Βιβλίο SoftEarth
Συγγραφέας Σωτήρης Κατσιμίχας 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Σωτήρη Κατσιμίχα με γέμισε ποικίλα συναισθήματα από την αρχή ως το τέλος, μου έθεσε διλήμματα, με δίδαξε φιλοσοφία και ηθική, μου σύστησε έναν κόσμο ψεύτικο και ταυτόχρονα τόσο όμορφο ενώ την ίδια στιγμή ξεδιπλωνόταν μια πλοκή γεμάτη ανατροπές και συγκινητικές στιγμές. Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ο Εύπολις Στεφανόπουλος, 34 ετών, μια διάνοια που σπούδαζε σε μεγαλύτερες τάξεις από την ηλικία του και τελικά ακολούθησε σπουδαία ακαδημαϊκή καριέρα. Τώρα εργάζεται στην Kaenobios, μια πολυεθνική φαρμακευτική και βιοτεχνολογική εταιρεία, καινοτόμα στην ανάπτυξη εμβολίων και φαρμάκων για όλες τις πανδημίες που εμφανίζονται πλέον κάθε τρία με πέντε χρόνια. Βασικό του αντικείμενο είναι η παραγωγή μιας in vitro πρώιμης μορφής τεχνητών εγκεφαλικών κυττάρων. ζωή του αλλάζει για πάντα όταν τον ζητάει ο CEO και συνιδρυτής της εταιρείας Εμάνουελ Πέρεζ, ο οποίος του δείχνει και μια άλλη πλευρά του φορέα για τον οποίο εργάζεται. Τι ετοιμάζεται πίσω από τις κλειστές πόρτες και τι συνέπειες θα έχει στην ανθρωπότητα; Τι είναι το πρόγραμμα SoftEarth; Μια ευχάριστη νότα στη ζωή του είναι η φίλη του, Δανάη, που κάνει μεταπτυχιακό στη Βιοτεχνολογία. Ο Πόλης είναι τσιμπημένος με την κοπέλα και απασχολεί τον εαυτό του με όλα αυτά τα ηθικά προβλήματα που εμποδίζουν κάποιον να εκφράσει τα αισθήματά του για να μη χαθεί κάτι πολύτιμο. Μόνος εν ζωή συγγενής μετά τον διαδοχικό θάνατο των γονιών του Εύπολη είναι ο θείος Ζήνων Παλαιοδήμος, αδελφός της μητέρας του, με σπουδές στην ελληνική φιλοσοφία, εξ ου και κάνει διαρκώς τέτοιες συζητήσεις με τον ανιψιό του.

Όλα αυτά διαδραματίζονται στο 2071, όπου τα δεδομένα και οι ισορροπίες έχουν αλλάξει δραματικά, με τις τρομοκρατικές επιθέσεις να αποτελούν συχνό φαινόμενο, με την κλιματική αλλαγή να χειροτερεύει, με τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας να είναι συχνές λόγω αυτών των τρομοκρατικών χτυπημάτων και των πανδημιών κι αυτό οδηγεί σε διά νόμου απόφαση οι άνθρωποι, αν το επιθυμούν, να σταματήσουν να έχουν φυσική παρουσία οπουδήποτε λόγω των αυξανόμενων κινδύνων. Είναι ξεκάθαρο πως οι φανατικοί κρατούν τον πλανήτη πίσω. Ταυτόχρονα, η τεχνολογία έχει προχωρήσει σε δυσθεώρητα ύψη, αλλάζοντας ριζικά τους ηθικούς κανόνες της ανθρωπότητας, φτάνοντας ίσως στο σημείο η προσομοίωση της πραγματικότητας να βάλει ταφόπλακα στην έννοια της ψυχής και του Θεού. Πάντως, όταν ένας ισχυρός υπολογιστής τρέχει μια πολύ πιστή προσομοίωση της πραγματικότητας, μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα ζουν κάποια εικονικά άτομα κι αυτά είτε δεν έχουν κάτι το ξεχωριστό από την υπόλοιπη προσομοίωση είτε αποκτούν τόσο πολύπλοκη σκέψη που τελικά αναπτύσσουν ένα είδος συνείδησης. Θα γίνει ποτέ αυτό; Κι αν ναι, υπό ποιες συνθήκες; Πώς θα αλλάξει ριζικά η έρευνα για το πώς λειτουργεί η συνείδηση; Τι θα μπορούσε να είναι παράνομο σε μια προσομοίωση; Πώς μπορεί ο άνθρωπος να γίνει κομμάτι της και τι συμπεράσματα μπορεί να βγουν από αυτό; Τι είναι παράνομο σε όλη αυτήν τη δραστηριότητα; Ποιος θέλει να ζήσει σε μια εικονική πραγματικότητα κι επομένως ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα μιας τέτοιας επιλογής; Μέσα σε όλο αυτόν τον κυκεώνα γεγονότων, φαντασίας και σκέψεων, χωράει και ο έρωτας; Ω ναι και μάλιστα οδηγεί, όπως κάθε φορά, σε απονενοημένες και βιαστικές πράξεις, οπότε τι γίνεται στη συνέχεια; Τι θα συμβεί όταν η απόφαση είναι ειλημμένη και δεν υπάρχει επιστροφή; Τα αισθήματα, η αγάπη, μια νέα πραγματικότητα, θα είναι τα ίδια και μετά; Κι αν αλλάξει κάτι;

Ο συγγραφέας έστησε ένα ενδιαφέρον και συναρπαστικό σύμπαν που διέπεται από σημαντικά ηθικά και πρακτικά διλήμματα, το ενέταξε σε ένα δυστοπικό μελλοντικό περιβάλλον κι έστησε μια έξυπνη πλοκή γύρω από έναν κεντρικό αντι-ήρωα. Ο σχεδιασμός της SoftEarth είναι άρτια δομημένος απ’ όλες τις απόψεις και ο λόγος ύπαρξής της ικανοποιητικά τεκμηριωμένος. Οι ανατροπές που συνάντησα κατά την ανάγνωση είναι πάρα πολλές ενώ σταδιακά μπαίνουν τα πράγματα στη σωστή τους θέση, οπότε διαπιστώνουμε πως ο συγγραφέας έχει στήσει έναν παραμορφωτικό καθρέφτη, τον οποίο σπάει την κατάλληλη στιγμή και δείχνει την αλήθεια που κρύβεται πίσω από τα γεγονότα για να ακολουθήσει μια σειρά από αντιδράσεις που δείχνουν την ανθρωπιά και την τρυφερότητα που μπορεί να κρύβεται πίσω από ένα τέτοιο μηχανοκίνητο, άψυχο, κατευθυνόμενο, επίπλαστο περιβάλλον. Ο Εύπολης βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται, μαθαίνει πράγματα για το παρελθόν του που δεν ήξερε και πρέπει να αντιδράσει. Θα εκδικηθεί ή θα συγχωρέσει; Θα τιμωρήσει ή θα προχωρήσει παραπέρα;

Σε δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης οι συζητήσεις μεταξύ θείου και ανιψιού με έμαθαν πολλά πράγματα για την ιστορία και την εξέλιξη της φιλοσοφίας ειδικότερα και του ανθρώπινου είδους μέσα από αυτήν γενικότερα. Εύληπτα και απλά δοσμένες πληροφορίες, συμπυκνωμένες και όχι μακροσκελείς, διασκορπισμένες σε όλο το βιβλίο, δε βαραίνουν το κείμενο και δεν καθυστερούν την ανάγνωση. Τι είναι φιλοσοφία, πότε και πού και υπό ποιες συνθήκες γεννήθηκε, γιατί τα μαθηματικά δε θεωρούνται μέρος αυτής και πολλές άλλες ερωτήσεις στήνουν γερές βάσεις αυτογνωσίας και αντίληψης του γύρω μας κόσμου. Πλατωνιστές και Αριστοτελικοί, εξέλιξη και Θεός, νόμος και ηθική, Κρίτων και Σωκράτης, φανατικοί και μετριοπαθείς, Πολιτεία και πολιτεία, χρόνος και στιγμή, ευτυχία και μιζέρια, γνώση και ευφυία είναι μερικά μόνο από τα δίπολα που απασχόλησαν την ανθρώπινη διανόηση και τη βοήθησαν να προχωράει κάθε φορά και άλλο ένα βήμα. Ναι, μπορεί κάποιος να προσπεράσει τα χωρία αυτά και να βυθιστεί στην καθαυτή ιστορία, τα θεωρώ όμως απαραίτητα και καθόλου περιττά για έναν και μόνο λόγο: γιατί ο άνθρωπος γεννιέται πάντα με φιλομαθή διάθεση, την οποία προσπαθεί να καλύψει με τη σκέψη και τον λογισμό, γνωρίσματα που τον βοήθησαν να υλοποιήσει μεγάλα επιτεύγματα, επομένως πρέπει να ξέρουμε καλά το πριν, δηλαδή το χτες, ώστε να κατανοήσουμε γιατί φτάσαμε ως το σήμερα, στο παρόν, μέσα στο οποίο εντάσσεται η πλοκή του μυθιστορήματος αλλά ακόμη και η δική μας ζωή. Όλα τα διλήμματα, οι ηθικές απόψεις, τα επιστημονικά επιτεύγματα είναι απότοκα της μακράς πορείας της φιλοσοφίας και ενδεικτικά των ανθρώπινων δυνατοτήτων, οπότε πιστεύω πως έχουν θέση μέσα στο μυθιστόρημα.

Επί τη ευκαιρία να σημειώσω εδώ ένα απόλυτα αληθινό απόσπασμα που μου γέννησε μια από τις πολλές σκέψεις που με συντρόφεψαν κατά την ανάγνωση: «-…πότε, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ξεκίνησαν οι πολίτες των δυτικών χωρών να παίρνουν ηλίθιες αποφάσεις; -Νομίζω ήταν τη δεκαετία του 2010, με τον Τραμπ και το Brexit. -Και γιατί ξεκίνησαν τότε οι άνθρωποι να ψηφίζουν ηλίθια; -Για εθνικιστικούς λόγους, βασικά. -Έχεις καμία εξήγηση, Πόλη, γιατί ο εθνικισμός κορυφώθηκε εβδομήντα χρόνια μετά τον πόλεμο;… Ήταν τότε η μέση διάρκεια ζωής του ανθρώπου. Όσο ζούσαν οι άνθρωποι που έζησαν ή άκουσαν από πρώτο χέρι τη φρίκη του πολέμου, η πλειοψηφία στα δυτικά κράτη ψήφιζε με κάποια σχετική σύνεση. Όταν οι άνθρωποι που ήξεραν τι σημαίνει πόλεμος εξέλειψαν, τότε οι εκλογικές αποφάσεις ξαναέγιναν παράλογες… πάρθηκαν από ανθρώπους που πίστευαν ότι δεν έγινε και τίποτα αν διακινδυνεύσουμε και έναν μικρό πόλεμο» (σελ. 122). Ο συγγραφέας προοικονομεί: «Οι άνθρωποι, για να διατηρήσουν την ελευθερία στη ζωή, έπρεπε να περιορίσουν την ελευθερία στην έκφραση» (σελ. 77). Ακόμη και η ελάχιστη λογοτεχνικότητα που διακρίνει το στυλ γραφής προκαλεί ανατριχίλα από τις εικόνες που γεννιούνται μέσα από τις περιγραφές: «Η μονάδα με τον εγκέφαλο έφτασε μπροστά από τον γυάλινο κύβο. Ένα ρομπότ τη σήκωσε και την απόθεσε αργά σε μια εσοχή, όπως η μάνα βάζει απαλά το βρέφος το λίκνο» (σελ. 103).

Η σοφία, η λογική και η ανθρωπότητα βιάζονται κατ’ εξακολούθηση από την τεχνολογία κι αυτό είναι μια πραγματικότητα που καταγράφεται στο μυθιστόρημα του Σωτήρη Κατσιμίχα «SoftEarth» με έξυπνη πλοκή και βαθιά αγάπη για τον άνθρωπο. Πρόκειται για ένα δυστοπικό μυθιστόρημα με ήρωα έναν άντρα που δε θεωρεί τον εαυτό του όμορφο κι αυτό θα τον οδηγήσει να κάνει απονενοημένα διαβήματα και να ακολουθήσει μια πορεία ζωής χωρίς επιστροφή. Διαχρονικές αλήθειες, καταγεγραμμένες με σκληρό τρόπο, ανατρεπτικές εξελίξεις, ένα ψηφιακό και τεχνητό σύμπαν που μοιάζει με παράδεισο αλλά κάτω από το έδαφός του σιγοβράζει μια πρωτόγνωρη κόλαση και σημαντικές πληροφορίες για τις εξελίξεις της φιλοσοφίας και της ανθρώπινης νόησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός πρωτότυπου, καλογραμμένου βιβλίου που με έβαλε σε σκέψεις και με γέμισε αγωνία ως την τελευταία σελίδα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«-Η ιστορία έχει πολλούς παράγοντες, Μόιρα. Δεν μπορείς να πεις ότι μόνο ένας είναι ο αποφασιστικός. Είναι σαν να λες ότι ένας αγώνας μπάσκετ κρίθηκε από το τελευταίο σουτ, ενώ όλα τα προηγούμενα σουτ έδιναν επίσης πόντους» (σελ. 156).

«Δυστυχώς, αν δεν συμβεί το κακό, ο άνθρωπος δεν παίρνει μέτρα. Αλλά όταν συμβεί το κακό, τις περισσότερες φορές είναι αργά» (σελ. 156).

«-Ναι αλλά ένας διαταραγμένος αρκεί για να τα καταστρέψει όλα. -Δεν αρκεί, Πόλη, αν οι υπόλοιποι δεν του δώσουν τη δυνατότητα. Και στην περίπτωση του Χίτλερ, ήταν κάποια εκατομμύρια ψηφοφόρων που του έδωσαν την ισχύ» (σελ. 157).

Βιβλίο Έξυπνα ηλεκτρονικά VS Έξυπνα βιβλία
Συγγραφέας Νικολέτα Καπίλλα
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η τηλεόραση, το τάμπλετ, το κινητό γίνονται θανάσιμοι εχθροί του Λεξικού, της Ιστορίας, του Ρομπέν των Δασών, των Αθλίων. Το κάθε βιβλίο έχει και την προσωπικότητά του, το λεξιλόγιό του, τη νοοτροπία του: το αστυνομικό μυθιστόρημα αναλαμβάνει δράση, η Ελληνική Επανάσταση τραγουδάει το «Έχε γεια, καημένε κόσμε» και ο Δον Κιχώτης λέει τα συγκινητικότερα λόγια που έχω ακούσει για τη χρησιμότητα των βιβλίων στη ζωή μας («-Φίλοι μου, για να κερδίσουμε ξανά πίσω τη ζωή μας και την αγάπη των ανθρώπων, πρέπει να ανοίξουμε τις καρδιές και τις σελίδες μας, να βγάλουμε αυτό που κρύβουμε μέσα μας και να τους θυμίσουμε τον λόγο που μας είχαν αγαπήσει στην αρχή ή να τους δώσουμε την ευκαιρία να μας γνωρίσουν, αν δεν μας έχουν πάρει στα χέρια τους», σελ. 54). Μάλιστα, μεταξύ των κεφαλαίων παρεμβάλλονται στιχάκια εν είδει χορού αρχαίας τραγωδίας.

Η συνέχεια είναι ευρηματική και συγκινητική ταυτόχρονα, μιας και ξεδιπλώνονται σε μια ευφάνταστη αλληλουχία περιστατικά και χαρακτήρες από βιβλία καταξιωμένα και δοκιμασμένα στον χρόνο για μικρά αλλά και μεγαλύτερα παιδιά: τα πασίγνωστα παραμύθια που μας μεγάλωσαν αλλά και Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες, Όλιβερ Τουίστ, Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα, Ψάθινα καπέλα, Μικρός πρίγκηπας, Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου, Ματωμένα χώματα, Λωξάντρα, Το καπλάνι της βιτρίνας, Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές, Το μοιρολόγι της φώκιας, Τομ Σόγιερ κ. ά. Το μήνυμα του βιβλίου είναι ξεκάθαρο: εφόσον όλοι έχουμε κάτι καλό μέσα μας, έτσι και τ’ αντικείμενα που χρησιμοποιούμε έχουν δύο πλευρές, γι’ αυτό πρέπει να τα χειριζόμαστε με μέτρο. Καλή και χρήσιμη είναι η τεχνολογία στη ζωή μας αλλά οφείλουμε να αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς μας και όχι όλη μας τη ζωή.

Η εικονογράφηση της Μαρίας Μανουρά είναι πολύχρωμη και ζωηρή, ζωντανεύει τις συσκευές και τα βιβλία με υπέροχο τρόπο. Στις πρώτες αποτυπώνει ποικίλες εκφράσεις και συναισθήματα καθώς και ενδιαφέρουσες σκηνές από τηλεοπτικά προγράμματα και το Youtube ή άλλες ιντερνετικές σελίδες, στα δεύτερα βάζει στα εξώφυλλά τους τα ιδιαίτερα γνωρίσματα της κάθε ιστορίας που περιέχουν. Όταν μάλιστα φτάνουμε στην αναφορά των αγαπημένων βιβλίων ζωντανεύει με το δικό της στυλ και ύφος αυτά τα κείμενα, αποτίνοντας και τον δικό της φόρο τιμής σε ό,τι τη γαλούχησε και τη μεγάλωσε. Ο Μέλιος, η Λωξάντρα, ο Μικρός Πρίγκηπας συναντούν τα μέλη της οικογένειας που θέλουν να πετάξουν στην ανακύκλωση τα βιβλία και προσπαθούν να τους θυμίσουν τα πλεονεκτήματα της ανάγνωσης.

Το βιβλίο είναι ένα διδακτικό κείμενο που αφήνει χώρο για πρωτοβουλία των παιδιών ως προς το τάμπλετ και το κινητό, πάντα σε συνεργασία με τους γονείς τους, και βοηθάει τη φαντασία τους να ταξιδέψει δίπλα σε αγαπημένα κλασικά αναγνώσματα που σίγουρα θα αναζητήσουν τελειώνοντας τη διασκεδαστική περιπέτεια της Νικολέτας Καπίλλα. Θα ήθελα όμως μια εγκυκλοπαιδική αναφορά στο τέλος για όλα αυτά τα βιβλία ώστε τα παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα τους χάρτινες ήρωες που προτείνει η συγγραφέας και να ψάξουν να βρουν ποιο από αυτά θα αγαπήσουν περισσότερο. Το «Έξυπνα ηλεκτρονικά vs έξυπνα βιβλία» είναι μια διασκεδαστική περιπέτεια κι ένας πρωτότυπος πόλεμος μεταξύ των δύο κυριότερων κατηγοριών συντρόφων της καθημερινότητας μας: τα βιβλία και τις συσκευές.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από το προφίλ της Δέσποινας Λαιράκου στο facebook.

Βιβλίο Τυχαία είσοδος
Συγγραφέας Βασίλης Δρόλιας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τόπος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στην αρχή με ξένισε αρκετά. Άκρως ειδικευμένοι όροι ραδιο-τεχνολογίας, βραχέα και μακρά, και 5-6 σελίδες με το ακατανόητο μήνυμα. Και σιγά σιγά άρχισε να με τραβάει. Δεν ήταν κάτι ρηξικέλευθο αλλά με κέρδισε. Μια ιστορία που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε τελείως άλλη γλώσσα κι όμως ίσως να χάσει αυτήν ακριβώς τη μαγεία. Ο Πρωταγωνιστής ψάχνει, ρωτάει, κάποιον βρίσκει, η αλήθεια είναι εκεί έξω. Κι όλα αυτά για να βρει την αλήθεια εκεί από όπου ξεκίνησε. Ωραία γραφή αλλά κάπου χάσκει η πλοκή. Με ανατρίχιασε η περιγραφή του κεφαλαίου της δολοφονίας του Μπομπ Κένεντι σε πρώτο πρόσωπο, από τα καλύτερα κομμάτια που έχω διαβάσει σε λογοτεχνία. Και μου άρεσε και η αλληλογραφία με τον Σ.Σ. πολύ αληθοφανής. Αρκετά αξιόλογη νέα φωνή στη λογοτεχνία.

Βιβλίο Το στοίχημα
Τίτλος πρωτοτύπου A calculated risk
Συγγραφέας Katherine Neville
Μεταφραστής Χριστιάννα Σακελλαροπούλου
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ελληνικά Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αρκετά κουραστικό ομολογώ. Έχουμε δύο παράλληλες ιστορίες: μία της εποχής των Ναπολεόντειων πολέμων και μια στο σήμερα. Στην πρώτη παρακολουθούμε τις βάσεις της οικογένειας που έχτισε μια σημαντική οικονομική αυτοκρατορία και στη δεύτερη έχουμε την ιστορία μιας επιτυχημένης γυναίκας στο χώρο των τραπεζιτικών και οικονομικών συστημάτων. Έχει τόσους ορισμούς οικονομολογίας, χρηματιστικής και τραπεζικής που καταντάει κουραστικό πραγματικά. Σίγουρα έχει ανατροπές αλλά η ορολογία με απώθησε. Είναι ενδιαφέρον, σίγουρα κάποιος του χώρου θα το εκτιμήσει πολύ περισσότερο αλλά για μας τους κοινούς θνητούς… Εντυπωσιακό το γεγονός τι γίνεται πίσω από τις πλάτες μας στα μεγάλα γραφεία των μεγάλων τραπεζών του κόσμου, τα κόλπα που γίνονται για λίγα λεφτά παραπάνω με τα δικά μας λεφτά και τις κομπίνες που υπάρχουν σε έναν κόσμο σκληρό, ανταγωνιστικό και απρόσωπο. Κι όλα να λύνονται σε ένα ελληνικό νησί; Χμ… Καλές και οι σκηνές του έρωτα μεταξύ των πρωταγωνιστών και κωμική η νότα της βαρόνης αλλά το κυρίως θέμα πολύ εξειδικευμένο για να το παρακολουθήσω.

Βιβλίο Φλόγα που σιγοκαίει
Τίτλος πρωτοτύπου A philosophical investigation
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Λομπρόζο ή LOMBROSO σημαίνει «εντοπισμός των αντηχήσεων του μυελού του εγκεφάλου που οδηγούν στην κοινωνική ορθοπραξία» (Localisation of Medullar Brain Resonations Obliging Social Orthopraxy). Είναι ένα μηχάνημα που βασίζεται στον παλιό τομογράφο εκπομπής πρωτονίων και μπορεί να εντοπίζει τους άντρες εκείνους που από τον εγκέφαλό τους λείπει ο μέσος κοιλιακός πυρήνας (ΜΚΠ) που λειτουργεί ως αναστολέας του σεξουαλικά διμορφικού πυρήνα (ΣΔΠ), μιας προοπτικής περιοχής του αντρικού εγκεφάλου που αποτελεί αποθήκη των αντρικών επιθετικών αντιδράσεων. Όχι, ο συγγραφέας δε διευκολύνει την περαιτέρω κατανόηση της αρχικής αυτής ιδέας.

Ο Philip Kerr , ένας σημαντικός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας που δυστυχώς πέθανε πρόσφατα, εκτός από τη σειρά των ιστορικών βιβλίων μυστηρίου με ήρωα τον Μπέρνι Γκούντερ και άλλα, έγραψε και αυτό το εντελώς διαφορετικό μα δύσκολο για μένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Η δράση εκτυλίσσεται σε ένα μελλοντικό Λονδίνο, όπου τα πάντα έχουν αλλάξει ως προς την ιδιωτικότητα και την τιμωρία και ανάμεσα στις σελίδες κάπου αχνοφαίνεται ο γενικός τρόπος σκέψης που ακολουθεί ως προς την επίλυση μιας υπόθεσης και που υιοθετήθηκε αργότερα στα άλλα βιβλία του. Η κλιμάκωση της ιστορίας, τα ίχνη που αποκαλύπτονται σταδιακά, η επιλογή των θυμάτων μα πάνω απ’ όλα η δεύτερη παράλληλη υπόθεση που απασχολεί την Επιθεωρήτρια Τζέικοβιτς και ο εξαιρετικά πρωτότυπος τρόπος με τον οποίο συνδέεται με την κυρίαρχη υπόθεση είναι στοιχεία που εκτίμησα, με κράτησαν σε αγωνία και με οδήγησαν σε ένα ικανοποιητικό τέλος.

Το μυθιστόρημα δεν κατάφερα να το αγαπήσω όσο περίμενα για πολλούς λόγους. Παράλληλα με την τριτοπρόσωπη αφήγηση της ιστορίας έχουμε την πρωτοπρόσωπη του δολοφόνου, που καταγράφει τις σκέψεις του σε ημερολόγια. Ο δολοφόνος έχει το ψευδώνυμο Βίτγκενστάιν και τα ψευδώνυμα των θυμάτων που επιλέγει προέρχονται κυρίως από τον χώρο της φιλοσοφίας αλλά και από αλλού, δυσκολεύοντας έτσι την αστυνομία να κατανοήσει το modus operandi του. Στα ημερολόγιά του όμως γράφει ακατάπαυστα για πάρα πολλά θέματα φιλοσοφίας περί ζωής, τρόπου σκέψης των δολοφόνων, γιατί σκοτώνουμε και τι σημαίνει φόνος, διάφορα κοινωνικά και υπαρξιακά ζητήματα κλπ., ακόμη και η προσωπική φιλοσοφία του αναλύεται υπέρ το δέον. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα με την παράθεση πάμπολλων υποσημειώσεων που ήταν απαραίτητες φυσικά σε κάτι που δεν ήταν απαραίτητο να γραφεί εξαρχής αλλά με αποπροσανατόλισαν. Η αστυνομικός και ο δολοφόνος ένιωθα πως δρούσαν σε έναν ξεχωριστό μικρόκοσμο ο καθένας και μόνο προς το τέλος, λίγο πριν την απαραίτητη κάθαρση, κάπως αλληλεπίδρασαν σωστότερα, μόνο που εγώ ήδη μισοέβλεπα το επόμενο βιβλίο που θα διάβαζα κι έτσι έχασα όλο το συναισθηματικό φορτίο των τελευταίων σελίδων.

Από την άλλη ο τρόπος λειτουργίας του ίδιου του Λομπρόζο επεξηγείται επιστημονικά, χωρίς καμία προσπάθεια εκλαΐκευσης και απλούστευσης, κάνοντάς με να βλέπω δυαδικά ψηφία κάθε τρεις και λίγο. Τέλος, το περιβάλλον που έπλασε ο συγγραφέας και ανέπτυξε την κεντρική του ιδέα έβριθε λεπτομερειών για την οργάνωση, την απόδοση και τη λειτουργία του χωρίς να με βοηθήσει να γίνω ουσιαστικό κομμάτι της δράσης και να ενταχθώ αρμονικότερα σε αυτήν την ατμόσφαιρα.

Τα «Φιλοσοφικά εγκλήματα» είναι ένα εντελώς διαφορετικό αστυνομικό και κοινωνικό μυθιστόρημα, ίσως περισσότερο φλύαρο και εκτεταμένο απ’ όσο θα ‘πρεπε, που διεισδύει αρκετά περισσότερο στο μυαλό και την ψυχικό κόσμο ενός δολοφόνου από άλλα βιβλία αλλά δε με κέρδισε όσο περίμενα και χαίρομαι που γνώρισα τον Philip Kerr πρώτα μέσα από τις ιστορίες του με τον Μπέρνι Γκούντερ.

Βιβλίο Φονικό ένστικτο
Τίτλος πρωτοτύπου Killer instict
Συγγραφέας Joseph Finder
Μεταφραστής Σαμάνθα Κωνσταντέα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Γρήγορο και στακάτο θριλεράκι, δείχνει μέχρι πού μπορεί να φτάσει ένας κατά τα άλλα φιλήσυχος άνθρωπος όταν κινδυνεύει η οικογένειά του και η δική του ζωή. Με κινηματογραφική γραφή, συνεχόμενες ανατροπές και αλλεπάλληλες εκπλήξεις, ο συγγραφέας διαλύει μεθοδικά τη ζωή του Στέντμαν και των συναδέλφων του στη δουλειά. Εντελώς τυχαία κατά τα φαινόμενα δημιουργούνται συνεχώς ευκαιρίες για ανάδειξη των ικανοτήτων του Στέντμαν και σταδιακά βγαίνουν από τη μέση επαγγελματίες ανταγωνιστές του. Αυτό είναι το σημείο που με ενόχλησε, ότι ο πρωταγωνιστής άργησε να πάρει πρέφα ότι κάποια τροχαία και κάποια ηλεκτρονικά σαμποτάζ προέρχονται από τον νέο του φίλο, οδηγό γερανού και γνώστη της πληροφορικής.

Κατά τα άλλα, ο Στέντμαν και ο Σέμκο δένονται όλο και περισσότερο, η ιστορία κλιμακώνεται και όταν ο καλοκάγαθος Στέντμαν αποφασίζει να πάρει τη ζωή του στα χέρια του διαπιστώνει πως αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο. Πολλοί χαρακτήρες, έξυπνοι τρόποι διακοπής της ιστορίας σε καίριο σημείο και ένα αναπάντεχο τέλος!

Βιβλίο Η κουκουβάγια η τετραγωνομάτα
Συγγραφέας Αννέτα Μαρκογιαννάκη
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Αννέτα Μαρκογιαννάκη μέσα από ένα υπέροχο κείμενο, γεμάτο συναίσθημα και ρεαλισμό, καταφέρνει να με εισαγάγει στον μικρόκοσμο των παιδιών και στον τρόπο που σκέφτονται, να μου εξηγήσει εύληπτα πώς ζουν, τι αισθάνονται και τι είναι γι’ αυτά το ίντερνετ και το τάμπλετ. Το καλό όμως είναι πως η ιστορία της είναι πολυεπίπεδη και δεν ασχολείται μόνο με το συγκεκριμένο θέμα. Με αφορμή αυτόν τον εθισμό, δείχνει με τρόπο πως φταίνε και οι γονείς για το πρόβλημα που διαπραγματεύεται το βιβλίο. Έχει διαλέξει να μας συστήσει μια μητέρα που λείπει όλη μέρα και έναν πατέρα που σχεδόν ξενιτεύτηκε ώστε να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σωστά. Η ρουτίνα της καθημερινότητας έκλεισε (κυρίως) τη μαμά στον εαυτό της (ο πατέρας εμφανίζεται μόνο με έμμεσες αναφορές στο βιβλίο) και καθώς ξεδιπλώνεται η ιστορία συνειδητοποιεί κι η ίδια τα δικά της λάθη. Επομένως η λύση δεν προέρχεται εξ ουρανού αλλά γεννιέται μέσα από το ίδιο το περιβάλλον του Τάκη. Με συγκίνησε πολύ ο τρόπος που η συγγραφέας κατάφερε να ξεδιπλώσει σε τόσο λίγες σελίδες και σ’ ένα κείμενο που απευθύνεται σε παιδιά από 5 ετών και πάνω έναν τόσο ολοκληρωμένο χαρακτήρα!

Η Βάγια η κουκουβάγια, που την πατάει σαν τον Τάκη κι εθίζεται στο τάμπλετ, χάρη στο ενδιαφέρον εύρημα των τετράγωνων ματιών που καταγράφει η κυρία Μαρκογιαννάκη, δείχνει στους μικρούς και τους μεγάλους αναγνώστες πόσο άσχημο είναι, εκτός από σοβαρό, η εξάρτηση από ένα μηχάνημα που περιορίζει τη φαντασία και δεσμεύει τον χρήστη μέσα σε έναν κλειστό χώρο, μακριά από ομαδικότητα και παιχνίδι. Γέλασα με τον τρόπο που στενοχωρέθηκε η Βάγια, γιατί την ενδιέφερε πώς θα τη βλέπουν οι άλλοι, μιας και τώρα με τα τετράγωνα μάτια που απέκτησε, θα γίνει ρεζίλι των… πουλιών! Γλυκόπικρη η αίσθηση, που αποδίδεται μέσα από τραγελαφικά περιστατικά, εύληπτα από όλες τις ηλικίες. Τι όμορφος ο κόσμος της Βάγιας πριν το ίντερνετ, με τις παρέες της, τα ενδιαφέροντά της, τη φύση που ζούσε με όλες τις αισθήσεις της. Μάλιστα, μου έκανε τρομερή εντύπωση κάτι εξαιρετικά απλό που όμως κανείς μας δεν έχει σκεφτεί ποτέ: γιατί το γύρω μας περιβάλλον αποτελείται από μη τετράγωνες εικόνες; Ο ήλιος, τα δέντρα, τα λουλούδια, δεν είναι τετράγωνα όπως οι συσκευές που κατασκευάζουμε, το έχουμε άραγε προσέξει; Τη λάτρεψα αυτήν την ιδέα και πιστεύω πως είναι το καλύτερο επιχείρημα κατά της αλόγιστης χρήσης του ίντερνετ.

Έτσι λοιπόν χάρη στο πάθημα της Βάγιας της κουκουβάγιας, απόρροια της συμπεριφοράς του νέου της φίλου, Τάκη, τα παιδιά μαθαίνουν πως το ίντερνετ πρέπει να είναι μέρος της ζωής μας, όχι όλη η ζωή μας, πως υπάρχουν οι φίλοι, οι εξωσχολικές δραστηριότητες, το διάβασμα, το παιχνίδι που μπορούν να αφήσουν ελεύθερη τη φαντασία να πετάξει, μακριά από καθοδηγημένα ψηφιακά περιβάλλοντα που μας απομονώνουν, μας δυναστεύουν και μακρόχρονα μας γεμίζουν εκνευρισμό αι οργή. Πραγματικά, φοβάμαι να σκεφτώ ένα παιδί χωρίς φαντασία! Η εικονογράφηση της κυρίας Μαρίας Μανουρά είναι η ιδανική επιλογή για να αποτυπωθούν όμορφα και παραστατικά η ζωή του Τάκη και της Βάγιας. Το παιδικό δωμάτιο, το υπέροχο δάσος με πανσέληνο, το συγκινητικό γράμμα του παιδιού στη μαμά, το τρυφερό βλέμμα μεταξύ δύο ερωτευμένων πουλιών και τόσα άλλα είναι η αφορμή για να ξεδιπλωθούν κι άλλες ιστορίες στο μυαλό των παιδιών!

«Η κουκουβάγια η τετραγωνομάτα» είναι ένα τρυφερό παραμύθι για μικρά παιδιά που δείχνει χωρίς διάθεση διδακτισμού τα μειονεκτήματα της υπερβολικής χρήσης του ίντερνετ και εξηγεί μέσα από αφηγηματικά ευρήματα αρεστά στο αντίστοιχο ηλικιακό κοινό πόσα άλλα όμορφα, δημιουργικά και κοινωνικά πράγματα μπορεί να κάνει ένα μικρό παιδί που θα το βοηθήσουν να εμπλουτίσει τον ψυχισμό του, να βελτιώσει τη φαντασία του, να αποκτήσει νέους φίλους ή να σφυρηλατήσει τις κοινωνικές του αλληλεπιδράσεις. Ένας πολύτιμος φίλος και οδηγός, κατάλληλος και απαραίτητος για όλες τις οικογένειες!

Βιβλίο Καληνύχτα σας, κύριε Γκουγκλ…
Συγγραφέας Γιώργος Κ. Κατσέλης
Εικονογράφος Στάθης Πετρόπουλος
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο μικρός μας πρωταγωνιστής, με τη βοήθεια του Κλικ, του γλυκού ποντικού και του Πατ, της πάπιας, γνωρίζει τον κύριο Γκουγκλ, ο οποίος εργάζεται σε μια αχανή χώρα γεμάτη βιβλιοθήκες και βιβλία, όπου ο κόσμος συνέχεια διαβάζει, ερευνά, ψάχνει. Αυτό το ειδυλλιακό τοπίο όμως σύντομα θα κινδυνέψει από τις επιθυμίες του λόρδου Τρέλγιν (συμβολίζει την κλοπή της πνευματικής ιδιοκτησίας) αλλά και θα υποστηριχτεί από τα τεχνολογικά επιτεύγματα της μακρινής Γιαχωνίας, όπου εργάζεται ο ξάδελφος του κυρίου Γκουγκλ, ο κύριος Γιάχου. Για μένα, ο πιο ξεκάθαρος παραλληλισμός ήταν η Χώρα των Χαμένων Φωνηέντων, όπου καταργήθηκαν τα φωνήεντα και ο κόσμος δεν μπορούσε να συνεννοηθεί, κάτι που ζούμε φέτος πλειστάκις με τις συντομογραφίες στην ηλεκτρονική μας επικοινωνία.

Το κείμενο είναι διασκεδαστικό, περιέχει και τα καλά και τα κακά της αλόγιστης χρήσης ενός υπολογιστή, δείχνει τους κινδύνους και τα προτερήματα από την επίσκεψη στους ιστοτόπους και κλείνει με ένα όμορφα λιτό κεφάλαιο για τα προτερήματα της αληθινής ζωής χωρίς υπολογιστή, δίχως να αποκηρύττει τα οφέλη από το Διαδίκτυο.

Θα προτιμούσα περισσότερο ξεκάθαρους παραλληλισμούς και ως προς τις χώρες και ως προς τον τρόπο που δρουν και ενεργούν ο Ιάσονας με τους φίλους του μέσα σε αυτές, γιατί ένα παιδί 8 ετών θα παρασυρθεί από την περιπέτεια του βιβλίου, όμως δύσκολα θα κατανοήσει τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τις γραμμές αν το διαβάσει μόνο του. Η εικονογράφηση είναι πολύ ωραία, απλή, ασπρόμαυρη, θυμίζει έντονα κόμικ. Το «Καληνύχτα σας, κύριε Γκουγκλ» είναι μια όμορφη ιστορία που εγκαινιάζει την Μπλε Σειρά των εκδόσεων Κόκκινη Κλωστή Δεμένη.

Βιβλίο Ο κύκλος
Τίτλος πρωτοτύπου The circle
Συγγραφέας Dave Eggers
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πώς θα σας φαινόταν αν κάμερες σε μέγεθος αντίχειρα με λήψη υψηλής ποιότητας τοποθετούνταν σε όλους τους δημόσιους δρόμους του κόσμου, στις παραλίες, στα σπίτια, από τον κόσμο που θα έσπευδε να τις αγοράσει, μιας και βγήκαν στο εμπόριο σε προσιτή τιμή; Έτσι θα καταγράφονταν σημαντικά ιστορικά γεγονότα εν τη γενέσει τους, θα φωτογραφίζονταν άμεσα οι παραβάτες των ανθρώπινων δικαιωμάτων είτε σε πορείες είτε σε ληστείες ή θα βοηθούσαν έναν άνθρωπο που δεν έχει δυνατότητα πρόσβασης σε απομακρυσμένα σημεία του πλανήτη να νιώθει ότι βρίσκεται εκεί. Πώς θα σας φαινόταν αν οι πολιτικοί στην αρχή και οποιοδήποτε δημόσιο πρόσωπο δέχονταν να γίνουν Διάφανοι και να φορέσουν πάνω τους μια κάμερα με απευθείας μετάδοση ανά πάσα ώρα και στιγμή της ζωής τους; Έτσι ο καθένας θα ήταν παρών στις συναντήσεις των πολιτικών με σημαντικές προσωπικότητες του κόσμου, θα άκουγε και θα έβλεπε τις συζητήσεις τους, τις συμφωνίες, τα σχέδιά τους άμεσα και απευθείας. Γιατί να γίνονται όλες αυτές οι διαβουλεύσεις πίσω από κλειστές πόρτες; Ο κόσμος έχει δικαίωμα στην πληροφορία!

Αυτές είναι μερικές από τις καινοτομίες που ευαγγελίζονται οι Τρεις Σοφοί, οι ιδρυτές του Κύκλου, μιας εταιρείας που στοχεύει να πατάξει την τρομοκρατία, την κακοβουλία και τον κίνδυνο για την επιβούλευση των συνανθρώπων από άτομα που προδιατίθενται για παραβατικότητα. Μια εκπληκτική ουτοπία, άριστα οργανωμένη και δικτυωμένη σε όλο τον κόσμο, που έχει καταφέρει να πάρει με το μέρος της το 87 % του πληθυσμού παγκοσμίως. Όλα τα στοιχεία, τα δεδομένα, οι φωτογραφίες, τα βίντεο συγκεντρώνονται και είναι προσβάσιμα από όλο τον κόσμο. Οι φορητές κάμερες απευθείας μεταδόσεων γίνονται μόδα, ο κόσμος αποκτά πλήρη έλεγχο σχεδόν σε όλα. Κι αν συμβεί κάτι και το γυαλί ραγίσει; Αν μια φωνή αρχίσει να ακούγεται εναντίον αυτής της ουσιαστικά απολυταρχικής, μονοπωλιακής και τυραννικής διακυβέρνησης;

Ένα μυθιστόρημα που μου έσφιξε το στομάχι όσο κανένα άλλο, που με ανάγκασε πολλές φορές να ξενυχτήσω για να το τελειώσω και μου έδωσε να καταλάβω πόσο απαραίτητη πρέπει να γίνει η εφαρμογή του μέτρου στην καθημερινή διαδικτυακή μου παρουσία. Μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σφυρίγματα (tweets), παρακολούθηση, καταμέτρηση πελατειακής εξυπηρέτησης και ικανοποίησής τους από τον υπάλληλο και χιλιάδες άλλες παραμέτρους που μετέτρεψαν την πρωταγωνίστρια Μέι σε τηλεκατευθυνόμενο ρομπότ.

Το κείμενο ξεκινάει σιγά σιγά να σε εντάξει σε αυτόν τον άρρωστο και ουτοπικό κόσμο αλλά σύντομα η κινούμενη άμμος της εικονικής πραγματικότητας που χτίζεται γύρω από τους χαρακτήρες και κυρίως γύρω από τον αναγνώστη δεν αφήνει να πάρεις ανάσα. Εξαιρετική σύλληψη, κίνδυνος όλα αυτά να γίνουν πραγματικότητα κάποια στιγμή και πλήρης απογοήτευση το τέλος. Ποιος είναι ο μυστηριώδης άντρας που εμφανίζεται στη ζωή της Μέι, μέσα σε αυτό το αυστηρά φρουρούμενο περιβάλλον εργασίας αλλά δεν μπορεί να εντοπιστεί πουθενά; Πόσο γρήγορα θα καταλάβει η Μέι ότι αυτό που ζει είναι ένα είδος κοινωνικού αυτισμού (μου άρεσε πάρα πολύ αυτή η φράση που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας); Πόσο πολύ θα δοκιμαστούν οι σχέσεις της με την οικογένειά της; Τελικά τι συνέπειες έχει στη ζωή μας και στο χαρακτήρα μας να τα ξέρουν όλοι όλα και να ξέρουν όλοι τα ενδιαφέροντά μου, τις κοινωνικές μου συνήθειες, τις προτιμήσεις μου, τις ανθρώπινες ανάγκες μου;

Μακάρι να μπορούσα να γράψω αναλυτικά για το τέλος, όμως σίγουρα θα προδώσω πράγματα και δεν κάνει. Το μυθιστόρημα είναι ανατρεπτικό, «αρρωστημένο», βαθιά κοινωνικό, με εκατομμύρια μηνύματα για την αλόγιστη χρήση του διαδικτύου και τη μόδα της κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί που είπα ότι φτάνει η κορύφωση, φτάνει η φαντασία για το πού βαίνομεν, πώς θα χειριστεί ο συγγραφέας το τέλος, έρχεται μια μεγάλη αποκάλυψη που όμως δεν αλλάζει και πολλά πράγματα. Δεν έχουμε δηλαδή την αναμενόμενη κάθαρσι που απαιτείται για να ξεκουραστεί ο αναγνώστης, να ανασάνει, να νιώσει ανακούφιση. Θα μου πεις, με το 80 % του μυθιστορήματος να είναι η βελτίωση και ο εμπλουτισμός των υπηρεσιών του Κύκλου θα χρειαζόταν δεύτερος τόμος για να υπάρξει η λύση της πλοκής και ίσως καταντούσε και αμερικανιά. Άλλο αυτό όμως και άλλο στο τέλος να επιλέγεται αυτό το φινάλε.

Μη διστάσετε να διαβάσετε αυτό το βιβλίο, αγνοώντας την γκρίνια μου. Είναι σφιχτοδεμένο, με εκπληκτικές αληθοφανείς ανατροπές που με άφησαν άναυδο και γεμάτο αγωνία, για να μην αναφέρω τα χιλιάδες μηνύματα που αφήνει ο συγγραφέας κατά καιρούς ως προς την περατότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου, την ανάγκη του ανθρώπου για επικοινωνία και πληροφόρηση και την ευκολία με την οποία μαζικοποιείται και χειραγωγείται.