Βιβλίο Το μυστικό των μυστικών
Τίτλος πρωτοτύπου The secret of secrets
Συγγραφέας Dan Brown
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Dan Brown κινείται στα γνωστά, οικεία και πάντα συναρπαστικά μονοπάτια συνωμοσιολογίας, μυστικών και ανατροπών. Καλοδουλεμένη πλοκή, cliffhangers στο τέλος σχεδόν κάθε κεφαλαίου, σταδιακή κορύφωση της δράσης, ανάμιξη πραγματολογικών στοιχείων με αχαλίνωτη φαντασία, ένας αγαπημένος πρωταγωνιστής, κώδικες και σύμβολα (κεντροπερίβλητα, εικονογράμματα), μυστικά και απειλή κατά της ανθρωπότητας, ανατροπές, ενδιαφέρουσα κεντρική ιδέα που παίρνει βασικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, συμπεράσματα ερευνών και πορίσματα και «την προχωράει παρακάτω», σε ένα γνωστικό και γνωσιακό επίπεδο που μπορεί να το εκμεταλλευτεί κάποιος για κακό σκοπό, ένας ισχυρός εχθρός που κρύβεται στα σκοτάδια, απρόσμενες συμμαχίες, προδοσίες, ανθρωποκυνηγητά, μυστικές υπηρεσίες, απαγωγές, επιθέσεις, δολοφονίες, όλα αυτά συγκροτούν άλλο ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα δράσης και αγωνίας που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Τη λαμπερή μέρα της διάλεξης της Κάθριν Σόλομον ακολουθούν μια σειρά από φρικιαστικά γεγονότα: η Κάθριν εξαφανίζεται, ο Λάνγκντον κάνει κάτι που θα  τραβήξει την προσοχή της Ούζι, της τσέχικης υπηρεσίας πληροφοριών, με αποτέλεσμα να τον κυνηγάει ο αστυνόμος Όλντριχ Γιανάτσεκ αλλά και ο Μάικλ Χάρις, νομικός εκπρόσωπος της αμερικανικής πρεσβείας. Τα ίχνη για τον εντοπισμό της επιστήμονα είναι κωδικοποιημένα κι ο Λάνγκντον αναλαμβάνει δράση. Αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί, αραβικοί αριθμοί, λατινικό αλφάβητο, ενωχιανά (γλώσσα μέσω της οποίας υποτίθεται ότι τα μέντιουμ επικοινωνούν με τα πνεύματα) παίρνουν και πάλι τη σκυτάλη σ’ έναν αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο.

Σταδιακά μπαίνουν κι άλλοι χαρακτήρες στο παιχνίδι που θα δείξουν σε κρίσιμα σημεία την πραγματική τους ταυτότητα και τι πραγματικά αποζητούν. Για παράδειγμα, ο Μάικλ Χάρις παίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο στην αμερικάνικη πρεσβεία, με αποτέλεσμα να διαπιστώσει αμέσως τι πραγματικά συμβαίνει, μόνο που έχει ήδη αναθέσει στην ερωμένη του, Ντάνα Ντάνεκ, υπεύθυνη των δημοσίων σχέσεων της πρεσβείας, κάτι που θα τη βάλει σε κίνδυνο. Η Δρ Μπριγκίτα Γκέσνερ, κορυφαία Τσέχα νευροεπιστήμονας, επιτυχημένη στον τομέα τεχνολογίας απεικόνισης του εγκεφάλου και στα νευροπληροφοριακά δίκτυα, είναι εκείνη που κάλεσε τη Σόλομον για τη διάλεξη, τι έχει όμως δημιουργήσει με τους συνεργούς της; Γιατί ενδιαφέρεται τόσο πολύ για το βιβλίο της Κάθριν Σόλομον και θέλει σχεδόν με το ζόρι να την οδηγήσει στο εργαστήριό της; Η Σάσα Βέσνα, βοηθός της Μπριγκίτα, είναι μια γυναίκα που ήρθε από τη Ρωσία και παθαίνει κρίσεις επιληψίας, μια κατάσταση που την οδήγησε σ’ ένα παρακμιακό κρατικό ψυχιατρικό ίδρυμα, όπου έζησε «μια ζωή ποτισμένη από τα φάρμακα και τη μοναξιά». Η Μπριγκίτα Γκέσνερ την έφερε στην Πράγα και τη θεράπευσε από τις κρίσεις της, ποιο ήταν όμως το τίμημα; Και τι θα γίνει με τα κενά μνήμης που εξακολουθεί να έχει;

Επίσης, ποιο είναι το μυστηριώδες Γκόλεμ, μια φιγούρα με μανδύα, βαριά υποδήματα, πασαλειμμένο με πηλό στο κεφάλι και γιατί στο μέτωπό του έχουν χαραχτεί τρία εβραϊκά γράμματα; Σε ποιον είναι αφοσιωμένο να προστατεύει και ως πού θα φτάσει για να το καταφέρει; Η πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Πράγα Χάιντε Νάγκελ διαπιστώνει πως ήρθε η ώρα να πάρει την κατάσταση στα χέρια της και να εκδικηθεί όσους τη δελέασαν να πάρει αυτήν τη θέση, αποκρύπτοντάς της τους πραγματικούς λόγους που την ήθελαν σε αυτό το πόστο. Έχουμε όμως και τον Τζόνας Φόκναμ, επιμελητή εκδόσεων στα κεντρικά του Penguin Random House στη Νέα Υόρκη, που είναι έτοιμος να διαβάσει το χειρόγραφο της Σόλομον, όταν μια επίθεση από χάκερ το εξαφανίζει, περνώντας από όλες τις δικλείδες ασφαλείας. Πιστός όμως στην πατροπαράδοτη σχολή έχει εκτυπώσει ένα αντίγραφο, εξ ου και πέφτει θύμα απαγωγής. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες και μερικοί ακόμη αγωνίζονται ο καθένας με τον τρόπο του να φυλάξει κρυμμένο ή να φέρει στο φως ή να ανακαλύψει το μυστικό των μυστικών.

Για άλλη μια φορά, ο Dan Brown έχει εντρυφήσει βαθιά στο θέμα του κι έχει στήσει έναν καλοπλεγμένο ιστό, αποκαλύπτοντας σταδιακά διάφορα πραγματολογικά στοιχεία, οδηγώντας τον αναγνώστη όλο και πιο κοντά στην κεντρική ιδέα εξαιτίας της οποίας η Κάθριν Σόλομον έχει μπει στο στόχαστρο. Ξεκινάμε από τον ορισμό της νοητικής επιστήμης: «Είναι η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης, ένα αντικείμενο που απασχόλησε τον άνθρωπο για αιώνες, μόνο που τα ερωτήματα αυτά τα ερευνούσαμε μέσω της θρησκείας». Οι άνθρωποι αναλογίζονται τη συνείδηση αλλά δυσκολεύονται να την προσδιορίσουν ή και να συζητήσουν γι’ αυτήν. Η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης χωρίζεται σε Υλισμό και Νοητική, με τους υλιστές να θεωρούν πως η συνείδηση είναι υποπροϊόν σωματικών διεργασιών και τους νοητιστές πως η συνείδηση προήλθε από μια θεμελιώδη πτυχή του σύμπαντος που δεν εντοπίζεται καν μέσα στο σώμα. Όλα αυτά γυρίζουν γύρω από τον ανθρώπινο εγκέφαλο που περιέχει 86 δισεκατομμύρια νευρώνες, οι οποίοι σχηματίζουν περισσότερες από 1 τρισεκατομμύριο συνάψεις. Αντιστοιχεί στο μόλις 2% του ανθρώπινου βάρους και καταναλώνει το 20% της ενέργειας και του οξυγόνου του αίματος.

Όσο βαθύτερα προχωράμε στην κεντρική ιδέα, τόσο πιο περίπλοκα γίνονται διάφορα συναφή θέματα γύρω από τη συνείδηση, τον φόβο του θανάτου (ο συγγραφέας κατακεραυνώνει: «Ο φόβος του θανάτου είναι ο πατέρας της θρησκείας»!), την άλω και το φωτοστέφανο, την ενόραση, ακόμη και το «σύνδρομο του σοφού», όπου κάποιος, μετά από ατύχημα, μπορεί να εμφανίσει ιδιαίτερες δεξιότητες ή γνώσεις που δεν κατείχε πριν, να παίξει βιολί π. χ. ή να μιλάει μια ξένη γλώσσα (συναρπαστικά και αυθεντικά τα παραδείγματα των ανθρώπων που αναφέρονται). Αυτές οι ανεξήγητες «γνήσιες ανωμαλίες» αμφισβητούν σε θεμελιώδες επίπεδο το υφιστάμενο μοντέλο της συνείδησης και βοηθούν στην αποδοχή πως οι εδραιωμένες επιστημονικές απόψεις για τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου έχουν πάψει να είναι επαρκείς. «Είναι καιρός για ένα νέο μοντέλο. Είναι καιρός να ομολογήσουμε ότι δε γνωρίζουμε την απάντηση σε μια απλούστατη ερώτηση: από πού πηγάζουν οι σκέψεις, τα ταλέντα και οι ιδέες μας;» (σελ. 177). Από την άλλη, μπορεί η ανθρώπινη σκέψη όταν εστιάζεται να μεταβάλλει κυριολεκτικά τη χημεία του σώματος; Υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο; Γιατί η αγγλική λέξη για το σύμπαν βασίζεται στο uni-versum («τα πάντα ως ένα»); Γιατί οι άνθρωποι αδυνατούν να αντιληφθούν την πραγματικότητα στις γνήσιες διαστάσεις της; Συνεχίζει η συνείδηση πέρα από τον θάνατο;

Φυσικά, διατυπώνονται και καταγράφονται πληροφορίες και για δευτερεύοντα ζητήματα, όπως τι είναι η ενόραση, αν μπορεί κάποιος να προβλέψει το μέλλον και γιατί πάντα ο άνθρωπος κατέφευγε σε αστρολόγους, χαρτορίχτρες κλπ.;  Ο σκεπτικιστής Ρόμπερτ Λάνγκντον δε διστάζει να αποκαθηλώσει μέχρι και τον Νοστράδαμο: έγραψε «εκτενώς, αινιγματικά και κοινότοπα», με αμφίσημες διατυπώσεις και αναφορά σε κοινότοπα γεγονότα, όπως πολέμους, φυσικές καταστροφές και συγκρούσεις εξουσίας κι αυτό μας οδηγεί στο φαινόμενο Μπαάρνουμ («είναι έντονη η επιθυμία του ανθρώπου να διακρίνει προσωπική αλήθεια σε γενικόλογες τοποθετήσεις»). Η θρησκεία είναι και σε αυτό το βιβλίο παρούσα, ώστε να αντιδιαστέλλεται με τον πραγματισμό της νευροεπιστήμης, με ενδιαφέροντα στοιχεία ανάλογα με την εκάστοτε αφορμή. Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι η αναφορά στο φωτοστέφανο, το συνηθέστερο θρησκευτικό σύμβολο του πλανήτη. Είναι ο φωτεινός δίσκος που εμφανίζεται πάνω από το κεφάλι ενός πεφωτισμένου όντος και το εντοπίζουμε στην αιγυπτιακή στήλη του Ρα, στο βουδιστικό φέρετρο του Κανίσκα, σε αναγεννησιακούς πίνακες, όχι μόνο στους αγίους. Εξειδικευμένη μορφή του φωτοστέφανου είναι το ακτινωτό στέμμα που συναντάμε στα κεφάλια του Ώρου, του Πτολεμαίου, του Καίσαρα, ακόμη και του Κολοσσού της Ρόδου ή του Αγάλματος της Ελευθερίας. Ήσσονος σημασίας για την πλοκή αλλά συναρπαστικές είναι οι πληροφορίες για το λογότυπο των Starbucks (δεν είναι γοργόνα αλλά σειρήνα αφού έχει δύο ουρές) και για την ανέλιξη του Penguin Random House, του μεγαλύτερου και σημαντικότερου εκδοτικού οίκου του κόσμου, με 20.000 τίτλους κάθε χρόνο και μεικτά έσοδα πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενός κολοσσού που ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα από δύο ανθρώπους με ποικίλες και διαφορετικές λογοτεχνικές προτιμήσεις που φάνταζαν «τυχαίες» (random).

Τέλος πάντων, η καθαυτή πλοκή κλιμακώνεται διαρκώς, οι χαρακτήρες αποκαλύπτουν πολλά κρυμμένα μυστικά, όσο βυθιζόμαστε στη νευροεπιστήμη, στα μυστικά του εγκεφάλου, στη μαγεία της συνείδησης και του γύρω μας κόσμου, τόσο αρχίζει να αποκαλύπτεται το μυστικό των μυστικών. Κι όλα αυτά συμβαίνουν κυρίως στην Πράγα: «Ένα μνημείο παγωμένο στον χρόνο», ένας συνδυασμός κτηρίων ρομανικού, γοτθικού, μπαρόκ, αρ νουβό και νεοκλασικού ρυθμού, με περισσότερα από εφτακόσια καμπαναριά και πύργους, μια πόλη που για αιώνες είχε αποτελέσει ευρωπαϊκό κόμβο αποκρυφισμού. Ο Dan Brown έχει πάρει όλα τα τοπόσημα και στήνει αξέχαστες σκηνές δράσης και σασπένς: η Γέφυρα του Καρόλου, ο ποταμός Μολδάβας, η Αίθουσα Βλάντισλαβ του Κάστρου της Πράγας, η πλατεία Σταρομάκ, η Συναγωγή της συνοικίας του Γιοζέφοβ που παραμένει ανέπαφη από τον 13^ο αιώνα, η έπαυλη Πέτσεκ (εδράζεται η Αμερικανική Πρεσβεία), η Βίβλος του Διαβόλου με την ανατριχιαστική ιστορία της δημιουργίας της που απεικονίζει τον Σατανά με περίζωμα από ερμίνα (σύμβολο των γαλαζοαίματων), ο Πύργος Πετρίν, το παλιό Εβραϊκό Νεκροταφείο, το καταφύγιο Φολιμάνκα των 1500 τ.μ., το πιο στοιχειωμένο μέρος της πόλης, το Καφέ Λα Μποέμ, το Κλεμεντίνουμ με τους 20.000 τόμους θεολογικής βιβλιογραφίας (αξέχαστη θα μου μείνει η απόπειρα απόδρασης με άναμμα φωτιάς μέσα σε αυτόν τον σπάνιο και πανέμορφο χώρο) και πολλά άλλα.

«Το μέλλον έρχεται καταπάνω μας όλο και γρηγορότερα, σε καθημερινή βάση» (σελ. 687). Αυτό είναι το βασικό μότο ενός μυθιστορήματος που καταφέρνει να παρασύρει τον αναγνώστη ως την τελευταία σελίδα και που αναλύει βαθιές έννοιες της συνείδησης, της νευροεπιστήμης και της εγκεφαλικής λειτουργίας, κάτι που απαιτεί λίγο χρόνο κατανόησης παραπάνω αλλά το τελικό αποτέλεσμα εντυπωσιάζει. Σίγουρα θα υπάρξουν και ενστάσεις ή εύλογες απορίες, όπως για παράδειγμα η χτυπητή έλλειψη φύλαξης σε ένα σημαντικό μέρος με τη δικαιολογία ότι «δεν είναι σε λειτουργία ακόμη» ή ότι, αντί να το βάλουν στα πόδια αυτοί που βρίσκουν τις αποδείξεις που ζητάνε, προτιμούν να αναλύσει ο ένας στον άλλον τι βρήκαν και πόσο σημαντικές είναι κλπ. Με χιούμορ («Μέσα κοινωνικής δικτύωσης… Το μεγαλύτερο δώρο για τις υπηρεσίες πληροφοριών, από την εποχή που η Καθολική Εκκλησία εφηύρε την εξομολόγηση», σελ. 192), εκπλήξεις, πραγματολογικά στοιχεία, καλογραμμένη πλοκή εκτυλίσσεται μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη καλούς και κακούς, προδοσίες και εγκλήματα, ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις, μυστικές υπηρεσίες και επιστημονικά εργαστήρια, γενικά με όλα τα γνωστά και οικεία χαρακτηριστικά γνωρίσματα των μυθιστορημάτων του Dan Brown.

Βιβλίο Το γκόλεμ της Πράγας
Συγγραφέας Κική Τσιλιγγερίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κική Τσιλιγγερίδου έγραψε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που μας ταξιδεύει στα σκοτεινά δρομάκια της Πράγας και ταυτόχρονα στον κόσμο της θεωρίας της λογοτεχνίας. Η Αγκάτα Γέσενσκα, μια από τις διασημότερες Τσέχες συγγραφείς και καθηγήτρια σεμιναρίων δημιουργικής γραφής, αρχίζει να νιώθει απειλή από έναν άγνωστο που την έχει βάλει στόχο και στήνει με θαυμαστή ακρίβεια τις πιο φριχτές σκηνές από τα βιβλία που έχει γράψει ως τώρα. Η σύντροφός της, Ζούζκα Φαμπιάνοβα, με την οποία ζουν μια περίεργη σχέση, ερωτική και ταυτόχρονα πλατωνική, κρυφή και ταυτόχρονα φανερή, βρίσκεται πάντα στο πλάι της όσο τα θύματα των φαρσών αυξάνονται και ο αστυνόμος της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών και Ανακρίσεων, Γίρκα Λούμπας, θαυμαστής της συγγραφέως, προσπαθεί να λύσει το μυστήριο.

Πρόκειται για μια ιστορία που ξεδιπλώνεται με τον γνωστό, ιδιαίτερο και κάπως αργό τρόπο της συγγραφέως που έχω γνωρίσει σε προηγούμενα βιβλία της. Η ιστορία, αρχικά τουλάχιστον, καθυστερεί να μπει στην καθαυτή πλοκή, μιας και το βάρος ρίχνεται στην ατμόσφαιρα της πόλης, στη σχέση της Αγκάτα με τη Ζούζκα, στις διαφορές των αντιλήψεων και των απόψεών τους λόγω της διαφοράς ηλικίας και στα σχόλια και στις συζητήσεις τους γύρω από τη λογοτεχνία, απόψεις που βρίσκουμε και στα μαθήματα δημιουργικής γραφής που παρακολουθούμε στα κεφάλαια. Πάντως, βρήκα ενδιαφέρουσες επισημάνσεις γύρω από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αστυνομικής και όχι μόνο λογοτεχνίας, τον τρόπο χτισίματος χαρακτήρων, απόψεις-κλειδιά όπως: «γράφουμε για όσα ξέρουμε» (βασικός κανόνας της συγγραφής, μιας και για ό,τι δεν ξέρουμε επινοούμε μεν αλλά η ιστορία μας πρέπει να είναι βγαλμένη από αυτά που γνωρίζουμε καλά) και «…η καλή προεργασία ενός βιβλίου είναι κοπιώδης και απαιτεί από τον συγγραφέα να της δοθεί ολοκληρωτικά», καθώς και πραγματολογικά στοιχεία για θέματα που δεν ήξερα.

Η καθαυτή ιστορία, όπως σημειώθηκε προηγουμένως, άργησε να ξεδιπλωθεί και να επιλυθεί, κάτι που το δυσχέραναν επιπλέον οι επαναλήψεις στους διαλόγους κυρίως μεταξύ Αγκάτα και Γίρκα κι εφόσον αρχικά δεν είχαμε φόνους αλλά απόπειρες ή φαινομενικά αθώες φάρσες δεν ένιωσα ένταση, σασπένς ή αγωνία για τη συνέχεια. Την ταυτότητα του ενόχου πάντως τη βρήκα ικανοποιητική και σωστή όμως με όσα συμβαίνουν στις τελευταίες σελίδες ένιωσα μια ανισομέρεια στο κείμενο, αφού σε μεγάλο βαθμό δεν είχα προετοιμαστεί για τη διαφορετική πλευρά ενός βασικού χαρακτήρα, κάτι που μου φάνηκε μάλλον αταίριαστο κι ας έδεσε αρμονικά με τίτλο και περιεχόμενο. Στα θετικά του βιβλίου είναι η ίδια η πόλη της Πράγας και οι παραστατικές περιγραφές της. Είναι μια πόλη που την αδικούν όσοι επιμένουν να τη βλέπουν ως απομεινάρι ένδοξου παρελθόντος, γράφει η Κική Τσιλιγγερίδου, μιας και είναι γεμάτη μοντέρνα ζωή και σύγχρονα πάθη. Η ατμόσφαιρά της, οι δρόμοι της, τα μνημεία της είναι σα να παίζουν το δικό τους παιχνίδι και να στήνουν τις δικές τους ιστορίες όσο προχωράμε από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. «Όλη η πόλη ήταν ένα κατώφλι για το επέκεινα, για τις ανεξερεύνητες περιοχές του ονείρου, που τις κατοικούσαν άγνωστα πλάσματα χωρίς πνοή, γκόλεμ, μάγισσες, ακέφαλοι σκελετοί…» (σελ. 133) και σε αυτό το φόντο δρουν οι ήρωες του μυθιστορήματος.

«Το γκόλεμ της Πράγας» είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που μας ξεναγεί σε κρυφά σημεία μιας πόλης που ισορροπεί αρμονικά ανάμεσα στο χτες και στο σήμερα και μας συστήνει μια διάσημη συγγραφέα με ανθρώπινες ανησυχίες, πάθη και ιδιόμορφο χαρακτήρα. Ποιος κρύβεται πίσω από τις επιθέσεις σε πρόσωπα του περιβάλλοντός της; Εκβιάζει για να πάρει κάτι που θέλει ή εκδικείται για κάτι που νιώθει πως του έκανε η Αγκάτα; Θα βρεθεί άκρη σε αυτό το μπερδεμένο κουβάρι; Το γκόλεμ ίσως ξέρει την απάντηση.

Βιβλίο Το κρυστάλλινο τρένο 
Τίτλος πρωτοτύπου Il treno di cristallo
Συγγραφέας Nicola Lecca
Μεταφραστής Γιώτα Καλογεροπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης  Κέλευθος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μπόρνα Μπάρσιτς είναι γιος εργατών σε εργοστάσιο ζωμού της Κροατίας, δεν ένιωσε όμως ποτέ την αγάπη τους: «Γίγαντες, με ένα μόνο μάτι, επικριτικό, αυστηρό, ποτέ ικανοποιημένο. Και χωρίς το άλλο, το στοργικό, το ανεκτικό, το ικανό για συμπόνια κι ενσυναίσθηση» (σελ. 16-17). Σπούδασε μουσική γιατί αυτό ήθελαν εκείνοι, έκανε ό,τι προσδοκούσαν απ’ αυτόν για να τους ευχαριστήσει κι επιτέλους η ευκαιρία να κατακτήσει την αγάπη τους έρχεται στις εξετάσεις του πιάνου, μόνο που αυτό θα είναι η αρχή ενός τέλους που δεν περιμένει. Οι γονείς του τον φυλάνε στην ασφυκτική αγκαλιά της εργατικής κατοικίας τους, θεωρώντας τον κόσμο επικίνδυνο και ακατάλληλο για το εύθραυστο παιδί τους. Έτσι καταδίκασαν τον Μπόρνα σε μοναξιά και τον απέκλεισαν από τις πολύτιμες κοινωνικές συναναστροφές. Ο ντροπαλός, αμήχανος και αδέξιος Μπόρνα, είκοσι χρόνια μετά την επαγγελματική επιτυχία μα προσωπική αποτυχία στο ωδείο του Ζάγκρεμπ, εξακολουθεί να είναι μόνος και χωρίς φίλους, έχοντας μεγαλώσει με μια απρόσμενη και ανεξέλεγκτη ελευθερία όταν έμεινε ορφανός και μεγαλώνοντας κατά τη διάρκεια ενός πολέμου από τη Σερβία αναίτιου, αφού η Κροατία είχε αναγνωριστεί από πολλές χώρες του κόσμου. Ένα ταξίδι με τρένο θα φέρει κι άλλη μοιραία ανατροπή στη ζωή του.

Από το Ζάγκρεμπ του 1993 ερχόμαστε στο Μπρόντστερς της Αγγλίας του 2014, όπου ο Άαρον Άντσιτς ζει με τη μητέρα του φτωχικά και περιορισμένα. Εκείνη ήρθε έγκυος στη χώρα ζητώντας άδεια παραμονής και τώρα εργάζεται ως ταμίας. Αντίθετοι χαρακτήρες, εκείνος αισιόδοξος, εκείνη ρεαλίστρια, δέχονται κοινωνικό εκφοβισμό. «Το σπίτι τους είναι μικρό. Η ζωή τους ελάχιστη» (σελ. 53). Αγνώστου πατρός ο Άαρον, με τη μητέρα του να βυθίζεται αργά και σταθερά στην κατάθλιψη, κάτι που δυσκολεύει τις ερωτήσεις για την ταυτότητα του πατέρα του. Ταυτόχρονα, ο Άαρον συζητά ηλεκτρονικά με την Κρίσταλ, την οποία ερωτεύεται χωρίς να έχει δει ποτέ από κοντά. Του αρκεί η αγάπη της κι ας είναι μια ψευδαίσθηση, έχει ανάγκη για στοργή, για οποιαδήποτε αγάπη, γι’ αυτό και κάνει πράξη τις ολοένα και πιο απαιτητικές επιθυμίες της, όσο η ίδια παραμένει κρυμμένη και δεν εμφανίζεται στην κάμερα. Ο Άαρον έχει μάθει να χαίρεται με το κάθε τι κι εξασκείται διακρίνοντας τη μαγεία παντού και φωτίζοντας με ενθουσιασμό τις ασχήμιες της φτώχειας. Μικροπράγματα τον κάνουν χαρούμενο όσο η μητέρα του καθοδηγεί τη ζωή του, ακόμη και με στερήσεις και υπερβολές γιατί δε θέλει να της φύγει μακριά και να την αφήσει μόνη. Απανωτά λάθη που δυσχεραίνουν τον ψυχισμό του νεαρού παιδιού, που ευτυχώς δε γνωρίζει πως η μητέρα του δεν έχει καταφέρει να τον αγαπήσει απόλυτα. Είναι ένα παιδί που δε διάλεξε αλλά αντίθετα της περιέπλεξε τη ζωή ή, γιατί όχι, την κατέστρεψε κιόλα. «Ψίχουλα αγάπης από τη μητέρα του που τα μάζευε υπομονετικά όπως οι ζητιάνοι τ’ αποτσίγαρα» (σελ. 68).

Να όμως που ένα επίσημο έγγραφο θα τινάξει στον αέρα τη ζωή μάνας και γιου, θα φέρει στο φως τα μυστικά που τους χώριζαν και θα οδηγήσει με βία τον Άαρον στο να πάρει τη ζωή στα χέρια του: «εύθραυστος, απροστάτευτος μα επιτέλους ελεύθερος». Κι έτσι αρχίζει ένα συναρπαστικό ταξίδι από την Αγγλία προς την Κροατία με τρένο. Αμβούργο, Πράγα, Μπρατισλάβα, Λιουμπλιάνα και Ζάγκρεμπ είναι πόλεις που τον μαγεύουν, που τον κάνουν να ζήσει διάφορες περιπέτειες, να γνωρίσει τον εαυτό του, να κάνει νέους φίλους, να τζογάρει, να εξαπατηθεί, να σταθεί στα δικά του πόδια και να προσπαθήσει να τα καταφέρει. Η σύγκρουση με την τραγική αλήθεια θα είναι μετωπική και θα μπουν τα πάντα σε νέες βάσεις όσο η μητέρα του Άαρον, εντελώς μόνη πια, αρχίζει να παλεύει με δαίμονες και ψευδαισθήσεις που επιβουλεύονται τη ζωή της.

Με μάγεψε η γραφή, με ταξίδεψαν οι λέξεις του, έζησα λεπτό προς λεπτό αυτό το διαφορετικό road trip αυτογνωσίας όσο προσπαθούσα να καταλάβω πώς συνδέονται οι ζωές του Μπόρνα και του Άαρον, δεν κουράστηκα στιγμή από τις διασκεδαστικές ή δύσκολες περιπέτειες που βιώνει ο νεαρός πρωταγωνιστής στις πόλεις της Ευρώπης όσο πλησιάζει προς κάτι που θα του σφίξει το στομάχι. Εντυπωσιακοί, μελετημένοι χαρακτήρες με διεισδυτικά ψυχογραφήματα, που αποκαλύπτονται σταδιακά και τους γνώριζα όποτε και όπως ήθελε ο συγγραφέας, κάτι που με επέφερε ένταση και αγωνία για τη συνέχεια αλλά και για τις αποφάσεις που καλούνται να πάρουν όλοι κάτω από απρόσμενες συνθήκες. Θα νικήσει η Άνια την κατάθλιψη; Θα συγχωρέσει ο Άαρον τον πατέρα του γι’ αυτό που έκανε; Θα κερδίσει ο Μπόρνα τη ζωή του; Θα αποκαλύψει επιτέλους η Κρίσταλ το πρόσωπό της (ειλικρινά έμεινα άφωνος με την πραγματική της ταυτότητα και δάκρυσα όταν διαπίστωσα το μέγεθος του πόνου που κρύβεται από πίσω); Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται μέσα από ευρηματικές ιστορίες όσο γνωρίζουμε και περπατάμε τις ατμοσφαιρικές πόλεις της κεντρικής Ευρώπης με έναν τρόπο που μόνο κάποιος σαν τον Nicola Lecca ξέρει να κάνει.

Βιβλίο Μοιραία Πράγα
Τίτλος πρωτοτύπου Prague fatal
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής Δημήτρης Αθηνάκης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ατμόσφαιρα είναι υποβλητική, ο Χίτλερ είναι μεταξύ σφύρας και άκμονος (κάπου αχνοφαίνεται η ήττα του στη Ρωσία) κι όμως οι Ναζί αξιωματικοί απολαμβάνουν να βασανίζουν, να κλέβουν, να εκτελούν, να βιάζουν. Η ιστορία ξεκινάει στο Βερολίνο και κλιμακώνεται σε ένα υπέροχο κρεσέντο. Η υπόθεση δείχνει να κόβεται στη μέση όταν ο Ρίχαρντ Χάιντριχ, νέος προστάτης του Ράιχ στη Βοημία, καλεί τον Bernie Gunther στον απομονωμένο πύργο του έξω από την Πράγα για να βρει έναν δολοφόνο. Ένας Γερμανός αξιωματικός βρέθηκε νεκρός στο κλειδωμένο από μέσα δωμάτιό του! Ποιος τον σκότωσε και γιατί;

Σίγουρα θα αναρωτιέστε γιατί ξεκινάμε με μια υπόθεση και συνεχίζουμε με μια άλλη. Μη βιάζεστε, όταν ο αναγνώστης αρχίζει να καταλαβαίνει ότι κάτι άλλο κρύβεται πίσω από όλα αυτά κι ότι οι δύο υποθέσεις συνδέονται, οι σελίδες αρχίζουν να περνούν μέσα από τα δάχτυλα με εξωφρενική ταχύτητα ως το λυτρωτικό και αποκαλυπτικό τέλος. Οι ανακρίσεις στον πύργο της Βοημίας φέρνουν σε δύσκολη θέση τους αξιωματικούς που ήταν καλεσμένοι το μοιραίο βράδυ, ο Gunther αρχίζει να ξεσηκώνει ένα κύμα σκόνης, κάτω από την οποία είναι θαμμένα μια περίπτωση ομοφυλοφιλίας στους κόλπους του γερμανικού στρατού, η διαφυγή του τελευταίου από τους Τρεις Μάγους (οι τρεις αρχηγοί της τσεχικής αντίστασης κατά των Ναζί κατακτητών) από τις συλλήψεις και τις ενέδρες των εχθρών του και μια υπόθεση κατασκοπείας στην οποία εμπλέκεται η Αριάνε Τάουμπερ, η γυναίκα που έσωσε ο Bernie Gunther από τον βιασμό, ερωτεύτηκε και παρασύρθηκε σε νύχτες πάθους τόσο έντονες που την πήρε μαζί του στην Πράγα όσο θα διεξάγει τις έρευνες. Ο Gunther θα βρει τον δολοφόνο; Θα καταλάβει τι συμβαίνει πίσω από την πλάτη του και θα διαπιστώσει επιτέλους ότι τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται; Τι συνδέει το πτώμα στις γραμμές του τρένου με τον άντρα που επιτέθηκε στην Αριάνε; Τι μυστικό κρύβει αυτή η γυναίκα και ποιος ο πραγματικός της ρόλος στην ιστορία; Γιατί ο Χάιντριχ κάλεσε τον Gunther να εξιχνιάσει το μυστήριο της δολοφονίας κι όχι κάποιον άλλον;

Κατασκοπεία, διπλή κατασκοπεία, υποκλοπές, δολοπλοκίες για μια ανάρρηση στα ναζιστικά αξιώματα και πίσω από όλα αυτά ένα Βερολίνο πεινασμένο, χωρίς βασικά αγαθά, σκοτεινό και διεφθαρμένο.  Άλλο ένα εκπληκτικό νουάρ μυθιστόρημα για το Βερολίνο και την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου.

Εδώ έχουμε κι ένα ωραίο ψυχογράφημα του Gunther:

«Ναι, είσαι εξαιρετικός επιθεωρητής. Επίμονος. Ανυποχώρητος. Και πολλές φορές έχεις κάνει πολύ καλή δουλειά ως σωματοφύλακας. Όμως είσαι και πολύ ανεξάρτητος κι αυτό είναι που σε κάνει επικίνδυνο. Έχεις κάποιες αξίες που προσπαθείς να τηρείς, αλλά είναι οι δικές σου αξίες, που σημαίνει ότι ουσιαστικά είσαι αναξιόπιστος» (σελ. 448).

Βιβλία  Το αγόρι χωρίς όνομα / Ο πέτρινος γίγαντας
Τίτλος πρωτοτύπου Il ragazzo senza nome / Il gigante di pietra
Συγγραφέας Davide Morosinotto
Μεταφραστής Ελένη Τουλούπη
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία ξεκινάει με το «Αγόρι χωρίς όνομα» σ’ ένα ιδιωτικό κολέγιο του 1829. Η Άσλιν Τέιλορ Γούντσγουορθ είναι κόρη πασίγνωστου επιχειρηματία με έδρα τη Βοστόνη και εστάλη στην Ευρώπη για σπουδές. Μετά το Λονδίνο, τώρα θα σπουδάσει στο κολέγιο της κυρίας Πεμπέφ, κοντά στο Παρίσι. Εκεί θα γνωριστεί με τον Νέμο που έχει μια μυστηριώδη εμφάνιση και συνοδεύεται από ένα τεράστιο θιβετιανό μαστίφ, τον Ναυτίλο και με τον βαλέ του κολεγίου, τον Ντανιέλ Λακρός, που είναι απόλυτα ευχαριστημένος από τη δουλειά του, μιας και πριν έκανε ό,τι έβρισκε. Τα τρία δωδεκάχρονα παιδιά θα γνωριστούν καλύτερα μέσα από αντίξοες συνθήκες και θα κερδίσει ο ένας την εμπιστοσύνη του άλλου. Ο Νέμο είναι σιωπηλός αλλά άριστος μαθητής, με ήδη αρκετές γνώσεις ξένων γλωσσών, μαθηματικών και επιστημών, γι’ αυτό αποτελεί αγαπημένο αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των μαθητών του κολεγίου. Παραδόξως δεν ξέρει κανείς το πραγματικό του όνομα, μιας και nemo στα λατινικά σημαίνει «κανείς». Η Άσλιν βλέπει πως η μοίρα της είναι προδιαγεγραμμένη, να γίνει δηλαδή από μαθήτρια με πλήρη μόρφωση σύζυγος κάποιου «κατάλληλου» κι αυτό της φέρνει θλίψη και μια έντονη επαναστατικότητα για μετρημένες σκανδαλιές και ανυπακοή. Η προσπάθειά της με τον Ντανιέλ να ανακαλύψουν την πραγματική ταυτότητα του Νέμο και να σταθούν πλάι του τη συναρπάζει γιατί ξεφεύγει από καθωσπρεπισμούς, είναι μια γνήσια περιπέτεια!

Τα πράγματα δυσκολεύουν όταν μαθαίνουμε την πραγματική ταυτότητα του μικρού ήρωα, κάτι που φέρνει στο προσκήνιο τη μυστηριώδη οργάνωση των «Κόκκινων» και τη Ζήτα, μια αδίστακτη γυναίκα χωρίς ταυτότητα. Μετά από μια σειρά συναρπαστικών γεγονότων, τα παιδιά φυγαδεύονται και φτάνουν στην Πράγα, όπου γνωρίζονται με την εβραϊκή κοινότητα και προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν το ημερολόγιο του δασκάλου του Νέμο, που θα τους οδηγήσει σ’ έναν πολύτιμο θησαυρό! «Ο πέτρινος γίγαντας» κρύβει πολύ καλά τα μυστικά του! Τι ρόλο παίζει λοιπόν η Βρετανική Εταιρεία στην ιστορία μας; Ποιος είναι ο Νέμο και πώς συνδέεται με την Ινδία; Ποιοι τον κυνηγούν και γιατί; Τι τους περιμένει στην Πράγα; Γιατί εξαρτάται η σωτηρία ενός βασιλείου από ένα κωδικοποιημένο σημειωματάριο; Τι πραγματικά κυνηγούν οι Κόκκινοι; Ο μικρός Νέμο και οι φίλοι του περιμένουν τα παιδιά για να τους χαρίσουν συναρπαστικές στιγμές περιπέτειας και γνώσης, εκπλήξεις και δράση.

Βιβλίο Το όνομα του ρόδου
Τίτλος πρωτοτύπου Il nome della rosa
Συγγραφέας Umberto Eco
Μεταφραστής Έφη Καλλιφατίδη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δεδομένου ότι γράφτηκε τη δεκαετία του 1980 είναι πραγματικά ατμοσφαιρικό και δεν το αφήνεις εύκολα. Ένα μεγάλο πλεονέκτημα είναι οι πολλές ιστορικές σημειώσεις (έστω και σε μορφή διαλόγου) γύρω από τον παπισμό και τις αιρέσεις που τον καταπολεμούσαν (μιλάμε για 12-14ο αιώνα), που αν τα απομονώσεις φτιάχνουν ένα σοβαρό ιστορικό δοκίμιο για τις αμφισβητήσεις και για την αγωνία του ανθρώπου απέναντι στο Θεό και τη μελλοντική του τύχη με τη βοήθεια των εκπροσώπων του Θεού (τον Πάπα και καθ’ εκάστην τις αιρέσεις). Ευτυχώς εντοπίζεις εύκολα πού σταματάει η «φλυαρία» και απολαμβάνεις το υπόλοιπο κείμενο, ψάχνοντας τον δολοφόνο.

Σε μια μονή στα βόρεια της Ιταλίας διαπράττονται εγκλήματα μοναχών και τα σημάδια δείχνουν πως πρόκειται για φόνους που βασίζονται στα σημάδια της Αποκάλυψης. Ποιος τους σκοτώνει και γιατί; Και γιατί οι περισσότεροι έχουν μαύρη γλώσσα και ακροδάκτυλα; Ποιο μυστικό κρύβει η βιβλιοθήκη, που είναι ανοιχτή και προσιτή μόνο στον Βιβλιοθηκάριο, που ξέρει όλα τα μυστικά της;; Πράγματι, αν τολμήσει να μπει άλλος κρυφά υπάρχουν παγίδες, παραμορφωτικοί καθρέφτες, αρωματικά κεριά που δημιουργούν οράματα, ακόμα και λαβυρινθώδεις διάδρομοι που σε απογοητεύουν να συνεχίσεις. Όλα λοιπόν στρέφονται γύρω από το μοναστήρι και τη βιβλιοθήκη του, που με τις δωρεές και τις αγορές και τις αντιγραφές έχει καταλήξει ένας σπουδαίος ναός γνώσης και δύναμης, γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να διαφυλαχτούν αυτά τα πολύτιμα μυστικά και να μη γίνουν όλα κτήματα όλων των μοναχών ή των αναγνωστών, γιατί το μοναστήρι τότε θα ξεπεράσει την απλή, ταπεινή του παρουσία και θα γίνει ένα παντοδύναμο πανεπιστήμιο. Αυτό προσπαθεί να διαφυλάξει και ο βιβλιοθηκάριος και ο ηγούμενος.

Αγώνας λοιπόν τα μυστικά να παραμείνουν μυστικά. Τελικά το μυστήριο βρίσκει τη λύση του, με ανατροπές και αποκαλύψεις και στις τελευταίες σελίδες μαθαίνουμε την πραγματική αιτία για την αλληλουχία των φόνων: ο δεύτερος τόμος της Ποιητικής του Αριστοτέλη πρέπει να μείνει κρυφός γιατί υποστηρίζει πόσο χρήσιμο είναι το γέλιο για να διαλύει το φόβο του ανθρώπου για το άγνωστο, άλλωστε ό,τι δεν κατέχουμε το διακωμωδούμε ή προσπαθούμε με το γέλιο να περάσουμε μηνύματα πιο ευχάριστα ώστε να τα προσεγγίσουμε και να τα κατανοήσουμε. Αυτό όμως αντιβαίνει στη θρησκεία, όπως υποστηρίζουν οι μοναχοί της μονής και ο υποκινητής-δολοφόνος, (άλλωστε ο Χριστός δε γέλασε ποτέ, υποστηρίζουν οι Γραφές). Και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο Αριστοτέλης κατέλυσε τα πάντα εξηγώντας με τη λογική τα πάντα, αψηφώντας την έννοια του Θεού και απλουστεύοντας όλα τα αίτια και τα αιτιατά απομακρύνοντας τον άνθρωπο από τη θεϊκή υπόσταση και το φόβο (βλέπε υποταγή), αν βγει στο φως αυτό το βιβλίο, το τελευταίο προπύργιο να προστατευθεί ο Θεός από το να κυλιστεί σε βρομόνερα ο λόγος της παρουσίας Του και της παντοδυναμίας Του (άλλωστε το κωμικό βγαίνει από τις κώμες, από τα χωριά, τι ποταπότης λοιπόν) η ιστορία της ανθρωπότητας θα αλλάξει ριζικά και θα ανέλθει σε μεγάλο βαθμό προπέτειας. Δυνατό εύρημα, μοναδική σύλληψη πλοκής, ένα δυνατό κείμενο! Το ξαναδιαβάζω ευχαρίστως!!!!!