Τασκένδη – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com Βιβλιοκριτικές Sat, 16 Mar 2024 07:56:50 +0000 en hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.4.4 https://www.vivliokritikes.com/wp-content/uploads/2019/12/cropped-black-white-computer-icons-book-png-book-icon-32x32.jpg Τασκένδη – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com 32 32 «Πατρίδα από βαμβάκι», της Έλενας Χουζούρη, εκδ. Πατάκη (Η διλογία του ξεριζωμού #1) https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%af%ce%b4%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b1%ce%bc%ce%b2%ce%ac%ce%ba%ce%b9-%cf%87%ce%bf%cf%85%ce%b6%ce%bf%cf%8d%cf%81%ce%b7/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25cf%2580%25ce%25b1%25cf%2584%25cf%2581%25ce%25af%25ce%25b4%25ce%25b1-%25ce%25b1%25cf%2580%25cf%258c-%25ce%25b2%25ce%25b1%25ce%25bc%25ce%25b2%25ce%25ac%25ce%25ba%25ce%25b9-%25cf%2587%25ce%25bf%25cf%2585%25ce%25b6%25ce%25bf%25cf%258d%25cf%2581%25ce%25b7 https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%af%ce%b4%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b1%ce%bc%ce%b2%ce%ac%ce%ba%ce%b9-%cf%87%ce%bf%cf%85%ce%b6%ce%bf%cf%8d%cf%81%ce%b7/#respond Sat, 16 Mar 2024 07:57:41 +0000 http://www.vivliokritikes.com/?p=4492 Πολύ καλογραμμένο, πολύ ανθρώπινο, πολύ αληθινό, πολύ άμεσο, όλα στον υπερθετικό! Η ιστορία του Στέργιου Χ., γιατρού που τάχτηκε με τους κομμουνιστές, τους ακολούθησε στα πεδία του εμφύλιου πολέμου και αποχώρησε μαζί τους, μετά την ήττα στον Γράμμο, στην Αλβανία και από κει κατέφυγε πολιτικός πρόσφυγας στην Τασκένδη. Το 1967 επιστρέφει στα Σκόπια, πάλι ως πολιτικός πρόσφυγας, για να είναι λίγο πιο κοντά στην πατρίδα του, τη Θεσσαλονίκη, όπου ζει η μητέρα του, οι αδερφές του και ο αξιωματικός του στρατού αδερφός του, Λεωνίδας Χ. Στη διαδρομή με το τρένο θυμάται τα γεγονότα της ζωής του.

Βιβλίο Πατρίδα από βαμβάκι
Συγγραφέας Έλενα Χουζούρη
Κατηγορία  Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο είναι καλογραμμένο, άμεσο, σφιχτό. Η συγγραφέας παρεμβαίνει στο κείμενο από την αρχή παραινετικά, συμβουλευτικά, συμπονετικά. Καταλαβαίνουμε αμέσως ότι το μυθιστόρημα αναπλάθει πραγματικά γεγονότα πραγματικών ανθρώπων και μας δίνει πραγματικές πλευρές της ελληνικής και όχι μόνον Ιστορίας. Οι παρεμβάσεις της κυρίας Χουζούρη προς τον ήρωά της («Έτσι υποθέτω, γιατρέ…», «Με μπέρδεψες, γιατρέ…» κλπ.) δεν είναι πολύ συχνές και δίνουν προσωπικό τόνο που συγκινεί και φορτίζει το κλίμα. Θα έλεγα ότι η συγγραφέας είναι μια μάνα που συμπάσχει και αγωνιά για τον γιο της, τον ήρωα του μυθιστορήματος, έναν άνθρωπο που πίστεψε σε κάποια ιδεώδη, δεν παρασύρθηκε από την τυφλότητα του σοσιαλισμού και αγωνίστηκε να επιβιώσει από το μίσος και τη μισαλλοδοξία και το άγριο ξεκαθάρισμα που ακολούθησε τον θάνατο του Στάλιν, οπότε και οι λύκοι που κρύβονταν στα γραφεία του κόμματος ξαμολύθηκαν προς άγρα θυμάτων.

Ο γιατρός μας, λοιπόν, έζησε την τραγικότητα του Εμφυλίου, την αγωνία, τον πόνο και την απελπισία των «στρατιωτών» του Εμφυλίου (τι στρατιωτών δηλαδή, αμούστακα και άγουρα παιδιά όλοι τους) και την υποχρέωση που δημιουργήθηκε απέναντι στη Σοβιετική Ένωση που τους φιλοξένησε, οπότε ήταν υποχρεωμένοι να τηρήσουν μια συγκεκριμένη, αυστηρή πορεία εργασίας στις φάμπρικες. Καταπληκτική αναπαράσταση της Τασκένδης και της ψυχολογίας που επικρατούσε μεταξύ των Ελλήνων που κυκλοφορούσαν για χρόνια με στρατιωτικά και το περιβόητο «όπλο παρά πόδα» αλλά και μεταξύ των Ρώσων που τους υποδέχτηκαν. Τι τύφλωση, τι εγωισμός, τι πειθήνια υπακοή στη γραμμή του κόμματος και αργότερα, μετά τον θάνατο του Στάλιν, του «πλαστογράφου της Ιστορίας» όπως τον κατηγόρησαν δικοί του άνθρωποι, να πέφτει ένα τείχος και να μπαίνουν τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση. Μια κατάσταση που πολλοί δεν άντεξαν και ξέσπασαν σε λιποθυμίες και κρίσεις τρέλας ενώ στα κλιμάκια του κόμματος γινόταν ο κακός χαμός από προδοσίες, διαγραφές και εξορίες.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο γιατρός Στέργιος έχει παντρευτεί τη συντρόφισσα Σταυρούλα, συναγωνίστρια στον Γράμμο, κι έχουν κάνει και δυο κόρες. Μέσα στην παραφροσύνη του κλίματος στην Τασκένδη, ο γιατρός διαπράττει κάτι που δείχνει πρόστυχο αλλά αναδεικνύεται τόσο βαθύ και ειλικρινές χάρη στην αφήγηση και στη ροή της πλοκής, χάρη στον τρόπο που φωτίζονται κάποια περιστατικά και καταγράφονται κάποια αισθήματα, ώστε τα πρόσωπα διεκδικούν το δικό τους, ιδιαίτερο δίκιο. Οι «σύντροφοι» θα το μάθουν και θα το εκμεταλλευτούν, οπότε η δράση εκτυλίσσεται πλέον στα Σκόπια, με όνειρο του γιατρού να γυρίσει στην πατρίδα του και στους αγαπημένους του, από τους οποίους απαγορευόταν να έχει νέα. Παράλληλα με τη ζωή του Στέργιου, μαθαίνουμε και για τον αδελφό του, Λεωνίδα, που πολέμησε κι αυτός στον Εμφύλιο από την πλευρά των Δημοκρατικών. Τι αντίκτυπο είχε η απόφαση του Λεωνίδα να πάει με τους κομμουνιστές, πώς αντέδρασε η μάνα τους, τι συνέπειες είχε αυτό για τον Λεωνίδα και για την καριέρα του στον στρατό;

Όνειρα που ποδοπατήθηκαν στη γραμμή του κόμματος, ελπίδες που έσβησαν στη μακρινή ανατολή της Τασκένδης, χαμόγελα που θάφτηκαν βαθιά στις στέπες του Ουζμπεκιστάν. Και μια νέα ζωή, που ξεφύτρωσε ξαφνικά, να χαρίζει ελπίδα τουλάχιστον στον έναν από τους δύο χαρακτήρες του μυθιστορήματός μας και χάρη σε αυτήν τη ζωή κατάφερε η συγγραφέας, όπως μας εκμυστηρεύεται, να συμπληρώσει τα γεγονότα της ζωής του γιατρού. Υπέροχο, λυρικό, τραγικό αλλά και αισιόδοξο.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%af%ce%b4%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b1%ce%bc%ce%b2%ce%ac%ce%ba%ce%b9-%cf%87%ce%bf%cf%85%ce%b6%ce%bf%cf%8d%cf%81%ce%b7/feed/ 0 «Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο», της Άλκης Ζέη, εκδ. Μεταίχμιο https://www.vivliokritikes.com/%ce%bc%ce%b5-%ce%bc%ce%bf%ce%bb%cf%8d%ce%b2%ce%b9-%cf%86%ce%ac%ce%bc%cf%80%ce%b5%cf%81-%ce%bd%ce%bf%cf%8d%ce%bc%ce%b5%cf%81%ce%bf-%ce%b4%cf%8d%ce%bf-%ce%b6%ce%ad%ce%b7/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25bc%25ce%25b5-%25ce%25bc%25ce%25bf%25ce%25bb%25cf%258d%25ce%25b2%25ce%25b9-%25cf%2586%25ce%25ac%25ce%25bc%25cf%2580%25ce%25b5%25cf%2581-%25ce%25bd%25ce%25bf%25cf%258d%25ce%25bc%25ce%25b5%25cf%2581%25ce%25bf-%25ce%25b4%25cf%258d%25ce%25bf-%25ce%25b6%25ce%25ad%25ce%25b7 https://www.vivliokritikes.com/%ce%bc%ce%b5-%ce%bc%ce%bf%ce%bb%cf%8d%ce%b2%ce%b9-%cf%86%ce%ac%ce%bc%cf%80%ce%b5%cf%81-%ce%bd%ce%bf%cf%8d%ce%bc%ce%b5%cf%81%ce%bf-%ce%b4%cf%8d%ce%bf-%ce%b6%ce%ad%ce%b7/#respond Sat, 16 Jan 2021 20:25:46 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=10712 Υπέροχη, λατρεμένη, αξεπέραστη, ταλαιπωρημένη Άλκη Ζέη. Η αγαπημένη συγγραφέας παιδικών χρόνων πολλών από εμάς, έρχεται να μας εκμυστηρευτεί τα όνειρα και τις φιλοδοξίες της με το νέο της βιβλίο. Γράφει με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο στην ακουαρέλα της ζωής και χρωματίζει και με σκούρα και με φωτεινά χρώματα τα ιστορικά γεγονότα που έζησε και τη σημάδεψαν βαθιά και ανεξίτηλα. Με τη γνωστή, αγαπημένη γραφή της μας αφηγείται τα περιστατικά της ζωής της από τη γέννησή της μέχρι το 1945 (τα άλλα, όπως γράφει, τα έγραψε στην «Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα»).

Βιβλίο Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο
Συγγραφέας Άλκη Ζέη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πώς είναι δυνατόν ένα κοριτσάκι που μεγάλωσε στο καταπράσινο νησί της Σάμου και στην καλλιτεχνική και λογοτεχνική «σφηκοφωλιά» της Αθήνας τη δεκαετία του 1930, την Κυψέλη, να μην γίνει η Άλκη Ζέη; Με αγαπημένη θεία τη Διδώ Σωτηρίου και την αδελφή της Διδώς, την Έλλη Παππά; Με καλλιτεχνικές ανησυχίες και γραπτά όνειρα; Με άμεση συμμετοχή και βοήθεια στο στήσιμο του εκδοτικού οίκου Ίκαρου; Με τη συντροφιά και την αγάπη του Γιώργου Σεβαστίκογλου, ιδρυτικού μέλους του Θεάτρου Τέχνης και λαμπρού συγγραφέα και σκηνοθέτη; Με την αδελφή της, Λένα, αρχικά σύντροφο του Νίκου Γκάτσου; Ένα καλειδοσκόπιο συναισθημάτων και ερεθισμάτων, μια μεγάλη και ξένοιαστη (αλλά και αποφασιστική όταν το καλούσε η ανάγκη της Ιστορίας) παρέα σημάδεψαν την Άλκη Ζέη και σφυρηλάτησαν τον χαρακτήρα της και το στυλ της. Η ταλαιπωρημένη Άλκη Ζέη, που έγινε πολιτική πρόσφυγας στην Τασκένδη στον Εμφύλιο για να μην προδώσει τον σύζυγό της και μετά ξανά με την οικογένειά της στο Παρίσι γιατί δεν άντεχε τα δεσμά της Χούντας. Ένας πολίτης του κόσμου λοιπόν μας ανοίγει τον κόσμο της κι εμείς ρουφάμε άπληστα κάθε στάλα-λέξη, κάθε συναίσθημα, κάθε της ιδέα. Μια όμορφη αυτοβιογραφία, ένα ενθύμημα όχι μόνο για το ξεκίνημα της λατρεμένης συγγραφέως αλλά και για τις δύσκολες στιγμές που έζησε η Ελλάδα μετά τα Δεκεμβριανά.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%bc%ce%b5-%ce%bc%ce%bf%ce%bb%cf%8d%ce%b2%ce%b9-%cf%86%ce%ac%ce%bc%cf%80%ce%b5%cf%81-%ce%bd%ce%bf%cf%8d%ce%bc%ce%b5%cf%81%ce%bf-%ce%b4%cf%8d%ce%bf-%ce%b6%ce%ad%ce%b7/feed/ 0 «Η Νεραντζούλα», της Δέσποινας Λάππα-Κόντου, εκδ. Μπαρμπουνάκη (Νεραντζούλα #1) https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b6%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b1-%ce%b4%ce%ad%cf%83%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%bb%ce%ac%cf%80%cf%80%ce%b1/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b7-%25ce%25bd%25ce%25b5%25cf%2581%25ce%25b1%25ce%25bd%25cf%2584%25ce%25b6%25ce%25bf%25cf%258d%25ce%25bb%25ce%25b1-%25ce%25b4%25ce%25ad%25cf%2583%25cf%2580%25ce%25bf%25ce%25b9%25ce%25bd%25ce%25b1-%25ce%25bb%25ce%25ac%25cf%2580%25cf%2580%25ce%25b1 https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b6%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b1-%ce%b4%ce%ad%cf%83%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%bb%ce%ac%cf%80%cf%80%ce%b1/#respond Fri, 24 Apr 2020 07:45:17 +0000 http://www.vivliokritikes.com/?p=4186 Είχε νυχτώσει για τα καλά, όταν φτάσαμε στο πλάτωμα. Ευτυχώς είχε φεγγάρι. Σκορπιστήκαμε εδώ κι εκεί, στρώσαμε τις κουβέρτες και ξαπλώσαμε αποκαμωμένοι. Λίγοι είχαν το κουράγιο να φάνε κάτι. Και τα παιδιά, τα περισσότερα νηστικά κούρνιασαν δίπλα στους γονείς τους και μόνο οι μικρομάνες, που βύζαιναν τα μωρά καθισμένες καταγής ξεκούμπωσαν τον κόρφο τους για να τα θηλάσουν, γιατί αυτά ήταν τα μόνα που δεν καταλάβαιναν ότι κάτι φοβερό γινόταν γύρω μας. Αλλωνών τα μάτια σφάλισαν με το που έγειραν το κεφάλι τους στο πρόχειρο προσκέφαλο, ένα ρούχο τυλιγμένο ή το ίδιο τους το χέρι διπλωμένο, άλλοι κοιμήθηκαν ώρες μετά κι άλλοι έμειναν ξάγρυπνοι όλη νύχτα μέσα στις σκέψεις και στους φόβους τους ακούγοντας τους αναστεναγμούς και μερικές φορές τα παραμιλητά αυτών που είχαν βυθιστεί σ’ ένα ταραγμένο κι ανήσυχο ύπνο. (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Βιβλίο Η Νεραντζούλα
Συγγραφέας Δέσποινα Λάππα-Κόντου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μπαρμπουνάκης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Απλό και καλογραμμένο. Η ιστορία μιας γυναίκας που ζει σε ένα χωριό της Μακεδονίας πάνω στο Γράμμο και κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου το σκάει με τους συγχωριανούς της στα ελληνοαλβανικά σύνορα για να γλυτώσουν από τις αιματηρές μάχες. Μετά η Αλβανία τους αφήνει εκεί στο ύπαιθρο ώσπου τελικά επεμβαίνουν άλλες δυνάμεις και τους φυγαδεύουν από δω κι από κει. Η οικογένεια της Νεραντζούλας διαλύεται: πολιτικοί πρόσφυγες σε χώρες του παραπετάσματος (στο χωριό Νίκος Μπελογιάννης, Βουκουρέστι, Τασκένδη) ξεκινούν από την αρχή σε χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού με τα καλά και τα κακά του συστήματος. Μετά από χρόνια γίνεται δεκτό το αίτημά της να επιστρέψει στην Ελλάδα. Νέα μετακόμιση, νέα αγωνία, νέα αντιμετώπιση. Το χωριό ερημωμένο, καταφεύγει στην Αθήνα. Επιτέλους μαθαίνει νέα των παιδιών της. Μόνο με το πιο μακρινό δεν καταφέρνει να συναντηθεί γιατί κατέφυγε στην Αμερική. Χωρίς να κατηγορεί κανέναν, χωρίς να θυμώνει με κανέναν, η Νεραντζούλα δέχεται στωικά τις περιπέτειες, τα βάσανα, τους διωγμούς και τον επαναπατρισμό.

Συγκινητικές σκηνές αποχωρισμού και «καλή πατρίδα σύντροφε», λαογραφικά στοιχεία των Δροσοπηγών όπου ζούσε η Νεραντζούλα, ήθη κι έθιμα των πολιτικών προσφύγων, πλήρης περιγραφή του τρόπου ζωής και της γραφειοκρατίας των χωρών, ανάγλυφη η καθημερινότητα στους ξένους τόπους, άφθονες λεπτομέρειες και σε αρκετά σημεία το δάκρυ παίζει κρυφτό με τα μάτια. Μια αφήγηση που σε τίποτα δεν κουράζει, παιδιά κι εγγόνια, διωγμοί και ξεριζωμός, ελπίδες, αγωνίες, ταξίδια και τόσα μα τόσα άλλα πράγματα που δεν τη λύγισαν ποτέ. Κι ευτυχισμένη γιαγιά στην Κρήτη πια ζει τις τελευταίες της μέρες. Η συγγραφέας καταπιάνεται με απίστευτες ιστορίες κάθε φορά και καταφέρνει να τις κάνει δικές της και δικές μας χωρίς να κουράσει και κυρίως χωρίς να εκβιάσει το δάκρυ. Το βιβλίο «Σε όποια γλώσσα κι αν το πεις» ακόμη το θυμάμαι! Μπράβο της. Ανυπομονώ για τα επόμενα!

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b6%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b1-%ce%b4%ce%ad%cf%83%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%bb%ce%ac%cf%80%cf%80%ce%b1/feed/ 0