Βιβλίο Η λέσχη του κακού 
Συγγραφέας Πάνος Αμυράς
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μπορεί να είναι εκδοτικά το τέταρτο μυθιστόρημα με ήρωα τον αγαπημένο μου Νίκο Αγραφιώτη, πρόκειται όμως για την πρώτη του υπόθεση, η οποία διαδραματίζεται τον Αύγουστο του 1939, έναν μήνα πριν την εισβολή της Γερμανίας στην Πολωνία και έναν χρόνο πριν την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Είναι η περίοδος εορτασμών της τρίτης επετείου της δικτατορίας της 4^ης Αυγούστου και ταυτόχρονα το δυσοίωνο πρελούδιο για την Ευρώπη, μιας και σύννεφα πολέμου μαζεύονται στα σύνορα της Πολωνίας. Η κοσμική Αθήνα έχει μετατραπεί σε κέντρο διεθνούς κατασκοπείας και όσο προχωράει η υπόθεση παρακολουθούμε τα διπλωματικά γεγονότα που θα οδηγήσουν στο ξέσπασμα του πολέμου: σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, άμεση ανάγκη για επιστροφή του βασιλιά από την Κέρκυρα, Συμφωνία του Μονάχου («δεν ήταν ο θρίαμβος της ειρήνης αλλά το τρόπαιο που αποθράσυνε το Βερολίνο») και πολλά άλλα, καταστάσεις που δημιουργούν έναν ασφυκτικό κλοιό όσο ο Νίκος Αγραφιώτης προσπαθεί να λύσει την υπόθεση.

Ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι ένας νεαρός αξιωματικός της Αστυνομίας που δουλεύει στο ΙΗ΄ Τμήμα στα Σφαγεία, έναν προορισμό δυσμενούς μετάθεσης για τους μη αρεστούς της Διοίκησης Πρωτευούσης, μιας και μεθύστακες, χαρτοκλέφτες και κλεφτρόνια αποτελούν τη μικρή αλλά σταθερή πελατεία του. Ο Αγραφιώτης μόλις έναν χρόνο πριν κέρδισε μια θέση για μετεκπαίδευση στην Εγκληματολογική Υπηρεσία του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, που τον βοήθησε πολύ, προτιμά όμως να μείνει προσγειωμένος και σιωπηλός παρά να αγχωθεί για την ανέλιξή του στο Σώμα. Είναι ένας άνθρωπος που δε διαφέρει και πολύ από αυτόν που εξελίχθηκε στα επόμενα βιβλία: «…απέφευγε όσο μπορούσε τη θάλασσα και τους ολοκληρωτισμούς, και τα δύο του προκαλούσαν ναυτία» (σελ. 136). Προχωρώντας στις έρευνές του, διαπιστώνει πόσο δύσκολη είναι η υπόθεση και, ακόμη χειρότερα, πόσο αναλώσιμη είναι η θέση του, πως πρόκειται ουσιαστικά για ένα αναπόσπαστο κομμάτι μιας καλοστημένης παγίδας. Πώς θα αντιδράσει λοιπόν σε αυτήν τη διαπίστωση, πώς θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού; Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν οι ανώτεροί του, ο αστυνομικός διευθυντής Λουκάς Πουρνάρας και ο Υποδιοικητής Γενικής Ασφάλειας Σπύρος Παξινός, ορίζουν τον Θανάση Τσουγκανέα ως βοηθό του! Πρόκειται για άσπονδο φίλο του, δεν τα πάνε καλά, είναι εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες, ίσως όμως είναι μια καλή επιλογή για την υπόθεση, αφού γνωρίζει καλά την πιάτσα. Θα καταφέρουν να συνεργαστούν αρμονικά;

Ο Κώστας Κρίσπης ήταν πολύ καλός πυγμάχος, φαβορί για τους επερχόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1940 και αθλούνταν στον Πυγμαχικό Σύλλογο Πετραλώνων, όντας το καλύτερο παιδί του. Ποιος θα ήθελε λοιπόν το κακό του; Πώς γίνεται ο θάνατός του να συνδέεται με τα πλοκάμια που έχει εξαπλώσει η Γερμανία ανά την Ευρώπη; Τα βήματα των ερευνών οδηγούν τον Αγραφιώτη στην τραγουδίστρια Μίρα, που φαίνεται να είχε ιδιαίτερους δεσμούς με τον πυγμάχο, ποιος είναι όμως ο πραγματικός ρόλος της στην ιστορία; Θα βοηθήσει ή θα προδώσει τον Αγραφιώτη; Στον κύκλο της συναντάμε τον Θωμά Χατζηλάμπρου, από τους βασικούς προμηθευτές καπνών στη Γερμανία και αντιπρόσωπο γερμανικών εταιρειών, τον Ηλία Δραγάτση, ανώτατο διευθυντικό στέλεχος της Ανώνυμης Ελληνικής Τηλεφωνικής Εταιρείας που πηγαινοέρχεται στη Γερμανία και τη γυναίκα του, Θάλεια, η οποία έρχεται σε επαφές με σημαίνοντα πρόσωπα της ιταλικής αριστοκρατίας, τον φιλοβρετανό γιατρό Γιάννη Βασιλείου, τον βασιλιά των καμπαρέ Μηνά Κελμπή, που πλουτίζει από το εμπόριο γυναικών και μαδά κορόιδα στις χαρτοπαικτικές λέσχες και πολλούς άλλους.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο με τον γνωστό τρόπο που αγάπησα και στα υπόλοιπα της σειράς: γρήγορη αφήγηση, λιτοί διάλογοι, κλιμάκωση της πλοκής κι ένα άψογα στημένο πραγματολογικό φόντο με άφθονες ιστορικές και άλλες πληροφορίες που όμως δε με κούρασαν στιγμή. Κακόφημα στέκια και πολυτελείς επαύλεις, τζογαδόροι και πράκτορες, μυστηριώδεις γυναίκες και ντίβες της τζαζ, αγώνες πυγμαχίας και προετοιμασίες για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, αυξημένες εμπορικές σχέσεις Ελλάδας-Γερμανίας ώστε να περιοριστεί ο οικονομικός ρόλος της Μεγάλης Βρετανίας στη χώρα και σταδιακά να προωθηθούν όπλα στην Ελλάδα για στρατιωτική εξάρτηση της χώρας και μέσω αυτού πιο εύκολη πρόσδεση στο άρμα του Χίτλερ κ. π. ά., όλα σε αυτό το συναρπαστικό μυθιστόρημα. Η ζωντάνια και η απεικόνιση της τοπογραφίας της Αθήνας εκείνης της εποχής, που στηρίχτηκε σε κοπιώδη και προσεγμένη μελέτη των σχετικών πηγών και της βιβλιογραφίας, είναι παρούσα και εδώ. Οδοί και λεωφόροι, συνοικίες και νοσοκομεία, καφενεία και ζαχαροπλαστεία, εμβληματικά κτήρια και πολυκατοικίες αποκαλύπτουν τα μυστικά τους, κάνοντάς με και πάλι να τρέχω σε αναζήτηση περαιτέρω πληροφοριών, συνεπαρμένος από το αναπάντεχο κυνήγι γνώσης στο οποίο με έριξε το βιβλίο.

Το κτήριο της Γενικής Ασφάλειας επί της οδού Στουρνάρη, με το ενδιαφέρον Εγκληματολογικό Μουσείο στον τρίτο όροφο, η κοντινή και όμορφη λουτρόπολη της Γλυφάδας, με την έντονη κοσμική ζωή για τους πλούσιους και τα σκιερά δασάκια για την Κυριακή της φτωχολογιάς, ο Ιππόδρομος στο Φάληρο με τους αγώνες, τα στοιχήματα, τα άλογα να παίρνουν φωτιά (τίποτα δεν κατάλαβα απ’ όσα παρέθεσε ο συγγραφέας, γκανιάν, πλασέ, ποσοστά, κέρδη κλπ. ένας αχταρμάς στο μυαλό μου, τριτοδεσμίτης γαρ), τα προσφυγικά παραπήγματα στη Νέα Κοκκινιά και στην Καλλιθέα, με τη δεύτερη να χαρακτηρίζεται ως «η Μονμάρτη της Αθήνας» χάρη στη σύνδεση των νεοφερμένων προσφύγων με τους κατοίκους της περιοχής και με τον Σωτήρη Σκίπη και τον Ιωάννη Γρυπάρη να προσφέρουν λίγο φως στη σκοτεινιά των καιρών. Είμαστε στην περίοδο όπου μόλις γκρεμίστηκε το Υπουργείο Οικονομικών στην πλατεία Κλαυθμώνος, ο ξεπεσμένος Αρμάνδος Δελαπατρίδης ζητιανεύει, η ατμόσφαιρα και το κλίμα της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά με τα λόγια του αρχηγού της κυβέρνησης, με την προπαγάνδα, με τα έργα στην πόλη, με το κυνήγι των κομμουνιστών, με τις παράτες της Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας να δίνουν ένα ενδιαφέρον και άκρως ρεαλιστικό φόντο για την εξέλιξη της ιστορίας. Οι πολεμικές προετοιμασίες κρύβουν μεγάλα κέρδη και άρα τίποτα δεν είναι ικανό να τις σταματήσει, αλλά πώς συνδέονται όλα αυτά με τον χώρο της πυγμαχίας;

«Η λέσχη του κακού» είναι μια συναρπαστική περιπέτεια κατασκοπείας, γεμάτη μισές αλήθειες και ατόφια ψέματα, που διαδραματίζεται λίγες μέρες πριν το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Ο νεαρός αξιωματικός της αστυνομίας Νίκος Αγραφιώτης έχει να επιλύσει μια δύσκολη υπόθεση που μπλέκεται από σελίδα σε σελίδα όλο και περισσότερο, με τον συγγραφέα να παρεμβαίνει για καλύτερη κατανόηση των γεγονότων με συναρπαστικές πληροφορίες και σημαντικές εξελίξεις. Ιωάννης Μεταξάς, Εμμανουέλε Γκράτσι (ανατρίχιασα με τη συζήτηση που είχε με τον Μεταξά, με τα διπλωματικά του λόγια και με τα ξεκάθαρα του Μεταξά ως προς τα ζωτικά συμφέροντα και την ακεραιότητα της Ελλάδας, όλα αυτά έναν χρόνο πριν ξαναμιλήσουν και οδηγηθούμε στην κήρυξη του πολέμου), Αρθούρος Ζάιτς, Κώστας Κοτζιάς, Αριστοτέλης Κουτσουμάρης και άλλοι αναμιγνύονται με τους φανταστικούς ήρωες του βιβλίου και όλοι μαζί συγκροτούν μια συναρπαστική και μελετημένη εικόνα μιας πόλης και μιας εποχής, ένα ικανοποιητικό ρεαλιστικό παζλ. Ο συγγραφέας μάλιστα φρόντισε να υπάρχει ένα παράρτημα στις τελευταίες σελίδες με όλα τα απαραίτητα στοιχεία για τα ιστορικά πρόσωπα που σκιαγραφούνται στο έργο του. Η γραφή παραμένει κοφτή και γρήγορη, οι ρυθμοί αφήγησης κινηματογραφικοί, παντού υποδόριο σαρκαστικό χιούμορ. Και πάλι δεν υπάρχουν ψυχογραφήματα, όμως το ιδιαίτερο στυλ και η ξεκάθαρη ταυτότητα στη γραφή είναι από μόνα τους αρκετά για να συνεχίσουν να μου αρέσουν τα βιβλία του συγγραφέα με πρωταγωνιστή αυτόν τον ιδιαίτερο αστυνομικό. «Η λέσχη του κακού» είναι μια άκρως ρεαλιστική τοιχογραφία της Αθήνας του 1939 και ταυτόχρονα μια καλογραμμένη περιπέτεια με συνεχείς ανατροπές και μια άρτια σφιχτοδεμένη πλοκή γεμάτη αγωνία και σασπένς.

Βιβλίο Ξιφίρ Φαλέρ
Συγγραφέας Αθηνά Κακούρη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με φόντο την κήρυξη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, οι ήρωες (ο διευθυντής της εφημερίδας Προχωρείτε, μάλλον δηλαδή του Εμπρός, μια αστή κοπέλα, μια Γαλλίδα γκουβερνάντα και αμορόζα Ρώσου ακόλουθου, ένας Γάλλος πρόξενος κι ένα σωρό άλλοι) βλέπουν την Ελλάδα να κινδυνεύει από παντού, να έχουν πέσει πάνω της οι φίλιες και οι εχθρικές δυνάμεις (όλες εγώ τις θεωρώ εχθρικές αλλά τέλος πάντων) για να βγει στον πόλεμο και να πάψει να είναι ουδέτερη. Κατάσκοποι, ρουφιάνοι και καταδότες, αστοί και πληβείοι, βίλες και ταβέρνες, Φάληρο και κέντρο Αθήνας, μια πανέμορφη τοιχογραφία μιας πανέμορφης περιόδου μιας πανέμορφης πόλης και μιας επικίνδυνης κατάστασης. Με τις συμμαχικές δυνάμεις να τάζουν ό,τι θέλουν από την Ελλάδα χωρίς να τη ρωτούν σε όσες χώρες κρίνουν πιο συμφέρουσες τη συνεργασία τους (βλ. Καβάλα δώρο στη Βουλγαρία).

Ειδικά το κέντρο της Αθήνας, με τα ζαχαροπλαστεία του, τα πάρκα του, τους δρόμους του το ζεις, το περπατάς, το χαϊδεύεις, η δουλειά εδώ είναι εξαιρετική. Πού βρισκόταν το κάθε κτήριο, τι μέσο παίρνεις, πώς οδηγείς με το αμάξι (τότε μάλιστα είχαν πρωτοεμφανιστεί τα αμάξια και φυσικά στο βιβλίο υπάρχουν οι αντιδράσεις του κόσμου). Επιπλέον, ήθη και έθιμα, ζουρ φιξ, κοινωνικές επιταγές, νομπιλιτέ και σνομπισμός, ήρωες και αντιήρωες. Η ιστορία εκτυλίσσεται σποραδικά και τμηματικά, με ανατροπές και εκεί που διαβάζεις μιαν άποψη, ξαφνικά παρακάτω περιγράφονται τα γεγονότα όπως είναι και φυσικά γελάς με την εκάστοτε παρεξήγηση! Κι αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν η αίσθηση και η γνώμη που εξέφραζαν πολλοί από τους ξένους ήρωες της Ελλάδος για την ιοστεφή, καθαρή Αττική, που νιώθεις τόσο κοντά σου το αρχαίο κάλλος, γιατί ακριβώς υπήρχαν λίγα κτήρια κι αυτά καλόγουστα, δρόμοι μεγάλοι (έστω και χωμάτινοι) και παντού γαλανός ουρανός. Σήμερα; Ας μην την ανοίξω αυτήν την κουβέντα!!!!

Αλλά δυστυχώς για μένα όλο αυτό το κατέστρεψε το ανύπαρκτο τέλος, σχεδόν απότομο. Χωρίς να έχει δοθεί λύση στην πλοκή, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η ιστορία με τις συνέπειες των τελευταίων πράξεων των ηρώων, ξαφνικά ο πιο γοητευτικός και σκερτσόζος χαρακτήρας …. δατς ολ φολκς! Δεν το πίστευα! Τόσος κόπος, τόση αγωνία, τόσο γράψιμο, τόση έρευνα για…αυτό; Όχι δεν το δέχομαι. Κρίμα γιατί έχουμε άλλο ένα εξαιρετικό και ατμοσφαιρικό ιστορικό βιβλίο της συγγραφέως που το τέλος το καταστρέφει.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

“Αυτά γίνονταν την άνοιξη του 1914. Από τη στιγμή εκείνη η σχέση τους εξελίχτηκε με τη βραδύτητα και την εγκυρότητα διαβημάτων που, εξ αρχής, ως τελικό σκοπό είχαν ένα γάμο του οποίου η διάρκεια σκόπευαν να ήταν όση και ο βίος ” (σελ. 71).

“-Γενικά, Νίκυ, η αδεξιότης της διπλωματίας μας στα Βαλκάνια είναι απίστευτη. Διαπραγματευόμαστε με την Ελλάδα σαν να είμαστε ένα έθνος αρσενικό και με τη Βουλγαρία σαν να είμαστε ένα έθνος θηλυκό, ενώ έπρεπε να κάνουμε και στις δύο περιπτώσεις το αντίθετο ” (σελ. 136, ιδέες Άγγλου πρεσβευτή!!)

“Οι συλλογισμοί του είχαν μπει σε μια τροχιά και πια αυτήν ακολουθούσαν αναγκαστικά, σαν το κάρο που έχοντας πέσει σε βαθειές ροδεσιές, ανοιγμένες από καιρό σε λασπωμένο δρόμο, τις ακολουθεί πια στανικά ” (σελ. 79).

“Μίλησε λοιπόν με πάθος και αηδία για τα παράσημα που είχε κερδίσει σφάζοντας τους εχθρούς του πολιτισμού και της ελευθερίας, για να διαπιστώσει ότι οι ίδιοι αυτοί που τον είχαν στείλει να εξοντώσει τους εχθρούς του πολιτισμού και της ελευθερίας γύρευαν τώρα να τον κάνουν εκείνον όργανο για την εξόντωση του πολιτισμού και της ελευθερίας, και ότι αυτός τούτος ο πολιτισμός και αυτή ταύτη η ελευθερία του επέβαλλαν να απιστήσει! ” (σελ. 427).

“Σαν παρθενόκισσος η μαμαζέλα κολλούσε πάνω του και ολοένα σφιχτότερα τον περιπτυσσόταν ” (σελ. 441).

Βιβλίο Νίκη
Συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε γενικές γραμμές, κάλλιστα θα μπορούσα να πω ότι έχουμε άλλη μια ιστορία γυναίκας με διάφορα περιστατικά που καλύπτουν μεγάλη χρονική περίοδο ώστε μέσα από αυτήν να γνωρίσουμε τις ιστορικές περιπέτειες του νεότερου ελληνισμού. Έρωτας, περιπέτεια, Εμφύλιος, κομμουνισμός, όλα εδώ όπως και σε χιλιάδες μυθιστορήματα. Η γραφή όμως χωρίς να είναι υποδειγματική ή ξεχωριστή σε παρασέρνει. Το κείμενο κύλησε αβίαστα και δεν μπορούσα να σταματήσω. Με κράτησε από την αρχή που ο πατέρας της Νίκης μυήθηκε στον κομμουνισμό ως το τέλος. Η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας της πρωταγωνίστριας συγκροτήθηκαν ικανοποιητικά και με γέμισαν διάφορα συναισθήματα: αδικία για τα βασανιστήρια, τις εξορίες, το κρυφτό, τον Εμφύλιο, αγωνία για τις δύσκολες στιγμές της Κατοχής και τις ακόμη χειρότερες που ακολούθησαν τη δεκαετία του 1950, οπότε και η οικογένεια της Νίκης έπρεπε να ζει κρυμμένη για να γλυτώσει από την εξορία και τη φυλακή, ένταση για τις ανατροπές στη ζωή της πρωταγωνίστριας, ικανοποίηση με τις όμορφες ερωτικές στιγμές που έζησε με τον ξεχωριστό, προικισμένο Αλέξανδρο.

Από το μυθιστόρημα περνάνε είτε ονομαστικά είτε περιγραφικά προσωπικότητες που περπάτησαν στους ίδιους δρόμους με σας και μένα, από τον Σάββα Μπογδάνο, υπουργό επισιτισμού στην Κατοχή, που δέχτηκε τη θέση ώστε να προστατέψει τον κόσμο από τους μαυραγορίτες χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ήταν μέλος της κατοχικής κυβέρνησης για τον κόσμο αυτόν, ως τον Νίκο Ζαχαριάδη, την πιο αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της ιστορίας του ΚΚΕ. Ένιωσα έντονα την άνοδο και την πτώση του ΚΚΕ, τις εντολές από τη Μόσχα με τις συνέπειές τους, το πείσμα και την επιμονή για «όπλο παρά πόδα», για τους Άγγλους και τους συμμάχους τους, εναντίον των οποίων αγωνίζονταν οι κομμουνιστές, για τα όνειρα και το απότομο γκρέμισμα για μια νέα, σοσιαλιστική Ελλάδα.

Μου άρεσε ιδιαίτερα η περίοδος που η Νίκη κρυβόταν στον Λευκό Πύργο, έναν μικρόκοσμο φτωχών ενοικιαστών κοντά στο Φάληρο, όπου και ο συγγραφέας έχτισε πολύ ωραίες προσωπικότητες, φτωχούς, μεροκαματιάρηδες, άβουλους ανθρώπους. Ένας μικρόκοσμος με τα λάθη του, το κουτσομπολιό του, τα στρατηγικά σχέδια του ανθρώπου που τους ενοικίαζε αυτές τις χαμοκέλες και μπράβο στον συγγραφέα για την ανατροπή όλων αυτών με την οποία έκλεισε εκείνον τον κύκλο ζωής της Νίκης. Εξίσου παραστατικά ήταν και τα σκηνικά στο κοσμικό κέντρο Αφρόεσσα, με τους πλούσιους και διάσημους αστούς που πέρναγαν τις πόρτες του, ένας εξίσου ενδιαφέρων μικρόκοσμος γεμάτος γκαρσόνια, μετρ και διευθυντές.

Ενορχηστρωμένα όλα, πρόσωπα και γεγονότα, με ικανοποιητικό τρόπο σε ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα που με παρέσυρε και μου έδειξε να καταλάβω τις δυσκολίες μέσα στις οποίες μεγάλωσε η Νίκη, κόρη κομμουνιστών, την κρίσιμη για τον κομμουνισμό περίοδο της ελληνικής Ιστορίας. Το ξαναγράφω: χωρίς να είναι κάτι ξεχωριστό, ήταν καλογραμμένο και ανεπτυγμένο σωστά. Το τέλος με απογοήτευσε. Μου φάνηκε βεβιασμένο και φώτισε ακριβώς τον πυρήνα του βιβλίου: αφορά τον κομμουνισμό και τα δύσκολα χρόνια του, τίποτε άλλο. Κρίμα!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Ένιωθα, ήξερα, πως ανήκα σε δύο αντίθετους κόσμους, οι οποίοι, εάν στην επιφάνεια συνυπήρχαν, στο βάθος πάλευαν μέχρις αλληλοεξόντωσης. Το ψυχανεμιζόμουν -μα την Παναγία- ότι ο ένας κόσμος μου τρεφόταν απ’ το αίμα του αλλουνού. Κανείς δε μου ‘χε βέβαια ζητήσει να διαλέξω ακόμα τον έναν απ’ τους δύο. Δεν είχα όμως αμφιβολία ότι κι αυτό κάποτε θα συνέβαινε» (σελ. 149-150).

«Δεν έκαναν οι γονείς μου σεξ παντρεμένων. Έκαναν σεξ ναυαγών. Κρατιόντουσαν ο ένας απ’ τον άλλον σαν από σανίδα σωτηρίας» (σελ. 317).

«Έτσι είναι η αγάπη: χαλαρώνει τον κόμπο, ίσα για να μην πονάς -καμιά φορά, με τον καιρό, τον λύνει κιόλας. Μονάχα όμως ο έρωτας τον κόβει σαν σπαθί τον κόμπο» (σελ. 330).