Βιβλίο Μπλε νότες σε κόκκινο φόντο
Τίτλος πρωτοτύπου Les Harmoniques
Συγγραφέας Marcus Malte
Μεταφραστής Κώστας Κατσουλάρης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία ξεκινάει μετά τον θάνατο της Βέρας, όπου ο Μίστερ, με τη βοήθεια του φιλοσόφου ταξιτζή και φίλου του, Μπομπ, αρχίζει να κάνει τις δικές του έρευνες. Δεν τον καθησυχάζει το γεγονός ότι για τη δολοφονία της κοπέλας συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν δύο συμπατριώτες της, που ομολόγησαν ότι τη σκότωσαν για εμπορικές δοσοληψίες ναρκωτικών. Έτσι ξεκινάει ένα ταξίδι γεμάτο ανατροπές και εμπόδια για δυο ανθρώπους που είναι αρμονικά δεμένοι με την κατανυκτική ατμόσφαιρα της τζαζ ο ένας και με τη φιλοσοφία της ανθρωπότητας ο άλλος. Ο συγγραφέας δίνει με πρωτότυπο τρόπο ένα προς ένα τα ίχνη που ανακαλύπτουν αυτοί οι αταίριαστοι φίλοι, μας παραθέτει πολλές περιγραφές του Παρισιού και της καθημερινότητας των δύο πρωταγωνιστών (σε σημείο φλυαρίας θα έλεγα), όμως από τη στιγμή που εντοπίζεται ένας άνθρωπος-κλειδί, ο ζωγράφος Τζόζεφ Κρίστι, η δράση είναι καταιγιστική και όλα ανατρέπονται. Παράλληλα με την εξέλιξη της πλοκής παρεμβάλλονται κεφάλαια από τη ζωή της Βέρας Ναντ τις σκληρές μέρες του εμφυλίου στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Ανατρεπτικό λοιπόν το βιβλίο, νουάρ ατμόσφαιρα από την αρχή ως το τέλος, μηνύματα ανθρωπιάς και αγωνίας για το μέλλον των Σερβοκροατών προσφύγων στη Γαλλία (και γενικά των προσφύγων σε όλον τον κόσμο), συγκινητικά και φρικιαστικά αποσπάσματα από μια ζωή κλεμμένη, ειρηνική στην αρχή και με το που ήχησαν τα τύμπανα του πολέμου, μαυρισμένη, σακατεμένη. Θα σταθώ στο κεφάλαιο που η γιαγιά της Βέρας της μάθαινε τους κλασικούς θεατρικούς συγγραφείς και με πόνο ψυχής κατέθαψε τα βιβλία της στον κήπο για να μην τα βρουν οι εισβολείς, όταν αναγκάστηκε να φύγει πρόσφυγας σε άλλη περιοχή της πατρίδας της. Επίσης δε θα ξεχάσω τη λεηλασία και τις καταστροφές που υπέστησαν τα μνημεία και οι βιβλιοθήκες της χώρας, παρά τις σαφείς οδηγίες του ΟΗΕ, σε καιρό πολέμου να σηματοδοτούνται οι πολιτιστικοί φορείς για να μην καταστρέφονται. Ναι, καλά! Ο εύκολος στόχος. Πόσα κειμήλια λεηλατήθηκαν και βρέθηκαν σε ιδιωτικές συλλογές και δημοπρασίες της Ευρώπης, πόσα εκατομμύρια βιβλία έγιναν στάχτη και εξαφανίστηκε για πάντα το πολιτιστικό παρελθόν ενός ακόμη δοκιμασμένου λαού…

Δυστυχώς η δολοφονία της Βέρας δεν είναι τίποτα μπροστά στο παιχνίδι εκδίκησης που ετοιμάζεται για τον υπουργό Εσωτερικών Καρολί, ο οποίος υπήρξε φίλος, συνεργάτης και οικονομικός αποδέκτης από παραστρατιωτικές οργανώσεις του εμφυλίου στην πρώην Γιουγκοσλαβία και εγκληματιών πολέμου. Ο Μίστερ και ο Μπομπ, έκθαμβοι, ξεθάβουν ένα ένα τα πετραδάκια που χτίζουν το οικοδόμημα της εκδίκησης και συνειδητοποιούν πόσο βαθιά στη γαλλική νύχτα είναι χωμένοι και κρυμμένοι άνθρωποι που πλούτισαν τις μαύρες μέρες του 1992 και πόσο δύσκολο είναι να χτυπηθεί ο πανίσχυρος άνθρωπος της Γαλλίας. Αίμα, βία, λεηλασίες, καπηλεύματα, βρώμικο χρήμα, πετρελαιοπηγές για αντάλλαγμα, μπροστά σε αυτά η δολοφονία της Βέρας είναι ένα αμελητέο εμπόδιο-αναποδιά για την ολοκλήρωση της καταστροφής του Καρολί. Ένα δυνατό αστυνομικό μυθιστόρημα που θα σας γεμίσει με πολλές σκέψεις για τη ματαιότητα των πολέμων και θα σας χαρίσει άφθονη αγωνία ως το τέλος. Διαβάζεται ακούγοντας Έλλα Φιτζέραλντ, Blue in green, τρυφερά κομμάτια που ταιριάζουν απόλυτα με την ατμόσφαιρα του βιβλίου.

Βιβλίο Η τζαζ του δολοφόνου
Τίτλος πρωτοτύπου The Axeman’s jazz
Συγγραφέας Rey Celestin
Μεταφραστής Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία είναι εξαιρετικά καλογραμμένη και η εποχή έχει αποδοθεί άριστα. Ο Ray Celestin έχει ψάξει ενδελεχώς για τα πάντα που αφορούν την εποχή και τον τόπο στον οποίο διαδραματίζεται το πρώτο του αυτό βιβλίο και το στυλ της πολυπρόσωπης αφήγησης που επέλεξε κάνει το κείμενο συναρπαστικό, μιας και η υπόθεση φωτίζεται σταδιακά και εναλλακτικά, με τους ανωτέρω χαρακτήρες να προχωράνε σχεδόν κλιμακωτά προς τη λύση του μυστηρίου. Προς τιμήν του, ο συγγραφέας δεν εμμένει στη μουσική τζαζ που σκεπάζει την πόλη, αντίθετα περιγράφει κι άλλα χαρακτηριστικά αυτής της πολυποίκιλης πόλης: τους βάλτους, τη στάση απέναντι στους νέγρους, το βουντού που έχει αρχίσει να παρακμάζει, την περιοχή των πορνείων και τη μεταβατική περίοδο που ζουν μιας και κάποιος αποφασίζει να τα κλείσει, τα χαμίνια που έχουν τιγκάρει την πόλη, την παρακμή στις ανθρώπινες σχέσεις, την αδίστακτη ντόπια μαφιόζικη Οικογένεια που ελέγχει πρόσωπα και πράγματα στον απόηχο της δράσης της Μαύρης Χείρας, γενικώς φωτίζει αρκετά την κουλτούρα που χαρακτηρίζει αυτήν τη δύσκολη πόλη.

Ο Λούκα ντ’ Αντρέα, πρώην αστυνομικός, μιας και το μυστικό του ότι δουλεύει για τη Μαφία το αποκάλυψε με αποδείξεις ο προστατευόμενός του, Μάικλ Τάλμποτ, επιτέλους αποφυλακίζεται κι επιστρέφει στη Νέα Ορλεάνη. Γιατί μπλέκεται στο κυνηγητό του Πελεκητή; Τι θα αποκομίσει από αυτήν την ανάμειξη; Ποιοι εξακολουθούν να είναι οι δεσμοί του με την Οικογένεια; Τι τον περιμένει στη νέα ζωή που καλείται να ακολουθήσει; Από την άλλη, ο Μάικλ Τάλμποτ δουλεύει στη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών της Αστυνομίας της Ορλεάνης και έχει παντρευτεί κρυφά μια έγχρωμη γυναίκα, με την οποία απέκτησαν δύο παιδιά ενώ σε όλους τη συστήνει ως καμαριέρα του και νταντά. Πόσο θα κρατήσει αυτό το μυστικό, που αν αποκαλυφθεί θα έχει απρόβλεπτες συνέπειες; Γιατί δένεται συναισθηματικά με τον νεαρό αστυνόμο Κέρι, που ήρθε από την Ιρλανδία και δουλεύει στη δίωξη του εγκλήματος, «γιατί είστε οι μόνοι που προσλαμβάνετε Ιρλανδούς;» Από πόσα στάδια θα περάσει η επαγγελματική και φιλική τους σχέση; Τέλος, η Άιντα είναι μια νεαρή κοπέλα που δουλεύει στο παράρτημα του Γραφείου Ερευνών Πίνκερτον της πόλης και θέλει με αγωνία να αναλάβει δράση σε μια υπόθεση και να τη λύσει. Σε αυτές τις φιλοδοξίες θα τη βοηθήσει ο παιδικός της φίλος, Λούι ή αλλιώς «μικρός Λούις Άρμστρονγκ», ένας νεαρός παντρεμένος με μια αλλοπρόσαλλη γυναίκα που άρχισε τελευταία και να τον χτυπάει ενώ ο γιος τους έμεινε καθυστερημένος νοητικά από πέσιμο.

Αυτοί οι λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δρουν παράλληλα και δε συναντιούνται σχεδόν καθόλου. Κάνουν τις δικές τους έρευνες, δουλεύουν πάνω στην υπόθεση του Πελεκητή για διαφορετικούς λόγους και αλλάζουν τις ζωές τους για πάντα. Κι όλα αυτά σε μια πόλη γεμάτη: «…μαχαιροβγάλτες, τζογαδόρους, πρεζάκια, νταβατζήδες με τις πόρνες τους, όλοι τους υπνοβάτες σε μια ύπαρξη καταδικασμένη να γεννηθεί και να πεθάνει σε μια παραγκούπολη. Ζωές σπαταλημένες και σύντομες, χωρίς σχέδια, φιλοδοξίες ή σκέψεις για το αύριο» (σελ. 303).

Το καθ’ αυτό μυστήριο είναι καλοδουλεμένο. Με απανωτές σχεδόν ανατροπές και αποκαλύψεις ξεδιπλώνεται μια ιστορία τραγική, απότοκη της φυλετικής βίας και του ρατσισμού ενώ το μυστήριο βαθαίνει όταν αποκαλύπτεται ότι ο Πελεκητής δρα για λογαριασμό κάποιου άλλου. Από ένα σημείο και μετά διάβαζα με σχεδόν φρενήρη ρυθμό, γιατί η δράση, οι περιγραφές, οι διάλογοι, οι εκπλήξεις ήταν τόσο αληθοφανείς που με παρέσυραν και με απομάκρυναν από την πραγματικότητα. Η πολυπρόσωπη αφήγηση δε με μπέρδεψε καθόλου, ήταν λες και υπήρχε μία ενιαία ιστορία απόλυτα κατανοητή και ανατριχιαστική από την αρχή ως το τέλος. «Η τζαζ του δολοφόνου» είναι από τα καλύτερα αστυνομικά μυθιστορήματα εποχής, γεμάτο ένταση, σασπένς, ρεαλισμό, διεισδυτική ματιά στην ψυχολογία και στον κοινωνικό ιστό του τόπου και βλέπω ότι το κλείσιμο του ματιού στην τελευταία σελίδα προετοιμάζει το έδαφος για άλλη μία ιστορία του ιδίου επιπέδου.

Βιβλίο Ο διάβολος τραγουδούσε τα μπλουζ
Συγγραφέας Λίλλυ Σπαντιδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα, με σφιχτοδεμένη πλοκή, υπέροχη ατμόσφαιρα και εκπληκτικούς χαρακτήρες. Μια ιστορία που κλιμακώνεται με πρωτοφανή ένταση και δε με άφησε να πάρω ανάσα. Σύντομα, ασφυκτικά στενά κεφάλαια, καταιγιστική δράση, διαρκείς εκπλήξεις, κορυφώσεις και αλλαγές που με άφησαν με ανοιχτό το στόμα. Αγάπησα κι εγώ με τη σειρά μου τη Ζολί, τη μαύρη θεά του έρωτα και του τραγουδιού, κόρη μιας γυναίκας που πέθανε μυστηριωδώς σε ένα πλούσιο αρχοντικό σπίτι. Στο σπίτι του Μαρκ. Και η τύχη τα έφερε να αρχίσει να γνωρίζει σταδιακά και τους φίλους του. Η τύχη; Το βουντού; Ή ένα καλά οργανωμένο σχέδιο εκδίκησης; Και οι συνέπειές του ποιες θα είναι;

Η ιστορία διαδραματίζεται εναλλάξ στη Σκοτία της δεκαετίας του 1940, όπου στέλνονταν οικότροφοι οι πρωταγωνιστές, γόνοι πλούσιων οικογενειών που δεν τους ήθελαν στα πόδια τους οι ανιαροί αλλά πάμπλουτοι γονείς και στη Νέα Ορλεάνη το 1963. Τι συνέβη εκείνο το μοιραίο βράδυ του 1942 και ένωσε για πάντα τις ζωές των αγοριών; Αργότερα, τη χρονιά-σταθμός για την ιστορία της Αμερικής, την πόλη-σταθμός για την ιστορία της «μαύρης» μουσικής, η Ζόλα αγωνίζεται να κυριαρχήσει στη δισκογραφία με την αισθησιακή της φωνή. Κινείται και αναπνέει σε μια πόλη και σε μια εποχή αρνητικά διακείμενη απέναντι στους έγχρωμους, όπου ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έχει ένα όνειρο και ο Κένεντι χάνει για πάντα το δικό του. Το ιστορικό υπόβαθρο είναι από τα πιο διακριτικά πλαίσια που έχω γνωρίσει, χωρίς καθόλου σχεδόν ιστορικές πληροφορίες, απλώς υφίσταται και αποτυπώνεται στις κινήσεις, στις ζωές και στη νοοτροπία των χαρακτήρων. Στην επιφάνεια βγαίνει μόνο όταν δολοφονείται ο Πρόεδρος και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό, μιας και τότε άλλαξε η εποχή.

Δεξιοτεχνικότατο το δέσιμο των χαρακτήρων μεταξύ τους και ο τρόπος που η Ζόλα μπαίνει στις ζωές τους. Ένα αερικό, μια ανάσα, μπαίνει ανάμεσά τους και τους χωρίζει, τους φέρνει αντιμέτωπους με τον πραγματικό τους εαυτό και με τη νύχτα εκείνη του 1942, ίσως ακόμη ακόμη και με τον ίδιο τον σατανά, τον διάβολο που τραγουδάει μπλουζ. Πάλι εδώ μια ιδανική εξισορρόπηση, όπου το βουντού παρουσιάζεται στην ιστορία αλλά όχι ως πρωταγωνιστής, με λεπτομέρειες που ίσως απωθήσουν αν όλα αποδίδονταν σε αυτό (προσωπικά θα με αποθάρρυνε γιατί δεν πιστεύω στις μαγείες). Μου άρεσε πάρα πολύ η εξέλιξη της ιστορίας, οι αντιδράσεις των χαρακτήρων και το τέλος. Απόλυτα λογικοφανή, απόλυτα αληθινά.

Η γραφή της κυρίας Σπαντιδάκη είναι φρέσκια, δροσερή και σκοτεινή ταυτόχρονα. Ωραίο λεξιλόγιο, παραστατικότατες σκηνές, λιτοί και σύντομοι διάλογοι, μικρές παράγραφοι και κεφάλαια, γνώση της ψυχολογίας και του δίπολου δράση-αντίδραση. Αποκαλύπτει ό,τι θέλει όποτε θέλει, χωρίς να μαζεύει σωρηδόν τις εκπλήξεις για το τέλος. Διάλεξε και αναπαράστησε άψογα μια εποχή και επέλεξε με σύνεση τους πρωταγωνιστές και τον μικρόκοσμό τους.

Τα κεφάλαια έχουν τίτλους γνωστών τραγουδιών της τζαζ, της σόουλ και μπλουζ και μάλιστα χωρίζονται σε side A και side B. Πράγματι, όταν αλλάξεις πλευρά στην κασέτα, τίποτα δε θα είναι το ίδιο και ο διάβολος αρχίζει να γυαλίζει τα πόμολα για να καλωσορίσει τους νέους του φιλοξενούμενους. Etta James, Frank Sinatra, Nat King Cole, Billie Holiday, Judy Garland φτιάχνουν την ιδανική μουσική ατμόσφαιρα αυτού του πρωτότυπου από κάθε άποψη κειμένου. Μάλιστα τα συναισθήματα που μου χάρισε το μυθιστόρημα ήταν τόσο έντονα που αδιαφόρησα για τα πολλά ορθογραφικά λάθη και αφοσιώθηκα στην αξιοπρόσεκτη γραφή της κυρίας Σπαντιδάκη. Μην το χάσετε!