Βιβλίο Σαν τη Μαρία
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Εικονογράφος Πετρούλα Κρίγκου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης έγραψε για ένα έξυπνο και πεισματάρικο κορίτσι που μιμείται τη ζωή και το στυλ της Μαρίας Σάκκαρη χωρίς στην πραγματικότητα να καταφέρνει κάποια προσωπική βελτίωση σ’ ένα απαιτητικό άθλημα όπως το τένις. Η συνονόματη Μαρία είναι μαθήτρια της τετάρτης δημοτικού, βαριέται το σχολείο και ανυπομονεί να επιστρέφει σπίτι για να παίξει στο τάμπλετ. Κάποια στιγμή οι γονείς της αποφασίζουν να την εντάξουν σε όποια αθλητική δραστηριότητα επιθυμεί για να ξεκολλήσει και η Μαρία διαλέγει το τένις. Με αυτό έπαιζε στο τάμπλετ και έψαχνε στο διαδίκτυο για πληροφορίες και τεχνικές, οπότε νιώθει πως έχει γίνει εξπέρ. Όνειρό της είναι να μοιάσει στη Μαρία Σάκκαρη αλλά και να την ξεπεράσει κι έτσι ξεκινάει μια περίοδος μεγάλης αναστάτωσης για όλους. Η μικρή ηρωίδα του βιβλίου γίνεται αγενής με τους πωλητές, κοπιάρει άτεχνα την πορεία και το στυλ της Σάκκαρη (μέχρι και τον αδαή παππού της θέλει για προπονητή, όπως η τενίστρια) ενώ η μαμά νιώθει ανήμπορη να τα βγάλει πέρα με δυο άντρες που κάνουν στο παιδί όλα τα χατίρια.

Το κείμενο είναι έξυπνο και παρουσιάζει ένα κορίτσι γεμάτο πείσμα και όνειρα που δε σταματά να προσπαθεί ακόμη κι όταν τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Μήπως τελικά πρέπει κάποτε να τα παρατάμε και να στρέφουμε το ενδιαφέρον μας αλλού, όπου ίσως είμαστε καλύτεροι; Μου άρεσε πολύ ο χαρακτήρας του παππού, που κι αυτός σαν τον γιο του δε χαλάει χατίρι στη Μαρία, μόνο που είναι πιο προσγειωμένος και πραγματιστής. Αποδεικνύεται τελικά σημαντικός μέντορας γιατί βοηθάει την εγγονή του να εξασκηθεί συστηματικά και της αρνείται χάρες, δε θέλει να τη στείλει για τουρνουά πριν τη θεωρήσει εκείνος έτοιμη, την προσγειώνει, της βάζει φρένο στη βιασύνη να προχωρήσει παρακάτω. «Δεν κάνουμε προπόνηση για να κερδίσω; Κάνουμε για να μη χάσω με διαφορά»; Αυτή η διαπίστωση σοκάρει τη Μαρία και είναι η αρχή μιας σειράς παράλογων αποφάσεων που ίσως την οδηγήσουν πιο κοντά στο όνειρό της (μέχρι και στο χωριό της Σάκκαρη πάνε οικογενειακώς για να βρει τι της λείπει και δεν τα καταφέρνει). Φυσικά, υπάρχουν και κωμικές νότες που αλαφραίνουν την πλοκή: «-Τι είπες; Τη ρώτησε για να βεβαιωθεί πως είχε ακούσει αυτό που ήξερε πως είχε ακούσει αλλά δεν ήθελε να το έχει ακούσει» (σελ. 80).

Το «Σαν τη Μαρία» είναι ένα συναρπαστικό βιβλίο που μαθαίνει στα παιδιά πώς να κυνηγούν τα όνειρά τους αλλά και να τα εγκαταλείπουν αν δεν τα καταφέρνουν, ώστε να βρουν αυτό στο οποίο θα πετύχουν καλύτερα. Μέσα από διάφορες συναρπαστικές εξελίξεις, μαθαίνουμε τα πάντα για το τένις, για τις διαφορές στις ρακέτες, για τις πλέξεις, για το περίπλοκο σύστημα πόντων και κυρίως για τα βασικά προαπαιτούμενα: να έχεις πολύ καλή κίνηση με τα πόδια για να μπορείς να αλλάζεις κατεύθυνση χωρίς να χάνεις την ισορροπία σου και να έχεις τέλειο συντονισμό χεριών και ματιών ώστε να βρίσκεις την μπάλα στο σωστό σημείο της ρακέτας. Η ασπρόμαυρη εικονογράφηση της Πετρούλας Κρίγκου είναι καλή και παραστατική, ζωντανεύει την καθημερινότητα του παιδιού και της οικογένειάς του με μια μίξη σουρεαλισμού και πιστής απεικόνισης (όπως οι προσωπογραφίες της Μαρίας Σάκκαρη) και συνοδεύει το κείμενο με ολοσέλιδες απεικονίσεις ή μικρά καρέ. Πάμε να δουλέψουμε «Σαν τη Μαρία» λοιπόν για να βρούμε αυτό που πραγματικά μας καλύπτει, αυτό στο οποίο μπορούμε να διαπρέψουμε.

Βιβλίο Κάτι σαν αγάπη 
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Δάντης, ο πρωταγωνιστής της «Τριλογίας της Κρήτης», είναι πλέον 22 ετών και προσπαθεί να συνέλθει από τις περιπέτειες που έζησε, από τις αλλαγές που σάρωσαν σα θύελλα τη ζωή του αλλά και να βρει μια ευκαιρία να αποδείξει στο αφεντικό του, ιδιωτικό ερευνητή Χρήστο Πάλλη, πως έχει τις ικανότητες και τα εχέγγυα να λύσει μια σωστή, σοβαρή υπόθεση. Δύο χρόνια πριν ξεκίνησε αυτήν τη δουλειά ως ασκούμενος με όνειρα και φιλοδοξίες για συγκλονιστικές περιπτώσεις, για ανατροπές, για κίνδυνο κλπ. αλλά κατέληξε να ασχολείται με παρακολουθήσεις και διαζύγια, οπότε χρειάζεται μια ένεση αισιοδοξίας και η γοητευτική Λένα Καράκη είναι η ευκαιρία του. Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης είναι ένας συγγραφέας που τον παρακολουθώ προσεκτικά σε κάθε του βήμα, γιατί ξέρει να περιγράφει με τρομερή δεινότητα τις ιδέες του, αποτυπώνει τρισδιάστατα τον παλμό της εποχής μας και του τόπου που διαλέγει να περιγράψει σε κάθε βιβλίο του και ξέρει να διεισδύει βαθιά στην ανθρώπινη ψυχολογία. Έτσι κι εδώ, η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Γιώργου με έβαλε για τα καλά στη ζωή ενός νεαρού άντρα που αναλαμβάνει μια δύσκολη υπόθεση, ψάχνει, ανακρίνει και συγκρίνει, περπατάει στα Χανιά, ταξιδεύει στα χωριά του νομού, ανακαλύπτει, δυσκολεύεται όταν εμφανίζεται το πρώτο πτώμα που φαινομενικά δεν έχει σχέση με τον stalker της τενίστριας αλλά δεν το βάζει κάτω.

Το μυθιστόρημα περιγράφει με άφθαστο ρεαλισμό και ολοζώντανες σκηνές τον σύνθετο και πολυποίκιλο κόσμο του τένις και τους αγώνες, με τα σλαμ και τα τουρνουά, το ρολάν γκαρός, την άμιλλα και τις προπονήσεις, τη σκληρή και απομονωμένη ζωή του πρωταθλητή. Η Ιφιγένεια Καράκη είναι μια δεκαεπτάχρονη πρωταθλήτρια στο εφηβικό τένις, το μεγαλύτερο και πιο αυτοκαταστροφικό ταλέντο των τελευταίων δεκαετιών, όπως την αποκαλούν οι δημοσιογράφοι λόγω της ιδιαίτερης συμπεριφοράς της. Τι έχει κάνει και νιώθει πως τώρα το πληρώνει; Ποιο είναι το μυστικό της; Πώς βίωσε τον θάνατο της μητέρας της και πώς επηρέασε αυτός τον χαρακτήρα και τη νοοτροπία της; Είναι ένα κορίτσι που τόλμησε να κυνηγήσει το όνειρό της: «Αυτές οι γεμάτες ενθουσιασμό κουβέντες που λένε οι μεγάλοι στα παιδιά, να αφοσιωθούν στα όνειρά τους για να γίνουν ευτυχισμένα, τι ωραίες. Το μόνο που ξεχνάνε να τους πουν είναι πόσο κοστίζουν τα όνειρα» (σελ. 9). Το τένις ήταν η ζωή της, δεν επέτρεψε στον εαυτό της να ερωτευτεί ώστε να αφοσιωθεί σε αυτό, γέμισε πείσμα και δύναμη για να προκριθεί, απογοητευμένη που η μητέρα της παραδόθηκε στον καρκίνο άνευ όρων, όπως εκείνη πιστεύει. Κάποιος όμως θέλει να τη σκοτώσει και της στέλνει απειλητικά μηνύματα. Είναι απλώς κάποιος θαυμαστής της ή η Ιφιγένεια κρύβει κάτι που θα τη βάλει σε κίνδυνο;

Ο νεαρός πρωταγωνιστής έχει να αντιμετωπίσει πολλούς υπόπτους, με πρώτη τη Λένα Καράκη, αντιδήμαρχο Δημοσίων Έργων του δήμου Χανίων, με τον ερωτισμό να υφέρπει ανάμεσά τους. «-Νιώθω ότι το μόνο καλό που έχει προκύψει από αυτή την ιστορία είναι ότι είμαι συνέχεια σε επαφή μαζί σου», του λέει χαρακτηριστικά κι όλο αυτό τον φέρνει σε δύσκολη θέση, μιας και δεν μπορεί να ξεχάσει την αγαπημένη του, Ρέα Ανδρέου, η οποία είναι στο Ρέθυμνο και διαβάζει νυχθημερόν για την εξεταστική της. Ο Γιώργος τής είναι αφοσιωμένος, πιστεύει πως βρήκε ένα μαγικό κορίτσι στα 16 του και γι’ αυτό δε θα το εγκαταλείψει για να κυνηγήσει περισσότερες εμπειρίες, της μένει πιστός για να δείξει πόσο εκτιμά τη συνωμοσία του σύμπαντος που την έφερε στη ζωή του. Ναι αλλά η Λένα παίζει άσχημο παιχνίδι και η κατάσταση γίνεται χειρότερη (ή απλούστερη) όταν η Ρέα έρχεται απρόσμενα στα Χανιά, προς μεγάλη χαρά του Γιώργου, και μαζί ξεκινάνε να λύσουν την υπόθεση. Επίσης, έχουμε τον Ηλία Καράκη, έναν από τους πιο γνωστούς επιχειρηματίες του τουρισμού στα Χανιά, με μια μεγάλη και ακριβή ξενοδοχειακή μονάδα, που παλεύει κι αυτός με τον καρκίνο αλλά οι δυνάμεις του και η θέλησή του δεν έχουν μειωθεί ούτε στο ελάχιστο. Ο Στάθης, η Σόνια και η Στέλλα είναι οι τρεις μοναδικοί φίλοι της Ιφιγένειας, η Καρίν Κόσμανς η καλύτερη προπονήτρια νεαρών κοριτσιών στην Ευρώπη, ο Πέτρος Σκαμνάκης ο γυμναστής, ο Σλοβένος Λάντισλαβ, υπαρχηγός του Μιχάλη Κατσουλάκη που κρατά τον υπόκοσμο της Κισσάμου, ο Ιπποκράτης Φαντάκης μια περίεργη σχέση της Ιφιγένειας, όλοι αυτοί βοηθάνε ή δυσκολεύουν τις εξελίξεις της συναρπαστικής αυτής υπόθεσης.

Ο Γιώργος Δάντης δε φανταζόταν πόσο θα άλλαζε η ζωή του όταν δέχτηκε την πρόταση της Λένας Καράκη, όχι μόνο για να αποδείξει ότι μπορεί να λύσει την υπόθεση αλλά για να σκέφτεται τα προβλήματα άλλων ανθρώπων και να προσπαθεί να τα λύσει αφού ούτε γνώριζε ούτε είχε λύσεις για τα προβλήματα των δικών του. Και είχε πολλά, μιας και, ταυτόχρονα με το διπλάρωμα της Λένας Καράκη, ανακαλύπτει πως η σχέση των γονιών του, που φάνηκε να τα ξαναβρήκαν, εξ ου και απέκτησαν τον πεντάχρονο πλέον Στέργιο («με διαφορά το πιο γλυκό πλάσμα στη γη για περίπου δύο λεπτά κάθε μέρα»), έχει και πάλι τριγμούς. Δυστυχώς ο κολλητός του, ο Νικ, αναγκάστηκε να φύγει για τον Καναδά μετά τα γεγονότα που έζησαν τα δυο παιδιά και η Βάλια, η αδελφή του Γιώργου, τον ακολούθησε, οπότε το συναισθηματικό του βάρος δεν έχει με κάποιον να το μοιραστεί. Παρών στην ιστορία είναι και πάλι ο αστυνομικός διευθυντής Χανίων Σαράντης Βακάκης, του οποίου η σχέση με τον Δάντη έχει περάσει από σαράντα κύματα, γνωστός ως «ο μάστορας» γιατί μερεμετίζει τις υποθέσεις μέχρι να βρει τη λύση τους, με αποτέλεσμα να έχει το μεγαλύτερο ποσοστό επίλυσης υποθέσεων σε όλη την Κρήτη. Ανυπέρβλητο εμπόδιο στις έρευνες όμως είναι ο Στέφανος Τζιλιβάκης, το πιο διακεκριμένο σίχαμα στα Χανιά, με τηλεοπτική εκπομπή-ένοχη απόλαυση, στην οποία βγάζει στη φόρα τα άπλυτα διάφορων Χανιωτών. Και, δόξα τω Θεώ, νάτοι οι αγαπημένοι μου Ντιπόν και Ντυπόν, Σήφης και Ιορδάνης, οι θείοι του Νικ, οι οποίοι συναντούν απρόσμενα τον Γιώργο και τον βοηθάνε στην υπόθεση. Γνήσιοι Κρητικοί, με ντοπιολαλιά, άψογη χημεία μεταξύ τους, τους λείπει ο Νικ αλλά βάλαν τζιμέιλ και φέι-τάιμ για να τα λένε!

Η πόλη των Χανίων και η ευρύτερη περιοχή της Κισσάμου αποτυπώνονται τρισδιάστατα στο χαρτί. Δρόμοι, πλατείες, σημεία-κλειδιά, κρυμμένες είσοδοι, τοποθεσίες γνωστές μόνο στους ντόπιους, κάπου κάπου κι η ντοπιολαλιά της Κρήτης, όλα αυτά μαζί συνθέτουν μια ιστορία που ανασαίνει δίπλα στον αναγνώστη, είναι ολοζώντανη, με τις δικές της επιθυμίες και ανάγκες. Τα σκόρπια και λιγοστά καλολογικά στοιχεία στολίζουν το κείμενο χωρίς να το βαραίνουν: «…η θάλασσα φαινόταν γαλήνια, ατάραχη, σαν ερωμένη που έχει προσωρινά ικανοποιηθεί» (σελ. 16). Και φυσικά οι καίριες, ωμές, αληθινές, διαχρονικές απόψεις του συγγραφέα που με ταρακουνάνε σε κάθε του βιβλίο δίνουν ένα βροντερό παρών: «Για όλους μας, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν υπάρχουν… μέσα μας, εκεί που μετράει. Δεν είμαστε κατασκευασμένοι ως είδος για να αποθηκεύουμε θλίψη για όλο τον κόσμο. Οι μόνοι άνθρωποι που υπάρχουν μέσα μας, οι πολύ δικοί μας, είναι εκείνοι για τους οποίους δεν μπορείς καν να πιστέψεις ότι έφυγαν…Ποτέ δεν το πιστεύεις ότι έφυγαν. Και ποτέ δεν το ξεχνάς» (σελ. 161-162). Και πιο πριν: «Δεν έχει νόημα να είναι μαζί κανείς με κανέναν ό,τι κι αν νιώθουν ο ένας για τον άλλον. Μόλις αρχίσουν να νιώθουν κάτι σαν αγάπη, ο κόσμος θα φροντίσει να τους διαλύσει» (σελ. 140-141). Ας μην ξεχνάμε όμως και το λεπτό χιούμορ του συγγραφέα, τόσο αργά καυστικό που σταματούσα συχνά να ξαναδιαβάσω την πρόταση που προσπέρασα! Για παράδειγμα: «Αν είναι να παλέψεις, πάλεψε σαν να είσαι η τρίτη μαϊμού πάνω στη ράμπα της Κιβωτού του Νώε και, φίλε, έχει αρχίσει να βρέχει!» (σελ. 109). Ή: «…είχε επιλέξει να κυκλοφορήσει έτσι νωρίτερα στην πόλη, ίσως για να τσεκάρει αν υπήρχε στα Χανιά αστυνομία μόδας» (σελ. 177).

Το «Κάτι σαν αγάπη» είναι ένα δυνατό, γρήγορο, κινηματογραφικό, ανατρεπτικό μυθιστόρημα, όπου η υπόθεση ξεδιπλώνεται γρήγορα, με αυξανόμενη ένταση και αγωνία, σαν ένα καλά σχεδιασμένο παζλ όπου το κάθε κομμάτι μπαίνει στη θέση του την ώρα που πρέπει. Ο συγγραφέας μοιράζει τους χαρακτήρες του μες στην πόλη των Χανίων και έξω από αυτήν, τους αναπτύσσει, τους σκιαγραφεί και τους εξελίσσει σε τέτοιο βαθμό που η λύση του μυστηρίου είναι αληθοφανέστατη, στέρεα δικαιολογημένη και φυσικά αναπάντεχη. Πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ο Γιώργος Δάντης της «Τριλογίας της Κρήτης», αλλά η ιστορία μπορεί να διαβαστεί και αυτόνομα, αφού μαθαίνουμε τι απέγιναν οι ήρωες μετά τις εξελίξεις αυτές. Τα όνειρα και οι θυσίες που κάνουμε γι’ αυτά, τα λάθη που καλούμαστε να πληρώσουμε τη λάθος στιγμή, η ευγνωμοσύνη απέναντι κυρίως στον εαυτό μας για όσα ήδη έχουμε και είναι αυτά που ψάχναμε και άλλα είναι μερικά μόνο από τα θέματα που περνάνε μέσα από τις σελίδες όσο ξετυλίγεται μια συναρπαστική ιστορία ανατροπών, εκπλήξεων και σασπένς!