Βιβλίο Το πέτρινο φέρετρο
Τίτλος πρωτοτύπου Dead man’s folly
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Τζένη Μιστράκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λυχνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα «Dead man’s folly» δημοσιεύθηκε το 1956 και στα ελληνικά από το «Λυχνάρι» μεταφράστηκε ως «Το πέτρινο φέρετρο». Τη δεκαετία του 1950 η συγγραφέας είχε δώσει έμφαση στη θεατρική της πορεία, με αποτέλεσμα να γράφει ένα βιβλίο τον χρόνο. Πρόκειται λοιπόν για την 33^η περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και διαδραματίζεται κυρίως εκτός Λονδίνου. Η Αριάδνη Όλιβερ, που ήδη πρωτογνωρίσαμε στο «Cards on the table» (1932) και «Mrs McGinty’s dead» (1952) είναι η αφορμή να αντιμετωπίσει ο φίλος της ένα δύσκολο αίνιγμα που έβαλε φωτιά στα φαιά του κύτταρα! Πράγματι, στο κτήμα του Σερ Τζωρτζ Σταμπς υπάρχουν ένα σωρό ύποπτοι, με τα δικά τους μυστικά και το ιδιαίτερο παρελθόν, όσο όμως ανακαλύπτει αυτές τις ψηφίδες ο ντετέκτιβ τόσο απομακρύνεται από το κίνητρο του φόνου. Το μυστήριο θα λυθεί ένα μήνα μετά, που θα μπορέσει να αποστασιοποιηθεί από τα γεγονότα, κλεισμένος στο αποστειρωμένο και τακτοποιημένο διαμέρισμά του.

Στην αρχή του μυθιστορήματος έχουμε έναν κύκλο φίλων και συγγενών πλήρως απασχολημένων με τις ετοιμασίες της εκδήλωσης, μετά τον φόνο όμως αρχίζουν να βγαίνουν σταδιακά στο φως οι μεταξύ τους σχέσεις. Ένας γάμος τριών χρόνων αρχίζει να καταρρέει από αδιαφορία του συζύγου, μια γυναίκα που είχε στα χέρια της ολόκληρη περιουσία μετά από μια σειρά ατυχών γεγονότων τα χάνει όλα και περιορίζεται να μένει στο σπίτι του θυρωρού, η Χάτυ Σταμπς ίσως να μην είναι και τόσο αθώα ή εύπιστη, ο Μάικλ Γουάιμαν ίσως να μην ήρθε μόνο για να επιβλέψει την κατασκευή του folly (που αποδίδεται σε αυτήν τη μετάφραση ως «φόλυ» ενώ κάλλιστα θα μπορούσε να γραφεί ως «κιόσκι») ενώ ένας υπερήλικος γερο-ψαράς φλυαρεί ακατάπαυστα. Μέσα από την ιστορία ξεπηδούν 1) κάποιες απόψεις σχετικά με τον ρόλο της γυναίκας σε έναν γάμο και το πόσο σημαντικό ρόλο παίζει στη διατήρησή του, πολλές φορές μάλιστα αποδυναμώνοντας τον σύζυγο κι εμποδίζοντάς τον να αναλάβει ενεργότερο ρόλο είτε στα οικογενειακή είτε στα κοινωνικά του καθήκοντα και 2) ένας λιγότερο, συγκριτικά με άλλα βιβλία της Agatha Christie, συγκεκαλυμμένος φόβος απέναντι στο καινούργιο, ιδιαίτερα αν αυτό έρχεται να αντικαταστήσει τις όμορφες αναμνήσεις του παρελθόντος δημιουργώντας κάτι εντελώς ρηξικέλευθο (για παράδειγμα, η μετατροπή του διπλανού σπιτιού σε hostel, με αποτέλεσμα να γεμίσει ο τόπος άγνωστους νεαρούς που δε σέβονται τις ιδιωτικές περιουσίες και περνάνε κάθε τόσο μέσα από το κτήμα).

Στο μυθιστόρημα η συγγραφέας παίζει άλλη μια φορά με την οπτική γωνία με την οποία βλέπει κανείς τα πράγματα, ρίχνοντας εσκεμμένα το φως σε άλλο σημείο, στήνει έναν πανέξυπνο καμβά γύρω από τον οποίο υφαίνεται το κίνητρο του φόνου και με συγκίνησε με τον ρόλο που παίζει ένας άνθρωπος διωγμένος από τα αλλοτινά μεγαλεία της ζωής του και πόσο τον κούρασε όλη αυτή η περιπέτεια! Προς έκπληξή μου, ο Πουαρό δε συγκεντρώνει γύρω του τους ενόχους για να τους αποκαλύψει την αλήθεια, απλώς τη συζητάει με το τραγικότερο πρόσωπο της ιστορίας. Στο κείμενο εμφανίζεται η μις Λέμον ενώ ο επιθεωρητής Μπλαντ που ανέλαβε την υπόθεση αναφέρεται ως παλιός γνωστός του ντετέκτιβ. Τέλος, ο κοντόσωμος ανθρωπάκος σε κάποιο σημείο αναφέρει πόσο του λείπει ο φίλος του, ο Χέιστινγκς!

«Το πέτρινο φέρετρο» είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα, γεμάτο μυστήριο, ερωτηματικά και αγωνία, με μια ανατρεπτική αλήθεια και τη γνωστή, αγαπημένη γραφή της «Βασίλισσας του εγκλήματος».  Η πρώτη μορφή μάλιστα, εν είδει νουβέλας, δημοσιεύθηκε στην Daily Mail (Αγγλία) και στο Ellery Queen’s Mystery Magazine (ΗΠΑ) την περίοδο 1956-1957 και κυκλοφόρησε στα ελληνικά στη συλλογή διηγημάτων «Το κλειδί του μυστηρίου» (Λυχνάρι) και σε αυτοτελή έκδοση με τίτλο «Ο Ηρακλής Πουαρό και η έπαυλη του Γκρίνσορ» (Πατάκης, 2018). Γυρίστηκε σε τηλε-ταινία το 1986 με πρωταγωνιστή τον Πήτερ Ουστίνωφ και φυσικά αποτέλεσε επεισόδιο της πασίγνωστης σειράς «Agatha Christie’s Poirot» με πρωταγωνιστή τον David Suchet (2013).