Βιβλίο Εκδρομή στην τέχνη
Τίτλος πρωτοτύπου Henri and the machine
Συγγραφέας Isabelle Marinov
Εικονογράφος Olga Shtonda
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χένρι αναγκάζεται να πάει με το σχολείο του σε μια πινακοθήκη κι ονειρεύεται τη θάλασσα που τόσο αγαπάει. Από μια σύντομη βόλτα σε πίνακες και έργα τέχνης του κτηρίου τού δημιουργούνται πολλές απορίες κι αναρωτιέται ποιο είναι το νόημα της τέχνης. Κουρασμένος, κάθεται σε μια καρέκλα και τότε τα πάντα αλλάζουν. Η Isabelle Marinov έγραψε μια έξυπνη ιστορία για την τέχνη και το νόημά της γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές. Θέμα του παραμυθιού δεν είναι τόσο η κλασική όσο η μοντέρνα ζωγραφική, μιας και ο Χένρι παρατηρεί πίνακες της pop-art και του κυβισμού, οπότε, χάρη στις αστείες παρατηρήσεις του ήρωα της ιστορίας, οι μικροί αναγνώστες θα έρθουν πιο κοντά σε λιωμένα ρολόγια και κονσερβοκούτια και θα κατανοήσουν τη σημασία τους. Η τέχνη λοιπόν είναι παιχνιδιάρικη και σοβαρή, χαρούμενη και στενάχωρη αλλά το μόνο που μετράει είναι «το πώς σε κάνει να αισθάνεσαι».

Η εικονογράφηση της Olga Shtonda είναι πολύχρωμη και γεμάτη ενδιαφέρουσες προοπτικές και οπτικές γωνίες. Από τη ρεαλιστική βόλτα στην πινακοθήκη ταξιδεύουμε στην μπλε φαντασία του Χένρι όταν ονειρεύεται τη θάλασσα κι απ’ τους διάσημους και γνωστούς πίνακες περνάμε στη σουρεαλιστική απεικόνιση των συνεπειών της απόφασης του παιδιού να κάτσει σε μια καρέκλα. Οι γενικές απόψεις της πινακοθήκης είναι γεμάτες κόσμο που κάνει διάφορες κινήσεις, η περιβόητη καρέκλα είναι φτιαγμένη με ό,τι πιο αλλοπρόσαλλο και αταίριαστο μπορεί να φανταστεί κανείς και η κορύφωση της ιστορίας αποτυπώνεται με τον καλύτερο εικαστικό τρόπο. Ας κάνουμε λοιπόν μια διαφορετικέ εκδρομή στην τέχνη.

Βιβλίο Ο ερχομός του Σιδερένιου Γίγαντα
Τίτλος πρωτοτύπου The coming of the Iron Man
Συγγραφέας Ted Hughes
Εικονογράφος Mini Grey
Μεταφραστής Μάνος Μπονάνος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σιδερένιος Γίγαντας φτάνει στην άκρη ενός γκρεμού κι αντικρίζει τη θάλασσα που δεν έχει ξαναδεί ποτέ του. Κανείς δεν ξέρει από πού ήρθε και ποιος τον έφτιαξε. Μετά από ένα ατύχημα, φτάνει στον τόπο όπου ζει ο Χόγκαρθ κι αρχίζει να καταβροχθίζει ό,τι σιδερένιο βρίσκει. Ο Χόγκαρθ και οι κάτοικοι του χωριού του προσπαθούν να τον παγιδέψουν αλλά το αγόρι νιώθει τύψεις που συμμετέχει σε αυτό. Πώς θα εξιλεωθεί; Ποιες είναι οι προθέσεις του Σιδερένιου Γίγαντα;

Μια συναρπαστική και πολυεπίπεδη ιστορία για παιδιά από 6 ετών και πάνω που ξεδιπλώνει μια δυνατή φιλία μέσα από λάθη, τύψεις, ανατροπές και που τονίζει τη δύναμη και τα πλεονεκτήματα της συγχώρεσης. Ο Σιδερένιος Γίγαντας ζει διάφορες περιπέτειες ώσπου να φτάσει στο χωριό του μικρού πρωταγωνιστή, όπου εκεί έχουμε μια σειρά από απορίες: ποιος και γιατί τρώει τα μηχανήματα των αγροτών, σε ποιον ανήκουν τα γιγάντια ίχνη στο έδαφος κλπ. Ο Χόγκαρθ είναι ένα έξυπνο παιδί που προσπαθεί να παρασύρει τον Γίγαντα σε παγίδα, πιστεύοντας πως είναι κακός και θέλει να τους βλάψει, σύντομα όμως διαπιστώνει πως δεν είναι έτσι κι αποφασίζει να τον βοηθήσει, προτείνοντάς του κάτι απρόσμενο. Μια ιστορία με εξελίξεις που εμπλουτίζουν τη βασική πλοκή, ένα παραμύθι γεμάτο σασπένς και αγωνία που κορυφώνονται από σελίδα σε σελίδα.

Η εικονογράφηση της Mini Grey είναι έξοχη! Οι διαστάσεις του Γίγαντα όπως κινείται στον χώρο είναι πραγματικά μεγάλες και τρομακτικές, οι οπτικές γωνίες είναι ενδιαφέρουσες, τα χρώματα και οι φωτισμοί βοηθάνε στον ρεαλισμό, υπάρχουν κοντινά πλάνα αλλά και πανοραμικές απόψεις, οι κάτοικοι του χωριού και οι προσπάθειές τους να παγιδέψουν τον Γίγαντα δίνονται με τρόπο που αποπνέει την απελπισία τους και στις τελευταίες σελίδες βγαίνει μια γλυκύτητα με τη σκηνή ανάμεσα στον Χόγκαρθ και τον Γίγαντα. Μια πολύ γλυκιά ιστορία που τη συστήνω ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια 
Συγγραφέας Μαίρη Βογιατζή
Εικονογράφος Ράνια Ηλιάδου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ευτύχης είναι ένας ρεπόρτερ που γράφει στην εφημερίδα του σχολείου του και παίρνει συνεντεύξεις από… αγάλματα και εκθέματα μουσείων! Το δεύτερο βιβλίο της σειράς αφορά τα κυκλαδικά ειδώλια, «μια παρέα που γνώρισα πέρσι το Πάσχα στη Νάξο», όπως λέει ο μικρός αφηγητής. Μέσω ερωταποκρίσεων και με εύληπτο τρόπο ξεδιπλώνεται η ιστορία τους, μαθαίνουμε πώς και γιατί κατασκευάζονταν, τι είναι ο κυκλαδικός πολιτισμός, πώς έφτασαν στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, τι σημαίνει η λέξη «ειδώλια», τι συμβολίζουν τα σταυρωμένα χέρια τους, τι χαρακτηρίζει τη χάρη και την κομψότητά τους, σε τι χρησιμοποιούνταν, πώς ενέπνευσαν τη σύγχρονη τέχνη κ. π. ά. Μικρές και εύληπτες πληροφορίες, συναρπαστικά εγκυκλοπαιδικά στοιχεία και παιχνίδια βοηθάνε τα μικρά παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα αυτά τα πανέμορφα αγαλματάκια και να κατανοήσουν πόσο σημαντικά είναι για την τέχνη του προϊστορικού κόσμου και όχι μόνο.

Το κείμενο συμπληρώνεται από ερωτήσεις που μπορούν να απαντήσουν τα παιδιά, από τον δεκάλογο του καλού ρεπόρτερ μουσείων, κάτι που θα καθοδηγήσει σωστά τους μικρούς αναγνώστες την επόμενη φορά που θα επισκεφθούν ένα μουσείο στο πώς να κινηθούν, τι να παρατηρήσουν, πώς να αγαπήσουν αυτές τις επισκέψεις, καθώς και από άφθονο χώρο για να γράψουν τη δική τους συνέντευξη από ένα έκθεμα. Μαθαίνουμε για τη Νάξο, για την αρχαιοκαπηλία, για τα ειδώλια στα μουσεία του κόσμου και για πολλά άλλα. Η εικονογράφηση της Ράνιας Ηλιάδου είναι αφαιρετική και σουρεαλιστική, με ποικίλες οπτικές γωνίες, βοηθάει το κείμενο με ενδιαφέρουσες απεικονίσεις γύρω από την εποχή και την τέχνη στις οποίες αναφέρεται το κείμενο και αποτυπώνει με τέχνη τις μορφές των ειδωλίων και το νησί της Νάξου που τα φιλοξενεί.

«Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια» παίρνει αυτήν τη φορά ο Ευτύχης, ο ρεπόρτερ των μουσείων κι έτσι μαθαίνουμε για τη σημασία και την αξία των μαρμάρινων ειδωλίων που δημιουργήθηκαν στις Κυκλάδες. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στους προϊστορικούς χρόνους για ένα αντικείμενο που ακόμη και σήμερα αναζητείται ο πραγματικός σκοπός χρήσης του.

Βιβλίο Ο επόμενος στη σειρά
Τίτλος πρωτοτύπου Next in line
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία διαδραματίζεται το 1988, οπότε και κορυφώνεται το ενδιαφέρον για τη βασιλική οικογένεια, με την Νταϊάνα να θεωρείται η «πριγκίπισσα του λαού». Η Σκότλαντ Γιαρντ εστιάζει την προσοχή της στην επίλεκτη μονάδα της Διοίκησης Βασιλικής Προστασίας, όπου υπάρχουν υποψίες για διασπάθιση και κατάχρηση δημόσιου χρήματος. Τα μέλη της, που έχουν το καθήκον να προστατεύουν την πιο διάσημη οικογένεια στον κόσμο, πρέπει να είναι οι καλύτεροι των καλύτερων κι όχι να «τρώνε με χρυσά κουτάλια». Η έρευνα, που ετοιμάστηκε λόγω των πρόσφατων τρομοκρατικών επιθέσεων και του φόβου της ΜΙ6 για την ασφάλεια της βασίλισσας, ανατίθεται στον αρχιεπιθεωρητή Γουίλιαμ Γουόρικ και την ομάδα του από τον διοικητή Τζακ Χόκσμπι, που βλέπει τους αξιωματικούς του περισσότερο σαν οικογένεια παρά σα συναδέλφους. Έτσι, η αρχιφύλακας Τζάκι Ρόικροφτ, πρώην ερωμένη του Ρος, ο έγχρωμος ευφυής, επινοητικός και φιλόδοξος αστυφύλακας Πολ Αντάζα, η νεότερη στην ομάδα αστυφύλακας Ρεμπέκα Πάνκχερστ εντάσσονται στους κόλπους της Διοίκησης και προσπαθούν να βρουν ενοχοποιητικά στοιχεία για τον Μπράιαν Μίλνερ που τη διοικεί κάνοντας του κεφαλιού του, χωρίς να λογοδοτεί στη Μητροπολιτική Αστυνομία. Ο καθένας τους σε διαφορετικό πόστο, ερευνούν, προσέχουν, δημιουργούν συμμαχίες ή προδίδονται, σκανάρουν τους «συναδέλφους» τους και ψάχνουν να βρουν την άκρη.

Παράλληλα, ο επιθεωρητής Ρος Χόγκαν, ο μυστικός πράκτορας και κρυφό χαρτί της ομάδας σε όλα τα βιβλία της σειράς, τον οποίο ο Χόκσμπι βγάζει από τους δρόμους και τον εντάσσει επίσημα στην ομάδα ως δεξί χέρι του Γουόρικ, προσλαμβάνεται ως προσωπικός σωματοφύλακας της πριγκίπισσας Νταϊάνα, την οποία ο συγγραφέας σκιαγραφεί χωρίς υπερβολές και ακρότητες, πατώντας στα ευρύτερα γενικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς της που ξέρει όλος ο κόσμος. Το Παλάτι του Κένσινγκτον, το Κάστρο του Γουίνδσορ, το Μπάκιγχαμ και άλλα διάσημα μέρη είναι ο τόπος δράσης του Χόγκαν που προσπαθεί να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για την ασφάλεια της Νταϊάνα, η οποία δεν κάθεται και πολύ φρόνιμα ως προς τον προγραμματισμό και το πρωτόκολλο. Ο συγγραφέας μάς βάζει για τα καλά στο πρόγραμμα της πριγκίπισσας, καταγράφει μέσα από τη ματιά του σωματοφύλακα την προσοχή στις δημόσιες εκδηλώσεις, τα εναλλακτικά σχέδια, όλο το πλάνο που συνοδεύει κάθε επίσημη έξοδο της βασιλικής οικογένειας.

Από την άλλη μεριά, οι «κακοί» της ιστορίας έχουν τις δικές τους περιπέτειες. Στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, ο Ρος και ο Γουόρικ παραβίασαν κάθε κανόνα για να συλλάβουν και να φυλακίσουν τον Μάιλς Φόκνερ που περιμένει πως ο διεφθαρμένος νομικός σύμβουλος του Στέμματος και δικηγόρος του, Μπουθ Γουότσον, θα κάνει τα πάντα για να τον αποφυλακίσει και να τον απαλλάξει από τις κατηγορίες. Ο Γουότσον όμως έχει τα δικά του σχέδια, όπως και η πρώην σύζυγος του Φόκνερ, Κριστίνα, η οποία εκμεταλλεύεται τη θέση του και ξεκοκαλίζει την περιουσία του, μετά το διαζύγιο που εξέδωσε ο πατέρας του Γουίλιαμ Γουόρικ, σερ Τζούλιαν. Όσο ο Φόκνερ είναι στη φυλακή, τα γεγονότα τρέχουν πίσω από την πλάτη του και ο Μπουθ προσπαθεί να σώσει το τομάρι του παίζοντας διπλό παιχνίδι εις βάρος του Φόκνερ. Μέσα σε όλα αυτά έχουμε και τον Μανσούρ Χαλίφα, τον πλέον καταζητούμενο της Ιντερπόλ, τον Κινέζο επιχειρηματία Λι που εποφθαλμιά τη συλλογή του Φόκνερ, διευκολύνοντας τον Μπουθ για νέες απάτες εις βάρος του πελάτη του, στην προσπάθειά του να βγει επιτέλους από αυτό το παιχνίδι αλλά με σημαντικό κέρδος για τον εαυτό του, την πανέξυπνη κόρη του Λι, Μάι Λινγκ και η δράση κορυφώνεται με μια τρομοκρατική επίθεση που γέμισε άφθονες σελίδες με περιγραφές μαχών, σχεδίων και αντισχεδίων και κλιμακούμενο σασπένς για όσους είναι λάτρεις τέτοιου είδους περιπετειών.

Τέλος, η Κριστίνα προσεγγίζει και πάλι τη σύζυγο του Γουίλιαμ Γουόρικ, Μπεθ Ρέινσφορντ, η οποία είναι έφορος στην πινακοθήκη Φιτζμόλιαν, και μαζί συγκροτούν μια ιδιαίτερη συνεργασία με στόχο πολύτιμα έργα τέχνης που δημοπρατούνται χωρίς να έχει αναγνωριστεί η πραγματική τους αξία. Επίσης, η οικογενειακή ιστορία του Γουόρικ εμπλουτίζεται με την κόρη του Ρος, Τζότζο, ο οποίος, ως ανύπαντρος πατέρας και με το άστατο ωράριο της πριγκίπισσας δε θα τα καταφέρει να τη φροντίσει σωστά. Τα δίδυμα παιδιά Γουόρικ, Πίτερ και Αρτεμίζια, ενθουσιάζονται με τη νέα τους φίλη και περνάνε ατέλειωτες ώρες μαζί. Ως προς τους γονείς του Γουίλιαμ, παίζουν τον δικό τους ρόλο στην ιστορία, με τον σερ Τζούλιαν να έχει αποδεχτεί πλέον την καριέρα του γιου του και τις ερωτικές προτιμήσεις της κόρης του, Γκρέις. Σε γενικές γραμμές, το πέμπτο βιβλίο μιας σειράς που «…δεν είναι μια αστυνομική ιστορία, είναι μια ιστορία για έναν αστυνομικό» είναι γεμάτο δράση, αγωνία και συγγραφικά τερτίπια, σχέδια και «αντισχέδια» κι έχει γραφτεί με τον οικείο συναρπαστικό τρόπο των προηγούμενων μυθιστορημάτων της σειράς. Απανωτές ανατροπές, εκπλήξεις και αλλαγές περιέχονται σ’ ένα κείμενο που ρέει σα νεράκι αλλά με τη συνταγή να παραμένει ίδια σε βασικές γραμμές: εκπλήξεις, ρεαλιστικές απιθανότητες, έξυπνα συγγραφικά τρικ και άλλα.

Βιβλίο Αχ, Όλιβ! 
Τίτλος πρωτοτύπου Oh, Olive!
Συγγραφέας-Εικονογράφος Lian Cho
Μετάφραση Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η μικρή Όλιβ είναι καλλιτέχνης και ζωγραφίζει πίνακες εντελώς διαφορετικούς από αυτούς που θέλουν οι γονείς της. Ο πατέρας της είναι άριστος καλλιτέχνης τετραγώνων και η μητέρα της τριγώνων, οπότε έχουν απογοητευτεί που το παιδί τους δεν μπορεί να ζωγραφίσει έστω έναν κύκλο. Κανείς τους δεν προσέχει ότι η Όλιβ φτιάχνει χρωματιστούς πίνακες γεμάτους απ’ ό,τι επιθυμεί η καρδιά της. Ακανόνιστα σχήματα, «μουτζούρες», ατίθασα χρώματα, δημιουργούν ένα καθαρά προσωπικό στυλ που κάνει χαρούμενη τη μικρή ηρωίδα αλλά απογοητεύει γονείς και δασκάλους. Όταν επιτέλους κάποιος παραδέχεται πως του αρέσουν τα έργα της Όλιβ, το κοριτσάκι γεμίζει αυτοπεποίθηση και αρχίζει να δείχνει στον κόσμο πώς να εμπλουτίσει την αισθητική του και να δεχτεί τη διαφορετική ματιά.

Πρόκειται για μια υπέροχη, συναρπαστική αλληγορία για την επιθυμία των γονιών να ακολουθήσουν τα παιδιά τα δικά τους βήματα και όχι να δημιουργήσουν και να ακολουθήσουν αυτό που πραγματικά εκείνα θέλουν. Μια υπέροχη ιστορία για την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη στις προσωπικές δυνάμεις και δυνατότητες που ξεδιπλώνεται μέσα από οικεία στον μικρό αναγνώστη περιστατικά, όπως τη σχολική τάξη, το οικογενειακό περιβάλλον κλπ. Η εικονογράφηση της Lian Cho, που έγραψε και το κείμενο, τονίζει ακόμη περισσότερο τα μηνύματα της ιστορίας, μιας και στο ασπρόμαυρο και γκρι φόντο των πρώτων καρέ ξεδιπλώνεται η πολυχρωμία του χαρακτήρα της Όλιβ κι όταν φτάνουμε στο σημείο καμπής της πλοκής, το χρώμα αρχίζει να κερδίζει ολοένα και περισσότερο χώρο στις σελίδες, ώσπου στο τέλος όλοι διαπιστώνουν πόσο λάθος έκαναν με την Όλιβ και βυθίζονται σ’ έναν χρωματιστό καμβά! Οι φροντισμένες λεπτομέρειες, όπως ο πατέρας και η μητέρα που μοιάζουν με τα σχήματα που απεικονίζουν (τετράγωνος εκείνος, τρίγωνη εκείνη, αντίστοιχο και το πλαίσιο γύρω τους), οι ολοσέλιδες εικόνες που εναλλάσσονται με μικρά καρέ και οι αστείες συναρπαστικές σκηνές που ζωγράφισαν τα παιδιά όταν αποφάσισαν να ακολουθήσουν την τεχνική της Όλιβ σε ένα απολαυστικό δισέλιδο είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα της εικονογράφησης. Η Όλιβ χαράζει τον δικό της δρόμο, ας την ακολουθήσουμε!

Βιβλίο Ο φράχτης
Τίτλος πρωτοτύπου La cerca
Συγγραφέας-Εικονογράφος Alfredo Soderguit
Μετάφραση Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Φραγκίσκη και η Αντωνία είναι δύο μικρά κορίτσια με διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές καταβολές. Η μία έρχεται για διακοπές στο μέρος όπου μεγάλωσε η άλλη και κάποια στιγμή συναντιούνται και μοιράζονται κοινές καλοκαιρινές αναμνήσεις. Να όμως που σταδιακά χάνονται, αποξενώνονται, χαράζουν δικές τους πορείες αλλά  χρόνια μετά θα ξαναβρεθούν με απρόσμενο τρόπο.

Η συγκινητική ιστορία του Alfredo Soderguit με λιτή αφηγηματική έκφραση και λίγες προτάσεις καταφέρνει να στήσει μια τρυφερή ιστορία και να την ξεδιπλώσει σε βάθος χρόνου, συστήνοντάς μας δυο κορίτσια που περνάνε τα καλοκαίρια τους μαζί, που ακολουθούν τελικά διαφορετικούς δρόμους (η μία στο πανεπιστήμιο, η άλλη με δυο δουλειές για να επιβιώσει) και στο τέλος έρχεται μια ανατροπή γεμάτη γλύκα. Με τη δύναμη των εικόνων του ο Alfredo Soderguit δείχνει δυο ξεχωριστούς κόσμους που αρχικά ξεδιπλώνονται παράλληλα, στη συνέχεια ενώνονται και μετά ξαναστήνονται πλάι πλάι, δείχνοντας το φυσικό εμπόδιο του φράχτη που χωρίζει τα σπίτια των κοριτσιών αλλά και το νοητό εμπόδιο του χρόνου που τις απομακρύνει ξανά. Με άφθαστο ρεαλισμό και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες που μου θύμισαν bande dessinée, οι εικόνες στήνουν έναν συναρπαστικό μικρόκοσμο, το πενάκι του συγγραφέα και καλλιτέχνη μεγαλώνει τα κορίτσια, η οπτική γωνία είναι κυρίως από πάνω προς τα κάτω μέχρι τη γνωριμία οπότε φτάνουμε στην ίδια ευθεία με τις μικρές ηρωίδες, οι φωτοσκιάσεις είναι μελετημένες, οι απεικονίσεις των κοινών στιγμών είναι και μια ολόκληρη ιστορία η κάθε μία τους. Πρόκειται για μια τρυφερή και συγκινητική ιστορία για την αιώνια φιλία και για τα κοινωνικά, φυλετικά ή άλλα εμπόδια που αυτή καταρρίπτει, γραμμένη με τρόπο που συγκινεί.

Βιβλίο Η Τέχνη του Θανάτου
Τίτλος πρωτοτύπου The Art of Death
Συγγραφέας David Fennell
Μεταφραστής Νίκος Ιβραηνίας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα της σειράς με ηρωίδα την Γκρέις Άρτσερ με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο. Ένταση και σασπένς χτυπούν κόκκινο, η πλοκή απογειώνεται από σελίδα σε σελίδα και ο χρόνος κυλάει αδυσώπητα εις βάρος των επόμενων θυμάτων και των επόμενων… Πρωταγωνίστρια είναι μια νεαρή γυναίκα, κόρη επίσης αστυνομικού, η οποία αναλαμβάνει το πόστο του πρώην ντετέκτιβ Άντι Ρις, του ανθρώπου που εκείνη είχε συλλάβει και στείλει στη φυλακή πριν τρεις μήνες. Το παράδοξο είναι πως της γίνεται πρόταση να εργαστεί στο Αστυνομικό Τμήμα της Τσάρινγκ Κρος, όπου διαφέντευε ο Ρις, με αποτέλεσμα να έχει προβλήματα από την πρώτη μέρα. Ξέρει πως θα αντιμετωπίσει δυσαρέσκεια από τους νέους συναδέλφους και πως θα δοκιμαστεί η αποφασιστικότητά της, αφού πιστεύει πως όλοι θα κάνουν τα πάντα για να αποτύχει. Ο @νώνυμος λοιπόν είναι η πρώτη της υπόθεση και με τη βοήθεια του ανακριτή Μαρκ Μπίτι συγκροτεί μια ομάδα έρευνας, με μέλη τον επιθεωρητή Ρόντνι Χικς, κολλητό του Άντι Ρις και εχθρικό απέναντι στην Άρτσερ, τους αρχιφύλακες Τζόλι Τόουζερ και Χάρι Κουίν (ο Χάρι είναι ένας μοναχικός άντρας που θρηνεί για μια σημαντική απώλεια), τους αστυφύλακες Ος Πάικ και Μάριαν Φίλιπς και την αρχιεπιθεωρήτρια Κλερ Πίερς, μια σκληρή γυναίκα που είχε σχέση με τον Ρις και τώρα έχει χάσει τη γη κάτω από τα πόδια της. Είναι μια γυναίκα που ερωτεύτηκε τον λάθος άντρα και τώρα την κρίνουν και την καταδικάζουν γι’ αυτό, οπότε η Άρτσερ, αν και σε συνεχή κόντρα μαζί της, το θεωρεί άδικο όλο αυτό. Με έντονη προτροπή της Άρτσερ, στην ομάδα προστίθεται και η φίλη της, Κλάρα Κλαρκ, αναλύτρια της NCA και γκουρού της τεχνολογίας, μια γυναίκα που έχει κάνει αλλαγή φύλου και δέχεται σαρκαστικά και ειρωνικά σχόλια για την ταυτότητά της.

Η επιθεωρήτρια Γκρέις Άρτσερ έχει τραυματιστεί ψυχικά από τη δολοφονία του πατέρα της και από τις δύσκολες στιγμές που πέρασε στην εφηβεία της, όταν είχε πέσει θύμα απαγωγής. Πώς κατάφερε να ξεφύγει; Πώς εκμεταλλεύτηκε την ευάλωτη ψυχική της κατάσταση ένας άγνωστος άντρας; Τι της συνέβη κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας της; Γιατί επέστρεψε στο σχολείο πιο άγρια από ποτέ και πιο επιθετική; Θα καταλαγιάσει κάποτε ο θυμός της; Αποκούμπι της είναι ο παππούς της, που έπαθε δύο ελαφρά εγκεφαλικά επεισόδια το καλοκαίρι και η μνήμη του λειτουργεί πλέον μόνο κατά 70% ενώ ταυτόχρονα τον ταλανίζει πρώιμη άνοια κι έτσι η Άρτσερ αποφασίζει να μείνει μαζί του για λίγο να τον φροντίζει. Ο χρόνος που απαιτείται για την επίλυση της υπόθεσης δεν την αφήνει να σταθεί στο πλάι του όπως πρέπει και γεμίζει τύψεις, ειδικά από τη στιγμή που δέχεται την πρόταση ενός γοητευτικού άντρα που τη φλερτάρει να τον προσέχει εκείνος.

Ο @νώνυμος είναι μια άυλη μορφή, μια σκιά που κανείς δεν έχει δει από κοντά, και με τα έργα του έχει δημιουργήσει ένα ισχυρό καλλιτεχνικό ρεύμα. Οι δημιουργίες του φέρνουν στην επιφάνεια τη λαχτάρα για κτηνωδία ενώ τα βίντεό του συνδυάζουν την ηδονοβλεψία με την υπονοούμενη βία. Η αμφισημία του και η ανωνυμία του είναι μέρος της αυξανόμενης γοητείας και ιδιοφυίας του. Ποιος είναι και γιατί αποφάσισε να στραφεί στις δολοφονίες; Οι απόψεις του είναι ανατριχιαστικές: κατ’ εκείνον, κανείς δεν ξέρει τίποτα από υψηλή τέχνη, αισθητική, ομορφιά και γούστο, να όμως που η ζωή του, η ψυχή του, η τέχνη του κατάντησαν βορά των παλιοφυλλάδων και θέματα χαζοκουβέντας! Όσο η Άρτσερ ψάχνει τα ίχνη του, τα θύματα-έργα τέχνης αυξάνονται και παρουσιάζονται σε άλλα σημεία του Λονδίνου με ευφάνταστους τίτλους κάθε φορά. Ταυτόχρονα, η επιθετική πολιτική του Μάικ Χάμιλτον, ανταποκριτή της Daily Mail, τον εξοργίζει και αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια του.  Οι δύο άντρες ανακαλύπτουν σχεδόν ταυτόχρονα το παρελθόν της Άρτσερ και η σταυροφορία τους εναντίον της γίνεται πιο έντονη. Ποιος θα της προκαλέσει το μεγαλύτερο κακό;

«Η τέχνη του θανάτου» είναι μια γρήγορη και ανατρεπτική περιπέτεια, με απανωτές ανατροπές και εκπλήξεις, ενδιαφέρουσες εξελίξεις και σασπένς. Το βιβλίο είναι ένα καλό δείγμα αστυνομικής λογοτεχνίας, με μια πρωταγωνίστρια αστυνομικό με προβληματικό παρελθόν, η οποία εργάζεται σε περιβάλλον με ανθρώπους που είτε την αντιπαθούν είτε την υποστηρίζουν, κάποιοι εκ των οποίων έχουν και προσωπικές ιστορίες, οπότε οι χαρακτήρες δεν είναι μονοδιάστατοι. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, παρακολουθούμε τις εξελίξεις και από την πλευρά του δολοφόνου, την ταυτότητα του οποίου κατάλαβα από ένα σημείο και μετά. Μου άρεσε που για κεντρικό θέμα έχουμε από τη μια την ομορφιά της τέχνης και από την άλλη το πώς χειρίζονται την πραγματικότητα τα μέσα δικτύωσης. Μικρά περιστατικά που φαίνονται ασήμαντα έχουν κι αυτά τον ρόλο τους, εμπλουτίζοντας την πλοκή, με κάποιες λεπτομέρειες να δένονται αναπάντεχα μεταξύ τους ενώ ο δολοφόνος αλλάζει πλάνα δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη ένταση και αγωνία! Οι χάρτες στην αρχή του βιβλίου βοηθάνε πολύ στην αναπαράσταση των γεγονότων και καθοδηγούν τον αναγνώστη σ’ ένα αναστατωμένο Λονδίνο που γεμίζει πτώματα! Αγωνία, σασπένς και ανθρωποκυνηγητό με ξενύχτησαν και με κράτησαν σε ένταση ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Γατουργήματα 
Τίτλος πρωτοτύπου Meowsterpieces
Συγγραφέας Jenn Bailey
Εικονογράφος Nyangsongi 
Μεταφραστής Γιώργος Τσακνιάς
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι εκδόσεις Παπαδόπουλος για άλλη μια φορά πρωτοτυπούν στις επιλογές παιδικών βιβλίων με αυτό το υπέροχο παραμύθι που συστήνει στα παιδιά από 4 ετών και πάνω τις γάτες, τη ζωή τους και την καθημερινότητά τους αλλά και γνωστούς πίνακες ζωγραφικής από την Αναγέννηση ως σήμερα. Τετράστιχα ποιηματάκια με ομοιοκαταληξία εξηγούν στους μικρούς αναγνώστες τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του τρυφερού, χαριτωμένου κατοικίδιου ζώου που όλοι θέλουμε να έχουμε πλάι μας. Μέσα από κωμικά περιστατικά, αστείες περιγραφές, γλυκά στιγμιότυπα, διαβάζουμε για την περιέργειά τους, για τη φύλαξη και την προστασία που μας χαρίζουν, για τη φυσική τους κατάσταση, για το ολοήμερο χουζούρι τους, για το θάρρος και την τόλμη τους, για τα παιχνίδια που κάνουν και τόσα άλλα! Η Μάμα Γατ συμβουλεύει επίσης τα παιδάκια της να περνάνε όμορφα τη ζωή τους, με φιλία και αγάπη και τα νουθετεί με τέτοιο τρόπο που δεν μπορεί κανείς να της πει όχι!

Η εικονογράφηση της Nyangsongi είναι εξαίσια και πανέμορφη! Διάλεξε δώδεκα πίνακες και μια φωτογραφία και τα μετέτρεψε σε γατίσιο παράδεισο ενώ η συγγραφέας πάτησε πάνω τους για να περιγράψει κάθε χαρακτηριστικό γνώρισμα της γάτας, π.χ. στο «Υπνοδωμάτιο στην Αρλ» οι γάτες χουζουρεύουν, στη «Νυχτερινή περίπολο» του Ρέμπραντ οι γάτες υπερασπίζονται το σπίτι και τη γειτονιά τους κλπ. Λεονάρντο ντα Βίντσι, Σάντρο Μποτιτσέλι, Έντουαρντ Χόπερ, Ζορζ Σερά, Εντγκάρ Ντεγκά, Κατσουσίκα Χοκουσάι και άλλοι δημιουργοί χαρίζουν έμπνευση και πυροδοτούν τη φαντασία της εικονογράφου αλλά και των παιδιών. Στον «Μυστικό δείπνο» τα κουβάρια του μαλλιού πάνε κι έρχονται, στα «Νυχτοπούλια» οι θαμώνες του μπαρ πίνουν γάλα, στο «Μάθημα χορού» απόλαυσα τις γατοφιγούρες, στο «Υπνοδωμάτιο στην Αρλ» όλοι κοιμούνται κάτω από τα γατοπορτραίτα ενώ στο «Κυριακάτικο απόγευμα» του Ζορζ Σερά και στα «Παιδικά παιχνίδια» του Μπρίγκελ γίνεται χαμός από ενδιαφέρουσες κι ευφάνταστες λεπτομέρειες (το πρωτότυπο του Μπρίγκελ απεικονίζει πάνω από ογδόντα παιχνίδια)!

Στο υπέροχο, εξαίσιο παραμύθι «Γατουργήματα» τα παιδιά μαθαίνουν με ευφάνταστο τρόπο τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των γατιών και ταυτόχρονα ανακαλύπτουν γνωστούς πίνακες ζωγραφικής γεμάτους λεπτομέρειες και χρώματα. Η εικονογράφηση και το κείμενο χαρίζουν ατέλειωτες ώρες μάθησης, διασκέδασης και παιχνιδιού, παρακινούν τους μικρούς τους αναγνώστες να κάνουν τις δικές τους ζωγραφιές και δίνουν γνώσεις και πληροφορίες με υποδειγματικό τρόπο! Το ξεφυλλίζω ξανά και ξανά, γελάω με τα καμώματα που περιγράφει η Μάμα Γατ, διαβάζω για τις πληροφορίες των αυθεντικών έργων και γενικά δε θέλω να τελειώσει η αναγνωστική εμπειρία που χαρίζει αυτό το βιβλίο σε μικρούς και μεγάλους!

Βιβλίο Πάνω από το πτώμα μου
Τίτλος πρωτοτύπου Over my dead body
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το τέταρτο βιβλίο μιας σειράς που «…δεν είναι μια αστυνομική ιστορία, είναι μια ιστορία για έναν αστυνομικό» είναι γεμάτη δράση, αγωνία και συγγραφικά τερτίπια, σχέδια και «αντισχέδια». Η οικεία από τα προηγούμενα μυθιστορήματα της σειράς ομάδα τώρα συγκροτείται με στόχο παλαιότερες υποθέσεις φόνων που κατέληξαν στα δικαστήρια αλλά όχι σε καταδικαστικές αποφάσεις. Μέλη της και πάλι η αρχιφύλακας Τζάκι Ρόικροφτ με τον διπλό ρόλο, ο έγχρωμος αστυφύλακας Πολ Αντάζα, η αστυφύλακας Ρεμπέκα Πάνκχερστ και ο επιθεωρητής Ρος Χόγκαν, ο μυστικός πράκτορας και κρυφό χαρτί της ομάδας σε όλα τα βιβλία της σειράς, τον οποίο ο Χόκσμπι βγάζει από τους δρόμους και τον εντάσσει επίσημα στην ομάδα ως δεξί χέρι του Γουόρικ. Μόνο που η σχέση του Ρος με τη Ζοζεφίν Κολμπέρ θα βάλει σε κίνδυνο την υπόληψή του και την πορεία των ερευνών. Ο καθένας τους αναλαμβάνει και μία ανεξιχνίαστη υπόθεση: αντεκδικήσεις συμμοριών στο Ιστ Εντ, μια φαινομενική αυτοκτονία συζύγου, μια εγκληματική δράση ενός τοκογλύφου που κάνει τα πάντα για να εισπράξει, μια δολοφονία σε ένα νάιτ κλαμπ. Όλα αυτά κάπου κάπου πετάγονται ως αναφορές των αστυνομικών που τις ανέλαβαν κι έτσι παρακολουθούμε τις σχεδόν ανύπαρκτες εξελίξεις τους ώσπου ένα δυσάρεστο γεγονός ωθεί κάποιον να πάρει την κατάσταση στα χέρια του, δίνοντας άλλη μια «βολική λύση» στις εξελίξεις. Χμ….

Τι γίνεται όμως με τον Γουίλιαμ Γουόρικ; Ο αρχιεπιθεωρητής και η σύζυγός του, Μπεθ, απολαμβάνουν ένα ταξίδι στη Νέα Υόρκη με κρουαζιερόπλοιο, δώρο της Κριστίνα Φόκνερ, όπου όμως μπλέκονται σ’ έναν φόνο. Γνωρίζονται με την οικογένεια του Τζέιμς Μπιουκάναν, εγγονού του πλοιοκτήτη και προέδρου της Pilgrim Line Φρέιζερ Μπιουκάναν και γιου του αντιπρόεδρου της εταιρείας Άνγκους κι έτσι, σε αυτό το κοσμοπολίτικο περιβάλλον, γνωρίζουμε τον παππού Φρέιζερ, τα παιδιά του, Άνγκους και Χέιμις, τον Τζέιμς και τη μητέρα του, Άλις, μόνο που οι ήρεμες βραδιές στιγματίζονται από τη δολοφονία του Φρέιζερ. Ποιος είχε την ιδέα τα μέλη της οικογένειας να ταξιδέψουν όλα μαζί; Ποιες είναι οι μεταξύ τους σχέσεις; Ποιο είναι το κίνητρο της δολοφονίας και ποιοι οι ύποπτοι; Θα καταφέρει ο Γουίλιαμ να βρει τον δολοφόνο; Παρ’ όλη τη μαεστρία στην πλοκή, κάτι ο τόπος του φόνου, κάτι το σχεδιάγραμμα του τραπεζιού, κάτι οι ανακρίσεις των υπόπτων, δεν μπορούσα να βγάλω από το μυαλό μου τη δομή έργων της Agatha Christie. Κι όταν όλα τελείωσαν αισίως, οι Γουόρικ διαπιστώνουν πως το δώρο της Κριστίνα είχε σκοπό να τους απομακρύνει από την Αγγλία! Ταυτόχρονα, ο Μάιλς Φόκνερ με τη νέα του ταυτότητα και η γυναίκα του, Κριστίνα, οδηγούν τη μεταξύ τους σχέση σε ένα αξεδιάλυτο κουβάρι συμφωνιών, συνομωσιών και όρκων σιωπής. Είναι δυο άνθρωποι που βρέθηκαν αιχμάλωτοι σε μια από τις πιο παράξενες διελκυστίνδες που έχω συναντήσει ποτέ σε μυθιστόρημα, μιας και ο πρώτος που θα παραβιάσει τη συμφωνία θα παρασύρει και τον άλλο σε καταστάσεις αθέλητες. Τέλος, έχουμε και τον πρώην υπαστυνόμο Μπρους Λαμόντ που έχει περάσει στην άλλη πλευρά του παιχνιδιού και μπλέκεται αριστοτεχνικά στην υπόθεση, με μια σύζυγο που του κοστίζει ακριβά και με το πάθος του για τον ιππόδρομο, στοιχεία που τον κάνουν πρόθυμο να παραβεί τον νόμο με αντίστοιχα οικονομικά κίνητρα.

Αυτό που βρήκα πιο ενδιαφέρον από τις θεαματικές, σχεδόν κινηματογραφικές, εξελίξεις του βιβλίου είναι οι πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες γύρω από την τέχνη, με έμφαση στα αριστουργήματα που βρίσκονται ακόμη σε ιδιωτικές συλλογές και πόσο δύσκολο είναι να πείσει κανείς τους ιδιώτες να τα δανείσουν σε εκθέσεις. Λόγω της ασφαλιστικής κάλυψης με αυστηρούς όρους, δύσκολα βγαίνουν από το Βατικανό ένας Λεονάρντο Ντα Βίντσι ή ένας Μικελάντζελο, για παράδειγμα, ενώ ταυτόχρονα τονίζεται ο ρόλος και η σημασία των σπάνιων πινάκων που βλέπει το κοινό, πώς και γιατί αυξάνεται η αξία όσων βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές, πώς επηρεάζουν τη συλλεκτική αγορά οι εθνικές πινακοθήκες και οι δημοπρασίες από τις οποίες βρίσκουν κλασικά αριστουργήματα κλπ. Έμαθα πως αν το Υπουργείο Εξωτερικών έχει επιφυλάξεις για τη χώρα όπου θέλεις να δανείσεις έναν πίνακα, μπορεί να αρνηθεί (π. χ. αν το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας δανειζόταν τα Ελγίνεια Μάρμαρα, αναφέρει ο συγγραφέας), καθώς επίσης πόσο σημαντικό πρόβλημα είναι οι εβραϊκές περιουσίες, μιας και πολλά σημαντικά έργα τα έκλεψαν οι Γερμανοί από τους Εβραίους ιδιοκτήτες τους αλλά «απελευθερώθηκαν» από τους Ρώσους και τώρα φυλάσσονται στο Ερμιτάζ και σε άλλα διάσημα μουσεία του Σιδηρού Παραπετάσματος, τα οποία δεν προτίθενται να αποτελέσουν αντικείμενο δανεισμού σε χώρες όπου θα μπορούσαν να κινηθούν νομικές διαδικασίες εναντίον τους (ας μην ξεχνάμε πως η υπόθεση του βιβλίου διαδραματίζεται πριν την πτώση του Τείχους του Βερολίνου)! Όλα αυτά και πολλά άλλα με παρέσυραν ξανά στον συναρπαστικό κόσμο της τέχνης όπως και στο πρώτο βιβλίο της σειράς.

Το «Πάνω από το πτώμα μου» είναι η συνέχεια της καριέρας ενός χαρακτήρα που θέλει να ακολουθήσει το όνειρό του και να ενταχθεί στη Σκότλαντ Γιαρντ ως ερευνητής. Οι εξελίξεις στο τέταρτο βιβλίο θα φέρουν τον Γουίλιαμ Γουόρικ αντιμέτωπο με θανάσιμους κινδύνους, σημαντικά ρίσκα και επικίνδυνες αποφάσεις ενώ την ίδια στιγμή ο κόσμος γύρω του αλλάζει ριζικά. Αυτήν τη φορά δεν έχουμε δικανικές μάχες αλλά ένα διαρκές ανθρωποκυνηγητό από Ισπανία σε Αγγλία κι από κει σε Ιταλία και Γαλλία, με τους ήρωες να αλλάζουν τα αεροπλάνα σα να είναι λεωφορεία! Διπλά παιχνίδια, προδοσίες, απληστία και φυσικά θανάσιμος κίνδυνος υπάρχουν σε αφθονία και το μυθιστόρημα είναι μεν συναρπαστικό αλλά με οικείο τρόπο γραμμένο και πατάει στα χνάρια γραφής των προηγούμενων βιβλίων, με τη συνταγή να παραμένει ίδια σε βασικές γραμμές: εκπλήξεις, ρεαλιστικές απιθανότητες, έξυπνα συγγραφικά τρικ και άλλα. Παρ’ όλ’ αυτά θα προχωρήσω με χαρά και στο επόμενο βιβλίο της σειράς.

Βιβλίο Χωρίς ρίσκο
Τίτλος πρωτοτύπου Nothing ventured
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Μαρία Παπανδρέου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία διαδραματίζεται στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 1980 κι έχει ως πρωταγωνιστή έναν συναρπαστικό και ενδιαφέροντα χαρακτήρα που έρχεται σε κόντρα με τον πατέρα του, σερ Τζούλιαν, από τη στιγμή που αποφασίζει να ακολουθήσει τον δικό του δρόμο και να μπει στη Μητροπολιτική Αστυνομία παρά να συνεχίσει στο οικογενειακό δικηγορικό γραφείο. Δε θέλει να γίνει ποινικολόγος που υπερασπίζεται καθάρματα, αντιθέτως, προτιμάει να τα βάζει για πάντα στη φυλακή και να εμποδίζει τις εγκληματικές τους δραστηριότητες. Η μητέρα, Μάρτζορι, είναι πιο διαλλακτική και θεωρείται η φωνή της λογικής ενώ η αδελφή του Γουίλιαμ, Γκρέις, που είναι δικηγόρος, υπερασπίζεται κάθε αδέκαρο κακομοίρη που θα βρεθεί στον δρόμο της, κάτι που τη ρίχνει σε εκτίμηση και αξία στα μάτια του πατέρα τους. Οι οικογενειακοί δεσμοί είναι καλογραμμένοι, διασκεδαστικοί και διαπιστώνουμε πως ο πατέρας δεν είναι αυστηρός, άτεγκτος και μονοκόμματος αλλά δέχεται ν’ ακούσει και μιαν άλλη άποψη, σέβεται μια τεκμηριωμένη γνώμη κι αφήνει τον γιο του να κάνει αυτό που θέλει υπό όρους. Η στάση του απέναντι στην κόρη του είναι εξίσου σταθμισμένη, αφού δεν του αρέσουν οι επαγγελματικές της επιλογές, της αφήνει όμως περιθώρια ελιγμών ή / και ιδεών. Επιπλέον, μέσω της Γκρέις ο συγγραφέας μας εντάσσει στο πνεύμα αλλαγής και νεωτερικότητας που ερχόταν τη δεκαετία του 1980 απέναντι στα δικαιώματα των γυναικών, οι οποίες άρχισαν να μπαίνουν σε ανδροκρατούμενους χώρους και να διεκδικούν ισότητα ακόμη και στην πρωτοτοκία.  Η Γκαλερί Τέιτ όμως δε θα βάλει ποτέ γυναίκα σε διευθυντική θέση!

Το βιβλίο είναι ένα καλογραμμένο και συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα που πατάει στα οικεία χνάρια γραφής του Jeffrey Archer, αγνοώντας τα στερεότυπα του κλασικού αστυνομικού μυθιστορήματος. Απανωτές ανατροπές, εκπλήξεις και αλλαγές, ένα κείμενο που ρέει σα νεράκι κι όλα κλείνουν με δυο άκρως ενδιαφέρουσες και παραστατικά γραμμένες δίκες, στις οποίες ο χειρισμός της αγωνίας και το κλείσιμο του ματιού απέναντι στον αναγνώστη είναι διαρκή και τόσο γρήγορα που ένιωθα να παρακολουθώ αγώνα τένις. Έχοντας υπ’ όψιν το μότο του συγγραφέα πως «Αυτό δεν είναι μια αστυνομική ιστορία, είναι μια ιστορία για έναν αστυνομικό», παρακολουθούμε κάπως χαλαρά τις σπουδές του Γουίλιαμ στην Ιστορία της Τέχνης αρχικά, για να κάνει το χατίρι στον πατέρα του, και στη συνέχεια στο Αστυνομικό Κολέγιο Χέντον στο βόρειο Λονδίνο, όπου αριστεύει στην επιστημονική και εγκληματολογική ανάλυση, στη νομολογία και στις πολεμικές τέχνες. Ξεκινάει ως αστυφύλακας από μια περιοχή όπου δεν είχε βρεθεί ποτέ, το Λάμπεθ και περιμένει να περάσουν δύο χρόνια πριν προσπαθήσει να προαχθεί σε ντετέκτιβ. Μέντοράς του σε αυτές τις περιπολίες είναι ο επίσης αστυφύλακας Φρεντ Γέιτς: «Μη δέχεσαι τίποτα, μην πιστεύεις κανέναν, αμφισβήτησε τα πάντα»! Να όμως που μια σειρά από γεγονότα τον φέρνουν στη Σκότλαντ Γιαρντ, όπου ο διοικητής Τζακ Χόκσμπι, η αρχιφύλακας Τζάκι Ρόικροφτ και ο αρχιεπιθεωρητής Μπρους Λαμόντ, επικεφαλής του Τμήματος Έργων Τέχνης, ψάχνουν να βρουν τον κλεμμένο πίνακα του Ρέμπραντ «Οι σύνδικοι της συντεχνίας των υφασματεμπόρων». Επτά χρόνια τώρα το Τμήμα προσπαθεί να συλλάβει τον Μάιλς Φόκνερ, μια εγκληματική διάνοια που καταφέρνει να ξεγλιστράει απ’ τα χέρια τους, παρ’ όλο που κλέβει κορυφαία έργα τέχνης και βγάζει μια περιουσία χωρίς να φαίνεται ότι παρανομεί. Ικανότατος και άψογα οργανωμένος, τους δυσκολεύει κάθε φορά και πιο πολύ.

Παράλληλα, τον Γουίλιαμ τον απασχολούν κι άλλες, ήσσονος αφηγηματικής σημασίας υποθέσεις (βιβλία του Ουίνστον Τσόρτσιλ που υποτίθεται πως έχουν την ιδιόχειρη υπογραφή του, ένα φιαλίδιο σεληνιακής σκόνης, ένας μυστηριώδης τύπος που θέλει να αγοράσει ασήμι εκατό ετών και πάνω από διαπιστωμένα καταστήματα ασημικών κ. ά.) που απλώς εμπλουτίζουν το κείμενο, όλες όμως συγκροτούν μια καλά οργανωμένη πλοκή γεμάτη σασπένς και εκπλήξεις ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούμε τον πρωταγωνιστή σε διαφορετικά σημεία του Λονδίνου, το οποίο γνωρίζουμε κι από την καλή κι από την ανάποδη, τις περιοχές του, τους δρόμους του, τις συγκοινωνίες του. Φυσικά, μέσα σε όλα αυτά εισχωρεί κι ο έρωτας στο πρόσωπο της Μπεθ Ρέινσφορντ, η οποία είναι βοηθός έρευνας στην πινακοθήκη Φιτζμόλιαν απ’ όπου εκλάπη ο Ρέμπραντ. Ο Γουίλιαμ την ερωτεύτηκε αμέσως και η σχέση τους αρχίζει ν’ ανθίζει αλλά και να δέχεται τους τριγμούς της άστατης δουλειάς του αστυνομικού, μόνο που η Μπεθ έχει ένα καλά κρυμμένο μυστικό. Επίσης, οι αναφορές σε πίνακες ζωγραφικής πολλών διαφορετικών μεταξύ τους καλλιτεχνών και τεχνοτροπιών με οδηγούσαν πολλές φορές να ψάξω περισσότερες πληροφορίες, να τους χαζέψω, να διαβάσω αναλύσεις τους κλπ.

Το «Χωρίς ρίσκο» είναι τα πρώτα βήματα ενός χαρακτήρα που θέλει να ακολουθήσει το όνειρό του και να ενταχθεί στη Σκότλαντ Γιαρντ ως ερευνητής. Θα τον βοηθήσει άραγε ο κλεμμένος Ρέμπραντ να το πραγματοποιήσει; Πίνακες ζωγραφικής και άλλα έργα τέχνης, ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες και ιστορίες από γνωστούς καλλιτέχνες, πλούσια πλοκή, ένας καλοσχεδιασμένος πυρήνας δράσης γεμάτος εμπόδια, εκπλήξεις και ανατροπές, γρήγορες εξελίξεις, ρεαλιστικοί διάλογοι, όλα αυτά με κράτησαν ως το τέλος και μου σύστησαν έναν χαρακτήρα τον οποίο ανυπομονώ να συναντήσω ξανά και ξανά ώστε να απολαύσω τις περιπέτειές του και να δω πώς θα εξελιχθεί ως προσωπικότητα από βιβλίο σε βιβλίο.

Βιβλίο Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου 
Συγγραφέας Φαίδων Κυριακού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Φαίδωνα Κυριακού είναι ένα άκρως ατμοσφαιρικό και προσεκτικά τεκμηριωμένο κείμενο, μεστό, ολοκληρωμένο, άρτιο, γεμάτο χιλιάδες ενδιαφέρουσες ιδέες, πολλά νοήματα, σημαντικά ιστορικά γεγονότα της Ελλάδας από την εύρεση της Αφροδίτης της Μήλου το 1820 ως τη Σφαγή στο Δήλεσι το 1870 και με άψογη πλοκή, γεμάτη πρωθύστερα, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ανατροπές και μετρημένα καλολογικά στοιχεία. Δύο άντρες ζουν τις τελευταίες τους μέρες πριν την καρατόμησή τους στην γκιλοτίνα, αφηγούνται ο ένας στον άλλον το παρελθόν τους, μοιράζονται λύπες και χαρές, προσδοκίες και προδοσίες. Πότε ο ένας και πότε ο άλλος, άνθρωποι που ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες και με διαφορετικό μορφωτικό, οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο, ξεδιπλώνουν όσα τους σημάδεψαν και όσα τους κατατρύχουν μέχρι τώρα. Ο 70άρης Πάρις Πρεβώ ξεκίνησε από τη Μήλο («Κι αυτός ήταν όλος κι όλος ο τόπος μου, λίγα σπίτια, μυρωδιά ψαριού και θάλασσα», σελ. 49), ορφανός, μεγάλωσε με τον ψαρά θείο του, οπότε μαθαίνουμε για τους γονείς του, πώς γνωρίστηκαν κλπ. «Η ιστορία μου δεν ξεκίνησε πολύ μακριά από δω, σαν τον σολομό, λίγο πριν το τέλος, είχα γυρίσει στον τόπο που γεννήθηκα» (σελ. 11), λέει χαρακτηριστικά. Ο Γάλλος πατέρας του δεν ήξερε «ρωμαίικα», «πώς αγαπήθηκαν με τη μητέρα του χωρίς να έχουνε μια γλώσσα να μιλήσουν»; Είμαστε σε μια εποχή που οι περιηγητές, παρασυρμένοι από το αρχαιοελληνικό μεγαλείο, επισκέπτονται την Ελλάδα και διαπιστώνουν πως δεν υπάρχουν κοινά σημεία με αυτό που πίστευαν πως ήταν οι αρχαίοι Έλληνες. Περπατούν σ’ έναν τόπο γεμάτο αγράμματους χωρικούς, αφού η τουρκοκρατία έχει ρημάξει βιος, γράμματα, συμπεριφορές, οπότε «το κλασικό παρελθόν βρισκόταν οριστικά στο παρελθόν» (σελ. 40). Δυστυχώς «Την ώρα που οι Γάλλοι συγκινούνταν απ’ την αρχαία Ελλάδα, στη σύγχρονη Ελλάδα ο κόσμος δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτή» (σελ. 66).

Η μόρφωση του Πάρι, οι οικογενειακές του καταβολές και η ανακάλυψη της Αφροδίτης τον φέρνουν με απροσδόκητο τρόπο στο Παρίσι των αρχών του 19^ου αιώνα. Συναρπαστικές και τεκμηριωμένες οι περιγραφές της πόλης, όπου τον παρακολουθούμε στην καθημερινότητά του, τι δουλειά κάνει, πώς τα βγάζει πέρα, τι περιπέτειες ζει, ποια ερωτεύεται κλπ. Με άφθαστη τέχνη στήνεται μπροστά στα μάτια μας μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις, όπου ο Σηκουάνας είναι το σημαντικό και μοναδικό εμπορικό μονοπάτι που την τροφοδοτεί με όσα χρειάζεται για να ζήσει. Αστοί και ναυτικοί, λογιοσύνη και μεροκάματο, πλακόστρωτοι δρόμοι και πάρκα, οι πλούσιες οικογένειες στα ισόγεια κι οι πιο φτωχές «στ’ αναθεματισμένα ρετιρέ», πάνω απ’ όλα αυτά όμως κυριαρχεί ο αέρας ελευθερίας που σε κάνει να περπατάς πιο ξένοιαστος ακόμη κι αν δεν έχεις εύκολη ζωή. Ναι, η πρωτεύουσα της Γαλλίας είναι η πόλη των ευκαιριών, όπου «…ενώ πολλοί κατάφερναν να κερδίσουν τα προς το ζην, άλλοι τόσοι αποτύγχαναν» (σελ. 184). Γνωρίζουμε για την ιστορία ίδρυσης του Μουσείου του Λούβρου, για τους όρους της συνθήκης του Τολεντίνο που επέφερε εδαφικές κτήσεις στη Γαλλία και ιταλικά αριστουργήματα τέχνης στο Μουσείο, για τη Γαλλική Επανάσταση μα κυρίως για την περίοδο της Τρομοκρατίας που την ακολούθησε, για τον Ναπολέοντα, για τον Ευγένιο Ντελακρουά που έκανε αίσθηση στο Salon de Paris (την ετήσια έκθεση της Γαλλικής Σχολής Καλών Τεχνών) του 1824 με το έργο του «Η σφαγή της Χίου» («…ένα κουβάρι εξαθλίωσης και τρόμου…η απελπισία έχει ποτίσει τον καμβά κι αναδύεται πέρα κι απ’ αυτόν…», σελ. 142), που υπήρξε το πρώτο βήμα προς την αφύπνιση του κόσμου και προς το κίνημα του φιλελληνισμού (παρόλο που μου έκανε εντύπωση η δεύτερη σκέψη ότι ίσως ο Γάλλος καλλιτέχνης απλώς ικανοποιούσε τη δίψα του για μελαγχολική δόξα, όπως ακριβώς απαιτεί το κίνημα του ρομαντισμού στο οποίο υπαγόταν). Πώς αναπτύχθηκε λοιπόν ο φιλελληνισμός, ποιοι και πώς βοήθησαν, γιατί ένιωσαν οι Γάλλοι κοινούς δεσμούς με αυτόν τον αγώνα, τι συνέβαινε στην υπόλοιπη Ευρώπη και πολλά άλλα ερωτήματα στήνουν έναν μελετημένο ιστορικό καμβά στο πλαίσιο του οποίου διαδραματίζονται μικρά και μεγάλα γεγονότα του βίου του Πάρι και των ανθρώπων που γνωρίζει και αναπτύσσει δεσμούς μαζί τους. Δεν επαναπαύεται ούτε κρύβεται όμως όταν η πατρίδα του ξεσηκώνεται, αντιθέτως, πρωτοστατεί στις συγκεντρώσεις χρημάτων και αφυπνίζει συνειδήσεις: «Εκεί που ήμουνα δεν είχα ρίζες κι εκεί που ήταν οι ρίζες μου είχε ανάψει φωτιά» (σελ. 130). Την Επανάσταση του 1821 και τις εξελίξεις της τις μαθαίνει από τις εφημερίδες, το μυαλό του και η καρδιά του είναι στην πατρίδα του, αναρωτιέται τι απέγιναν οι δικοί του άνθρωποι, αν συμμετείχαν στον Αγώνα με τα σκάφη τους και ταυτόχρονα με υπέροχο τρόπο περνάνε υποδόρια η πάλη για την ιδεολογία και η ένταση της δύναμης που δίνουν στον άνθρωπο οι ιδέες και το πνεύμα. Κι όλα αυτά είναι μόνο η αρχή μιας πολυκύμαντης ζωής!

Παράλληλα με τον Πάρι γνωρίζουμε και τον Λιανό, που ορφάνεψε στη σφαγή της Χίου, πώς γλύτωσε όμως και πώς κατέληξε στην Ελλάδα και ακόμη χειρότερα στη φυλακή του Παλαμηδιού; Συγκλονιστικές, απάνθρωπες και σκληρές οι περιγραφές της σφαγής στο νησί κι από τότε εξίσου αδυσώπητη είναι και η καθημερινότητα για ένα νεαρό παιδί που πουλήθηκε σκλάβος στην Κωνσταντινούπολη και προσπάθησε να έρθει στην ξεσηκωμένη Ελλάδα κατά τη χειρότερη ίσως περίοδο της Επανάστασης, αυτήν του πρώτου εμφυλίου. Ανθρωποκυνηγητό, κακουχίες, αίμα, πείνα, αγώνας και πολλά άλλα ατσαλώνουν σώμα και ψυχή κι έτσι το κείμενο μας ταξιδεύει πότε στο παρελθόν του Πάρι και πότε στο τώρα, όπου περιμένουμε από μέρα σε μέρα την εκτέλεσή των δύο αντρών. Ο Λιανός έζησε μια εξίσου πλούσια και έντονη ζωή, δεν πρέπει όμως να γράψω περισσότερα γιατί κάποια στιγμή οι ζωές των δύο αντρών τέμνονται αναπάντεχα! Δύο παράλληλες ιστορίες λοιπόν γεμάτες ανατροπές, η μια με τύχη και θέληση και η άλλη με κακουχίες, αναποδιές και σκλαβιά, ξεδιπλώνονται κατά την καθημερινή ζωή της Ελλάδας πριν και μετά την επανάσταση κι όσο απολαμβάνουμε τις καλογραμμένες σκηνές και παρακολουθούμε ενδιαφέρουσες εξελίξεις δεν παύουμε να αναρωτιόμαστε πώς κατέληξαν αυτοί οι δύο άντρες στη φυλακή.

Σταδιακά γνωρίζουμε και το περιβάλλον μέσα στον οποίο κινούνται οι αφηγητές εν όψει της θανατικής τους εκτέλεσης, με το κείμενο να σχηματίζει ένα αργό μα απολαυστικό fade in από τον περιβάλλοντα χώρο στις προσωπικότητες του Λιανού και του Πάρι. Είμαστε στα τείχη του Παλαμηδίου, σε τόπο υγρό, στενό, γεμάτο ακαθαρσίες και βρωμιές, με το φαγητό να είναι λιγοστό και να μην τρώγεται, με τους φυλακισμένους να έχουν ξεκάθαρες κάστες και να τους χαρακτηρίζει μια θάλασσα από ρούχα: τσαρούχια και φουστανέλες, μαντίλες, φράγκικα ρούχα, σερβέτες, πουκαμίσες και παντελόνια, βράκες και γιλέκα, ντουλαμάδες και κάπες, φλοκάτες και καπέλα. «Κάθε τόπος είχε να επιδείξει κι από έναν τουλάχιστον βαρυποινίτη, άξιο πρεσβευτή, να βρίσκεται σ’ ετούτο το ασφυκτικό κάτεργο φορώντας τα παραδοσιακά του» (σελ. 21). Η αυλή και τα κελιά, το μπουντρούμι και το φυλάκιο είναι τα μέρη του απάνθρωπου αυτού σκηνικού, όπου βαρυποινίτες με σκισμένα χέρια, οι πιο βρώμικοι απ’ όλους, με σιδερένιες μπάλες στα πόδια, βρίσκονται σε χειρότερη μοίρα από τους επιζωήτες (ισοβίτες) και τους πρόσκαιρους ή τους απλώς καταδικασμένους σε ειρκτή. Κι όμως μέσα σε αυτό το περιβάλλον και χάρη στις κουβέντες τους ο Λιανός αρχίζει να ξανασκαλίζει ξύλα και να φτιάχνει αγαλματάκια ενώ ο Πάρις αναπολεί τη ζωή του, ξαναθυμάται τα γεγονότα που τον άλλαξαν και αγωνίζεται να βρει τη γαλήνη που έχασε μετά από μια σειρά τραγικών γεγονότων που τον οδήγησαν στον χαμό και στην απελπισία. «Μεγαλείο είναι ο άνθρωπος, πλούσιο κι αιώνιο. Ένα λιτό μεγαλείο με καθαρές γραμμές» (σελ. 264), μόνο που «…το μυαλό είναι επίμονο μαραφέτι και δεν το κάνεις εύκολα ζάφτι» (σελ. 46).

«Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου» είναι ένα μυθιστόρημα κατ’ ουσίαν ιστορικό, κατά βάση όμως αφιερωμένο στην τέχνη που εξεγείρει, στην τέχνη που ξεσηκώνει, στην τέχνη που προκαλεί: «…η τέχνη είναι αυτό που μας θυμίζει την ουσία μας, γι’ αυτό τη χρειαζόμαστε στα δύσκολα…» (σελ. 263). Μέσα από τα ιστορικά γεγονότα που γέννησαν μια καινούργια Ελλάδα και εκείνα που έδειξαν στην παρισινή κοινωνία τη σκληρή μεριά του προσώπου της επίπλαστης δημοκρατίας που κατάφερε με τη Γαλλική Επανάσταση, με άψογα σκιαγραφήματα, ενδιαφέρουσες ανατροπές και φρέσκια γραφή πλάθεται μια ιστορία γεμάτη ιδέες και νοήματα γύρω από τη φυλάκιση του ανθρώπου (είτε αυτή είναι πραγματική, όπως στο Παλαμήδι είτε φαντασιακή, όπως σε μια ψυχή που αποζητάει λύτρωση και δεν τη βρίσκει), την αξία της «μπέσας» και της φιλίας, τη δύναμη της συγχώρεσης και της ειλικρίνειας, τον φόβο του θανάτου που είτε σε κάνει τολμηρό είτε σε ρίχνει ψυχολογικά και πολλά άλλα. Άρτιος σχεδιασμός πλοκής, πληθώρα διαχρονικών μηνυμάτων, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες και μια ανατριχιαστική τελευταία λέξη είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με μάγεψε και με κράτησε ως το τέλος με κομμένη ανάσα.

Βιβλίο Γιαννούλης Χαλεπάς: παραμύθι από μάρμαρο 
Συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς (1851-1938) γεννήθηκε στον Πύργο της Τήνου και χάρη στη λυρική πένα της Μαριάννας Κουμαριανού γνωρίζουμε με συναρπαστικό τρόπο τα παιδικά του χρόνια, το άφθαστο ταλέντο του και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην ενήλικη ζωή του. Πόνεσα με τα εμπόδια που του έβαλαν, έκλαψα για τις δυσκολίες που του σάλεψαν το μυαλό και δικαιώθηκα με το τέλος του βιβλίου ότι καμία συνθήκη δεν είναι ικανή να αφανίσει ούτε να εκμηδενίσει το πάθος για δημιουργία. Η σχεδόν ποιητική γραφή με την ιδιάζουσα σύνταξη ζωντανεύει έναν τόπο κι έναν άνθρωπο άκρως σημαντικούς για τον κόσμο της τέχνης και της ομορφιάς. Η Τήνος, ένα πανέμορφο νησί κι ο  Γιαννούλης Χαλεπάς, ένας μάστορας με πανέμορφα έργα, πόσο ιδανικός συνδυασμός! Πόσο όμορφα και κυκλικά αποτυπώνει την καθημερινή ζωή στα χωριά της Τήνου η συγγραφέας, τονίζοντας με πρωτότυπο τρόπο τις εμπειρίες, τα βιώματα και τις αφορμές που ρουφάνε σα σφουγγάρια καλλιτέχνες φτασμένοι σαν τον Χαλεπά. Σαν γέρνει ο ήλιος οι γυναίκες βγαίνουν να υφάνουν όλες μαζί κι η πιο ηλικιωμένη, η πιο σοφή, αφηγείται παραμύθια με δράκους, ξωτικά και νεράιδες, στοιχεία που το πρωί οι τεχνίτες θα πάρουν τον μαντρακά και θα τα ζωντανεύουν με τη μαστοριά τους, φτιάχνοντας τους κόσμους των παραμυθιών που συντρόφευαν τα βράδια τους. «Κάθε γούρνα και μια ιστορία. Κάθε φεγγίτης κι ένα όνειρο στο φως» (σελ. 22). Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, συναγωνίζεται το ταλέντο του δημιουργού αποτυπώνοντας με το δικό του στυλ τα έργα του καλλιτέχνη ενώ αποτυπώνονται με ρεαλισμό τα εργαλεία και το εργαστήριο του καλλιτέχνη, η Φιλοστοργία και η Ωραία Κοιμωμένη, ο ίδιος ο Χαλεπάς!

«Όση ομορφιά υπήρχε γύρω του, τόσο χαλεπά ήταν τα χρόνια της ζωής του». Ταλαντούχος και δυστυχισμένος ο Χαλεπάς «γιατί είναι ευχή και κατάρα να είσαι πλασμένος από υλικό παραμυθιών… Γιατί στον κόσμο των ανθρώπων ο θαυμασμός μεταμορφώνεται σε φθόνο και κάποιες φορές γίνεται μίσος. Και το μίσος δεν αφήνει τα όνειρα να ανθίσουν» (σελ. 26). Μέσα από την ιστορία ξεπηδάνε οι δυσκολίες μα και οι ευκαιρίες, τα αριστουργηματικά έργα, οι σπουδές, ο έρωτας με τη Μαριγώ, η ευρωπαϊκή φήμη που απέκτησε, η Ωραία Κοιμωμένη, οι ατέλειωτες παραγγελίες, η πάλη με το μυαλό του, ο εγκλεισμός στο ψυχιατρείο, καταγράφονται τα πάντα με όσες λεπτομέρειες είναι απαραίτητες για να κρατήσουν το παιδί ή και τον ενήλικο που θα διαβάζει αυτό το βιβλίο σε εγρήγορση. Μέσα από τις σελίδες ζωντενύει ένας άνθρωπος σιωπηλός και ήσυχος, ντροπαλός, με ήθος και περηφάνια, που στα τελευταία χρόνια είχε τη μάνα του την κυρά-Γιαννούλα να καταστρέφει ό,τι έφτιαχνε γιατί πίστευε πως η μαρμαροτεχνία έκανε το μυαλό του να σαλέψει κι έτσι πόσα χρόνια τον κρατούσε χώρια από το όνειρο και από τη λύτρωση ταυτόχρονα!

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο πέμπτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για τη ζωή και το έργο του σημαντικού γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά με συναρπαστικό και ενδιαφέροντα τρόπο, με μια αφήγηση που ρέει και κυλάει αβίαστα, αποτυπώνοντας γεγονότα που συνοδεύονται από το χρονολόγιο στο τέλος του βιβλίου.