Βιβλίο Κι ως την άλλη μου ζωή θα σε λατρεύω
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Κρομμύδας έγραψε ένα τρυφερό και συγκινητικό μυθιστόρημα για τις δυσκολίες που μας ατσαλώνουν όταν θέλουμε να πραγματοποιήσουμε τα όνειρά μας και ταυτόχρονα ένα προσεγμένο κείμενο που καταδικάζει τη γυναικεία κακοποίηση μέσα από μια σειρά γεγονότων που θα μετατρέψουν την αθώα Μενεξιά σε μια γυναίκα αποφασισμένη να εκδικηθεί όσους της κάνουν κακό. Ένα κορίτσι με μεγάλα μάτια που το χρώμα τους θα της χαρίσουν το όνομά της θα μεγαλώσει σε ορφανοτροφείο γεμάτο θυμό για τους γονείς της που την εγκατέλειψαν αλλά βλέποντας στην πορεία της ζωής της τι περνούσαν όλα αυτά τα χρόνια οι περισσότερες γυναίκες τελικά κατάλαβε πως ίσως η μητέρα της αποφάσισε να την αφήσει χωρίς τη θέλησή της. Είμαστε στη δεκαετία του 1960 κι η Μενεξιά δέχεται μια αναπάντεχη πρόταση που θα την οδηγήσει να ακολουθήσει το όνειρό της, χωρίς να ξέρει πόσο σκληρό θα είναι το τίμημα. Θέλει να ανέβει στο πάλκο, να την ακούει ο κόσμος με προσήλωση, να κρατάει μικρόφωνο. Είναι όμως δύσκολη η αρχή, γεμάτη σκαμπανεβάσματα και με όλους τους γνωστούς κινδύνους του χώρου και του επαγγέλματος. Έχει εφόδιο τη φωνή της μα και το τσαγανό της, το θράσος της, την αυτοπεποίθησή της. Τα γεγονότα που βιώνει τη μεταμορφώνουν, την κλείνουν στον εαυτό της, κάποια στιγμή αποζητάει εκδίκηση, είναι όμως αυτό το κατάλληλο γιατρικό για να ηρεμήσει η ψυχή της; Παλεύει να διώξει τους εφιάλτες της από τις πληγές που της άνοιξαν και τους μερεύει αλλά για λίγο. Κάθε μέρα είναι και μια μάχη που καλείται να δώσει χωρίς κανείς να καταλάβει τίποτα. Πώς θα ατσαλώσουν την προσωπικότητά της τα βιώματα που την ωρίμασαν τόσο νωρίς και πότε θα μαλακώσει ξανά η καρδιά της;

Η αφήγηση ρέει σα νεράκι, ο συγγραφέας δεν αφήνεται σε ευκολίες και κλισέ, αντίθετα, σχεδιάζει προσεκτικά μια ρεαλιστική ιστορία που ζωντανεύει τον χώρο της νύχτας και της πίστας της δεκαετίας του 1960. Με την ίδια μαεστρία καταγράφονται οι δύσκολες μα όχι απάνθρωπες συνθήκες στο ορφανοτροφείο, η νοοτροπία με την οποία γαλουχούνταν τα κορίτσια για τη σκληρότητα της ζωής που ξεκινάει όταν φεύγουν από κει είτε ως ψυχοκόρες είτε ως νταντάδες. Διάχυτος ο φόβος να μην πέσουν σε οικογένεια ή αφέντη που θα τις εκμεταλλευτεί και φυσικά, αν όλα πάνε καλά, θα έχουν παντρευτεί πριν από τα 17 τους, οπότε κάθε σκέψη για κάτι διαφορετικό τις φοβίζει και δεν τολμούν να ρισκάρουν, μιας και οι υπεύθυνες δε σταματούν να μιλάνε για παστρικές, για φτώχεια, για δυσκολίες αν βγουν μόνες τους οι οικότροφοι έξω από αυτήν τη ζωή. Η Μενεξιά όμως σπάει αυτόν τον φραγμό γεμάτη αγάπη και πάθος για το τραγούδι κι έτσι γνωρίζει ανθρώπους και βιώνει καταστάσεις που θα τη φέρουν αντιμέτωπη με τα όριά της και με τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού της.

Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται στην Πλάκα με τους μάγκες και τους ζητιάνους της, με τα αρχοντικά και με τα καταγώγια, στο Παγκράτι με τη νυχτερινή ζωή του, στην Τρούμπα με τους κινδύνους και τα ξενοδοχεία ημιδιαμονής. Καλοσχεδιασμένο φόντο που ανακατεύει σ’ ένα ενδιαφέρον μίγμα τους ξενύχτηδες και τους βιαστικούς μεροκαματιάρηδες που συναντιούνται κοντά στο ξημέρωμα… Εκεί γνωρίζουμε τον Μάρκο, έναν από τους τελευταίους κουτσαβάκηδες, και τον γιο του, Παντελή, που έχουν το ρεμπετάδικο Ζαΐρα και κάποια καλά κρυμμένα μυστικά. Η βασική τους τραγουδίστρια είναι η Αντωνία, η οποία αρνείται να ακολουθήσει τη μόδα της εποχής και παραμένει κολλημένη στην καρέκλα της. «Ο κόσμος έρχεται για ν’ ακούσει τις φωνές και όχι για να βλέπει τους τραγουδιστές να κουνιούνται σαν λατέρνες», λέει χαρακτηριστικά. Η Αντωνία είναι «ψημένη», σκληρή, αγωνίστρια, έχει μάθει πολύ καλά πως οι άντρες πάντα καιροφυλακτούν για να εκμεταλλευτούν τα όνειρα που κάνουν οι γυναίκες κι έτσι αυτές πρέπει να έχουν μυαλό και τσαγανό, να δοθούν μόνο σε αυτόν που θα τις αγαπήσει πραγματικά. «Οι γυναίκες ερωτεύονται με τα αφτιά και οι άντρες με τα μάτια. Γι’ αυτό οι άντρες λένε ψέματα και οι γυναίκες φοράνε μακιγιάζ» (σελ. 114), τονίζει συχνά. Λίγο πιο κάτω δουλεύει κι ο Παντελής που κατάφερε να ανοίξει το δικό του μανάβικο κι αγωνίζεται για ένα καλύτερο αύριο. Μα κι άλλοι μεροκαματιάρηδες, κι άλλα πρόσωπα που θα μπλέξουν τις ζωές τους με την πορεία της Μενεξιάς.

Το «Κι ως την άλλη μου ζωή θα σε λατρεύω» είναι ένα ενδιαφέρον και ανατρεπτικό μυθιστόρημα, γεμάτο ανατροπές και σημαντικά διαχρονικά μηνύματα πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις («Οι άνθρωποι είναι σαν τα βιβλία. Αρκεί να φυσήξει ένα αεράκι και ο καθένας μπορεί να διαβάσει τις σελίδες», σελ. 309) και κυρίως στην αυτοδιάθεση της γυναίκας που πάντοτε αποτελούσε αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους άντρες, κάτι που δυστυχώς είναι επίκαιρο όσο ποτέ στην εποχή μας. Ωραία ιστορία, δοσμένη στρωτά, με παραστατικές περιγραφές, λιτούς διαλόγους και ενδιαφέροντες χαρακτήρες που αλληλοεπιδρούν άψογα, χαρίζοντας στιγμές αγωνίας, συγκίνησης και τρυφερότητας. Είναι ένα κείμενο-κραυγή βοήθειας απέναντι στις γυναίκες που κακοποιούνται από συζύγους, πατεράδες, συντρόφους αλλά ο φόβος της κοινωνικής κατακραυγής επιβάλλει τη σιωπή τους και η απειλή της ατίμωσης και του περιθωρίου σφραγίζει τα στόματά τους. «Η πραγματική αγάπη δεν πονάει, δεν πληγώνει, δεν σκοτώνει» (σελ. 188). Γιατί λοιπόν, όταν περνάει λίγος καιρός, επιστρέφουν τα θύματα στο ίδιο περιβάλλον με την πεποίθηση πως όλα θα φτιάξουν; Γιατί δέχονται τις άσχημες καταστάσεις που βιώνουν ως κανονικότητα; Αφού: «Η πραγματική αγάπη δεν σε φυλακίζει. Σε κρατά ελεύθερη μέσα στην αγκαλιά της» (σελ. 212). Σε αυτά και άλλα ερωτήματα ακουμπάει την πένα του ο συγγραφέας προσπαθώντας να βρει μιαν απάντηση ενώ ταυτόχρονα ζωντανεύουν τα λαϊκά τραγούδια του 1960 με τους εμπνευσμένους στίχους του Κώστα Βίρβου, η δύσκολη ζωή της νύχτας, ο αγώνας της γυναίκας να επιβιώσει σε προσωπικό και σε επαγγελματικό επίπεδο σε έναν τόσο σκληρό χώρο. «Μπορείς να συγχωρέσεις κάποιον μόνο σε μία περίπτωση. Όταν είσαι σίγουρη πως το κακό που έκανε σ΄ εσένα δεν το έκανε ποτέ σε κανέναν άλλο…Ούτε πριν ούτε μετά» (σελ. 310). Θα βρει άραγε η Μενεξιά επιτέλους τη γαλήνη; Θα πραγματοποιήσει το όνειρό της; Με τι συναισθηματικό και ψυχικό κόστος; Ένα δυνατό και καλογραμμένο μυθιστόρημα!

Βιβλίο Η νοσοκόμα 
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο βιβλίο της Δήμητρας Ιωάννου είναι μια πραγματική έκπληξη από την αρχή ως το τέλος! Εκτός του ότι ξεφεύγει αρκετά από τα γνώριμα μυθιστορηματικά ίχνη της συγγραφέως και χαράζει νέους αφηγηματικούς δρόμους, πρωτόφαντους στα κείμενα της Δήμητρας Ιωάννου, ρίχνει τον αναγνώστη στα βαθιά από το πρώτο κεφάλαιο! Η ιστορία ξεκινάει με δύο γυναίκες που ταξιδεύουν για την Άνδρο και μόλις αποβιβάζονται στο νησί η πλοκή αρχίζει να ξετυλίγεται χωρίς να ξέρουμε σχεδόν τίποτα για καμία από αυτές. Ποιες είναι, τι σπούδασαν, γιατί και υπό ποιες προϋποθέσεις ήρθαν στην Άνδρο και άλλα ερωτήματα απαντώνται αποσπασματικά, όπως εξίσου αναπάντεχα αρχίζει και η νοσοκόμα Κατερίνα Συμεωνίδη τις έρευνές της για την εξαφάνιση της μικρής αρχοντοπούλας, χωρίς να αναφέρεται ο λόγος, γιατί και πώς έφτασε ως το νησί αυτό, πώς και γιατί κατάφερε να βρει τη δουλειά στο νοσοκομείο κλπ. Ένταση, σασπένς και καλά κρυμμένα μυστικά που βγαίνουν σταδιακά στο φως καταστρατηγούν κάθε οικεία αφηγηματική τεχνική και δε με άφησαν να πάρω ανάσα όσο διάβαζα αυτό το γαϊτανάκι των αποκαλύψεων και των αποριών. Εξίσου κλιμακωτά μπαίνουν και οι χαρακτήρες στο μυθιστόρημα, με τον καθένα να παίρνει τη θέση του τη στιγμή που πρέπει, μόνο και μόνο για να διαπιστώσουμε πως υπάρχει και κάτι που δε φαίνεται, κάτι που θα παίξει τον ρόλο του παρακάτω.

Πόσο πρωτότυπη είναι η αρχή του κειμένου, όπου μας συστήνεται η Λεώνη κι αρχίζω να κρατάω τις σημειώσεις μου, μόνο και μόνο για να γυρίσω στην τέταρτη σελίδα και να διαπιστώσω πως τα φώτα πέφτουν στη νοσοκόμα Κατερίνα Συμεωνίδη και πως η Λεώνη αρχίζει να τη ζηλεύει και να τη μισεί για την ομορφιά, τη φρεσκάδα και τη γλυκύτητά της. Η πλοκή είναι άψογα σχεδιασμένη, γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις που όμως εμφανίζονται με αληθοφάνεια και πυροδοτούν απρόσμενες εξελίξεις, κουτσομπολιά και παγίδες ενώ έρευνες αναστατώνουν το νησί και φοβίζουν τον ένοχο, απειλητικά γράμματα, φήμες και αμφιβολίες, εκβιασμοί, όλα αυτά στήνουν έναν τρελό χορό και σχηματίζουν ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα της συγγραφέως. Η Δήμητρα Ιωάννου πάτησε σε καινούργια μονοπάτια και τα χάραξε με τον δικό της τρόπο γραφής και την ευρηματικότητα της πλοκής που χαρίζει με το νέο της μυθιστόρημα ενώ οι τίτλοι και η δομή των κεφαλαίων συμβάλλουν αρκετά σε αυτήν την αίσθηση φρεσκάδας και πρωτοτυπίας. Καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις και μεταφορές είναι τα απαραίτητα στολίδια του κειμένου: «Κομμάτια πάγου έπεφταν οι λέξεις και μούλιαζαν το κατάστρωμα ενώ η δυσφορία στάθηκε σαν σύννεφο ανάμεσά τους» (σελ. 19). Επίσης, θαύμασα το πόσο τρυφερή είναι η παρομοίωση της σελίδας 93 που δένει αναπόσπαστα την πλανεύτρα θάλασσα με τις χήρες του νησιού αλλά και τις φρεσκοπαντρεμένες, που χαρίζει ανθρωπομορφισμό στη θάλασσα όταν υποδέχεται με γλυκύτητα τα παλικάρια στα πρώτα τους ταξίδια! Ντοπιολαλιά, παροιμίες, τοπόσημα δίνουν τον απαραίτητο ρεαλισμό όσο μια ταλαντούχα και δοκιμασμένη πένα φέρνει στη ζωή ανθρώπους γνήσιους, ντόμπρους, σκληρούς, με τη θάλασσα να τους ντύνει στα μαύρα και να τους σκληραίνει.

Μια ολοζώντανη κοινωνία περνάει από τις σελίδες του μυθιστορήματος, με τις αναποδιές της, τα μυστικά της, τα κρυφοκοιτάγματά της, τις ελπίδες και τις προσδοκίες, τα «κουσέλια», κι απ’ όλ’ αυτά πρέπει η Κατερίνα να βγάλει άκρη για να εξιχνιάσει την εξαφάνιση της Φλωρέζας, γιατί όμως την απασχολεί τόσο πολύ αυτή η ιστορία; Όλοι οι χαρακτήρες έχουν μυστικά, όλοι κρύβονται πίσω από το δάχτυλό τους, όλοι ξέρουν μα κανείς δε μιλά κι έτσι ανοίγει διάπλατα μια γκάμα υπόπτων κι ένα μπουκέτο αποριών για τον ρόλο του καθενός στην ιστορία αυτή. Νημποριό, Χώρα, Άχλα, η Παναγιά η Θαλασσινή, Κόρθι, Αποίκια, Γιάλια, Μαίνητες, Μπατσί, Γαύριο και άλλα είναι τα μέρη όπου εκτυλίσσεται η δράση, με τη νοσοκόμα να πείθει κόσμο να μιλήσει, να μαζεύει τα στοιχεία που της είναι απαραίτητα, να σοκάρεται με κάποιες συμπτώσεις και τελικά να μπαίνει στο στόχαστρο ενός τρομακτικού αντιπάλου ενώ στην Άνδρο φτάνει κι ο άνθρωπος που έχει στοιχειώσει το δικό της παρελθόν. Η κοπέλα συναναστρέφεται με πολλούς από τους σημαντικότερους κατοίκους του νησιού: την κατά βάθος δυστυχισμένη Λεώνη που γυρίζει στο πατρικό της ως δασκάλα για να παλέψει σκληρά και να ξελογιάσει τον γοητευτικό Μάξιμο Γαλανό, τον ναυτικό Τέλη που έχει αναπτύξει μια συμπάθεια για το πρόσωπο της νοσοκόμας, τον ιερέα παπα-Γιαννιό και την ψυχρή, υπολογίστρια, αδίστακτη αδελφή του, Βιολέτα, τον βουλευτή Ζαννή Γαλανό που λύνει και δένει στο νησί και τον γιο του, Μάξιμο, έναν άντρα που έχει κάψει όλες τις καρδιές του τόπου, την όμορφη, αυστηρή και καταπονημένη μετά την εξαφάνιση της κόρης της, Φλωρέζας, Ισαβέλλα Δελαγραμμάτικα, την αλλήθωρη, κακομαθημένη, στριφνή και ανάγωγη Χαρίκλεια, τον αδέκαστο και άτεγκτο διοικητή της Χωροφυλακής Λεωνίδα Βαλμά, το γλυκό μου Αννεζώ και πολλούς άλλους ενώ στο πλάι της έχει τη Λίλιαν και τον Τζέφρι ή Σωσώ η Γκομενιάρα, δύο ανθρώπους εμπιστοσύνης που θα τη βοηθήσουν στο έργο της.

«Η νοσοκόμα» είναι ένα μυθιστόρημα που τινάζει στον αέρα αβροφροσύνες και κρυμμένα μυστικά μιας καλής κοινωνίας που αγωνίστηκε πολύ για τα λούσα και την αψεγάδιαστη επιφανειακή της εικόνα: «…είχαν στηθεί ενέδρες, είχαν πέσει πυροβολισμοί και είχαν ξαμοληθεί τορπίλες! Υπόγεια όμως και με το γάντι, όπως αρμόζει στην καλή κοινωνία» (σελ. 182). Με πρωτότυπη αφήγηση, με μια διαφορετική καλοσχεδιασμένη πλοκή, με έξυπνες ανατροπές, με ένα μυστήριο που διαχέεται στις σελίδες του, το κείμενο ζωντανεύει με ενάργεια και ρεαλισμό την κλειστή ναυτική κοινωνία της Άνδρου και ξεδιπλώνει μια αστυνομικής υφής ιστορία με τέχνη και σωστό χειρισμό των εκπλήξεων. Κι όταν όλα μπαίνουν πια στη θέση τους, η νοσοκόμα, σαν άλλος Ηρακλής Πουαρό, καλεί τον κόσμο γύρω της για να βάλει στη θέση τους τα τελευταία κομμάτια του παζλ, ξεδιπλώνοντας μια ιστορία που με συγκίνησε και τόνισε την αξία της πίστης στην αλήθεια. Μακάρι να μπορούσα να γράψω περισσότερα επ’ αυτού αλλά η αναγνωστική έκπληξη είναι ανεκτίμητη. το Το λυτρωτικό τέλος που μου έφερε δάκρυα στα μάτια και με αλάφρωσε από το βάρος που κουβαλούσα όσο διάβαζα το βιβλίο. Ρεαλισμός και γνήσια συναισθήματα κινούν τους ήρωες του βιβλίου, οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με κινδύνους και με σκοτεινές πτυχές ανθρώπων που ξέρουν να δείχνουν το καλό τους πρόσωπο, επηρεάζοντας τον κόσμο και αλλοιώνοντας τα γεγονότα. Δυνατό και τρυφερό, ευρηματικό και καλογραμμένο, το νέο μυθιστόρημα της Δήμητρας Ιωάννου σπάει αρκετά από τα στερεότυπα του αστυνομικού και του ρομαντικού είδους και μου χάρισε ένα ταξίδι που δεν ήθελα να τελειώσει.

Βιβλίο Ο κύριος Χι 
Συγγραφέας Άγγελος Χαριάτης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης 24 Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άγγελος Χαριάτης έγραψε ένα ικανοποιητικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο ανατροπές, ατμόσφαιρα, ένταση και εντελώς προσωπικό στυλ αφήγησης. Κύριος χώρος δράσης είναι ο Πειραιάς και η Τρούμπα, χωρίς να μένει απ’ έξω το Ρουφ, το Γκάζι, η Ομόνοια και η υπόλοιπη, «καθώς πρέπει» Αθήνα. Έμαθα πολλά για τον χώρο του ποδοσφαίρου, όχι τόσο για το παιχνίδι καθαυτό αλλά κυρίως για όλα όσα το συνοδεύουν, δηλαδή πώς παίζουν οι αθλητές, τι προπονήσεις κάνουν, πώς τους επηρεάζει ο προπονητής ψυχολογικά και σωματικά κ. ά., είδα από τι αποτελείται μια ομάδα (παίχτες, φροντιστές, φυσιοθεραπευτές, μεταφραστές, υπεύθυνοι επικοινωνίας, φυσικά ο πρόεδρος κ. ά.), και διάβασα για τον τρόπο δημοσιογραφικής κάλυψης, πότε και γιατί παραθέτουν συνέντευξη Τύπου ή γεύμα για όσους καλύπτουν με ρεπορτάζ την ομάδα, πώς λειτουργεί μια αθλητική εφημερίδα, πώς διασταυρώνεται μια είδηση, πότε αποκαλύπτουμε κάτι και πώς κ. ά. Οι περιγραφές των αγώνων είναι σύντομες, με ελάχιστη σχετική ορολογία, κάτι που βοηθάει να παρακολουθήσει κανείς τις εξελίξεις ακόμη κι αν είναι αδαής περί του ποδοσφαίρου, όπως εγώ. Έζησα από κοντά το πόση σημασία έχει μια ομάδα για κάποιον που την ακολουθεί τυφλά και περιμένει Τετάρτες και Κυριακές να τη δει να θριαμβεύει, πόσο μάλλον όταν αυτά συμβαίνουν στις φτωχογειτονιές του Πειραιά, πάνω απ’ όλα όμως μου άρεσε η συναρπαστική βόλτα στον κόσμο των στοιχημάτων, παράνομων και μη, με τους αντίστοιχους ανθρώπους σε θέσεις-κλειδιά, με τις αποδόσεις, το τζογάρισμα και φυσικά τη χασούρα που συνεπάγεται η ενασχόληση με ένα τέτοιο κύκλωμα.

Την υπόθεση αναλαμβάνουν ταυτόχρονα και για διαφορετικούς λόγους ο καθένας ο Σωτήρης Παπατριανταφύλλου, δημοσιογράφος αθλητικής εφημερίδας προσκείμενης στον Ολυμπιακό και ο Άλκης Μπαμπαλής, ξεπεσμένος ντετέκτιβ στα όρια του αλκοολισμού, που τον εκδίωξαν από το Σώμα, με όνομα στον κόσμο της νύχτας αλλά δεν έχει κόψει επαφές με την Αστυνομία για πολλούς λόγους. Τα πρωτόγνωρα λάθη στα παιχνίδια κινητοποιούν το προαίσθημα του Παπατριανταφύλλου ότι κάτι κρύβεται από πίσω. Φανατικός Παναθηναϊκός, μισεί τη μοίρα που τον έφερε στον δρόμο του αντίπαλου δέους, αποφασίζει να ψάξει περαιτέρω, βλέποντάς το ως μοναδική ευκαιρία για να αλλάξει την πορεία της καριέρας του. Από την άλλη, ο Μπαμπαλής, «πρώην μπάτσος που προσπαθεί να επιβιώσει μέσα σε έναν κόσμο που κάποτε τον είχε για να τον διατάζει» (σελ. 166), προσλαμβάνεται από τον ίδιο τον πρόεδρο του Ολυμπιακού κι αρχίζει τις έρευνες.

Όπως έγραψα και πιο πάνω, το στυλ είναι καθαρά προσωπικό, με επαναλήψεις λέξεων για δημιουργία εντονότερων εικόνων και όχι για πλατειασμό, με ενδιαφέρουσα κλιμάκωση της πλοκής, με μια ματιά που ακροβατεί ανάμεσα στην ειρωνεία για τη χαμηλή υποστάθμη του κόσμου που περιγράφεται (όταν η δράση μεταφέρεται στα καταγώγια της Τρούμπας και της Ομόνοιας) και για τον ξεπεσμό συγκριτικά με τις καλύτερες μέρες του παρελθόντος από τη μια και στο αντικειμενικό ενδιαφέρον του τι θα γίνει παρακάτω και πώς θα λυθεί η βρώμικη αυτή ιστορία από την άλλη. Έχουμε δύο χαρακτήρες με διαφορετικό παρελθόν και τρόπο σκέψης, όμως έτοιμος για αλκοολισμό ο ένας και μόνος και μοναχικός, μετανιωμένος που δε δημιούργησε οικογένεια ο άλλος, και γύρω τους κινούνται εξίσου ενδιαφέροντες συμπρωταγωνιστές, όπως ο Τέλης από την Ασφάλεια που σπάει πλάκα με τις πόρνες και τους αλλοδαπούς ζητιάνους ή μεροκαματιάρηδες, με αποτέλεσμα το μυθιστόρημα να βρίθει από αντιήρωες. Κι όμως, η συμπάθεια έρχεται αυθόρμητα, ήθελα κάτι καλύτερο για τους περισσότερους, ήθελα να πάρουν μια ανάσα κοινωνικής ευπρέπειας κι ας μην έλυναν ποτέ την υπόθεση, τόση αγάπη κι ενδιαφέρον πηγάζει από μεριάς του συγγραφέα για τους χαρακτήρες που δημιούργησε.

Οι αστυνομικοί, οι προστάτες, οι λαθρέμποροι, οι έμποροι όπλων και οι ναρκοβαρώνοι είναι τα σημαίνοντα πρόσωπα του υποκόσμου. Κύκλωμα παράνομων στοιχημάτων, σαμποτάζ για να χαθεί το πρωτάθλημα, ακόμη και κάτι εντελώς προσωπικό που κινεί τα νήματα όλης αυτής της ιστορίας συγκροτούν ένα αξιοπρεπές ατμοσφαιρικό αστυνομικό μυθιστόρημα, στο οποίο όμως εμφιλοχωρούν με φειδώ απρόσμενες παρομοιώσεις και καλολογικά στοιχεία, δηλαδή μια ματιά πιο «λογοτεχνική», που θα μπορούσε να αναπτυχθεί εξίσου καλά σε ένα άλλο είδος μυθιστορήματος στο οποίο θα περιμένω με χαρά να δοκιμαστεί ο συγγραφέας. Προσέξτε και το βιτριολικό χιούμορ, όπως εδώ: «Αυτή η διαφωνία ενστίκτων έληξε με νικητή το ένστικτο του κυρίου Γάμα. Ο κύριος Βήτα και το ένστικτό του βρέθηκαν πρώτα στο πορτ-μπαγκάζ κλεμμένου αυτοκινήτου και, ύστερα, αυτοκίνητο, κύριος Βήτα και ένστικτο βρέθηκαν στον πάτο του λιμανιού…» (σελ. 84) και εδώ: «…[το] φόραγε κάτω από οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, από μείον δέκα μέχρι σαράντα βαθμούς, από τη χαρά του Εσκιμώου μέχρι το δάκρυ του δηλαδή» (σελ. 192).

Επίσης, ο συγγραφέας κατάφερε με έξυπνο τρόπο να αφηγηθεί μια ιστορία με ένταση και ανατροπές και αποπροσανατολίζοντάς με εντελώς από τον συνδετικό κρίκο που θα με οδηγούσε στα ίχνη του Κυρίου Χι, ξαναφέρνοντάς τον μπροστά στα μάτια μου σε μια κρίσιμη καμπή της πλοκής, λίγες γραμμές αφότου μου χάρισε τη διερευνητική του ματιά στην ατμόσφαιρα της νυχτερινής Πειραιώς με τα ελαιουργεία και τα φορτηγά ψυγεία. «Πέρασαν τη Ρετσίνα. Στη Ρετσίνα το μόνο που μπορούσες να δεις ήταν τις κλειστές πόρτες των μηχανουργείων και τις λεύκες. Τις λεύκες που δεν είχαν τίποτε άλλο να κάνουν από το να περιμένουν το επόμενο πρωί» (σελ. 252). Τέτοιου είδους εναλλαγές στην αφήγηση δείχνουν καλό χειρισμό της ιστορίας και φυσικά καλή πένα. Εξίσου ενδιαφέρον βρήκα το γεγονός πως οι συνεργάτες του κυρίου Χι που προωθούν τη δράση και τα σατανικά του σχέδια διαδέχονται ο ένας τον άλλον, τα ονόματά τους είναι ένα γράμμα μόνο, ο Άλφα, ο Βήτα, ο Γάμα κλπ. κι επιπλέον ο καθένας τους έχει κι ένα διαφορετικό ελάττωμα: ναρκομανείς, ψυχασθενείς, ίσα για να πραγματοποιήσουν τον σκοπό για τον οποίο προσελήφθησαν. Το τέλος είναι μια καλή ιδέα, ίσως λίγο τραβηγμένη, έκλεισε σωστά όμως την ιστορία, αν και ομολογώ πως δε με άφησε ικανοποιημένο, περίμενα κάτι διαφορετικό.

«Ο κύριος Χι» είναι μια βόλτα στα σκοτεινά στενά του υποκόσμου της Τρούμπας και της Ομόνοιας, μια περιδιάβαση στον κόσμο του ποδοσφαίρου και των χρημάτων που διακυβεύονται σε κάθε αγώνα και με κάθε απόδοση παιχτών και ομάδων και μια ενδιαφέρουσα γνωριμία με δύο διαφορετικούς αντιήρωες που αναλαμβάνουν να λύσουν το αίνιγμα του κυρίου Χι που κρύβεται πίσω απ’ ολ’ αυτά, ο καθένας για τους προσωπικούς του λόγους.

Βιβλίο Σμαράγδι στη βροχή
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα υπέροχο μυθιστόρημα, με πολύ καλά σκιαγραφημένους χαρακτήρες, πλούσιο σε αισθήματα, εικόνες, μουσική, που όσο άρλεκιν ή ρομάντσο κι αν ακούγεται είναι καλογραμμένο! Αυτό ακριβώς μου έκανε εντύπωση διαβάζοντάς το: πώς μπόρεσε η συγγραφέας, περιγράφοντας μια χιλιοειπωμένη ιστορία (φτωχή τραγουδίστρια δουλεύει μεροκάματο στην Τρούμπα ώσπου συναντάει τον πλούσιο που θα τη βγάλει από τη δύσκολη ζωή), να με κρατήσει και να διαβάσω όλο το μυθιστόρημα, χωρίς να πηδήξω ούτε μία σελίδα; Η αλήθεια είναι ότι δοκίμασα από περιέργεια να το κάνω και να προσπεράσω μερικές σελίδες, όμως έχασα σημαντικά κομμάτια και της εξέλιξης και της ψυχοσύνθεσης των ηρώων, οπότε σύντομα επέστρεψα στους αρχικούς ρυθμούς!

Κάλλιστα θα μπορούσε να είναι επιφανειακό και ρηχό, από αυτά τα «περιγραφικά» μυθιστορήματα όπως τα χαρακτηρίζω, χωρίς βάθος, χωρίς ουσία, χωρίς περιεχόμενο. Κι όμως, η Νάντια (κι όχι μόνο αυτή) είναι μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα, με ουσιαστικούς προβληματισμούς, αληθινές αντιδράσεις, απτά όνειρα που με κέρδισε από την πρώτη στιγμή. Δεν ξέρω τι βοήθησε σε αυτό: ο άριστος χειρισμός της πλοκής με τις διαφορετικές γωνίες αφήγησης; Η επιλογή των πρωταγωνιστών; Οι ελάχιστες ερωτικές σκηνές κι αυτές δοσμένες με δωρικό μέτρο κι όχι σεξουαλική πληθώρα; Το λεξιλόγιο και οι γλαφυρότατοι διάλογοι; Οι δεκάδες ανατροπές στην ιστορία; Δεν μπόρεσα να το εντοπίσω και δε με νοιάζει κιόλας!

Η Ελμά και ο Αχμέτ φεύγουν από τη Θράκη μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών της δεκαετίας του 1920 και τριγυρίζουν στην Ελλάδα τραγουδώντας. Η Ελμά θρηνεί τη χαμένη της κόρη, Ναντιρέ, που πέθανε πολύ νωρίς. Χρόνια αργότερα, τη δεκαετία του 1940, η Ελμά περιθάλπει ένα ορφανό κορίτσι που τριγυρνάει στα ερείπια του βομβαρδισμένου Πειραιά ψάχνοντας την οικογένειά της και τη μνήμη της. Τη βαφτίζει Ναντιρέ για να ξαναζήσει το δεσμό με την κόρη της. Έχουν πολλά κοινά και χαρακτηριστική φωνή. Ο Ζαννής, μαυραγορίτης και συνεργάτης των Γερμανών, μετά τον πόλεμο εξαπατά με ψεύτικα λόγια κι υποσχέσεις τη Ναντιρέ και την κάνει τραγουδίστρια και πόρνη στην Τρούμπα. Μόνη, αβοήθητη, απελπισμένη, η Ναντιρέ δε βρίσκει σωτηρία από πουθενά. Έτσι αρχίζει ο δύσκολος αγώνας για την επιβίωση αυτού του φτωχού κοριτσιού, που αγωνίζεται να κρατήσει την προσωπικότητά της και τον χαρακτήρα της μακριά από τη λάσπη που την έριξαν να κυλιστεί. Πώς βρέθηκε όμως στη Θεσσαλονίκη; Πώς συνάντησε τον πλούσιο Άλκη που δεν μπορεί να ησυχάσει από τότε που τη γνώρισε; Θα απαλλαγεί ποτέ από το παρελθόν η Νάντια;

Το ξανατονίζω ότι η ιστορία δεν είναι γραμμένη μελοδραματικά για να κερδίσει εύκολα τη συμπάθεια και το κλάμα. Η συγγραφέας έχει δουλέψει πολύ πάνω στο κείμενό της και μας παραδίνει ένα ολοκληρωμένο λογοτεχνικό αριστούργημα, ένα σμαράγδι στη βροχή της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Η αφήγηση έχει πολλές ανατροπές, πότε καλές και πότε κακές. Έχει χαρακτήρες κακούς σαν την Πέρσα, τη σύζυγο του Άλκη που γνωρίζει κι ερωτεύεται τη Σμαράγδα (η Τασσώ Καββαδία σε νεαρή ηλικία θα ήταν ιδανική γι’ αυτόν τον ρόλο!), έχει χαρακτήρες καλούς σαν την Ελμά που έχει γυρίσει την πλάτη της στην υιοθετημένη κόρη της αλλά σύντομα το μετανιώνει και την ψάχνει και υπάρχει παντού διάχυτη η αγωνία αν η Ναντιρέ θα θυμηθεί το παρελθόν της, πως λέγεται Σμαράγδα και ζούσε ευτυχισμένη πριν βομβαρδίσουν το σπίτι της οι Γερμανοί.

Υπέροχο κείμενο, καλογραμμένοι διάλογοι, πλοκή και ιστορία που εξελίσσεται βαθμηδόν, αφήνοντας τον αναγνώστη με κομμένη την ανάσα σε κάθε σελίδα! Μια σκληρή ιστορία δοσμένη από μια αξιόλογη πένα που έχει βελτιωθεί αισθητά από το προηγούμενο βιβλίο της, «Τότε που τραγουδούσαν οι θεοί». Μην το χάσετε!

Βιβλίο Ουίσκι μπλε
Συγγραφέας Τέσυ Μπάιλα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ουίσκι μπλε, διάφανο σαν την ψυχή του Μιχάλη, καυτό σαν τη λάβα του ηφαιστείου που ανάγκασε τους γονείς του να εγκαταλείψουν τη Σαντορίνη της δεκαετίας του 1950 για να έρθουν στην Αθήνα, γαλάζιο σαν την κουβέρτα της θάλασσας που καλεί, σαν ανικανοποίητη ζωντοχήρα, κοντά της άντρες ολοζώντανους, στιβαρούς, ετοιμοπόλεμους, για να χορτάσει τη δίψα της και να ικανοποιήσει τον εγωισμό της. Ένα μυθιστόρημα γεμάτο συναισθήματα, εικόνες, ήχους, μυρωδιές, ιστορίες, χαρακτήρες. Κάθε σελίδα κι ένα κύμα που ή σε ανεβάζει ψηλά ή σε καταβαραθρώνει, κάθε λέξη κι ένα σκάφος που σε φέρνει όλο και πιο κοντά στον φάρο του τέλους της ιστορίας, όμως αποζητάς με λαχτάρα να παρεκκλίνεις της πορείας αυτής, να γευτείς με την ησυχία σου την αρμύρα του συγγραφικού ύφους, να χαϊδέψεις με τη σκέψη σου το μυαλό που έχει γεμίσει με όλες αυτές τις εικόνες κι έχει προβληματιστεί σε πρωτόγνωρο βαθμό από όσα η δεξιοτέχνις συγγραφέας επιλέγει να σου παρουσιάσει.

Τι άλλο μπορεί να νιώσει κανείς για ένα κείμενο που από την αρχή κιόλας καλωσορίζει τον αναγνώστη χαρίζοντάς του λέξεις γλαφυρές, τρισδιάστατες, και τον τυλίγει με προτάσεις σαν αυτήν: «Κανένας ναυτικός δεν κατάφερνε ν’ αποχωριστεί ποτέ τη θάλασσα και ο Μιχάλης την ένιωθε να κυλά στις φλέβες του από πάππου προς πάππου, να μπαίνει στο αίμα του και να θρέφει την καρδιά του. Την ένιωθε να ζαλίζει τις αισθήσεις του, σαν το ουίσκι που συνήθιζε να πίνει καμιά φορά τα τελευταία χρόνια, όταν ήθελε να ξεχαστεί και αναζητούσε μιαν άλλη θάλασσα για να πλεύσει μέσα στα κύματά της. Ένα ουίσκι δυνατό και καλόπιοτο και το ίδιο εθιστικό… Ένα ουίσκι, μπλε, όσο πιο βαθύ μπλε ήταν το χρώμα του, τόσο μεγαλύτερος γινόταν ο εθισμός του» (σελ. 18).

Το βιβλίο μάς ταξιδεύει στο Πορτ Σάιντ, όπου ξεκίνησε να χτίζεται ελληνική παροικία τα χρόνια που χτιζόταν η διώρυγα του Σουέζ, στη Σαντορίνη με το καταστρεπτικό ξύπνημα του ηφαιστείου της το 1950, στο Βέλγιο του 1956, οπότε και αυξήθηκε το μεταναστευτικό ρεύμα προς τα εκεί ένεκα η ζήτηση χεριών για εξόρυξη άνθρακα από τα μεταλλεία της χώρας, αν και στα μαγαζιά απαγορεύονταν «οι Έλληνες, οι Ιταλοί κι οι σκύλοι» (στην πόλη Μαρσινέλ του Βελγίου σημειώθηκε τότε το πιο σοβαρό πολύνεκρο εργατικό ατύχημα σε ανθρακωρυχείο) και στην περιβόητη Τρούμπα αλλά και ευρύτερα στον Πειραιά της αναπτυσσόμενης μετεμφυλιακής Ελλάδας, στον Πειραιά της μέρας με τους αχθοφόρους, τους λιμενεργάτες και τους λιμενικούς, και της νύχτας, με τους κουτσαβάκηδες, τις πόρνες και τους κλέφτες. Παρέα στις αναζητήσεις του Μιχάλη για επαγγελματική αποκατάσταση και προσωπική ευτυχία μια φυσαρμόνικα, που ξέρει να τραγουδά από μόνη της λες το πιο ρομαντικό τραγούδι, αυτό της Αριάδνης.

Ένας ζωγραφικός πίνακας αυτό το μυθιστόρημα, με φόντο και προοπτική, γεμάτος χαρακτήρες, άλλους στη σκιά και άλλους στο φως, που όλοι πλαισιώνουν τον πρωταγωνιστή και πότε τον βοηθάνε, πότε τον εξαπατούν. Γεμάτος ο πίνακας αυτός ιστορίες, επάλληλους κύκλους που ολοκληρώνονται σταδιακά, ανθρώπους που παίζουν σκάκι με τη μοίρα τους γεμάτοι αγωνία για την έκβαση. Η συγγραφέας κάπου κάπου διακόπτει τη ροή της αφήγησης για να μας γυρίσει στο μέλλον ή στο παρελθόν κι αυτό βοηθάει στην κλιμάκωση της αγωνίας για την εξέλιξη της πλοκής. Ο χειρισμός λοιπόν είναι αριστοτεχνικός, η επιλογή των χαρακτήρων μοναδική και η σκιαγράφησή τους ανεπανάληπτη. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα και με όλη μου την καρδιά!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Κοιτούσε την πλανεύτρα θάλασσα -μια γυναίκα ξελογιάστρα ήταν του λόγου της. Χαμογέλασε και το χαμόγελό του ήταν χάδι πάνω στο ατίθασο κορμί της». (σελ. 17).

«Γιατί, ξέρεις, δεν τους σηκώνει όλους η θάλασσα. Άλλους τους θέλει κι άλλους όχι. Εκείνη διαλέγει όποιον θέλει. Κάνει το κουμάντο της μαζί σου κι αν είσαι τυχερός και σε διαλέξει, θα αφήσει το σημάδι της επάνω σου και τότε θα το ξέρεις κι εσύ. Αλλιώς, όσο κι αν θες τίποτα δε γίνεται» (σελ. 82).

«Μετανάστης θα πει ξένος, μάνα, θα πει μόνος, έρημος…αυτό θα πει και τίποτα περισσότερο, θα πει φτώχεια και μοναξιά. Στην ξένη χώρα λίγες πόρτες ανοίγουν…κι όταν ανοίξουν σε κοιτούν σα να πρόκειται κακό να τους κάνεις. Και δε σου μιλούν. Λες και φοβούνται ακόμα και τα λόγια τους να σου χαρίσουν, οι άνθρωποι σε αποφεύγουν» (σελ. 200).

«Είπα ν’ αλλάξω τόπο μήπως και βγει από μέσα μου ο πόνος, μα να εδώ στρογγυλοκάθεται ακόμα, είπε κι έκανε μια κίνηση με το χέρι του να δείξει το μέρος της καρδιάς του» (σελ. 236).

«Ένας αλλόκοτος θίασος σκιών βιαζόταν να βγει ξανά στο φως. Μαριονέτες οι οποίες κινούνταν με δυσκολία και υπάκουαν σε κινήσεις προκαθορισμένες από κάποιο αόρατο νήμα. Η καρβουνόσκονη είχε ποτίσει τα ρούχα τους, το δέρμα τους, τα πνευμόνια τους αλλά κυρίως τα όνειρά τους» (σελ. 246).

«Κανείς δεν ξέρει καλύτερα από ένα βαπόρι τι θα πει αποχωρισμός, συλλογίστηκε, καθώς είδε ένα ογκώδες πλοίο να περνά τη μπούκα του λιμανιού και να μπαίνει στο λιμάνι με αργές, ζυγιασμένες κινήσεις. Μόνο ένα βαπόρι ξέρει να ξεχωρίζει τον πόνο του φευγιού από την προσμονή της επιστροφής, τα δάκρυα του ξεριζωμού από εκείνα της χαράς του γυρισμού, σκέφτηκε…» (σελ. 313).

«Όποιος έχει περάσει τη ζωή του δίπλα στη θάλασσα γνωρίζει καλά ότι όλα τα λιμάνια ζουν δυο παράλληλες ζωές. Μια το πρωί, με τον μόχθο και τη δουλειά των λιμενεργατών, τους αποχωρισμούς και τα ατέλειωτα αντίο, εκείνες οι ώρες που γεμίζουν τον αέρα του λιμανιού με θλίψη λίγο προτού λύουν τα καράβια τους κάβους για να εισχωρήσουν ηδονικά στο θαλασσινό σώμα, και μία, ολότελα διαφορετική ζωή, το βράδυ, όταν μοιάζει όλα να ησυχάζουν και το λιμάνι να αδειάζει…Ένας ολόκληρος κόσμος κινείται στο περιθώριο και κάνει την εμφάνισή του αμέσως μόλις σβήσει το φως του ήλιου, για να εξαφανιστεί, ως διά μαγείας, λίγο πριν από την επόμενη ανατολή» (σελ. 322).

«Χαλασμένες ζωές, ζωές του λιμανιού, φίλε μου, μα κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει κανένα για τη ζωή του. Δικά του είναι τα λάθη και τα πληρώνει. Δικά του και κανενός αλλουνού» (σελ. 350).