Βιβλίο Το κλειδί της Σάρας
Τίτλος πρωτοτύπου Elle s’ appelait Sarah
Συγγραφέας Tatiana de Rosnay
Μεταφραστής Κώστια Κοντολέων
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Tatiana de Rosnay έγραψε ένα δυνατό, συγκινητικό μυθιστόρημα που φωτίζει άλλο ένα κομμάτι του Ολοκαυτώματος, αυτό που πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 16^ης προς 17 Ιουλίου 1942. Επιλέγει να αφηγηθεί την ιστορία με τη ματιά της ίδιας της Σάρας και παραθέτει τις τραγικές δυσκολίες που βίωσαν οι Εβραίοι εκείνες τις μέρες. Η σκληρότητα και η απανθρωπιά των φυλάκων βαραίνει περισσότερο όταν διαπιστώνουμε πως πρόκειται για Γάλλους αστυνομικούς και όχι για Γερμανούς στρατιώτες, κάτι που η ίδια η γαλλική κοινωνία αγωνίζεται να ξεχάσει και να καταπνίξει τα κατοπινά χρόνια. Να όμως που η ιστορία της δημοσιογράφου Τζούλια Τζάρμοντ έρχεται να ταράξει τα νερά και να ρίξει άπλετο φως στα γεγονότα, όχι τόσο για να δημοσιοποιήσει πληροφορίες και καταστάσεις που όλοι λίγο πολύ γνωρίζουμε αλλά για να τονίσει την αξία και τη σημασία τού να μην ξεχνάμε, να μη σβήνουμε το παρελθόν, να μην κουκουλώνουμε άσχημες περιόδους της Ιστορίας, ακριβώς για να βγαίνουμε πιο δυνατοί μέσα από αυτές και να μην επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη.

Ξεκινάμε με το Παρίσι του 1942, οπότε η αστυνομία εισβάλλει στο σπίτι μιας οικογένειας και την αναγκάζει να μαζέψει τα πράγματά της και να τους ακολουθήσει. Η Σάρα κρύβει τον αδελφό της σ’ ένα ντουλάπι, τον κλειδώνει εκεί κι υπόσχεται να γυρίσει να τον πάρει  αμέσως, κάτι που θα τη φορτώσει τύψεις κι ενοχές όσο περνάει ο καιρός και διαπιστώνει πως, όχι μόνο δε θα γυρίσουν αλλά θα ταξιδέψουν πολύ μακριά. Η «Επιχείρηση Αύρα», όπως ήταν γνωστή, αφορούσε τη μαζική σύλληψη  εβραϊκών οικογενειών από τη γαλλική αστυνομία κατ’ εντολή των γερμανικών αρχών. 13.000 άνθρωποι εστάλησαν στο Άουσβιτς, με τους 8.000 απ’ αυτούς (4.115 ήταν παιδιά) αρχικά να παραμένουν κλεισμένοι στο Ποδηλατοδρόμιο της πόλης για πέντε μέρες σε άθλιες συνθήκες. Την επιχείρηση αυτή οι γαλλικές αρχές τη χρησιμοποιήσανε ώστε να αρπάξουν και όλα τα παιδιά με γαλλική υπηκοότητα, ώστε να μην τραβήξουν την προσοχή της κοινής γνώμης και αποκαλυφθεί το σχέδιο του Ολοκαυτώματος. Στο Ποδηλατοδρόμιο αγωνίζονται να επιβιώσουν τα μέλη της οικογένειας της Σάρας, η οποία διαπιστώνει μέρα με τη μέρα πως όλα αυτά δε θα τελειώσουν ποτέ, δε θα τους αφήσουν ελεύθερους, δε θα γυρίσει στον αδελφό της. Μέσα από τα παιδικά της μάτια ξεπηδάει όλη η αδικία και το παράλογο που βίωναν οι Εβραίοι κατά τη διάρκεια του πολέμου. Δεν κατανοεί γιατί τιμωρούνται, γιατί ζουν όλα αυτά, γιατί θέλουν να τους απομακρύνουν, γιατί είναι κακό να είναι κανείς Εβραίος. Το κοριτσάκι παρατηρεί τα πάντα γύρω του και δε γίνεται να μη δακρύσεις όταν διαπιστώνεις πως, την ώρα που τους στοιβάζουν στα τρένα, στην απέναντι αποβάθρα ένα καθαρό και περιποιημένο κοριτσάκι γελά με τους γονείς του και είναι έτοιμοι όλοι μαζί για εκδρομή ή όταν οι Εβραίοι φτάνουν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης έξω από το Παρίσι διαπιστώνουν πως τους χωρίζει ένας φράχτης από ένα περιποιημένο χωριουδάκι όπου παιδιά παίζουν, ξεκουράζονται, έχουν τουαλέτα και καθαρό νερό. Ποιος είχε αποφασίσει αυτόν τον διαχωρισμό και γιατί, αναρωτιέται το μυαλουδάκι της Σάρας. Η μάνα της, με τη στητή κορμοστασιά και τη ζεστή ανακουφιστική μυρωδιά του φαγητού και του σαπουνιού τώρα μύριζε ξινίλα κι ήταν κατάχλομη και τότε… Θα φτάσει η Σάρα στο Άουσβιτς; Πώς θα ανταπεξέλθει στις συνθήκες της αιχμαλωσίας της; Πόσο εύκολο είναι να ψάξει κανείς τα ίχνη της χρόνια αργότερα έστω και με τη βοήθεια των οργανώσεων που καταγράφουν κάθε πληροφορία για τους νεκρούς ομοθρήσκους τους;

Παράλληλα με τον αγώνα επιβίωσης χιλιάδων ανθρώπων, το μυθιστόρημα μας φέρνει στο Παρίσι του 2002, όπου με πρωτοπρόσωπη αφήγηση γνωρίζουμε την Τζούλια Τζάρμοντ, Αμερικανίδα δημοσιογράφο που προσπαθεί ακόμη να προσαρμοστεί στις συνήθειες των Γάλλων, αν και ζει είκοσι πέντε χρόνια στη χώρα. Είναι παντρεμένη με τον αρχιτέκτονα Μπερτράν Τεζάκ κι έχουν μια κόρη, τη Ζοέ. Όταν αποφασίζουν να μετακομίσουν στο πιο ευρύχωρο διαμέρισμα της γιαγιάς του Μπερτράν αρχίζουν να βγαίνουν στην επιφάνεια τα προβλήματα της σχέσης τους. Η Τζούλια έχει αρχίσει να ενοχλείται από την κυνικότητα του άντρα της και τη γενικότερη συμπεριφορά του απέναντί της, που αγγίζει πλέον την αγένεια. Στην πορεία διαπιστώνουμε πως δεν υπάρχει μόνο αυτό ανάμεσά τους. Εργάζεται για το εβδομαδιαίο περιοδικό «Seine Scenes», όπου καταγράφει ό,τι ίσως ενδιαφέρει έναν Αμερικανό στο Παρίσι. Ο διευθυντής της της αναθέτει ένα κείμενο για την επέτειο του Βελ ντ’ Ιβ (Βελοντρόμ ντ’ Ιβέρ) κι εκείνη αρχίζει την έρευνα ψάχνοντας για επιζώντες ή αυτόπτες μάρτυρες, για το τι και πώς συνέβη εκείνη τη νύχτα. Πρόκειται για μια ιστορία δυσάρεστη για τον ευρύ κόσμο, αφού έχει να κάνει με την κυβέρνηση του Βισί και με τη γαλλική αστυνομία. Το ποδηλατοδρόμιο κατεδαφίστηκε το 1959 και στο σημείο χτίστηκε το υπουργείο Εσωτερικών. Καμία ένδειξη των συμβάντων δεν υπάρχει στην περιοχή, μόνο μια μικρή ταμπέλα στη λεωφόρο Γκρενέλ.

Αυτή η έρευνα αρχίζει να επιδρά στην ψυχολογία της Τζούλια, να αναθεωρεί τα όσα έζησε, έκανε και επέλεξε ζώντας στο Παρίσι, της ξυπνά την ευάλωτη πλευρά και τη στοιχειώνει. Σταδιακά αρχίζει όχι μόνα να επικεντρώνεται στα προβλήματα της σχέσης της και στα μειονεκτήματα του συζύγου της αλλά και να τα στηλιτεύει με την πρώτη ευκαιρία. Βλέπουμε ένα διεισδυτικό ψυχογράφημα που αποφεύγει να πλατειάσει και γνωρίζουμε μια γυναίκα κάπως υποταγμένη στα προτερήματα του άντρα της, σε τέτοιο βαθμό που αγνοεί τα ελαττώματά του. Να όμως που έρχεται η στιγμή για κάποιες αποφάσεις κι η δημοσιογράφος αρχίζει να πατάει στα δικά της πόδια! Αυτές οι αλλαγές έρχονται σε συνδυασμό με τις ανακαλύψεις που κάνει για την έρευνά της και πεισμώνει όταν καταλαβαίνει πως ο περισσότερος κόσμος προτιμά ν’ αφήσει τα λάθη του παρελθόντος στη λήθη και να κάνει πως δεν έγιναν ποτέ. Τα πάντα αλλάζουν ακόμη περισσότερο όταν διαπιστώνει πως η ιστορία της Σάρας τέμνεται αναπάντεχα με την οικογένεια του άντρα της. Παρακολουθούσα με αγωνία τα ίχνη της Σάρας, αναρωτιόμουν κι εγώ αν τελικά επέζησε και πού βρέθηκε, αν κατάφερε να μεγαλώσει, αν γύρισε στο Παρίσι, τι απέγινε ο αδερφός της κι όσο προχωρούσα το βιβλίο τόσο πείσμωνα κι εγώ να βγει η ιστορία στο φως. Νέα Υόρκη, Ορλεάνη και Τοσκάνη είναι τα σημεία που επισκέπτεται η Τζούλια. Το γεγονός μάλιστα πως η ίδια είναι μάνα και μαθαίνει για απάνθρωπες συνθήκες, όπως αυτήν που τελικά χωρίστηκαν τα παιδιά από τις μητέρες τους εκείνο τον Ιούλιο, όχι μόνο δείχνει στις πραγματικές τους διαστάσεις και χαρίζει άφθονο ρεαλισμό στις σκηνές τραγωδίας και τρόμου που βίωσαν οι Εβραίοι αλλά και δείχνει άμεσα με αυτήν τη σύγκριση το μέγεθος της θηριωδίας. Τι απέγινε τελικά η Σάρα; Πώς θα προχωρήσει στη ζωή της η Τζούλια; Θα κρατήσει την ακεραιότητά της ή θα παρασυρθεί στις επιθυμίες του συζύγου της; Γιατί παλεύει με τόση επιμονή και τέτοιο πείσμα να αναδείξει μια ιστορία που δεν την επηρεάζει άμεσα; Δυστυχώς, όσο πλησιάζαμε στο τέλος τόσο πλάτειαζε η πλοκή και χανόταν η αρχική μαγεία του κειμένου αλλά αυτό δεν επηρεάζει τις θετικές εντυπώσεις μου.

«Το κλειδί της Σάρας» είναι ένα συγκινητικό μυθιστόρημα που αγκαλιάζει με σεβασμό και ειλικρίνεια το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, ρίχνοντας ξεκάθαρα φταίξιμο στη γαλλική κοινωνία για τη μετέπειτα πορεία της, πόσο εύκολα και γρήγορα προχώρησε, αφήνοντας πίσω της μελανές σελίδες σαν αυτήν του Ποδηλατοδρομίου. Πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε το παρελθόν και πόση σημασία έχει μια συγνώμη για όσα δεν ξέρουμε απ’ όσους τα βίωσαν κι επέζησαν; Έχει νόημα η συγχώρεση; Όχι, σημασία έχει αυτό: «Zakhor. Al Tichkah» («Να θυμάστε. Ποτέ να μην ξεχάσετε»).

Βιβλίο Πέντε μικρές αδικίες
Τίτλος πρωτοτύπου Ogni giorno ha il suo male
Συγγραφέας Antonio Fusco
Μεταφραστής  Γιάννα Σκαρβέλη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνικά Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι «Πέντε μικρές αδικίες» είναι ένα αξιοπρεπέστατο αστυνομικό μυθιστόρημα, απλό στην αφήγησή του και ταυτόχρονα σύνθετο. Χωρίς πολλά ονόματα ή δευτερεύουσες ιστορίες, γεμάτο ανατροπές και εκπλήξεις, με μια ταχύτατη πλοκή που ανεβάζει ρυθμούς όσο πλησιάζουμε στο τέλος, είναι ένα βιβλίο που με απορρόφησε ολοκληρωτικά. Έχει όλα εκείνα ακριβώς τα χαρακτηριστικά που κερδίζουν τον αναγνώστη: προσφέρει σασπένς, γρίφους και κλιμάκωση. Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο ολοζώντανους χαρακτήρες, με ρεαλιστικό παρελθόν και παρόν, με επαγγελματικές και προσωπικές σχέσεις που καταγράφονται με διεισδυτικότητα και εμπειρία και προσδίδουν αυθεντικότητα στην ατμόσφαιρα του βιβλίου.

Αυτό όμως που με έκανε να το ξεχωρίσω από τα παρόμοια whodunit ήταν η αντίληψη, ο τρόπος σκέψης και το βάθος αυτών ακριβώς των χαρακτήρων, καθώς και η παρατηρητικότητα του συγγραφέα στο περιβάλλον που έστησε, μιας και ο τρόπος σκέψης του και η δική του στάση ζωής περνάνε υποδόρια μέσα από το κείμενο, κάτι που κάνει τον αναγνώστη να σκεφτεί λίγο παραπάνω σε μια στιγμή που δεν το περιμένει. Για παράδειγμα, δε γίνεται να μη συμφωνήσω με τον ωραίο τρόπο που παραθέτει τις αντιλήψεις των ηλικιωμένων και των νέων πάνω στον έρωτα, σε μια ενδιαφέρουσα παράγραφο:

«Όταν είσαι νέος σκέφτεσαι ότι οι ευτυχισμένες μέρες είναι η φυσική συνέπεια του να είσαι μαζί με τον άλλον και, ως εκ τούτου, ότι διαρκούν για πάντα… Όταν περνούν τα χρόνια καταλαβαίνουμε ότι η ζωή είναι φτιαγμένη από στιγμές που έχουν αρχή και τέλος. Λάμψεις που εμπιστευτήκαμε στον χρόνο κι εκείνος τις σβήνει αδυσώπητα. Μαθαίνουμε να τις αναγνωρίζουμε και αναρωτιόμαστε πόσο θα κρατήσουν…Είναι ο μόνος τρόπος για να αποφύγουμε τη θλίψη που προκαλεί η συνειδητοποίηση ότι ήμαστε ευτυχισμένοι και δεν το ξέραμε» (σελ. 156-157).

Από τη διορατική πένα του συγγραφέα δεν ξέφυγε και το Διαδίκτυο αυτό καθαυτό, καθώς και οι τεράστιες δυνατότητες που προσφέρει στον σημερινό αγώνα για γνώση και επιμόρφωση: «Το διαδίκτυο είναι τα ΜακΝτόναλντς της γνώσης, κάτι σαν φαστφουντάδικο. Ψάχνεις κάτι; Γράφεις δυο γραμμές, διαβάζεις δυο γραμμές και νομίζεις ότι έμαθες. Τι έμαθες, όμως, στην πραγματικότητα; Καταβρόχθισες μια μπουκιά φαγητού με ακαθόριστη γεύση και πέτυχες μια παροδική αίσθηση κορεσμού. Αλλά ποια ήταν τα συστατικά του; Δεν ξέρεις και δεν αναρωτιέσαι…Το διαδίκτυο σου παρέχει έννοιες γαρνιρισμένες… δεν σε μαθαίνει να μαγειρεύεις, να διαλέγεις τα υλικά, να επινοείς νέες συνταγές. Δεν σε μαθαίνει να σκέφτεσαι, να είσαι κριτικός, να αμφιβάλλεις, να επεξεργάζεσαι νέες γνώσεις» (σελ. 171-172).

Προς Θεού τέτοιες απόψεις ούτε πολλές είναι ούτε κουνάνε αυστηρά το δάχτυλο. Είναι απλώς μικρές οάσεις περίσκεψης σε μια φρενήρη καταδίωξη και αναζήτηση του serial killer που φαίνεται πως σκοτώνει ό,τι κινείται ενώ στην πραγματικότητα το κίνητρο θέλει περίσκεψη και, γιατί όχι, τύχη. Η συνεργασία του επιθεωρητή Καζαμπόνα με τον υφιστάμενό του, Μάσιμο Λουκέζε και με την Κριστίνα Βελισάριο είναι δυο διαφορετικοί πόλοι γύρω από τους οποίους ξετυλίγεται σταδιακά το νήμα της υπόθεσης.

Άραγε, ο συγγραφέας αγάπησε τους χαρακτήρες; Κλείνοντας το βιβλίο, ικανοποιημένος από το τέλος, διαπίστωσα ότι όλα τα πρόσωπα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: τα όνειρα που είχαν πλάσει και η πραγματικότητα τα διέλυσε! Ο επιθεωρητής Καζαμπόνα, συνεπαρμένος από τους άντρες με στολές που στα παιδικά του χρόνια έμοιαζαν με σταρ του σινεμά και ήταν εκεί για να πολεμήσουν κατά της Καμόρα, θέλησε να γίνει αστυνομικός γιατί ένιωσε «σεβασμό και θαυμασμό, ανακατεμένο με φθόνο». Σήμερα: «…περνάω κι εγώ κάτω από τις ταινίες γιατί πρέπει να περάσω. Χωρίς ιδιαίτερο ενθουσιασμό…Δε βρίσκω πλέον τίποτα το συγκλονιστικό στην πάλη ενάντια στο κακό» (σελ. 32). Ο ίδιος άνθρωπος είδε και το προσωπικό-οικογενειακό του όνειρο να καταρρέει όταν ο ίδιος του ο γιος, ο Αλεσάντρο, έμπλεξε πολύ βαθιά με τα ναρκωτικά ενώ με τη γυναίκα του, συν τω χρόνω, μιλάνε όλο και λιγότερο.

Στην ίδια κατηγορία ανήκει και ο Τζουζέπε Μποκούζο, που έγινε δικαστικός έχοντας ως μοναδικό στόχο να γίνει εισαγγελέας για να πολεμήσει το έγκλημα. Μόνο που στη δική του περίπτωση ο συγγραφέας είναι αμείλικτος: «Όταν ξύπνησε από το όνειρο, βρέθηκε, όπως και όλοι οι άλλοι πρώην φοιτητές της Νομικής που ήθελαν ν’ αλλάξουν τον κόσμο με όπλο τη δικαιοσύνη, καθισμένος πίσω από ένα γραφείο, σε ένα δωμάτιο πλημμυρισμένο με φακέλους. Χαρτιά, χαρτιά και πάλι χαρτιά…» (σελ. 104). Ακόμη και ο διοικητής του Καζαμπόνα τάχτηκε με πάθος κατά της μαφίας, θέλοντας να επιφέρει δικαιοσύνη στον κόσμο, «έδωσε μάχες που δεν έπρεπε να κερδίσει» όμως κι έτσι μετετάγη στην Τροχαία πριν ξεκινήσει να εργάζεται στο Ανθρωποκτονιών. Και αυτά είναι ελάχιστα από τα παραδείγματα προδοσίας που αναφύονται στο βιβλίο και δείχνουν μια διαφορετική οπτική γωνία για τα κίνητρα και το πάθος με το οποίο κινούνται πρωτεύοντες και δευτερεύοντες χαρακτήρες.

Οι «Πέντε μικρές αδικίες» είναι ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα, πιστό στους κανόνες της λογοτεχνίας αυτής ενώ ταυτόχρονα χαράζει ένα εντελώς δικό του μονοπάτι, παρατηρώντας τα πάντα στη σύγχρονη εποχή, αγκαλιάζοντας με πατρικότητα σχεδόν τους χαρακτήρες που ξεκίνησαν για αλλού και αλλού κατέληξαν, χωρίς παρ’ όλ’ αυτά η ψυχή τους να μη λαχταρά αυτό το ανέφικτο. Η φιλοσοφία και το σκεπτικό του συγγραφέα εμπλουτίζουν το κείμενο, χωρίς να το βαραίνουν ή να το κάνουν δύσκολο για τον αναγνώστη. Ένας κατά συρροήν δολοφόνος φέρνει κοντά ετερόκλητους ανθρώπους που έχουν κληθεί να κάνουν μια ετερόκλητη ως τότε ζωή συγκριτικά με τα όνειρά τους ενώ η υπόθεση λύνεται κομμάτι κομμάτι, χαρίζοντας μια συναρπαστική ανάγνωση.

Βιβλίο Η μέθοδος του φοίνικα
Τίτλος πρωτοτύπου Il mettodo de la fenice
Συγγραφέας Antonio Fusco
Μεταφραστής  Γιάννα Σκαρβέλη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνικά Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η τρίτη περιπέτεια του αστυνόμου του Τμήματος Ανθρωποκτονιών Τομάζο Καζαμπόνα ήταν και η πιο συγκινητική μέχρι στιγμής, μιας και οι πράξεις του ήρωα αλλά και το φινάλε της ιστορίας έδειξαν ταυτόχρονα τις ικανότητες του συγγραφέα Antonio Fusco να περιγράφει και να ζωντανεύει χαρακτήρες και να τους δημιουργεί με σάρκα και οστά και επίσης πόσο σημαντικό είναι να παραδέχεται κανείς τα λάθη του και να προβαίνει σε πράξεις εντελώς αναπάντεχες μα και απόλυτα δικαιολογημένες. Η περίπτωση του Fusco είναι πραγματικά αξιομνημόνευτη και πρέπει κανείς να την παρακολουθεί στενά. Από τη μια καταφέρνει να δίνει ιστορίες με ψυχοφθόρα και σκληρά θέματα χωρίς όμως να τα δείχνει (τουλάχιστον όχι εκτεταμένα ή πρόσφορα για κανιβαλισμό και ικανοποίηση σαδιστικών αναγνωστικών ενστίκτων), έχουμε να κάνουμε δηλαδή με «βελούδινη» αφήγηση δύσκολων και σκληρών κεντρικών ιδεών, όπως η παιδική κακοποίηση, μιας και η φρίκη γεννάται από τα συμφραζόμενα, ελλείψει περιστατικών κι απ’ την άλλη έχει τη δύναμη να περιστρέφει έναν θεματικό άξονα γύρω από ένα πρόσωπο που δεν εμφανίζεται όμως σχεδόν καθόλου και δεν έχει ούτε μια γραμμή διαλόγου.

Ο αστυνόμος Καζαμπόνα πλέον κοιμάται στους κοιτώνες του αστυνομικού τμήματος της Βαλντέντσα γιατί με τη Φραντσέσκα οι καβγάδες ήταν καθημερινοί. Είκοσι πέντε χρόνια παντρεμένοι, με ενήλικα παιδιά κι όμως η σχέση τους έχει πλέον φθαρεί. Για να μην καταστραφεί ολοκληρωτικά πάντως και για ν’ αποκτήσει ο καθένας τον δικό του πολύτιμο χώρο, ο αστυνόμος έκανε την υποχώρηση κι έφυγε από το σπίτι. «Η συμβίωση γίνεται συνήθεια που από τεμπελιά αποφεύγουμε να θέσουμε σε αμφισβήτηση. Γιατί έπειτα πρέπει να πληρώνουμε δικηγόρους, να βρούμε καινούργιο σπίτι, να πακετάρουμε και να μετακομίσουμε. Όλα αυτά προκαλούν άγχος και δεν το αντέχουμε. Καλύτερα να παριστάνουμε ότι δεν τρέχει τίποτα και να στρίβουμε το κεφάλι από την άλλη. Καμιά φορά, ακόμα και να στήνουμε μια νέα ζωή, την οποία ο άλλος κάνει πως δεν βλέπει, κάτι σαν σιωπηρή συμφωνία αμοιβαιότητας. Όχι, αυτό που υπήρξαμε εμείς δεν αξίζει αυτήν την κατάντια. Αν τελείωσε, τελείωσε» (σελ. 70). Θα τονίσω ξανά με πόση δεξιοτεχνία καταφέρνει ο Fusco, στο περιθώριο της συναρπαστικής αστυνομικής πλοκής που στήνεται γύρω από την υπόθεση της νεκρής κοπέλας, να δουλέψει πάνω στη σχέση του Τομάζο και της Φραντσέσκα. Εκεί που κλείνει η υπόθεση, γίνεται μια μεγάλη ανατροπή επί προσωπικού επιπέδου, απότοκη και της συμπεριφοράς του αστυνόμου στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, την «Υπόθεση 178» και έρχεται στο προσκήνιο η Φραντσέσκα που σε αυτό το βιβλίο έχουμε δει μόνο από μακριά ή έχουμε μάθει γι’ αυτήν μέσω εμπιστευτικών συζητήσεων ή ανησυχητικής υποστήριξης προς τον αστυνόμο. Η τελευταία πράξη του Καζαμπόνα μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου έδειξε πόσο πιστός παραμένει στις αρχές του, χωρίς να παρασύρεται από εγωισμούς ή επιφανειακές αντιδράσεις. Ειλικρινά περιμένω πώς και πώς το επόμενο βιβλίο, μόνο και μόνο για να δω τι θα συμβεί ανάμεσα σε αυτό το ζευγάρι!

Και σε αυτό το μυθιστόρημα έχουμε γοητευτική γυναίκα, τη Λάρα Σέντσι, δημοσιογράφο, ελεύθερη συνεργάτιδα σε ιστοσελίδα μεγάλης επισκεψιμότητας στη Βαλντέντσα, που «ζούσε τον μύθο της Οριάνα Φαλάτσι», φιλόδοξη και πεισματάρα, με καλό δίκτυο πληροφοριοδοτών ενώ ένα ταξίδι στη Ρώμη ξυπνάει τις μνήμες του αστυνόμου ως προς την Κριστίνα Μπελισάριο, με την οποία είχαν μια από τις ωραιότερες ερωτικές ιστορίες στις «Πέντε μικρές αδικίες». Και πάλι δείχνει είτε σκληρός με τον εαυτό του είτε απόλυτα ρεαλιστής: «Θα του φρόντιζε τις πληγές που είχε ανοίξει μέσα του η Φραντσέσκα, κι εκείνος θα αισθανόταν καλύτερα. Τόσο που θα μπορούσε ακόμα και να ξεχάσει. Αλλά αυτό ακριβώς ήταν που δεν ήθελε» (σελ. 158). Μα τι υπέροχη προσωπικότητα, μακριά από τις σειρήνες των στερεότυπων του αστυνομικού μυθιστορήματος! Ειλικρινής, προσγειωμένος και σώφρων: «Ο ασυμβίβαστος αστυνόμος, ο άνρωπος πο είχε συλλάβει τους χειρότερους εγκληματίες της Βαλντέντσα, ο αυστηρός και αδιάλλακτος πατέρας ρωτούσε τώρα τον γιο του τι να κάνει, τον γιο του που ήταν κάποτε ρεμάλι και πρεζόνι» (σελ. 267). Εν τω μεταξύ, η Κιάρα τελείωσε στη Βαρκελώνη το διδακτορικό της με θέμα την ψυχολογία της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας κι εργάζεται στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου ως ερευνήτρια ενώ ο σύντροφός της, επιθεωρητής Μάσιμο Λουκέζε, διορίστηκε στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών της Φλωρεντίας.

Ας επιστρέψουμε στη δολοφονία με την οποία ξεκινάει η υπόθεση. Το πτώμα μιας νεκρής γυναίκας αρχίζει να ξετυλίγει ένα κουβάρι, που θα οδηγήσει τις έρευνες από το κοινόβιο των «Ξωτικών» (μιας κοινότητας δηλαδή που ζει στο δάσος έξω από την πόλη χωρίς τις ανέσεις του σύγχρονου πολιτισμού) μέχρι ψυχιατρικές κλινικές και από στούντιο ερασιτεχνικού πορνό με ανθρώπους καθημερινούς και συνήθως μέσης ηλικίας μέχρι ορφανοτροφεία-κολαστήρια. Και πάλι η πορεία των ερευνών εξαρτάται από τα αποτελέσματα της ομάδας που καθοδηγεί ο Καζαμπόνα, κάτι επίσης θετικό, μιας και ο καθένας έχει τον δικό του ρόλο και θέση και δε λύνει τα πάντα ένας και μόνο, συνήθως ο αστυνόμος, τίθενται δηλαδή όλοι μαζί για έναν σκοπό. Ο συγγραφέας παίζει σε πολλά επίπεδα με το μυαλό του αναγνώστη, επομένως σε αυτό το κύκλωμα ρίχνει ένα πρόσωπο υπεράνω υποψίας που μπερδεύει τα πράγματα, μιας και το γεμίζει υπόνοιες και το ντύνει με σατανικές συμπτώσεις. Η αλήθεια με άφησε με το στόμα ανοιχτό και οδήγησε τον Καζαμπόνα στο λυτρωτικό φινάλε που περιέγραψα ανωτέρω. Η πλοκή είναι και πάλι εξαίρετη, απλώς πιο σύνθετη από άλλες υποθέσεις, με διαρκή πισωγυρίσματα, απανωτές ανατροπές, μυστηριώδεις συμπτώσεις και μια σειρά από υπόπτους και ερωτηματικά.

Ως προς την κοινωνική ματιά του συγγραφέα, έχουμε διάφορα σημεία στα οποία μπορεί να σταθεί κάποιος για να σκεφτεί, να αναρωτηθεί, ακόμη και να γελάσει, όπως για παράδειγμα με την καλύτερη καταγραφή του χάσματος γενεών μεταξύ ηλικιωμένων και νέων χρηστών της τεχνολογίας, μιας και οι πρώτοι τα θεωρούν: «…άγνωστα τέρατα που εμφανίστηκαν πάνω στα γραφεία τους αντί για τις γραφομηχανές, τα καρμπόν και τα μπλάνκο» (σελ. 56). Εξίσου αστείο και διαχρονικό, απόλυτα ταιριαστό και εφαρμοστέο, είναι το περιστατικό που δίνεται στη σελίδα 162, σχετικά με την αντίληψη περί ιεραρχίας που ποτέ δεν αλλάζει σε τίποτα όπου κι αν υπάρχουν διαγραμμίσεις με ανωτέρους και κατωτέρους: «Ο υπουργός Εσωτερικών όφειλε να παρουσιάσει στο Κοινοβούλιο εκθέσεις σχετικά με τις δραστηριότητες των δυνάμεων δημόσιας τάξης. Το ανέθετε, λοιπόν, στον Αρχηγό της Αστυνομίας, ο οποίος, με τη σειρά του, το ανέθετε τους διευθυντές των διαφόρων τμημάτων, που βασίζονταν στους προϊσταμένους των υπηρεσιών, οι οποίοι επιφόρτιζαν τους υπαλλήλους του» (σελ. 162).

Από την άλλη, ο Fusco δείχνει συγκλονιστικά ωμός στο πώς χαρακτηρίζει μια ψυχιατρική κλινική (πρώην γυναικείο μοναστήρι) και ταυτόχρονα εξαίρετος στη λιτή αναπαράσταση τρισδιάστατων εικόνων: «Την έκσταση της προσευχής αντικατέστησε η έκσταση που προκαλούσαν τα φάρμακα. Οι χοντροί τοίχοι των δωματίων ήταν ποτισμένοι με τόσο πόνο, που ακόμα και σήμερα μπορείς να τον ξεφυλλίσεις σαν καταραμένο βιβλίο. Μια σελίδα για κάθε στρώμα μπογιάς που περάστηκε πάνω από τις αυλακιές που σκάφτηκαν με τα νύχια, από το αίμα, τις φτυσιές, τις βλαστήμιες για τον Θεό και τη μάνα που τους έφερε στον κόσμο» (σελ. 117). Φροντίζει επίσης να τονίσει με αντικειμενικότητα την ιδεολογική τάξη πραγμάτων του 21^ου αιώνα: «Τώρα πια, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, οι ιδεολογίες είχαν πεθάνει. Κανείς δεν πίστευε ότι μπορεί ν αλλάξει τον κόσμο. Τα πράγματα ήταν πολύ μπερδεμένα και κανείς δεν ήξερε καν πώς έπρεπε να γίνουν. Τα μεγαλόπνοα σχέδια και τα πολιτισμικά οράματα του εικοστού αιώνα είχαν προκαλέσει μόνο πολέμους και άλλες καταστροφές. Χάθηκαν τα μεγάλα όνειρα, μεταμορφώθηκαν σε εφιάλτες ή, στην καλύτερη περίπτωση, ψευδαισθήσεις. Τον κόσμο κυβερνούσαν πια οι αγορές. Οι πολιτικοί ασχολούνταν μόνο με το να κάνουν τον κόσμο πιο ασφαλή» (σελ. 137).

«Η μέθοδος του φοίνικα» είναι ένα συναρπαστικό, ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα που τέμνει κακώς κοινωνιολογικά κείμενα για να τ’ αγκαλιάσει με μια όσο γίνεται πιο ζεστή ματιά ενώ επιφυλάσσει στον αστυνόμο Τομάζο Καζαμπόνα μια μεγάλη δοκιμασία που θα τον φέρει αντιμέτωπο με τον εαυτό του και με το όριο των αντοχών του. Είναι ένα άρτια δομημένο μυθιστόρημα που πηγαίνει τον αναγνώστη από το ένα σημείο στο άλλο, προσθέτει χαρακτήρες, τοποθετεί τα πάντα σε μια καλά δομημένη σειρά και ξετυλίγει ένα κουβάρι γεμάτο μυστικά που πρέπει να μείνουν για πάντα θαμμένα!

Βιβλίο Μια νύχτα ακόμη
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Κρομμύδας ταξιδεύει τον αναγνώστη για ακόμη μια φορά στα άδυτα της πολύπλοκης γυναικείας ψυχής και γράφει για μια προσωπικότητα αληθινή και τρισδιάστατη, που ζωντανεύει μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, παίρνοντας σάρκα και οστά με τις λογικές και αληθοφανείς αντιδράσεις της σε κάθε αναπάντεχο γεγονός που δέχεται στη ζωή της. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση πάντα είναι πρόκληση για τον οποιονδήποτε συγγραφέα, ειδικά αν καλείται να περιγράψει έναν ήρωα του αντίθετου φύλου. Εδώ όμως έχουμε να κάνουμε με μια ακάματη πένα που δεν παύει να εξασκείται, οπότε πείστηκα απόλυτα για τα γνωρίσματα της Ισμήνης ενώ πολλές φορές ένιωσα πως διάβαζα κείμενο γυναίκας δημιουργού, μιας και οι σκέψεις, οι διάλογοι, οι φόβοι, η ανασφάλεια, ακόμη και τα λόγια ήταν αναπόσπαστο κομμάτι ενός ενδοσκοπικού σύμπαντος που, ακόμη κι αν το γνωρίζεις καλά, δύσκολα το πλάθεις σωστά για να παρασύρεις τον αναγνώστη.

Το νέο μυθιστόρημα του Κώστα Κρομμύδα είναι ένα ψυχογράφημα, ζούμε μεν μια περιπέτεια με γεγονότα και ανατροπές όμως το μεγαλύτερο ποσοστό της αφήγησης αφορά μια γυναίκα και τον μικρόκοσμό της, κάτι που θα μπορούσε εύκολα να γίνει βαρετό και μονότονο αλλά ο δοκιμασμένος συγγραφέας ξέρει πολύ καλά να κρατά το ενδιαφέρον αμείωτο. Κάτι οι όμορφες περιγραφές της Τοσκάνης, κάτι οι ξεχωριστοί χαρακτήρες που γνωρίζει στο ταξίδι της η Ισμήνη, κάτι οι ιταλικές μελωδίες που συντροφεύουν την ανάγνωση, το μυθιστόρημα τελειώνει χωρίς να το καταλάβεις. Γραφή απλή και διάλογοι χωρίς φιοριτούρες συγκροτούν μια ιστορία γεμάτη ηθικά διδάγματα (κάποια προκύπτουν μέσα από τις πράξεις και κάποια καταγράφονται εν είδει «πνευματικής διαθήκης» ή απότοκα των εμπειριών στη ζωή) που με έκαναν να σταματήσω για λίγο και να σκεφτώ, να δω τη δική μου ζωή και ν’ αναλογιστώ πολλά.

Με αφορμή αυτό το μυθιστόρημα λοιπόν ήρθε η ώρα να αναλογιστεί κανείς επί μακρόν πάνω στη ζωή του, ν’ αναθεωρήσει σκέψεις και προτεραιότητες και να ανακατανείμει τον χρόνο στη ζωή του. «Δεν έχει νόημα να ξέρουμε πότε θα συμβεί. Το θέμα είναι τι έχουμε κάνει στο ενδιάμεσο. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο όλοι θα πεθάνουμε κάποτε» (σελ. 168). Και για όποιον έχει αγχωθεί υπερβολικά για το πώς θα τα προλάβει όλα ή γκρινιάζει που η μέρα έχει μόνο 24 ώρες, ας διαβάσει αυτήν την πρόταση: «Η ποιότητα της ζωής μας δεν μετριέται με τον χρόνο αλλά με τις στιγμές. Η ζωή δεν μας ανήκει. Είναι ένα δώρο που οφείλουμε να μοιραζόμαστε κάθε μέρα με κείνους που αγαπάμε και μας αγαπούν» (σελ. 299).

«Τελικά όλοι μας ένα ταξίδι ονειρευόμαστε αλλά οι περισσότεροι δεν το κάνουμε ποτέ» (σελ. 126). Η Ισμήνη, από την πατρική γη της Αριδαίας, αφήνεται να χαθεί στις ομορφιές της λίμνης Κόμο, του Λουγκάνο, του Μοντεπουλτσιάνο, μυρίζει και γεύεται πρωτόγνωρα πράγματα, ερωτεύεται τον Φελίπε, τον γοητευτικό Ιταλό κανταδόρο με τη δική του θεωρία ζωής. Οι δυο τους δένονται τόσο τρυφερά και αρμονικά που μ’ έκαναν να πιστέψω στον ιδανικό έρωτα. Κοίταζα τ’ αστέρια μαζί τους, άκουγα τις μελωδίες που της σιγοτραγουδούσε, ένιωσα τον φόβο της για το επερχόμενο τέλος, κατάλαβα την αγωνία της για το μέλλον αυτής της σχέσης, συγκινήθηκα με την εξέλιξη των γεγονότων και έκλεισα το βιβλίο δακρυσμένος. Επιτέλους, ένα ζευγάρι με λογικά εμπόδια, με σωστές διαφορές, με μετρημένες αντιδράσεις και ειλικρίνεια!

Η Ισμήνη, το κόκκινο φουλάρι του εξωφύλλου, που θέλει κι εκείνη σαν αυτό να ταξιδέψει πάνω από τις στέγες και τις κεραμοσκεπές ελεύθερη, βιώνει αξέχαστες στιγμές που θα τη βοηθήσουν ν’ αντιμετωπίσει καλύτερα τον αγώνα που έχει να δώσει. Το «Μια νύχτα ακόμη» είναι η παράκληση της Ισμήνης για λίγο παραπάνω έρωτα, του Φελίπε για λίγο παραπάνω ζωή και του αναγνώστη για λίγες παραπάνω ώρες ανάγνωσης. Τρυφερό, εσωτερικό, έντονο, ρομαντικό, αισιόδοξο, το νέο μυθιστόρημα του Κώστα Κρομμύδα μας καλεί να κοιτάξουμε γύρω μας και να ψάξουμε μέσα μας, χωρίς στεγανά, χωρίς άγχος, χωρίς ψέματα. Ένα διαφορετικό ταξίδι που απλώς περιμένει να το ξεκινήσεις!

Βιβλίο Παρτίδα για πέντε
Τίτλος πρωτοτύπου La briscola in cinque
Συγγραφέας Marco Malvaldi
Μεταφραστής Δήμητρα Δότση
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο βιβλίο μιας σειράς περιπετειών που εκτυλίσσονται στην Πινέτα και αγαπήθηκε από πολλούς αναγνώστες, περιγράφει μια διαφορετική πρωταγωνιστική ομάδα: τέσσερις ηλικιωμένους κι έναν μπάρμαν! Πράγματι, σε μια μικρή σχετικά κοινωνία, το κατεξοχήν κέντρο πληροφοριών είναι ένα καφενείο, μπαρ, εστιατόριο κλπ. και οι ηλικιωμένοι θαμώνες είναι οι καλύτερες και πιο καλά πληροφορημένες πηγές! Μέσα λοιπόν από τη ράθυμη επιφανειακά ζωή τους ξετυλίγεται ένα κουβάρι αρκετά δύσκολο για τον τοπικό επιθεωρητή, που δεν είναι και πολύ συμπαθητικός. Ο Βινίτσο Φούσκο θεωρείται μεταξύ άλλων: «μυγιάγγιχτος, θρασύς, ξεροκέφαλος, ξιπασμένος και ψωροφαντασμένος» (σελ. 40) και κανείς δεν τον παίρνει στα σοβαρά, κάτι που ο ίδιος φυσικά αντιλαμβάνεται και κάνει τα πάντα προκειμένου να πάψει να νιώθει γελοίος στα μάτια τους, δυστυχώς με κωμικοτραγικές συνέπειες!

Το όνομα Μπαρ Λούμε είναι λογοπαίγνιο με τη σύντμηση των λέξεων bar και lume (= φως), όπου barlume σημαίνει «αμυδρό φως» και μεταφορικά «ίχνος», «ένδειξη».  Ιδιοκτήτης του είναι ο Μάσιμο Βιβιάνι που κέρδισε χρήματα στο Λόττο και άνοιξε αυτό το μαγαζί. Ο παππούς του, Αμπέλιο, είναι ο ένας από τους τέσσερις ηλικιωμένους θαμώνες που αποτελούν τον χορό αυτής της σύγχρονης τραγωδίας, μια απαραίτητη προσθήκη είτε για κωμική ελάφρυνση της ατμόσφαιρας είτε για να προχωρήσει τη δράση παρακάτω ή να φέρει στην επιφάνεια κάποιες ασήμαντες μικρολεπτομέρειες, που, συνδυασμένες σωστά, ίσως οδηγήσουν και στη λύση του μυστηρίου. Είναι όλοι συνταξιούχοι: ο Αμπέλιο Βιβιάνι σιδηροδρομικός υπάλληλος, ο Τζίνο Ριμεντιότι ταχυδρομικός υπάλληλος, ο Πιλάντε ντελ Τάκα δημοτικός υπάλληλος και ο Άλντο ταβερνιάρης. Οι ατάκες που πετάνε μεταξύ τους, η οικειότητα που δείχνουν ο ένας στον άλλον με τόσα χρόνια φιλίας πίσω τους (κι εύχομαι άλλα τόσα μπροστά τους) είναι άκρως διασκεδαστικά στοιχεία του μυθιστορήματος, που μου θύμισαν τους ηλικιωμένους θαμώνες και στο δικό μου χωριό! Οι περιγραφές δε των ανθρώπων που περνάνε ή των γεγονότων που διαδραματίζονται είναι απολαυστικές: «Τι όμορφα που είναι τα όμορφα κορίτσια που γυρνάνε από τη θάλασσα… Θεές μιας μακρινής Βαλχάλα που μπορεί να εκπέσουν παταγωδώς σε μια κοντινή επαρχιακή πόλη της κακιάς ώρας, μόλις ανοίξουν το στόμα τους. Μη μιλάτε, αφήστε τα μάτια να σας θαυμάζουν» (σελ. 184).

Από την άλλη ο Μάσιμο είναι ένας τριαντάρης εργαζόμενος με μια συναισθηματική εξισορρόπηση: την ίδια στιγμή που θα βρίσει χυδαία και σκαιότατα όποιον τον κουράζει ή εμποδίζει να δουλέψει θα φροντίσει και για το καλό των ηλικιωμένων συνδαιτυμόνων, που δεν κάνει να πιουν ζεστό καφέ μες στο μεσημέρι. Η προσωπικότητά του εξελίσσεται αρμονικά, δείχνει πλήρης και ανθρώπινη, ο συγγραφέας τον δείχνει πονετικό, περίεργο, θυμωμένο, φιλότιμο, ακόμη και  με την τάση να επιφέρει τη δικαιοσύνη κι ας μην είναι η δουλειά του. Πιάνει κάποια στοιχεία από δω, κάποια άλλα από κει και αγωνίζεται να ξεμπλέξει το κουβάρι. Και φυσικά έχει χιούμορ: «Εγώ το μόνο που ξέρω είναι ότι πρέπει ν’ αλλάξω πινακίδα, προφανώς. Πρέπει να βγάλω αυτή που γράφει «Καφέ μπαρ» και να βάλω μια μαρμάρινη με την επιγραφή «Αστυνομικό Τμήμα»… κι έτσι επιτέλους ο κόσμος θα αρχίσει να μπαίνει εδώ και να ζητάει καφέ, αντί να μου σπάει τ’ αρχ… με το έγκλημα!» (σελ. 155).

Πράγματι, η υπόθεση είναι σχετικά περίπλοκη, με τα μπερδέματά της και τις ανατροπές της, γραμμένη όμως απλά, με ρέουσα γραφή και παραστατικές σκηνές, χωρίς ξύλινη γλώσσα ή έλλειψη αληθοφάνειας. Μου άρεσε πολύ που ο συγγραφέας φώτιζε όπου εκείνος ήθελε, χαρίζοντας κάπου κάπου κι ένα στοιχείο-δωράκι για τον δόλιο τον αναγνώστη, που ξεφυλλίζει πυρετωδώς το βιβλίο μέχρι να βρεθεί ο δολοφόνος. Η έρευνα οδηγεί κάπου, τότε όμως κάτι θα αλλάξει τη σειρά των ενεργειών, κάποια έκπληξη θα προκύψει από το πουθενά και στο μεταξύ ο ένοχος κυκλοφορεί ελεύθερος! Τι πραγματικά συνέβη λοιπόν εκείνη τη  νύχτα και ποιος σκότωσε την κοπέλα, που όσο «κοκότα» κι αν ήταν δεν της άξιζε τέτοιο τέλος; Τι σχέση έχει το μαθηματικό ή λογικό σύστημα που βασίζεται στα αξιώματα, την εγκυρότητα των οποίων δεν μπορούμε να αποδείξουμε, με τη λύση του μυστηρίου;

Η «Παρτίδα για πέντε» είναι ένα διασκεδαστικό και ανατρεπτικό μυθιστόρημα, με καθημερινούς, συνηθισμένους ανθρώπους που καταφέρνουν να λύσουν μια δύσκολη και περίπλοκη υπόθεση. Όταν η Κομέντια ντελ Άρτε συναντά την τέχνη του Αντρέα Καμιλλέρι, τότε είναι ώρα να διαβάσουμε μια εναλλακτική πρόταση αστυνομικής λογοτεχνίας, σαν αυτή του Μάρκο Μαλβάλντι! Ελπίζω να μεταφραστούν στα ελληνικά και τα επόμενα βιβλία της σειράς!

Βιβλίο Υπόθεση 178
Τίτλος πρωτοτύπου La pietta de l’ aqua
Συγγραφέας Antonio Fusco
Μεταφραστής  Γιάννα Σκαρβέλη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνικά Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι δεκαπενταύγουστος και ο Τομάζο Καζαμπόνα, διευθυντής του Τμήματος Ανθρωποκτονιών στη Βαλντέντσα, μια ήσυχη επαρχία της Τοσκάνης, πίστευε πως θα έκανε διακοπές με τη γυναίκα του, Φραντσέσκα, στον κόλπο της Φολόνικα αλλά ένα πτώμα βρέθηκε στα πόδια του υποδιευθυντή της Αστυνομίας που προτίμησε να ειδοποιήσει το Ανθρωποκτονιών παρά τους καραμπινιέρους «και γύρισε σπίτι του να διηγηθεί στη γυναίκα του και στους γείτονες πώς κατέστρεψε τις διακοπές κάμποσων ανθρώπων» (σελ. 23). Έτσι ο αστυνόμος μεταβαίνει στην Τόρε Άλτα να διεξαγάγει έρευνες, μόνο που σύντομα την υπόθεση την παίρνει μέσα από τα χέρια του η DIA (Διεύθυνση Ερευνών κατά της Μαφίας) κι όταν επιστρέφει στο σπίτι του η γυναίκα του δεν είναι πια εκεί. Κι όμως, ανεπίσημα, μια σειρά από γεγονότα τον κάνουν να ασχοληθεί με τη δολοφονία, ειδικά από τη στιγμή που γνωρίζει τη Γαλλίδα αστυνομικό Μονίκ Μπερνάρ και οι πορείες των δικών της ερευνών διασταυρώνονται με του Καζαμπόνα, που αποφασίζει να κάνει ένα ταξιδάκι στο Παρίσι.

Η «Υπόθεση 178» είναι άλλο ένα αξιοπρεπέστατο αστυνομικό μυθιστόρημα, απλό στην αφήγησή του και ταυτόχρονα σύνθετο. Χωρίς πολλά ονόματα ή δευτερεύουσες ιστορίες, γεμάτο όμως με ανατροπές και εκπλήξεις, καθώς και με μια ταχύτατη πλοκή που ανεβάζει ρυθμούς όσο πλησιάζουμε στο τέλος, είναι ένα βιβλίο που με απορρόφησε όπως και το πρώτο: ολοκληρωτικά. Έχει όλα εκείνα ακριβώς τα χαρακτηριστικά που κερδίζουν τον αναγνώστη: προσφέρει σασπένς, γρίφους και κλιμάκωση. Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο ολοζώντανους χαρακτήρες, με ρεαλιστικό παρελθόν και παρόν, με επαγγελματικές και προσωπικές σχέσεις που καταγράφονται με διεισδυτικότητα και εμπειρία και προσδίδουν αυθεντικότητα στην ατμόσφαιρα του βιβλίου.

Το δεύτερο μυθιστόρημα λοιπόν με τον τρυφερό και ανθρώπινο Καζαμπόνα έχει να κάνει με την ιδέα της αντεκδίκησης και με το κατά πόσο είναι θεμιτό να πάρει κανείς τον νόμο στα χέρια του, ειδικά όταν πρόκειται για εγκλήματα πολέμου. Μέσα από μια σειρά φαινομενικά άσχετων μεταξύ τους δολοφονιών, που λαμβάνουν χώρα σε Γαλλία και Ιταλία και δίνουν την ευκαιρία στον συγγραφέα να τα αναπαραστήσει με την αφηγηματική μέθοδο του πρωθύστερου, ζωντανεύει η φρικτή εκτέλεση μιας ιταλικής οικογένειας το 1944 από τους Γερμανούς κατακτητές και τονίζεται ο περίπλοκος μηχανισμός, κοινωνικός, οικονομικός και κυρίως διπλωματικός, με τον οποίο συμφέρει κάποιους οι θύτες να μην τιμωρηθούν. Ο συνεκτικός δεσμός μεταξύ των θυμάτων αποκαλύπτεται σταδιακά  και τα νοήματα που αποτυπώνονται στο πέρασμα των γεγονότων είναι έντονα και ανησυχητικά: πόση ανημπόρια, πίκρα και αδικία αισθάνεσαι όταν βλέπεις πως κάποιοι δεν τιμωρούνται, ακόμη κι αν παρέχεις αποδείξεις εκεί που πρέπει και πόσο λεπτή είναι η γραμμή που θα σε κάνει να πάρεις εσύ την εκδίκηση που ίσως να απαιτούν τα αδικοσκοτωμένα θύματα; Ομολογώ όμως πως θα ήθελα λίγη περισσότερη διείσδυση στις συνθήκες Κατοχής της γείτονος χώρας από τη Γερμανία!

«Το χώμα, οι στέγες των σπιτιών, τα κλαριά των δέντρων ήταν ποτισμένα από τη θαμπή ομίχλη. Η ζωή ανάσαινε με έναν ρυθμό αργό, γεμάτο προσμονή. Ήταν μία από εκείνες τις μέρες που αισθάνεσαι εύκολα γαλήνη μέσα σου» (σελ. 13). Μια τέτοια μέρα διάλεξε ο συγγραφέας να ξεκινήσει το μυθιστόρημά του αλλά με… μια δολοφονία και πιστεύω πως είναι μια από τις ωραιότερες αρχές μυθιστορήματος, μιας και το θύμα αρνήθηκε να κοιτάξει κατάματα τους δολοφόνους του ή το αίμα που έτρεχε από το στήθος του. «Έφυγε» με το όνομα της αγαπημένης του στα χείλη. Με την ίδια αγάπη έχουν αγκαλιαστεί όλοι οι χαρακτήρες και σε αυτό το βιβλίο, από τον δολοφόνο μέχρι τον επιθεωρητή.

Ο Καζαμπόνα στην «Υπόθεση 178» γνωρίζει μια γυναίκα διαφορετική από εκείνη των «Πέντε μικρών αδικιών», τη Μονίκ Μπερνάρ, με την οποία αρχίζει ένα διακριτικό φλερτ. Και πάλι έχουμε να κάνουμε με μια υπέροχη και σωστή σκιαγράφηση συμπεριφορών και νοοτροπιών, με λογικοφανείς αντιδράσεις και τόσο ανθρώπινη στάση ζωής! Ειδικά ο τρόπος με τον οποίο χειρίστηκε ο αστυνόμος την περίπτωση της Μονίκ τον ανέβασε στην εκτίμησή μου και με συγκίνησε, γιατί προέβη σε πράξεις που όλοι έχουμε στη ζωή μας κάποτε επιλέξει. Θα είναι άραγε η σταγόνα που θα ξεχειλίσει οριστικά το ποτήρι του γάμου του ή θα δώσει μια δεύτερη ευκαιρία; Ποιος θα κάνει πρώτος τις απαραίτητες αμοιβαίες υποχωρήσεις;

Έχουμε και νέα ψήγματα στην προσωπικότητα του αστυνόμου, δηλαδή καταγράφεται ο τρόπος με τον οποίο θα χειριστεί την εγκατάλειψή του από τη γυναίκα του και ε τον οποίο θα αντιδράσει όταν η υπόθεση θέλει λίγο ακόμη για να κλείσει αλλά με δική του παρέμβαση. Αποδύεται σ’ έναν αγώνα για να βρει και να φωτίσει την αλήθεια, κάτι που του γίνεται πάθος: «Η αλήθεια, αντίθετα, είναι αντάρτισσα. Αν τη συνηθίσεις, δεν σου φαίνεται ποτέ αρκετή. Την αναζητάς παντού, χωρίς να νοιάζεσαι πόσο μεγάλη θα είναι η οργή εκείνου που την είχε κρύψει εκεί που την ανακάλυψε. Η αγάπη για την αλήθεια… σε διδάσκει να βλέπεις πέρα από το επιτρεπτό. Δεν πρέπει, όμως, ποτέ να κάνεις κατάχρηση της αλήθειας» (σελ. 12). Και στη συνέχεια: «Μπορείς να κρύψεις την αλήθεια, να την αρνηθείς, να της δίνεις συνεχώς νέα μορφή, ανάλογα με την περίσταση, να την περιβάλλεις με άλλο περιτύλιγμα. Δεν μπορείς όμως ποτέ να την ακυρώσεις» (σελ. 162).

Σε προσωπικό επίπεδο μένει μόνος στο σπίτι του, μιας και τα παιδιά τους μεγαλώσανε και διάλεξαν τον δικό τους δρόμο: η Κιάρα είναι ψυχολόγος και ο Αλεσάντρο εργάζεται στην κοινότητα στην οποία νίκησε την εξάρτησή του από την ηρωίνη. Έχουν φύγει από το σπίτι, αφήνοντας πίσω δυο ανθρώπους που έχουν ξεχάσει πως υπήρξαν ερωτευμένοι και σύντροφοι: «Έπρεπε να βρουν καλούς λόγους για να φτιάξουν πάλι από την αρχή το ζευγάρι που υπήρξαν, να προσφέρουν στους εαυτούς τους μια νέα, διαφορετική προοπτική» (σελ. 72).

Πώς θα αντιδράσει λοιπόν ένας άνθρωπος που βασίζεται στους δύο ισχυρούς πόλους της ζωής του, την οικογένεια και τη δουλειά, και ξαφνικά τα χάνει όλα; «Η μοναξιά και η απραξία δεν του έκαναν καλό… Τον συμφιλίωναν με τις χειρότερες συνήθειές του, την υπερβολική τάση του για αυτοκαταστροφή και εκείνη τη γενική αίσθηση απαισιοδοξίας, που κυριεύει όσους έχουν αγγίξει με τα ίδια τους τα χέρια την εξαχρείωση στην οποία είναι ικανός να φτάσει ο άνθρωπος» (σελ. 75).

Είναι ευφάνταστος ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας παραθέτει μια σειρά από ανατρεπτικά γεγονότα που προχωράνε με φρενήρεις ρυθμούς την πλοκή και ταυτόχρονα σημειώνει κάποιες αλήθειες που είναι απλές στη σύλληψή τους και βαθιές στη σημασία τους: «Κάποια πράγματα συμβαίνουν μόνο το καλοκαίρι ή στις περιόδους των γιορτών. Τότε που οι άνθρωποι έχουν περισσότερο χρόνο στη διάθεσή τους για να κοιτάξουν μέσα στο άπατο πηγάδι της δυστυχίας τους. Μέχρι που πέφτουν μέσα» (σελ. 33). Ειδικά ως προς τη μοναξιά αφήνει διάχυτη μια γλυκόπικρη επίγευση: «Άλλωστε η μοναξιά βρίσκεται παντού… Δεν έχει σημασία πόσοι άνθρωποι ζουν σε αυτά τα σπίτια, κάθονται σε αυτά τα αυτοκίνητα, πίνουν σε αυτά τα μπαρ ή ταξιδεύουν με αυτά τα τρένα. Η πιο ασφυκτική μοναξιά είναι αυτή που νιώθεις όταν δεν είσαι μόνος. Δεν υπάρχει τρόπος διαφυγής, γιατί ο ένας γίνεται η φυλακή του άλλου. Μέσα σε ένα κλουβί καθωσπρεπισμού που σώζει τα προσχήματα» (σελ. 97).

Η «Υπόθεση 178» αφορά την προσωπική βεντέτα που ξεκινάει κάποιος όταν ένα έγκλημα πολέμου μένει ατιμώρητο και βάζει καίρια ηθικά διλήμματα στον αναγνώστη όσο του παραθέτει σαδιστικά ωμά κάποια γεγονότα και τις αναπάντεχες εξελίξεις που τα ακολουθούν. Ανθρωπιά, ενδιαφέρον, αγάπη και ειλικρίνεια διαχέονται μέσα από τις γραμμές και συγκροτούν ένα γρήγορο, ανατρεπτικό και ανθρωποκεντρικό μυθιστόρημα με πολλές ιδέες και νοήματα.