Βιβλίο Στο λυκόφως της ζωής
Τίτλος πρωτοτύπου This was a man
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Τίνα Μαθιουδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε γενικές γραμμές, η ιστορία ολοκληρώθηκε σωστά και όχι εσπευσμένα. Οι κινήσεις προς εξαγορά, τα χρηματιστηριακά παιχνίδια, οι τρεις αντίπαλοι των Μπάρινγκτον και Κλίφτον βρίσκουν τον μάστορά τους με τον γνωστό συναρπαστικό και πρωτότυπο τρόπο που απόλαυσα και στα προηγούμενα βιβλία αλλά οι ιστορίες τους συμπυκνώνονται σχεδόν στο πρώτο μισό του κειμένου. Δολοφονίες, φυλακίσεις, εξαγορές, δολοπλοκίες και ό,τι ευχαριστήθηκα σε όλα τα βιβλία ως τώρα εδώ δόθηκαν σε λίγες και χορταστικές δόσεις.

Στη συνέχεια οι πρωταγωνιστές αρχίζουν να ζουν επαγγελματικές εξελίξεις και αλλαγές, με τον Χάρι Κλίφτον να ξεκινάει να γράφει ένα μυθιστόρημα για τη ζωή στη Ρωσία, την Έμμα να δέχεται την πρόταση της Μάργκαρετ Θάτσερ να γίνει υφυπουργός Υγείας κι έτσι να κοντράρεται στη Βουλή των Λόρδων με τον αδερφό της, Τζάιλς, για τα νομοσχέδια, με σημαντικότερο όλων αυτό του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Ναι, μου προκάλεσε εντύπωση, γιατί, αν και πολιτικοί αντίπαλοι, μεταξύ τους ενδοοικογενειακά ήταν όλα μέλι-γάλα, δεν επηρεάστηκαν ούτε μια φορά από τις συνθήκες ώστε να τσακωθούν πιο σοβαρά μεταξύ τους.

Μεγάλη ανατροπή η ιστορία της Κάριν που αγάπησε ο Τζάιλς, μιας και τελικά δε σκοτώθηκε στο προηγούμενο βιβλίο. Η ζωή της με τον Τζάιλς πλέον εξομαλύνεται και οι στιγμές που ζουν στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου μέχρι και δάκρυα στα μάτια μου έφεραν. Ήταν τόσο παραστατική η αφήγηση των στιγμών εορτασμού εκείνη την ημέρα του 1989, το πόσο αμήχανοι ήταν οι μέχρι χτες αδίστακτοι φρουροί, τόσο τρυφερές οι σκηνές που εκτυλίσσονταν που για άλλη μια φορά μου απέδειξε ο συγγραφέας πως μπορεί να ασχοληθεί και βαθύτερα με τους χαρακτήρες του. Αυτό το κεφάλαιο με βοήθησε να τον συγχωρήσω για την παράλειψη της πολιτικής καριέρας της Θάτσερ, κάτι που περίμενα από το προηγούμενο βιβλίο πως θα τον απασχολήσει έντονα, με εξαίρεση τη λεπτομερέστατη καταγραφή των πρακτικών την ημέρα του ψηφίσματος του νομοσχεδίου για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ήταν τόσο σημαντικό για την πορεία της Υγείας της χώρας ή ένα τυχαίο παράδειγμα στο οποίο μακρηγόρησε; Δεν το γνωρίζω και μεταξυ μας δεν τις διάβασα κιόλας). Η Μάργκαρετ Θάτσερ στα δικά μου μάτια ανέτρεψε σχεδόν τα πάντα στη χώρα της, με τρεις συνεχόμενες εκλογικές νίκες και χιλιάδες απεργίες. Καμία από αυτές δεν επηρέασε την απόδοση των μετοχών των τραπεζών ή με άλλον τρόπο τις ζωές των πλούσιων Μπάρινγκτον και Κλίφτον;

Από την άλλη, ο Jeffrey Archer θέλησε να απαντήσει σε δύο σημαντικά ερωτήματα που τέθηκαν από το πρώτο κιόλας βιβλίο της σειράς: αν όντως παγιδεύτηκε στο κύτος του πλοίου κατά τη ναυπήγησή του ο πατέρας του Χάρι Κλίφτον κι αν ο Χάρι είναι αδερφός της Έμμα. Κατ’ εμέ, η πορεία της αφήγησης είχε τόσο πολύ απομακρυνθεί από αυτά που και να μην απαντούσε δε θα με πείραζε. Είχαμε προχωρήσει από καιρού σε άλλα σημεία και νέες περιπέτειες. Άλλωστε τώρα μου χάλασε τελείως την πορεία της ζωής των Χάρι και Έμμα, γιατί η αγάπη τους για πάνω από πενήντα χρόνια, οι εμπειρίες τους, ο προσωπικός κώδικας επικοινωνίας ήταν πράγματα που αγάπησα, τα έκανα δικά μου, ταυτίστηκα μαζί τους, χιλιόμετρα μακριά από την πραγματικότητα που τώρα ο συγγραφέας θέλησε να μου θυμίσει με τη ρασιοναλιστική απάντηση. Και πάλι θα τον συγχωρέσω όμως γιατί το τέλος αυτών των δύο ανθρώπων ήταν άκρως συγκινητικό και τρυφερό, γεμάτο δύναμη, ένταση, αλήθεια και άδολη αγάπη. Ναι, υπάρχουν ακόμη τέτοιες και είναι στο χέρι του συγγραφέα να καταντήσουν γελοίες και ψεύτικες ή αληθινές και δυνατές.

Ιδιαίτερη μνεία θα κάνω στο κύκνειο άσμα του Χάρι Κλίφτον, μιας και επί τη ευκαιρία καταγράφονται πολλές διαχρονικές αλήθειες για τη διαδικασία της συγγραφής και γενικότερα για το χάρισμα-ταλέντο του γράφειν. Ο Κλίφτον ακολουθούσε πάντα μια συγκεκριμένη διαδικασία για να ξεκινήσει να γράφει κάθε νέο του μυθιστόρημα. Έτσι κι εδώ, αρχίζει με τη φράση: «Σε παρακαλώ, επίτρεψέ μου να το κάνω ξανά», γιατί «είχε την οδυνηρή επίγνωση ότι η αφήγηση ιστοριών δεν ήταν ένα χάρισμα που έπρεπε να θεωρείται δεδομένο» (σελ. 415). Σεμνότης και ταπεινότης.

Τέλος, δε μου άρεσε η ιστορία της λαίδης Βιρτζίνια, γιατί παρ’ όλο που είχε εξαιρετικό ρόλο στα προηγούμενα βιβλία εδώ περιφερόταν από κερδοσκοπία σε εκβιασμό και το ανάποδο ενώ η επιλογή της μετά τον θάνατο της δούκισσας του Χάρτφορτ ήταν κάτι που έχω δει σε εκατομμύρια περιπτώσεις τηλεοπτικές και λογοτεχνικές, παρ’ όλ’ αυτά κι εδώ υπάρχει ένας κρυμμένος άσος. Η εξέλιξη αυτή και οι επακόλουθες ανατροπές ήταν σωστές και δίκαιες, δεν είδα όμως πουθενά ένα «τέλος», μιας και ήθελα να τιμωρηθεί κι αυτή με κάποιον τρόπο. Δυστυχώς έζησε σκληρά μαθήματα μεν, δεν υπήρξε όμως η «νέμεσις» που λένε στην αρχαία τραγωδία. Κρίμα, γιατί την αγάπησα και θα ήθελα να φανεί πιο ολοκληρωμένη.

Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω πως αυτήν τη φορά η ποιότητα του χαρτιού και η βιβλιοδεσία δε με άφησαν ικανοποιημένο. Το χαρτί ήταν σχετικά λεπτό, κακής απόχρωσης ενώ όταν ολοκλήρωσα την ανάγνωση το αντίτυπο ήταν σε άσχημη κατάσταση, κάτι που σπανίως συμβαίνει σε δικά μου αντίτυπα. Εύχομαι ολόψυχα να ήταν μια εξαίρεση, μιας και οι εκδόσεις Bell είναι πάντα πολύ προσεγμένες και σέβονται τον αναγνώστη χρόνια ολόκληρα τώρα (a propo μου άρεσαν περισσότερο τα εξώφυλλα των ελληνικών εκδόσεων από τα ξένα).

Βιβλίο Όταν έρθει η ώρα
Τίτλος πρωτοτύπου Cometh the hour
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πλούσιο, γεμάτο, εξίσου ανατρεπτικό και με μπόλικο σασπένς, το «Όταν έρθει η ώρα» αρχίζει να βάζει στην τελική ευθεία τους πρωταγωνιστές και τους δευτεραγωνιστές του, τους οποίους φυσικά δεν αφήνει στιγμή ήσυχους αλλά τους δοκιμάζει όλη την ώρα. Ξανά ανατροπές, εμπόδια, αλλαγές, παιχνίδια εξουσίας και μετοχών, πλούτη, μίση, πάθη κλπ. Και να που αχνοφαίνονται τα πρώτα πολιτικά βήματα της Μάργκαρετ Θάτσερ, στενής φίλης της Έμμα Κλίφτον. Μια προσωπικότητα που άλλαξε την ιστορία της Αγγλίας, μια γυναίκα που πάντα με συνάρπαζε και στενοχωρέθηκα αφάνταστα που αυτή η σιδηρά κυρία στο τέλος της ζωής της δε θυμόταν τίποτα λόγω των εγκεφαλικών που της κατέστρεψαν τη μνήμη! Ακόμη κι αν τα Χρονικά των Κλίφτον με είχαν κουράσει (που ούτε καν!) θα διάβαζα το επόμενο και τελευταίο βιβλίο της σειράς μόνο και μόνο για να δω πώς θα χειριστεί ο πανέξυπνος συγγραφέας τον απόηχο από τις αλλαγές που έζησε η Αγγλία κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας της και σε τι θέση θα την τοποθετήσει μέσα στην ιστορία του.

Μου άρεσε πολύ η ερωτική περιπέτεια που έζησε ο Σεμπάστιαν Κλίφτον με την Ινδή Πρίγια Γκουμάν, κάτι που έδειξε τις κοινωνικές διαφορές στις κάστες της Ινδίας, παρ’ όλο που ήταν μέλος της Βρετανικής Κοινοπολιτείας μα πάνω απ’ όλα τη σκιώδη θέση της γυναίκας σε αυτήν τη χώρα, τουλάχιστον στα τέλη ακόμη και του 20ού αιώνα. Ο τρόπος που παρουσιάστηκε ο Σεμπάστιαν και οι κινήσεις που έκανε έδειχναν ξεκάθαρα τον ρομαντικό και σχεδόν απερίσκεπτο χαρακτήρα του, κάτι που μου έδειξε πως ο συγγραφέας μπορεί να ψυχογραφήσει τους χαρακτήρες μιας ιστορίας του σωστά και σε βάθος. Η ολοκλήρωση αυτής της ιστορίας ήταν ιδανική, γιατί αλλιώς θα έπρεπε πάλι να καταφύγουμε σε υπερβολικές ακρότητες για την αληθοφάνεια των γεγονότων.

Η λαίδη Βιρτζίνια Φένικ μπλέκει έναν πάμπλουτο Αμερικάνο στα δίχτυα της, ώστε να συνεχίσει να εξασφαλίζει λεφτά και κύρος. Η ιστορία της αρχίζει να αποκτά κι αυτή ουσία, μιας και γνωρίζουμε τον πατέρα της, που είναι εντελώς αντίθετος στη συμπεριφορά και τη νοοτροπία της κι από την άλλη δείχνει πόσο καιροσκόπα και ύπουλη είναι, μιας και δε διστάζει να παίξει με τη ζωή ενός αθώου παιδιού, το οποίο χρησιμοποιεί ως όπλο και επιχείρημα, αδιαφορώντας για την ψυχολογία του, το μέλλον του, τη ζωή του όλη. Το βιβλίο κλείνει με ένα πολύ μεγάλο και σοβαρό μπέρδεμα. Αν θα αποκαλυφθεί η απάτη της, είναι κάτι που θα το αφήσω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει μόνος του.

Εξίσου ικανοποιημένο με άφησε και το τέλος του Ανατόλι Μπαμπάκοφ, μιας και η πορεία και οι δράσεις του και όλη αυτή η περιπέτεια που έζησε και αναστάτωσε τον δυτικό κόσμο επιστεγάστηκαν με την απονομή του βραβείου Νομπέλ, οπότε ο μεν συγγραφέας βρήκε την ευκαιρία να πλατειάσει (χωρίς στιγμή να βαρεθώ, το ξανατονίζω) περιγράφοντας το παλάτι της Στοκχόλμης, το πρωτόκολλο με τον βασιλιά, ακόμη και την τελετή της απονομής, από την άλλη οι άσοι που εξακολουθεί να βγάζει από το μανίκι του με άφησαν και πάλι άφωνο. Η ανατροπή της ιστορίας αυτής ήταν κάτι αναπάντεχο, αν και έχω στο πίσω μέρος του μυαλού μου πως η κίνηση αυτή ίσως να μην είναι και απόλυτα αληθινή από μεριάς των Σοβιετικών. Κι εδώ έρχομαι στην περίπτωση της Κάριν, της γυναίκας που αγάπησε ο Τζάιλς Μπάρινγκτον με πάθος και η οποία χωρίς δισταγμό, από αγάπη γι’ αυτόν, έπαιξε τον ρόλο του διπλού πράκτορα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι συνθήκες παιχνιδιού, οι επιρροπές από το ανατολικό μπλοκ, η αυστηρή γραμμή του κόμματος και πολλά άλλα χαρακτηριστικά αποδόθηκαν ρεαλιστικά, συναρπαστικά και οι τελευταίες σελίδες του βιβλίου με συγκίνησαν αφάνταστα.

Το «Όταν έρθει η ώρα» παραμένει ένα καλό βιβλίο, γεμάτο μυστικά, εκπλήξεις και αναποδιές, ευτυχώς με λιγότερα πρακτικά δικών ή πλατειασμούς, κι αρχίζει να προετοιμάζει σιγά σιγά τους ήρωές του για το τέλος. Μέχρι στιγμής, αν εξαιρέσεις το γεγονός πως κάποια κεφάλαια, όσο καλογραμμένα κι αν ήταν ή αν έκοβαν την ανάσα, θα μπορούσαν να λείπουν, τα Χρονικά των Κλίφτον είναι μια καλογραμμένη ιστορία, με εύρος γνώσεων και ταυτόχρονα σωστό στρατηγικό σχεδιασμό από μεριάς του συγγραφέα. Κάποια επαναλαμβανόμενα μοτίβα είναι απαραίτητα μιας και μιλάμε για επτά βιβλία, η ποικιλία όμως των χαρακτήρων, η σωστή τοποθέτησή τους στον χώρο και τον χρόνο, η ποικιλία τόπων δράσης (Νέα Υόρκη, Στοκχόλμη, Μπρίστολ, Λονδίνο, Λένινγκραντ, Βερολίνο, Σκωτία και πολλά άλλα), η στακάτη, κινηματογραφική αφήγηση είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά που με ικανοποίησαν στην πορεία της ανάγνωσης. Ελπίζω ο συγγραφέας να καταφέρει να ολοκληρώσει σωστά και χωρίς βιασύνες την ιστορία των Κλίφτον και των Μπάρινγκτον. Προχωράμε στο τελευταίο βιβλίο λοιπόν που διαδραματίζεται τις δεκαετίες 1980 και 1990.

Βιβλίο Η πένα και το ξίφος
Τίτλος πρωτοτύπου Mightier than the sword
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ιστορίες, ανατροπές, άνθρωποι, ένα διακριτικό ιστορικό φόντο μα πάνω απ’ όλα η εκπληκτική γραφή του Jeffrey Archer με κράτησαν και σε αυτό το βιβλίο στο οποίο γυρνούσα μανιωδώς τις σελίδες για να προχωρήσω παρακάτω. Σε πολύ γενικές γραμμές το μοτίβο εξακολουθεί να είναι το ίδιο όμως ο στρατηγικός σχεδόν σχεδιασμός των εξελίξεων εξακολουθεί να με αφήνει με κομμένη την ανάσα. Πάλι έχουμε δολοπλοκίες με το χρηματιστήριο και με τα ποσοστά των μετοχών που ανεβοκατεβάζουν μέλη του ΔΣ όλη την ώρα ακριβώς την πιο κρίσιμη για τα σχέδια των καλών και των κακών στιγμή, ξανά δικαστικές σκηνές, ολοζώντανες, λες και ο συγγραφέας μετέτρεψε σε μυθιστόρημα πραγματικές δίκες, απλώς τώρα δε μας χωράει η Αγγλία και επεκτεινόμαστε στο Ανατολικό Βερολίνο και το Λένινγκραντ.

Η πρώτη μου σκέψη ήταν πως η περίπτωση του Μπαμπάκοφ δε με ενδιαφέρει και κακώς εντάχθηκε και αναπτύχθηκε ως ιδέα. Από την άλλη όμως είμαστε στη δεκαετία του 1960, επομένως πώς θα δώσει ιστορικό ρεαλισμό κάποιος σε αυτήν την περίοδο, αν δεν αναφερθεί στην τρομερή εποχή του Ψυχρού Πολέμου, με όλες τις συνέπειες που είχε για τον κόσμο, από τη στιγμή μάλιστα που η δράση εκτυλίσσεται στην κραταιά Μεγάλη Βρετανία; Έτσι λοιπόν απόλαυσα τη γραφή του Jeffrey Archer που μου θύμισε τα κατασκοπικά έργα του John Le Carre, αγνόησα την υπερφυσική ιδιότητα του Χάρι Κλίφτον να είναι σε θέση να απομνημονεύσει ολόκληρο βιβλίο και να το ξαναγράψει αυτολεξεί και συγκινήθηκα με τον αδιέξοδο έρωτα που γεννήθηκε μεταξύ Τζάιλς Μπάρινγκτον και Κάριν Μπραντ, της διερμηνέως του. Μέσα από αυτές τις ιστορίες αναπαραστάθηκαν πειστικά οι συνθήκες διαβίωσης και σχεδόν φυλάκισης των κατοίκων στο Ανατολικό Βερολίνο και στη Ρωσία, οι ιστορίες των ανθρώπων που παγιδεύτηκαν και χωρίστηκαν από τις οικογένειές τους. Ειδικά ως προς το Βερολίνο οι διαδικασίες των συνόρων (στο Σημείο Ελέγχου Τσάρλυ είχα μεταβεί κι εγώ πρόσφατα κι ακόμη υπάρχει μια ανατριχίλα) ήταν ρεαλιστικές και απόλυτα αληθοφανείς.

Δε θα ξεχάσω επίσης ποτέ τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε ο Χάρι Κλίφτον την υπόθεση του βιβλίου που έγραψε ο Μπαμπάκοφ για τον Στάλιν κι εξαιτίας του φυλακίστηκε κατόπιν μιας δίκης-παρωδία. Έφτασε σε σημείο να αναγκαστεί να υπογράψει μια δήλωση που θα τον ταπείνωνε σε όλο τον κόσμο και θα έριχνε την καριέρα του στα Τάρταρα, η αμάθεια όμως των Ρώσων τον βοήθησε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση υπέρ του με τον πιο έξυπνο και ευρηματικό τρόπο που θα μπορούσε να φανταστεί κάποιος. Κάτι τέτοια μικροτεχνάσματα είναι που δε με αφήνουν να βαρεθώ όσο διαβάζω τα συναρπαστικά Χρονικά!

Από την άλλη, δε μου άρεσε η νέα προεκλογική εκστρατεία του Τζάιλς Μπάρινγκτον, μιας και πάλι είχαμε άγρα υποψηφίων, αναλυτική καταγραφή των διαδικασιών που απαιτούνται, debates (μέχρι και η ίδια ερώτηση περί των συζύγων των υποψηφίων διατυπώθηκε) και ξανά η διαφορά μεταξύ Βουλής των Λόρδων και Βουλής των Κοινοτήτων. Απλώς εδώ έγινε πιο ενδιαφέρον το πράγμα, μιας και αντίπαλον δέος του Τζάιλς ήταν ο ταγματάρχης Φίσερ! Ποιος λοιπόν από τους δύο θα εκλεγεί και τι συνέπειες θα έχει αυτό στη ζωή του αντιπάλου;

Η Μπάρινγκτον κατάφερε να αποκρύψει την απόπειρα της τρομοκρατικής επίθεσης του ΙΡΑ και το Μπάκιγχαμ τα πάει πολύ καλά ενώ γενικώς η ακτοπλοΐα πολυτελείας αρχίζει ν’ ανθίζει στον κόσμο. Παρ’ όλ’ αυτά ο Φίσερ και η Βιρτζίνια, ο Σλόουν και ο Μέλορ μπαινοβγαίνουν στο ΔΣ και στις ζωές των πρωταγωνιστών με πάμπολλα τερτίπια και μηχανορραφίες, με διαφορετικές κάθε φορά συνέπειες και κόστος. Δυστυχώς έφτασε η ώρα να αποχαιρετήσουμε κάποιον από αυτούς με έναν τρόπο που με κλόνισε. Τον θεώρησα άδικο και ίσως άκαιρο, σύντομα όμως κατάλαβα πως μόνο έτσι θα μπορούσε να δοθεί ολόκληρη η προσωπικότητα: ακεραιότητα μέχρι τέλους, πίστη και υποταγή σε έναν και μοναδικό σκοπό κι αν δεν τα καταφέρεις, θεαματική εξοδος!

Κλείνοντας, έχω να πω πως το τέλος του βιβλίου ήταν πραγματική έκπληξη! Διάβαζα, διάβαζα, γυρνούσα σελίδες, γυρνούσα και τσουπ! Ξαφνικά δεν είχε άλλο! Δε σταμάτησε δηλαδή το βιβλίο με ένα ολοκληρωμένο κεφάλαιο, αφήνοντας τη συνέχεια της ιστορίας σε εκκρεμότητα αλλά ήταν λες και διακόπηκε ξαφνικά το βιβλίο ή τελείωσε το χαρτί! Κι έμεινα μετέωρος! Όσο και να θες να αφήνεις τον αναγνώστη σε αγωνία για το επόμενο βιβλίο, δεν είναι καλό να ακολουθείς τέτοιες ιδέες. Σε αυτό ακριβώς το κρίσιμο σημείο κόβανε τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 τις περιπέτειες των ηρώων τους τα λαϊκά μυθιστορήματα και τα εξαίσια δείγματα παραλογοτεχνίας, τύπου Μικρός Ήρως και Μικρός Αρχηγός κλπ. Κατ’εμέ λοιπόν, αν και χωρίς ιδιαίτερες λογοτεχνικές και ψυχογραφικές αξιώσεις, τα Χρονικά των Κλίφτον και κυρίως οι αναγνώστες τους δεν αξίζουν μιας τέτοιας αντιμετώπισης. Κάτι τέτοια είναι που με αναγκάζουν να συγκεντρώνω πρώτα όλα τα βιβλία της σειράς και μετά να τα διαβάζω. Πάω για το επόμενο!

Βιβλίο Πρόσεξε τι θα ευχηθείς
Τίτλος πρωτοτύπου Be careful what you wish for
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα κρουαζιερόπλοιο κάνει το παρθενικό του ταξίδι αλλά ως τότε το Χρηματιστήριο και οι μετοχές, τα παιχνίδια που παίζονται στο παρασκήνιο των συνεδριάσεων του ΔΣ της Μπάρινγκτον, η συνεργασία του ΙΡΑ με τον Πέδρο Μαρτίνες, ο Άλεξ Φίσερ και η Βιρτζίνια Φένικ που διψάνε για εκδίκηση και αίμα είναι η μία πλευρά. Η Έμμα Μπάρινγκτον, πρόεδρος επιτέλους του ΔΣ της εταιρείας του προπάππου της, ο βουλευτής Τζάιλς Μπάρινγκτον που αναρωτιέται αν θα καταφέρει στις επόμενες εκλογές να γίνει υπουργός, ο Σεμπάστιαν Μπάρινγκτον που αρχίζει καριέρα τραπεζίτη στην Τράπεζα Φάρδινγκς, η ζωγράφος Τζέσικα Κλίφτον και ο συγγραφέας Χάρι Κλίφτον που συνεχίζουν τα βιβλία του να γνωρίζουν επιτυχία είναι η άλλη πλευρά. Και η μητέρα των μαχών θα δοθεί στο κρουαζιερόπλοιο Μπάκιγχαμ.

Αν εξαιρέσουμε λοιπόν τη λεπτομερέστατη καταγραφή του τρόπου με τον οποίο ο Τζάιλς Μπάρινγκτον επανεξελέγη βουλευτής, που αφορούσε ένα πολιτικό σύστημα για το οποίο δε γνωρίζω τίποτα και έπιασε κάμποσες σελίδες, αν αγνοήσουμε την κατασκοπική φαντασία του συγγραφέα που τοποθέτησε τις δυνάμεις του SAS να προστατεύουν την Μπάρινγκτον από τα σατανικά σχέδια του Πέδρο Μαρτίνες καθώς και την ανίερη συμμαχία του Αργεντινού μεγαλοκακοποιού με τις επαναστατικές δυνάμεις του ΙΡΑ και το γεγονός πως ανεπίσημα υπάρχει στα τρένα της Βρετανίας μια συγκεκριμένη πόρνη (ελεύθερη επαγγελματίας ε!) προς ικανοποίηση των μόνιμων και περιστασιακών πελατών της εταιρείας σιδηροδρόμων, το υπόλοιπο 98 % του βιβλίου είναι ένα συναρπαστικό στόρι από την αρχή ως το τέλος. Κι αυτό το τέλος, όσο γρήγορο ήταν το υπόλοιπο βιβλίο, τόσο το φινάλε μου έβγαλε την ψυχή μέχρι την τελευταία σελίδα, μιας και ο συγγραφέας προτίμησε να κωλυσιεργήσει με χαριτωμενιές και φλυαρίες μεταξύ των επιβατών ώσπου να δούμε αν θα πετύχει το σαμποτάζ του ΙΡΑ ή όχι.

Το βιβλίο εκτυλίσσεται από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 ως τα μέσα της δεκαετίας του 1960, με τη δεκάχρονη ήδη διακυβέρνηση της Ελισάβετ, τους πολιτικούς κύκλους της Βρετανίας να συζητούν για την ένταξη ή όχι της χώρας στην ΕΟΚ, την καταξίωση του Ρόθκο και του Φράνσις Μπέικον μεταξύ άλλων ζωγράφων στο καλλιτεχνικό στερέωμα, τη γυναίκα να αρχίζει να παίρνει σημαντικότερους ρόλους σε δημόσια αξιώματα και πάνω απ’ όλα με την αύξηση της συχνότητας των αεροπορικών ταξιδιών εις βάρος της ναυσιπλοΐας. Για τον λόγο αυτόν η ναυπήγηση ενός πολυτελούς υπερωκεάνιου κρίθηκε μεγάλο ρίσκο για την Μπάρινγκτον που ασχολούνταν ως τότε αποκλειστικά με μεταφορές φορτίων. Επομένως, ας αφήσω τον αναγνώστη να διαβάσει με την ησυχία του πώς και γιατί φτάσαμε στην υπερψήφιση της ναυπήγησης του Μπάκιγχαμ μα πάνω απ’ όλα πώς σχεδιάστηκαν και πραγματοποιήθηκαν οι παγίδες και η αντεπίθεση των καλών ενάντια στα σατανικά σχέδια του αρχικακού.

Ιδιαίτερη συγκίνηση όπως προείπα μου δημιούργησε ο θάνατος ενός αγαπημένου χαρακτήρα, που ζωγραφίστηκε με τόσο υπέροχα χρώματα, εξοπλίστηκε με πολλά θετικά χαρακτηριστικά και προσόντα και δυστυχώς ο τρόπος που αποκαλύφθηκε ένα μυστικό σχεδόν ταυτόχρονα με τη μανία για εκδίκηση του Πέδρο Μαρτίνες αφαίρεσαν άδικα κατ’ εμέ την παρουσία του στα Χρονικά. Ικανοποιήθηκε όμως πλήρως το σαπουνοπερικό μου αίσθημα με τον τρόπο που η λαίδη Βιρτζίνια ξαναβγήκε στο προσκήνιο ενώ προστέθηκαν δύο ακόμη καλοί στο πρόγραμμα, ο βιομήχανος ιχθυόπαστας Ρόμπερτ Μπίνγκαμ και ο διευθυντής της τράπεζας Φάρδινγκς Σέντρικ Χάρντκασλ.

Μέχρι στιγμής λοιπόν η saga των Κλίφτον και των Χάρινγκτον είναι ένα συναρπαστικό κείμενο, με χιλιάδες ανατροπές και εκπλήξεις, προσθαφαιρέσεις χαρακτήρων, (υπερβολική) φαντασία και ελάχιστα καλολογικά στοιχεία ή επεξεργασία ψυχογραφημάτων. Η οξύνοια όμως και η φαντασία του συγγραφέα, ο προσεκτικός σχεδιασμός της πλοκής, το ταίριασμα των διάφορων και διαφορετικών χαρακτήρων χωρίς αναληθοφάνειες, τα ψήγματα ιστορικού υπόβαθρου για τον ρεαλισμό της ιστορίας και οι δυνατές συγκινήσεις από τα δρώμενα και τις εξελίξεις είναι ελάχιστα από τα θετικά χαρακτηριστικά των βιβλίων που με παρακινούν να τρέχω με ανυπομονησία στο επόμενο της σειράς και στο επόμενο και στο επόμενο…

Βιβλίο Το κρυμμένο μυστικό
Τίτλος πρωτοτύπου Best kept secret
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα τονίσω ξανά πως τα Χρονικά των Κλίφτον είναι μια καλά δομημένη, σωστά επεξεργασμένη και καθόλου βαρετή ιστορία που μέχρι στιγμής δικαίως εξαπλώθηκε σε τόσες σελίδες χωρίς να νιώσω ούτε μια στιγμή ότι με κοροϊδεύει ή κωλυσιεργεί. Ας μου επιτραπεί να γράψω όμως πως ειδικά σε αυτό το βιβλίο η περίπτωση του Χάρι Κλίφτον μου φάνηκε σχετικά παρατραβηγμένη (ο γιος του, Σεμπάστιαν, μπλέκεται άθελά του με έναν διεθνούς φήμη κακοποιό, παραχαράκτη, εγκληματία γενικώς, που τον χρησιμοποιεί ως δούρειο ίππο για τη μεγαλύτερη ως τότε επιχείρησή του), δεν μπορούσα όμως να σταματήσω να διαβάζω παρακάτω. Οι περιπέτειες, οι νέοι χαρακτήρες, οι σχεδόν απανωτές ανατροπές ήταν χαρακτηριστικά που με άφησαν και πάλι ικανοποιημένο. Ο συγγραφέας εξακολουθεί να μην προχωράει σε ψυχογραφήματα των ηρώων του, κρατά ακόμη μονοδιάστατους τους χαρακτήρες του (οι καλοί παραμένουν καλοί και οι κακοί το ίδιο) και από δω και πέρα διαβλέπω πως η συνταγή θα είναι σχεδόν σαπουνοπερική. Απάτες, κόλπα με το χρηματιστήριο και την τέχνη, γυναίκες που θέλουν κάτι παραπάνω από αυτούς που αποπλανούν, εκδίκηση, πλούτη, μίση, πάθη. Εμένα μ’ αρέσουν οι σαπουνόπερες, εσάς;

Τι ξεχώρισα στο τρίτο βιβλίο της σειράς;

-τις προσπάθειες του Άλεξ Φίσερ, παλιού εχθρού του Τζάιλς Μπάριγκτον, να καταστρέψει τον υποψήφιο βουλευτή των Εργατικών συμμετέχοντας ο ίδιος ως αντίπαλός του με τις ευλογίες των Συντηρητικών στην περιφέρεια Λιμένος Μπρίστολ.

-την τυχοδιώκτρια Βιρτζίνια Φένικ και τον εκπληκτικό ρόλο που διαδραμάτισε ως άπληστη γυναίκα που έκανε υποχείριό της τον Τζάιλς κι έζησε μια τεράστια ανατροπή, μόνο και μόνο για να ενώσει τις δυνάμεις της με τον Φίσερ, αποζητώντας εκδίκηση.

-τον διαφορετικό τρόπο που αντιμετωπίζουν εκδοτικά και δημοσιοσχετίστικα οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Αγγλία τα μυθιστορήματα και τον τρόπο πώλησής τους, τα ποσοστά επί των κερδών και την υποδοχή και φιλοξενία των συγγραφέων στους οποίους στηρίζονται οι αντίστοιχοι εκδοτικοί οίκοι για να βγάλουν κέρδος (ο Χάρι Κλίφτον, χάρη στην εμπειρία του στη φυλακή στα προηγούμενα βιβλία και φυσικά στη γραφή του έγραψε δύο συναρπαστικά αυτοβιογραφικά βιβλία και τώρα μια σειρά βιβλίων με ήρωα έναν αστυνομικό, τον Γουίλιαμ Γουόρικ -ο Jeffrey Archer θα έχει την ιδέα να κυκλοφορήσει αυτοτελώς αυτά τα βιβλία αμέσως μετά την ολοκλήρωση των Χρονικών των Κλίφτον!- που κάνουν θραύση).

-το κοινοβουλευτικό σύστημα της Αγγλίας και ο τρόπος που διεξάγονται οι εκλογές και η καταμέτρηση ψήφων, αυτό ήταν και το πιο δύσκολο κομμάτι, μιας και ο συγγραφέας ήταν σχετικά υπέρ το δέον αναλυτικός, μόνο και μόνο για να χαρίσει μια σειρά από έξυπνες ανατροπές στο έργο του.

-τη μονοσέλιδη αναφορά του ονόματος της Agatha Christie ως αντίπαλου δέους του Άρθουρ Κλίφτον στον χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας!

Στο «Κρυμμένο μυστικό» λοιπόν, η πολιτεία καταλήγει ποιος δικαιούται να κληρονομήσει την περιουσία και τον τίτλο των Μπάρινγκτον (παραδόξως κανείς από τους Χάρι και Τζάιλς δεν κρατάει κακία ο ένας στον άλλον), η Έμμα ξεκινάει σπουδές ώστε να αποτελέσει αργότερα μέλος του ΔΣ της ναυτιλιακής εταιρείας των Μπάριγκτον, ο Χάρι και η Έμμα αναζητούν τη χαμένη νόθα κόρη του πατέρα τους που μεγαλώνει σε ίδρυμα μετά τον θάνατο των γονιών της, ο Σεμπάστιαν μεγαλώνει και αρχίζει κι αυτός τις σπουδές αλλά μια παρεξήγηση θα τον οδηγήσει στα νύχια του Πέδρο Μαρτίνες, ο Τζάιλς Μπάριγκτον αγωνίζεται να εκλεγεί ενώ ο αντίπαλός του, Χάρι Φίσερ, χρησιμοποιεί τα πάντα για να μη συμβεί αυτό και τέλος μαθαίνουμε πόσο αδίστακτος μπορεί να φανεί ο Πέδρο Μαρτίνες αν κάποιος ανατρέψει τα σχέδιά του. Φυσικά το βιβλίο κλείνει με άλλο ένα cliffhanger: με ένα τροχαίο ατύχημα αλλά στο επόμενο βιβλίο θα μάθουμε την τύχη των επιβατών! Πάντως, εξακολουθώ να έχω ενστάσεις ως προς το γεγονός πως η Έμμα και ο Χάρι είναι ετεροθαλή αδέλφια αλλά ζουν ευτυχισμένοι με την οικογένεια που δημιούργησαν.

Βιβλίο Αμαρτίες πατέρων
Τίτλος πρωτοτύπου The sins of the father
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συνέχεια της οικογένειας Κλίφτον είναι συναρπαστική και χαίρομαι που άρχισε να ξεδιπλώνεται το ταλέντο του Jeffrey Archer, για το οποίο τόσα έχω ακούσει. Η πλοκή εμπλουτίζεται με νέα πρόσωπα και πρωταγωνιστές, οι αλλαγές είναι ριζικές και σε ορισμένα σημεία με άφησαν άφωνο! Δύο είναι οι κύριοι πόλοι: ο Χάρι Κλίφτον, γιος ναυτεργάτη που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς πριν από κάποια χρόνια, και ο Τζάιλς Μπάρινγκτον, απόγονος μιας οικογένειας ναυτιλιακών επιχειρήσεων με αμύθητα πλούτη. Μόνο που αυτά τα δυο παιδιά που έγιναν φίλοι στα σχολικά τους χρόνια ίσως και να είναι αδέρφια, μιας και ο συγγραφέας δεν το έχει ξεκαθαρίσει απόλυτα. Ο Χάρι δεν μπόρεσε να παντρευτεί τη γυναίκα που αγάπησε, την αδελφή του Τζάιλς, Έμμα, κι ας έκαναν ένα παιδί μαζί, τον Σεμπάστιαν, μιας και η Εκκλησία αρνήθηκε να προβεί στην εγκυρότητα ενός τέτοιου γάμου λόγω των αμφιβολιών αυτών. Ο Χάρι βρήκε ευκαιρία να απαλλάξει την Έμμα από τις τύψεις και τα αρνητικά αισθήματα, μπλέκοντας έτσι σε μια χειρότερη περιπέτεια.

Το κείμενο εξακολουθεί να είναι τεκμηριωμένο ιστορικά, με κάποιες μικρολεπτομέρειες που αποδίδουν ρεαλισμό (αγαπημένο, η εμφάνιση του εκδότη της εκδοτικής εταιρείας Μακμίλαν και η αναφορά στην Penguin Books), η εποχή, η ατμόσφαιρα και η αγωνία του κόσμου εν μέσω πολέμου αποδόθηκαν πιστά και αληθοφανέστατα ενώ οι περιπέτειες των δύο φίλων στα διάφορα μέτωπα κατ’ εμέ ευτυχώς είναι ελάχιστες και επαρκούν για να φωτίσουν τις προσωπικότητες των δύο αντρών. Με κέρδισε απόλυτα η περίπτωση του Χιούγκο Μπάρινγκτον, πατέρα του Τζάιλς, ο οποίος εξαφανίστηκε μόλις αποκαλύφθηκε η εξωσυζυγική του σχέση με τη μητέρα του Χάρι, μόνο και μόνο για να επιστρέψει σε αυτό το βιβλίο και να διαχειριστεί με κοντόφθαλμο τρόπο την πατρική περιουσία. Η άνοδος και η πτώση του μέσα σε λίγο σχετικά αριθμό σελίδων καταγράφεται με τέτοια ένταση που δεν μπορούσα να πάρω ανάσα. Τέλος, η δικαστική διαμάχη στην οποία μπλέκει ο Χάρι Κλίφτον για ένα απρόσμενο γεγονός μου θύμισε πολύ τη γραφή του John Grisham με τους δικανικούς όρους, τις απρόσμενες εξελίξεις και τα κρυμμένα μυστικά των συμφωνιών που είναι μπροστά στα μάτια μου όμως τα είδα μόνο όταν ο συγγραφέας έριξε το κατάλληλο φως πάνω τους. Για να μην αναφερθώ στο γεγονός πως για τους λόγους που μόνο ο Jeffrey Archer θα μπορούσε να σκαρφιστεί, ο πρωτότοκος νόμιμος διάδοχος του τίτλου και της περιουσίας των Μπάρινγκτον θα αποτελέσει το μήλον της έριδος για έναν ολόκληρο λαό και θα αποφασιστεί από τη Βουλή των Λόρδων αν θα είναι ο Τζάιλς ή ο Χάρι!

Όλα αυτά είναι ελάχιστα μόνο απ’ όσα συμβαίνουν στο βιβλίο και ίσως φαίνεται από το κείμενό μου αυτό πως δεν υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο συναισθηματικό μου δέσιμο ή κάποια άλλη αντίδραση πλην της αγωνίας και της αναμονής. Ναι, δεν υπάρχουν καλολογικά στοιχεία, δεν παρεμβαίνουν έντονα ή λεπτομερώς τα ιστορικά γεγονότα στην πλοκή, δεν υπάρχει ενδελεχής σκιαγράφηση χαρακτήρων, πιστεύω ακράδαντα όμως πως και η αφήγηση είναι μια μορφή τέχνης και αρκετά δύσκολη μάλιστα. Δεν πείθεται εύκολα ο αναγνώστης να γυρίσει την επόμενη σελίδα σε αυτό που διαβάζει και αυτό το στοίχημα ο Jeffrey Archer το κέρδισε με το σπαθί του (ή μάλλον με την πένα του). Για παράδειγμα, η μητέρα του Χάρι που προσπαθεί να επιβιώσει στο Λονδίνο έχει χτίσει μια καλά δομημένη καριέρα υπεύθυνης σέρβις και σταδιακά βρίσκεται συναισθηματικά μπλεγμένη με δύο άντρες, με απόλυτα λογικοφανή τρόπο, μόνο που η ιστορία αυτή θα ολοκληρωθεί εξίσου αναπάντεχα και η λύση δεν είναι αυτή που θα περίμενε κανείς!

Το σύμπαν στο οποίο κινούνται οι πρωταγωνιστές και οι δευτεραγωνιστές του βιβλίου, οι πράξεις τους και οι εξελίξεις στις ζωές τους, η ποικιλία νοοτροπιών και αντιλήψεων, η σωστή απεικόνιση της μακρινής αυτής εποχής, είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά που με ταξίδεψαν, με έκαναν να ξεχαστώ και μου γέννησαν την επιθυμία να μη σταματήσω να διαβάζω. Αν και μόλις το δεύτερο της σειράς, ελπίζω τα επόμενα να έχουν την ίδια ή μεγαλύτερη ένταση με αυτό και ο συγγραφέας να χειριστεί σωστά και επιδέξια τη δημιουργική ιδέα του

Βιβλίο Μόνο ο χρόνος θα δείξει
Τίτλος πρωτοτύπου Only time will tell
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο βιβλίο από τα «Χρονικά των Κλίφτον» καλύπτει τις δεκαετίες 1920-1940 και είναι τα αρχικά βήματα του Άρθουρ στη ζωή: οι καταβολές του, η υποτροφία του ως χορωδός στο εξαιρετικά αυστηρό και πλούσιο Σεντ Μπιντς, ο αγώνας του να συνεχίσει τις σπουδές του σε εξίσου καλό γυμνάσιο και η ενηλικίωσή του την περίοδο που ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι ανεβαίνουν στην εξουσία, τρομάζοντας τον κόσμο. Παράλληλα με τον γιο, εκτυλίσσονται και οι περιπέτειες της μητέρας του, Μέιζι, η οποία περνάει από πολλά και διαφορετικά στάδια απασχόλησης, αντικατοπτρίζοντας τις κοινωνικές και εργασιακές συνθήκες της εποχής και του τόπου.

Από την αρχή υπάρχει η υπόνοια πως ο Άρθουρ ίσως είναι στην πραγματικότητα γιος του πλούσιου Χιούγκο Μπάρινγκτον και η ιστορία δε χάνει αυτόν τον προσανατολισμό μέχρι την τελική (;) αποκάλυψη. Υπάρχουν φυσικά τα παιχνίδια της μοίρας, μιας και ο Άρθουρ συνάπτει μια γερή φιλία με τον γιο του Χιούγκο, Τζάιλς, κάτι που πυροδοτεί μια σειρά από απρόσμενες εξελίξεις. Η αφήγηση ρέει αβίαστα, ήθελα να μάθω τι θα γίνει στη συνέχεια του βιβλίου ενώ ταυτόχρονα το ιστορικό και πραγματολογικό φόντο δεν είχε πολλές λεπτομέρειες που να κουράσουν ή να αποπροσανατολίσουν. Επιπλέον, ο Jeffrey Archer έγραψε το μυθιστόρημα με μια διαφορετική οπτική: την ιστορία καλύπτουν εναλλάξ οι αφηγήσεις της Μέιζι, του Άρθουρ, του Χιούγκο και άλλων ενώ τα τελευταία κομμάτια του παζλ μπαίνουν στη θέση τους όταν παίρνει τη σκυτάλη ο γερο-Τζακ Ταρ, ο ηλικιωμένος ένοικος του βαγονιού.

Η πλοκή ξεδιπλώνεται αβίαστα, χωρίς περιττολογίες και επαναλήψεις, ενώ τονίζονται περιστατικά που σε προηγούμενες αφηγήσεις είχαν περάσει σχεδόν επιδερμικά. Το τονίζω ξανά πως η ιστορία δεν κούρασε ούτε λεπτό ενώ η αφήγηση συμπλήρωνε και ταυτόχρονα προχωρούσε παρακάτω τις ζωές των πρωταγωνιστών. Ομολογώ πως δε μου γεννήθηκαν ακόμη έντονα συναισθήματα ως προς αυτό που διάβασα, παρά μόνο ικανοποίηση για τον επιδέξιο χειρισμό της υπόθεσης. Από κει και πέρα, ο πρώτος τόμος ολοκληρώνεται με κάτι αναμενόμενο, που όμως πραγματικά αφήνει τον αναγνώστη σε αναμονή για τη συνέχεια και για τις τρομερές επιπτώσεις που σίγουρα θα επακολουθήσουν ενώ η επιθυμία του Άρθουρ να είναι έτοιμος για το Πολεμικό Ναυτικό αν κηρύξει τον πόλεμο η Αγγλία στη Γερμανία τον ρίχνει σε μια νέα δίνη απρόσμενων γεγονότων.

Ο Jeffrey Archer ξέρει καλά την τέχνη της αφήγησης και με κράτησε αιχμάλωτο ως την τελευταία λέξη του κειμένου του, επομένως περιμένω με ανυπομονησία τη συνέχεια των Χρονικών. Αληθοφανείς ανατροπές (με εξαίρεση τη σκηνή στην εκκλησία, μιας και πιστεύω ακράδαντα πως η αποκάλυψη του μυστικού θα μπορούσε να είχε γίνει νωρίτερα και υπό άλλες συνθήκες, χωρίς να πέσουν στο στόμα των διψασμένων για κουτσομπολιό σνομπ παρισταμένων), ρεαλιστικοί χαρακτήρες (ειδικά τα βράδια που χορεύανε οι νέοι ενώ ο πόλεμος ήταν έτοιμος να κάνει θεαματική αιματοβαμμένη είσοδο), καλά μελετημένο φόντο (αν και ελάχιστα εμφανές) και μια σοβαρή εκκρεμότητα που θα φέρει τα πάνω κάτω στο επόμενο βιβλίο ήταν κάποια από τα θετικά γνωρίσματα του κειμένου!