Βιβλίο Κώδικας τιμής
Συγγραφέας Τηλέμαχος Κώτσιας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία ξεκινάει στην κεντρική Ελλάδα, όπου ο 80χρονος Βασίλης έχει προσφέρει στέγη και δουλειά σε πέντε αδέλφια από την Αλβανία. Η συμπεριφορά τους είναι περίεργη, καχύποπτη, δείχνουν σα να κρύβονται από κάποιον, όμως η εργατικότητα και η τιμιότητά τους είναι αναμφισβήτητες. Η κόρη του Βασίλη, η Στέλλα, επισκέπτεται τον πατέρα της και φεύγοντας παίρνει για επισκευές του σπιτιού της στη Σαλαμίνα τον μικρότερο από τα αδέλφια, τον Ζεφ. Έτσι ξεκινάει μια από τις πιο ωραίες ιστορίες αγάπης που έχω διαβάσει. Η Στέλλα κι ο Ζεφ συμπαθούν ο ένας τον άλλον αλλά προσπαθούν να κρατηθούν στην τυπική επαγγελματική σχέση που τους ενώνει. Ο έρωτας έχει άλλα πλάνα κι έτσι οι δυο άνθρωποι ζουν την αγάπη τους. Οι ερωτικές τους σκηνές είναι λιτές, δωρικές, δεν καταντούν σαπουνέ, αρλεκινοειδείς. Η Στέλλα και ο Ζεφ δεν είναι χάρτινοι ήρωες, είναι άνθρωποι και μένουν δίπλα μας, ζουν ανάμεσά μας.

Όλα καλά κι όλα ωραία, αν δεν υπήρχαν ανοιχτοί λογαριασμοί στην Αλβανία! Ο Ζεφ είχε πέσει θύμα ληστείας όταν πήγε να δει για λίγο τους δικούς του, οπότε αναγκάστηκε στην επίθεση να σκοτώσει τον ληστή!. Έτσι, μιας κι εκεί γύρω ξέρουν όλοι για το ποιον του καθενός, ξεκινάει μια αιματηρή βεντέτα. Οι οικογένειες του θύτη και του θύματος έρχονται αντιμέτωπες και οι άντρες της οικογένειας του θύματος αναζητούν με λύσσα στην Ελλάδα τον Ζεφ για να ξεπληρώσουν το χυμένο αίμα. Θα τον βρουν τον Ζεφ; Θα τον σκοτώσουν; Πόσο θα κρατήσει ο παράδεισος της Στέλλας και του Ζεφ; Ο έρωτας θα νικήσει και θα κρυφτεί από την τιμή; Όλα ξεκαθαρίζουν στο αναμενόμενο τέλος, το οποίο δίνεται νέτο σκέτο, χωρίς φιοριτούρες και συναισθηματισμούς. Δεν το αποδέχεσαι εύκολα ότι όντως έτσι τελειώνει το βιβλίο, όμως τα αισθήματα που έχεις διαβάζοντάς το δε σ’ αφήνουν να το αποδεχτείς.

Το βιβλίο το συνιστώ λόγω της πρωτοτυπίας του και της ειλικρίνειας του συγγραφέα απέναντι στον αναγνώστη. Επιπλέον μαθαίνουμε πολλά πράγματα για τους άγραφους κανόνες της Αλβανίας και διαβάζουμε για έναν τρόπο σκέψης που δε διαφέρει από της Κρήτης. Οι άγραφοι κανόνες χρονολογούνται από τον 15ο αιώνα και εξής. Ο δεύτερος σε δύναμη πρίγκηπας της Αλβανίας μετά τον Γεώργιο Καστριώτη, Λεκ Ντουκαγκίνι, μέλος του συνδέσμου του Λέζια (αρχαίο Αλέσιο), όπου οι τοπικοί ηγέτες είχαν δώσει τον όρκο (την μπέσα) ότι θα πολεμούσαν ενωμένοι υπό την ηγεσία του Καστριώτη κατά των Τούρκων, θεσμοθέτησε αυτούς τους κανόνες ως προφορικό νόμο ώστε να ρυθμίζουν τη ζωή όλων των κατοίκων, έτσι που να μη χρειάζεται η παρέμβαση των Τούρκων κατακτητών στις μεταξύ τους διαφορές! Αυτόν τον βυζαντινό, όπως έδειχνε το όνομά του, Κανόνα ή Κανούν στα αλβανικά, οι επόμενες γενιές τον απέδωσαν στον Ντουκαγκίνι, ως τον πιο γνήσιο εκφραστή του (σελ. 188). Το ξέρατε ότι η σημαία της Αλβανίας έχει τον δικέφαλο αετό σε κόκκινο φόντο γιατί ο βυζαντινός πρίγκηπας Καστριώτης πολεμούσε με τη σημαία του Βυζαντίου αλλά σε κόκκινο πανί (=πόλεμος) και όχι κίτρινο (=ειρήνη), οπότε αργότερα την υιοθέτησε για το κράτος του; Τα σύντομα ιστορικά στοιχεία της γείτονος χώρας δίνουν μια συνολική εικόνα ενός λαού και ενός κράτους που κι αυτό δεν έχει περάσει και λίγα στο διάβα της Ιστορίας!

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«Οι άνθρωποι, λεπτοί κι ευκίνητοι, ανυπότακτοι και συνάμα πειθαρχημένοι στον αρχηγό τους, δυο στόχους είχαν στη ζωή τους, δυο υλικά περίμεναν να εκτοξεύσουν οι άντρες: το σπέρμα για τη γέννηση της ζωής και το βόλι για τη διακοπή της. Τα υπόλοιπα, τα ενδιάμεσα της ζωής, ήταν θέματα των γυναικών» (σελ. 215).

Βιβλίο Οι δεινόσαυροι των Αθηνών &  Ταξίδι σε λάθος χώρα
Συγγραφέας Τηλέμαχος Κώτσιας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ξεκίνησα με το «Ταξίδι σε λάθος χώρα», όπου ένας Σουηδός πέφτει θύμα κλοπής και περιφέρεται άσκοπα, τον πιάνει η Αστυνομία περνώντας τον για λαθρομετανάστη Αλβανό και τον απελαύνει στα σύνορα μαζί με άλλους Αλβανούς. Τα περιστατικά στα σύνορα ξεπερνούν κάθε φαντασία και οι ανατροπές έρχονται απανωτά. Στη συνέχεια μπήκα κι εγώ μαζί με τον αφηγητή στην Τράπεζα της Ελλάδος και περιηγηθήκαμε μαζί στο κείμενο «Οι δεινόσαυροι των Αθηνών». Πώς γίνεται να μπαίνεις απλός πελάτης σε μια τράπεζα κι από κει και πέρα τα γεγονότα, οι συγκυρίες, ο χρόνος να σε παίρνουν μαζί τους και να ακολουθούν τους δικούς τους ρυθμούς; Είναι τόσος ο κόσμος που η τράπεζα κλείνει Παρασκευή μεσημέρι αλλά η εξυπηρέτηση συνεχίζεται μέχρι και το Σάββατο, κάτι η στάση εργασίας των υπαλλήλων, κάτι οι βλάβες των υπολογιστών, οι πελάτες κοιμούνται μες στην τράπεζα, με το πολύτιμο χαρτάκι της προτεραιότητας σφιχτά στα χέρια τους. Τι μπορεί να συμβεί μέσα σε αυτές τις ώρες στη ζωή ενός πελάτη; Πώς γίνεται οι πελάτες να συστήνουν επιτροπή, κατοχυρωμένη μάλιστα κατά τον νόμο, για να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους; Πού θα φτάσει η αχαλίνωτη και τόσο λογική φαντασία του κυρίου Κώτσια;

Τα κείμενα είναι καλοδουλεμένα διαμαντάκια και μου άρεσαν πάρα πολύ, αν και δηλώνω ότι ποτέ δεν αγάπησα τον σουρεαλισμό. Κάτι στη γραφή, στο ύφος, στις ανατροπές, με κράτησε κοντά στα κείμενα, δεν τα παράτησα ποτέ, τα διάβασα ως το τέλος και διαπίστωσα ότι πίσω από την πολυδιάστατη αφήγηση υπάρχουν κρυμμένες και διεισδυτικές παρατηρήσεις και σχόλια για την τρέχουσα κοινωνική και οικονομική κατάσταση της Ελλάδας. Σε ένα μεταμοντέρνο και καθημερινό την ίδια στιγμή σκηνικό μπορεί να συμβούν πράγματα που θα αλλάξουν τη ζωή ενός ανθρώπου. Ειδικά στους «Δεινόσαυρους» ένιωσα να διαβάζω Σαραμάγκου, για τόσο προσεγμένο και φαντασιακό κείμενο μιλάμε. Οι «Δεινόσαυροι» μου θύμισαν ως προς την κλιμάκωση, την εξέλιξη, τα μηνύματα που περνάει το «Περί τυφλότητας» και το «Περί φωτίσεως» του Πορτογάλου συγγραφέα. Ξεκινάς μια ιστορία και από την αρχή δέχεσαι ότι θα ζήσεις το περιβάλλον που έπλασε ο συγγραφέας, με τον τρόπο που θέλει εκείνος να το ζήσεις αλλά δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει όλο αυτό!

Οι δύο νουβέλες που περιλαμβάνονται στο βιβλίο είναι μια πολύ καλή εισαγωγή για τον αναγνώστη στο έργο του κυρίου Κώτσια και είναι μια διαφορετική πρόταση στη σημερινή λογοτεχνική πραγματικότητα.