είχα κάνει εκπληκτικές γνωριμίες -την Αρετή, τον μπακάλη, τη Μαριγώ την παρθένα, τη Ζαχάρω με το ένα μάτι. Ακόμα και τα ρύζια στο ράφι γελούσαν μ’ αυτά που έλεγα» (σελ. 168).

Βιβλίο Ο Τούρκος στον κήπο
Συγγραφέας Γιάννης Ξανθούλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι τέτοια η γραφή του Ξανθούλη όμως που σε ταξιδεύει. Ξέρεις ότι θα διαβάσεις κάτι υπερβατικό, κάτι ονειρικό, κάτι που θα σε ταξιδέψει κι ευτυχώς εν προκειμένω δεν απογοητεύεσαι (μη μου θυμίσει κανείς το «Τρένο με τις φράουλες» γιατί θα ουρλιάξω). Για να απαντήσω (;) στις απορίες των συν-αναγνωστών μου ίσως το φάντασμα είναι ο κουτσός Τοπάλ Γιλντίζ, που εμφανώς αδικημένος (αν και κουτσός έπρεπε να θανατωθεί, όντας αδελφός του Σουλτάνου) επέστρεψε για να εξολοθρέψει με τη σειρά του τους τελευταίους επιγόνους της αυτοκρατορικής γενιάς των Οσμανλήδων, αφήνοντας τελευταίο τον άδικο χαμό του πρωταγωνιστή Ηλία. Εξαιρετικό το τελευταίο μέρος που περιγράφεται η Κωνσταντινούπολη (πήγα πρόσφατα και ήταν σαν να ήμουν ξανά εκεί, το Σαράι, το Ντολμάμπαχτσε, η ασιατική πλευρά, το Μπεμπέκ, όλα τόσο όμορφα και τόσο μαγικά δοσμένα). Αν εξαιρέσουμε κάποιες άσκοπες φλυαρίες, κάποιους χαζούς εμετούς (μα κόκαλα να ξερνάει ο άλλος; ), αν εξαιρέσουμε ότι γέλασα με τη Βουγιουκλάκη να παίζει ρόλο κομπάρσου στα πρώτα χρόνια της ζωής του Ηλία, κατά τα άλλα το βιβλίο είναι γνήσιος Ξανθούλης, με φαντάσματα, με υπερβατικά στοιχεία και με πικρές δόσεις καθημερινότητας. Και φυσικά δεν λείπουν οι ομοφυλοφιλικές και οι αιμομικτικές αναφορές. Ένα καλοδουλεμένο παζλ, με πολλά και διαφορετικά στοιχεία. Κάτι από αυτά θα κρατήσει τον κάθε αναγνώστη.

ΥΓ. Η κριτική πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook το 2010.