Βιβλίο Τριγμοί από το παρελθόν
Συγγραφέας Άνα Ζάχαρη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άνα Ζάχαρη έγραψε ένα ενδιαφέρον αστυνομικό μυθιστόρημα που αναπτύσσεται σε τρεις ξεχωριστές ιστορίες, με την Αλίκη και τα ξαδέρφια της, Μίμη και Μίκη, να κάνουν τους αυτόκλητους ντετέκτιβ με μεγάλη επιτυχία. Στα «Θαμμένα μυστικά» έχουμε το χρονικό της διερεύνησης του θανάτου της προγιαγιάς Λίνας Μερκούτη και της μαγείρισσάς της, στη «Χαμένη διαθήκη» οι τρεις φίλοι αναλαμβάνουν να εντοπίσουν κάτι τόσο πολύτιμο που κάποιοι δε διστάζουν μπροστά σε τίποτα για να το αποκτήσουν και στον «Αναμενόμενο φόνο» διαπράττεται ένα έγκλημα κυριολεκτικά «κεκλεισμένων των θυρών»! Οι τρεις αυτές ιστορίες επιπλέον δένονται αναπάντεχα και αποτελούν ένα ενιαίο χρονικό της οικογένειας Μερκούτη από τις ρίζες του απώτατου παρελθόντος ως το σήμερα, με τις φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους ιστορίες να αλληλοσυμπληρώνονται ενώ το Χρονικό που ακολουθεί τα «Θαμμένα μυστικά» είναι μια συναρπαστική καταγραφή εξελίξεων και γεγονότων που θα δεθούν με όλες τις υποθέσεις. Η συγγραφέας, μέσα από τρεις πολύ καλογραμμένες και ανατρεπτικές ιστορίες, δημιούργησε ένα αρραγές κείμενο που με εντυπωσίασε και με κράτησε σε εγρήγορση, μιας και πολλά κομμάτια του οικογενειακού παζλ τοποθετήθηκαν σε απρόσμενα σημεία ολοκληρώνοντας με τον πιο ευφάνταστο τρόπο την πλοκή.

Η Αλίκη Λασκαράτου με πρωτοπρόσωπη αφήγηση εξιστορεί τα γεγονότα και μας καλωσορίζει στο οικογενειακό σπίτι της γιαγιάς Νίνας στην Κηφισιά. Η Νίνα μετά τον θάνατό της το άφησε στον γιο της, Κωνσταντίνο, και τη γυναίκα του, Γκαλίνα, των οποίων τα παιδιά, Μίκης και Μίμη (Δήμητρα), μεγάλωσαν μαζί με την Αλίκη. Εξερευνούσαν στα μικράτα τους το σπίτι, άκουγαν και συγκρατούσαν τις ιστορίες για τα μέλη της οικογένειας, προσπαθούσαν να αναπαραστήσουν τον τόπο και τον χρόνο από κάθε αφήγηση. Η Αλίκη, ψάχνοντας κάτι χαρτιά στη σοφίτα, ανακαλύπτει έναν θησαυρό από παλιά αντικείμενα, βιβλία, χαρτιά και περιοδικά, κάτι που την ξετρελαίνει ως βιβλιοφάγος που είναι αλλά και ένα τετράδιο συνταγών. Σε αυτό κρύβεται ένα σημείωμα της μαγείρισσας της προγιαγιάς, Μαργαρίτας Ψυχούλη, η οποία τονίζει πως η κυρά της δολοφονήθηκε και δεν πέθανε από φυσικού! Η μαγείρισσα φαίνεται πως αυτοκτόνησε λίγο καιρό μετά, με σημάδια κατάθλιψης από την απώλεια της Λίνας Μερκούτη, ήταν όμως αυτή η αιτία ή δολοφονήθηκε κι εκείνη; Έτσι οι τρεις νέοι αρχίζουν να σκαλίζουν την υπόθεση.

Μέσα από συναρπαστικά γεγονότα και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες ταξιδεύουμε πίσω στη δεκαετία του 1910 και γνωρίζουμε τη Λίνα και τον Τζώρτζη Μερκούτη, αξιότιμο πολιτικό και πρώην υπουργό. Με ωραία και προσεγμένη χρήση της καθαρεύουσας στο ημερολόγιο του Τζώρτζη ζωντανεύουν περιστατικά που αναβιώνουν την εποχή του πρώτου έρωτα και του γάμου του με τη Λίνα, την καριέρα του στο Υπουργείο Στρατιωτικών, πώς ανακάλυψε ότι κάποιος από το σπίτι του έκλεψε πολύτιμα στρατιωτικά έγγραφα έναν χρόνο μετά προδίδοντας έτσι την πατρίδα, πώς αντέδρασε στον θάνατο της γυναίκας του και πολλά άλλα. Ποιος «έκρυβε τα χαρτιά στον τοίχο»; Σε ποιον τοίχο και τι γράφουν αυτά τα χαρτιά;

Μαγείρισσα, σοφέρ, δύο καμαριέρηδες, κηπουρός, γκουβερνάντα και ο αδερφός του Τζώρτζη, Τίμος, που γύρισε από το Παρίσι όπου σκορπούσε την περιουσία που του άφησε ο πατέρας του είναι οι βασικοί ύποπτοι για τον θάνατο της εγκύου Λίνας. Ταυτόχρονα, ζωντανεύει μια πανέμορφη Αθήνα, με τους κήπους της, με τις δεξιώσεις της, με την έντονη κοινωνική ζωή, με την άφιξη του δευτερότοκου γιου του βασιλιά, Γεωργίου, Ύπατου Αρμοστή της Κρήτης, που αναστατώνει τα σαλόνια κ. ά. Οι σχέσεις του Τζώρτζη με τον άσωτο αδελφό του, οι κρίσεις του για την πολιτική και στρατιωτική κατάσταση της εποχής, ο διορισμός του ως υπουργός εν όψει των Βαλκανικών πολέμων, οι δυο κόρες που απέκτησε, ο χαρούμενος κι ευτυχισμένος μικρόκοσμος στη βίλα τους στην Κηφισιά, τα πρόσωπα που έβλεπε η Μαργαρίτα σε άσχετες στιγμές σε άκαιρους χώρους είναι μικρές λεπτομέρειες που συμπληρώνουν ένα παζλ γεμάτο μυστήριο και υποψίες ενώ ξεπηδά η αστική τάξη των αρχών του 20ού αιώνα, τα τραπεζώματα, τα μεγάλα ονόματα που θεωρούνται ανυπόληπτα και δεν έχουν βλάψει ποτέ κανέναν αλλά στα κρυφά διαπράττουν σκάνδαλα κλπ.

Μου άρεσαν πολύ οι χαρακτήρες των νέων παιδιών και ειδικά η Αλίκη, η οποία, αν και γόνος αστικής οικογένειας, με σχετική οικονομική άνεση, είναι καταδεκτική και καθόλου υπεροπτική, ο λόγος της και ο τρόπος σκέψης της σχεδόν «λαϊκός», ενώ το ίδιο συμπεριφέρονται και τα ξαδέλφια της. Ίσως με αυτήν την επιλογή η συγγραφέας δείχνει πώς αλλάζουν οι γενιές και οι εποχές και κυρίως πως οι επίγονοι και οι απόγονοι στρέφουν την πλάτη τους σε όλο αυτόν τον καθωσπρεπισμό και το πρωτόκολλο, ανούσιες λεπτομέρειες που, παρ’ όλ’ αυτά, διατηρήθηκαν για καιρό. Λέει μάλιστα χαρακτηριστικά ο Μίκης: «Κι εμείς αν δε μέναμε στο ίδιο σπίτι, σιγά μην ήξερε ο ένας τι κάνει ο άλλος»! (σελ. 36). Αυτό το διακριτικό και φίνο χιούμορ ελαφραίνει σε αρκετά σημεία το σασπένς είτε με εκφράσεις όπως «είχανε του κερατά τα τρεχάματα» είτε με ξεκαρδιστικές ατάκες όπως «-Αυτός ο Βαγγέλης μια χαρά παιδί είναι. Άμα δεν τον θες εσύ, πες το ν’ απλώσω δίχτυα» (σελ. 41) είτε με σαρκασμό: «-Αχ, πουλάκι μου, (δεν μπορεί, θα φτερώσω καμιά ώρα)…» (σελ. 92).

Οι επόμενες δύο υποθέσεις δεν υπολείπονται σε κάτι ως προς την αγωνία, την ένταση και το σασπένς. Στη «Χαμένη διαθήκη», ο Δημήτρης, φίλος της Αλίκης από τη Φιλοσοφική, της αναθέτει να βρει τη χαμένη διαθήκη του προπάππου του. Οι έρευνες της Αλίκης την οδηγούν στη Σύμη, όπου κάποιος διαρρηγνύει το πατρικό του φίλου της, ενισχύοντας την πεποίθησή της πως η διαθήκη υπήρξε και πως κάποιος ψάχνει κάτι πολύτιμο. Βοηθοί της στη νέα αυτή έρευνα είναι φυσικά τα ξαδέλφια της, Μίκης και Μίμη. Θα λύσουν άραγε τα αινίγματα που θα βρουν γραμμένα σε απρόσμενα σημεία; Τι συνέβη στη Σύμη του 1942; Είναι μια ακόμη πιο συναρπαστική από την πρώτη ιστορία που μας ταξιδεύει στην αρχαιότητα, στις σκοτεινές στοές της Μασονίας, στην εποχή του αμφιλεγόμενου Καλλιόστρο και, γιατί όχι, στο σήμερα, στην οικογένεια Μερκούτη που δένεται απρόσμενα με τις εξελίξεις στη Σύμη. Η συγγραφέας καταφέρνει με επιδεξιότητα να αναπαραστήσει τις τόσο διαφορετικές μεταξύ τους εποχές (αρχαιότητα, μεσαίωνα, Τουρκοκρατία) και τόπους (Ιταλία, Σκωτία, Μεσολόγγι) και να ενώσει αναπάντεχα τους εκάστοτε πρωταγωνιστές σ’ ένα μεγάλο μυστικό που πρέπει να προφυλαχθεί από κακόβουλα χέρια και μυαλά.

Τέλος, «Η χαμένη διαθήκη» ακολουθεί το απαραίτητο και εξίσου συναρπαστικό Χρονικό, χάρη στο οποίο μαθαίνουμε, μέσα από μυθιστορηματικά δοσμένα περιστατικά, πολλές πτυχές της οικογένειας Μερκούτη, από τον πρώτο πρόγονο στην Ενετοκρατία ως το παρόν. Έτσι γνωρίζουμε καλύτερα τις καταβολές του Τζώρτζη Μερκούτη και τη δημόσια και ιδιωτική στάση του μετά την οικογενειακή τραγωδία, καθώς και για τις τύχες των θυγατέρων του, Ευγενίας ή Νίνας και Ελισάβετ (ή Έλης) και των απογόνων τους. Όλο αυτό το βάρος των πληροφοριών υπαναχωρεί με τον «Αναμενόμενο φόνο», μια πιο λιτή και απλή μα δύσκολη υπόθεση. Εδώ έχουμε έναν φόνο που διαπράττεται κεκλεισμένων των θυρών, μιας και το θύμα βρίσκεται δολοφονημένο σ’ ένα κλειδωμένο σπίτι χωρίς ίχνη παραβίασης, εισόδου και εξόδου. Συγγενής του θύματος είναι ένας καλός φίλος των δίδυμων Μίκη και Μίμης κι έτσι ξεκινούν τις έρευνες. Η νεκρή ήταν μια γυναίκα παράξενη, ιδιότροπη, όλοι οι γείτονες που γνωρίζουν οι τρεις νέοι δεν έχουν να πουν καλά λόγια για κείνη ενώ λέγεται πως αγόρασε το σπίτι κοψοχρονιά πετώντας έξω τον προηγούμενο ιδιοκτήτη του που δεν πρόλαβε να πάρει τα πράγματά του και της τα απαιτούσε! Τη σκότωσε ο ταλαιπωρημένος από τη συμπεριφορά άντρας της, ο προηγούμενος ιδιοκτήτης ή κάποιος άλλος;

Οι «Τριγμοί από το παρελθόν» είναι ένα μυθιστόρημα-πρόκληση, το οποίο ο αναγνώστης μπορεί να το αντιμετωπίσει σαν τρία εκτεταμένα διηγήματα και να διαβάζει όσο και ως όπου θέλει αλλά συνδέονται μεταξύ τους πολύ στενά και συγκροτούν ένα ενιαίο στην ουσία κείμενο, εξ ου και δεν μπορεί να παραλείψει κάποια από αυτές ή να τις διαβάσει με σειρά άλλη από αυτήν που παρατίθενται. Επιπλέον, η κάθε μια από αυτές μέσα σε λίγο σχετικά αριθμό σελίδων καταφέρνει να στήσει ένα υπέροχο και διαφορετικό κάθε φορά ιστορικό υπόβαθρο ενώ η συγγραφέας δε διστάζει να ταξιδεύει τον αναγνώστη από το χτες στο σήμερα, πιο μακριά στο απώτερο παρελθόν, να τον ξαναφέρνει κάπου κοντά για να τον τραβήξει στο σήμερα κι όλα αυτά με τρόπο που δεν κουράζει και δεν μπερδεύει. Η Ικαρία και η Σύμη στήνονται προσεγμένα, με το ντόπιο χρώμα τους, με την αληθινή και αυθεντική τους ταυτότητα, με την ντοπιολαλιά τους, βοηθώντας με τον τρόπο τους στη διερεύνηση των υποθέσεων. Το σασπένς και η αγωνία χτυπούν κόκκινο και στα τρία κείμενα, τα μυστήρια είναι διαφορετικά και ποικίλα, το ταξίδι κάθε φορά και πιο εθιστικό! Ένα πρωτότυπο και διαφορετικό αστυνομικό μυθιστόρημα που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Βιβλίο  Έγκλημα στον Γαλατά και άλλες μαύρες ιστορίες
Συγγραφέας Χρύσα Σπυροπούλου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τη συλλογή διηγημάτων της Χρύσας Σπυροπούλου ξεχωρίζω τη «Θανάσιμη παγίδα στη Λέρο», όπου ένας συγγραφέας και η γυναίκα του κάνουν διακοπές στη Λέρο, ένα νησί στο οποίο ο γνωστός του πρωταγωνιστή από τα φοιτητικά τους χρόνια Κάρλο και η γυναίκα του, Τζουλιάνα, έχουν οινοποιείο, αμπέλια και έναν πύργο κτισμένο με τέτοιο τρόπο που θυμίζει την πατρίδα τους, την Τοσκάνη, την οποία άφησαν πίσω τους για να επιδοθούν στην αμπελοκαλλιέργεια. Τα σχέδια του ζευγαριού να προχωρήσουν το μυθιστόρημά του αυτός, την εργασία της, εκείνη δεν ευοδώνονται αφού ο Κάρλο δολοφονείται. Την υπόθεση αναλαμβάνει η αστυνόμος Γεωργίου, που γνωρίσαμε στο μυθιστόρημα «Ταραγμένα νερά» κι έτσι ταξιδεύουμε στον βασανισμένο τόπο της Λέρου, που αποτελεί το ιδανικό σκηνικό δράσης ενός εγκλήματος. Η ιστορία έχει υπόπτους και ποικίλα κίνητρα αλλά μου φάνηκε ρηχή και βιαστική, χωρίς ψυχογραφήματα, χωρίς ιδιαίτερη δράση. Ίσως φταίει και το γεγονός πως είχε δημοσιευτεί σε συνέχειες και τώρα δεν υπήρξε φροντίδα για τη συνοχή του κειμένου, όπως για παράδειγμα στη σελίδα 25 όπου ο Αναγνώστου ετοιμάζεται να γράψει τα ονόματα των συμμετεχόντων σ’ ένα δείπνο σ’ ένα μπλοκάκι κι αμέσως μετά υπάρχει η φράση «Λοιπόν, αυτοί ήταν εδώ εκείνο το βράδυ» χωρίς να έχουν προηγηθεί τα ονόματα. Από τη μια σκηνή περνάμε στην άλλη, η δράση είναι καταιγιστική αλλά η τελική αποκάλυψη έρχεται γρήγορα κι απότομα. Τα υπόλοιπα διηγήματα έχουν κι αυτά μερικά θετικά γνωρίσματα, ο τρόπος γραφής όμως σύντομα κουράζει ή αποθαρρύνει. Στα «Παιχνίδια ταυτότητας» η λύση έρχεται ακριβώς στη μέση του κειμένου σαν από μηχανής θεός, αποδυναμώνοντας την ατμόσφαιρα που έχει δημιουργηθεί, στο «Με δόλο από το Κολωνάκι» επίσης δεν υπάρχει καμία έκπληξη, όπως και στο «Θύμα», όπου ο Αναγνώστου που εμφανίζεται στο πρώτο και στο ομότιτλο της συλλογής διήγημα απλώς μαθαίνει για ένα λυπηρό συμβάν με αρχή, μέση και τέλος χωρίς καμία έκπληξη. Ακόμα και το «Υπάρχουν και χειρότεροι θάνατοι» μου άρεσε πολύ ως ιδέα και είχε μια ενδιαφέρουσα ανατροπή, υπάρχουν λέξεις όμως όπως «πόρτα», «πορτοφόλι», «χόμπι» και άλλες που εμφανίζονται είτε στην πορεία της αφήγησης είτε από τη Φανώ, την ηρωίδα του κειμένου, που όμως δεν υπήρχαν στην εποχή που περιγράφεται κι έτσι αποδυναμώνεται η ιστορία.

Βιβλίο Μικρές παράξενες ιστορίες
Συγγραφέας Θάνος Ζαράγκαλης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα κείμενα του Θάνου Ζαράγκαλη από την άλλη αναμιγνύουν με ευφάνταστο τρόπο σουρεαλισμό και πραγματικότητα και καταφέρνουν στον πολύ περιορισμένο χώρο των ολιγοσέλιδων κειμένων να δημιουργήσουν σκοτεινή και ανατρεπτική ατμόσφαιρα, με θέματα «μαύρα», gothic, ανατριχιαστικά και απροσδόκητα. Γελωτοποιοί, πολεμιστές, μαγικά χαλιά δημιουργούν ένα σύμπαν εντελώς διαφορετικό απ’ όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Πολλές φορές έμεινα με ανοιχτό στόμα λόγω των απροσδόκητων τροπών των ιστοριών και πάντα ήθελα να έχει η κάθε μια τους και λίγο κείμενο ακόμη, να μη διακοπεί η μαγεία της ανάγνωσης τόσο νωρίς! Η θεία δίκη στο «Φαράγγι», το μαγικό χαλί στον «Ηθοποιό», ο γελωτοποιός στο «Μουσείο», το ανατριχιαστικό περιστατικό στον «Ζωγράφο», ο εμπνευσμένος «Αντικαθεστωτικός» που περιγράφει με ανατριχιαστικό τρόπο τον Σατανά είναι μερικές μόνο από τις έξυπνες ιστορίες της συλλογής που με παρέσυραν σ’ ένα σκοτεινό, «παράξενο» σύμπαν που έστησε ο ευφάνταστος συγγραφέας. Πολλά και διαφορετικά περιστατικά, διαφορετικά αφηγηματικά μοτίβα, ποικίλες κεντρικές ιδέες που, ακόμη κι αν στρέφονται γύρω από τον ίδιο περίπου θεματικό άξονα, δημιουργούν μια ξεχωριστή και ιδιαίτερη συλλογή μικρών κειμένων, την οποία συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Συμπληγάδες
Συγγραφέας Σαράντης Κρητικός
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τρυφερό και ρομαντικό. Απλό και καλογραμμένο. Κείμενο που ρέει, χωρίς ακρότητες και υπερβολές. Στη Σύμη του 15ου αιώνα ένα κομμάτι ξύλο ξεβράζεται στα Μπούζμπουρνου από την απέναντι Σύμη και το βρίσκει μια νεαρή Τουρκάλα. Με τη βοήθεια του Έλληνα βυρσοδέψη διαβάζει το ελληνικό όνομα που είναι σκαλισμένο πάνω και σκαλίζει κι αυτή το δικό της και το ξαναρίχνει στη θάλασσα. Έτσι ξεκινάει ένα ρομαντικό παιχνίδι ανάμεσα σε δυο νέα παιδιά, τα ονόματα γίνονται μηνύματα, τα μηνύματα έρωτας και ο έρωτας απελπισία. Αγωνία και ελπίδα, έρωτας και ρομάντσο, μια ιστορία που κάλλιστα θα μπορούσε να γίνει μια αξιόλογη τηλεοπτική σειρά. Διακριτική χρυσόσκονη σε μια ιστορία που επαναλαμβάνεται ακόμη και σήμερα ανάμεσα σε ανθρώπους διαφορετικής αντίληψης, θρησκευτικών πεποιθήσεων, νοοτροπίας. Και νικητής βγαίνει πάντα ο έρωτας! Η μόνη μου αντίρρηση είναι οι λέξεις και η νοοτροπία που εκφράζουν, μιας κι έχουμε να κάνουμε με το έτος 1623, π. χ. η έκφραση «ρε» (έστω και χαϊδευτικά) υπήρχε από τότε; Δεν παύει παρ’ όλ’ αυτά να είναι ένα όμορφο κείμενο που σε ταξιδεύει ευχάριστα.

Βιβλίο Το παρελθόν που δεν λησμόνησα
Συγγραφέας Δέσποινα Λάππα-Κόντου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δέσποινα Λάππα-Κόντου επιστρέφει με άλλο ένα γλυκό, τρυφερό, συναισθηματικό και ρομαντικό μυθιστόρημα, γεμάτο ενδιαφέροντες χαρακτήρες, οικείες καταστάσεις, ανατροπές και πολλά συναισθήματα. Είναι ένα κείμενο-ποταμός που καταγράφει με ένταση και συνοχή τις ζωές των πρωταγωνιστών και των ανθρώπων που έρχονται κοντά τους. Καλύπτει την περίοδο από το 1930 έως τη Μεταπολίτευση, καταγράφοντας φευγαλέα τα ιστορικά γεγονότα και τις εξελίξεις στην κοινωνία μας, εμμένοντας στον Χρήστο και τη Νέλλη, τη Λένη και τον Στέφο, τον Χάρη και τη Μελισσάνθη. Είναι εντυπωσιακό το πόσο έξυπνα χειρίζεται η συγγραφέας τα χρονικά διαστήματα που απαιτούνται για να φτάσουμε στην επόμενη αλλαγή της πλοκής, να μεγαλώσουν τα παιδιά, να αλλάξει το κοινωνικό υπόβαθρο. Χωρίς χάσματα, χωρίς περιττές σελίδες, η ιστορία ξεδιπλώνεται σωστά και με έξυπνα ευρήματα.

Ο Χρήστος είναι ταλαντούχος ξυλουργός που προκόβει και δημιουργεί μια σεβαστή περιουσία, την οποία εποφθαλμιούν ο ανιψιός του με τη γυναίκα του. Η Νέλλη τον ακολούθησε στην Ελλάδα από την Αυστραλία όπου γνωρίστηκαν και προσπαθεί να προσαρμοστεί στην καινούργια χώρα και να μάθει τη γλώσσα. Μετά τον Εμφύλιο, η κυρα-Λένη τους ζητά να βοηθήσουν το ορφανό εγγόνι της, τον Στέφο κι έτσι ξεκινάει μια ιστορία που θα καταλήξει εντελώς διαφορετικά απ’ ό,τι περίμεναν όλοι. Η Μελισσάνθη γνωρίζει τον έρωτα στο νησί της και δέχεται να ακολουθήσει τον αγαπημένο της στον τόπο του μόνο και μόνο για να διαπιστώσει πως το παρελθόν κανείς δεν το λησμονεί και δεν ξεφεύγει από αυτό.

Τα ιστορικά γεγονότα και τα χρόνια κυλάνε σα νεράκι, συμπυκνωμένα, με ελάχιστα αξιομνημόνευτα γεγονότα, μόνο και μόνο για να δημιουργηθούν οι συνθήκες εκείνες που θα οδηγήσουν τους χαρακτήρες στο επόμενο βήμα και στο επόμενο. Δεν κουράζει το κείμενο, δε βιάζεται η συγγραφέας. Και πόσες λεπτομέρειες της κοινωνίας, που δε σταματά ν’ αλλάζει συν τω χρόνω, περνάνε μέσα από τις σελίδες: ο θεσμός της προίκας, ο ανύπαντρος αδελφός ώσπου ν’ αποκαταστήσει τις αδελφές του, τα «δουλάκια» από τα γύρω χωριά που ονειρεύονταν μια καλύτερη ζωή, τα προξενιά, οι γάμοι από συνοικέσιο, οι βόλτες στην πλατεία για τα πρώτα βλέμματα, οι διευκολύνσεις της κυρίας του σπιτιού με τον ηλεκτρικό φούρνο, το ψυγείο και το γκάζι, γενικότερα όλες οι μικροαστικές και μεγαλόπνοες αντιλήψεις του μέσου νοικοκυριού στην προπολεμική και μεταπολεμική Ελλάδα. «Απλοί άνθρωποι, καθημερινοί, με τις μικροχαρές της ζωής, αυτές που την κάνουν τελικά να αξίζει να τη ζεις» (σελ. 197).

Ίσως φανεί παρατραβηγμένη η αντίδραση του Χρήστου και υπερβολική η σκληρότητά του σ’ ένα απρόσμενο γεγονός, όσο κι αν «δικαιολογείται» από τη Νέλλη, ίσως θεωρηθεί χιλιοειπωμένη σε μελοδραματικές ταινίες του 1960 η ζήλια και ο φθόνος των ανιψιών, η γραφή όμως έχει τόσο πολύ συναίσθημα και τέτοια ένταση που παρασύρθηκα, αφέθηκα, ταξίδεψα και μαγεύτηκα. Σε αρκετά σημεία μάλιστα δάκρυσα: στον αποχαιρετισμό της πόλης του ανθρώπου που αποφάσισε να φύγει μετά το άδικο, στο άδοξο τέλος του πρώτου έρωτα, στα απλά, καθημερινά βήματα που οδηγούν πιο κοντά σε μια καινούργια καθημερινότητα. Έτσι γράφει και η κυρία Δέσποινα Λάππα-Κόντου. Απλά. Στρωτά. Χωρίς ριζικές ανατροπές. Κι όμως η ιστορία με κατέκτησε από την αρχή ως το τέλος και διάβαζα χωρίς να παραλείπω ούτε μία γραμμή.

«Το παρελθόν που δεν λησμόνησα» είναι ένα υπέροχο μυθιστόρημα με αληθινούς χαρακτήρες και έντονες στιγμές. Παιχνίδια της μοίρας που δε φτάνουν σε ακρότητες και υπερβολές, ιστορία που κλείνει σωστά και υπολογισμένα χωρίς να εκτραχηλίζεται, κακοί και καλοί χαρακτήρες που αλλάζουν με το πέρασμα του καιρού, συγχώρεση και τιμωρία, έρωτας και προδοσία, όλα δοσμένα με μέτρο. Γραφή που ρέει αβίαστα, ιστορία που διαδραματίζεται σε αδήλωτους αλλά λυρικά δοσμένους τόπους (κατά μεγάλη πιθανότητα, όπως μαρτυρά και το εξώφυλλο, η Σύμη) και παραστατικοί διάλογοι είναι τα βασικά γνωρίσματα ενός αξιόλογου κειμένου που με συγκίνησε και με γέμισε εικόνες.

Βιβλίο Αγάπα το ή παράτα το
Συγγραφέας Ιφιγένεια Τέκου
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ιάσονας, μαθητής λυκείου, αναγκάζεται να ακολουθήσει τους γονείς του για ένα καλύτερο αύριο στη μακρινή Σύμη, την τελευταία τους ελπίδα να βρουν μια δουλειά στην Ελλάδα της κρίσης. Εκεί γνωρίζει τη Γιάννα, που παίζει κιθάρα και λατρεύει τον τόπο της. Η κολλητή της Γιάννας, Γιούλη, μπλέκεται με τον Γιακουμή, εξαιτίας του οποίου συνδέεται με την απογοήτευση και το μίσος. Με φόντο την πανέμορφη Σύμη, το κείμενο εμπλουτίζεται από ντόπιες εκφράσεις και τοπικά ήθη και έθιμα του νησιού, γεμίζει όμορφα χρώματα και φωτίζει ένα διαφορετικό, πιο ήρεμο και λιγότερο απαιτητικό περιβάλλον. Η συγγραφέας έχει διαλέξει πολύ καλά τους χαρακτήρες της, υποδύεται επιτυχημένα σε κάθε κεφάλαιο και έναν διαφορετικό ήρωα, με το δικό του λεξιλόγιο, συναισθηματικό μικρόκοσμο, τις δικές του αγωνίες, λάθη και τύψεις, αγωνίες και χαρές.

Μια κακή στιγμή αλλάζει για πάντα την πορεία της παρέας της Σύμης και τους βοηθάει να ωριμάσουν κατά τι νωρίτερα. Τι θα συμβεί από κει και πέρα; Η Γιάννα και ο Ιάσονας θα καταφέρουν να ξεπεράσουν τα εμπόδια της εφηβείας και του έντονου διαβάσματος για να είναι μαζί για πάντα; Τι προκαλεί τον Γιακουμή να αντιδρά έτσι; Πόσο πολύ αγαπούν τον τόπο τους παιδιά που δε ζουν στις δεδομένες και περίπλοκες ανέσεις της Αθήνας;

Ένα καλογραμμένο εφηβικό ψυχογράφημα από μια συγγραφέα που έχει δοκιμαστεί στον χώρο του μυθιστορήματος ενηλίκων και τώρα χαρίζει ένα αξιοπρεπέστατο δείγμα σε έναν δύσκολο συγγραφικά χώρο. Σύμφωνα με την κυρία Τέκου: «Να δίνεις όλο σου το είναι στα πρόσωπα και τα πράγματα που αγαπάς. Να μη λυπάσαι τον κόπο και την προσπάθεια. Κι αν, παρ’ όλ’ αυτά, δε σου βγαίνει, παράτα τα δίχως τύψεις και δεύτερες σκέψεις και προχώρα σε άλλα» (σελ. 195). Επομένως, το βιβλίο αυτό σίγουρα θα το αγαπήσουν όλοι και δε θα το παρατήσει κανείς!

Βιβλίο Θάλασσες μας χώρισαν
Συγγραφέας Ιφιγένεια Τέκου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε γενικές γραμμές η συγγραφέας έχει βελτιωθεί πολύ ως προς το στυλ και το ύφος της. Έχει σκιτσάρει ωραία τους χαρακτήρες της, έχει δέσει σωστά τις μεταξύ τους σχέσεις, περιγράφει άψογα την καθημερινή ζωή στη Σύμη και στην Κωνσταντινούπολη, έχει μελετήσει ενδελεχώς τα ιδιώματα και τη λαογραφία της Σύμης και της Ικαρίας και έχει ξεσηκώσει κάθε κρυφή και ρομαντική πτυχή της Κωνσταντινούπολης. Αγάπησα πολύ την αρχή της ιστορίας στο νησί των Δωδεκανήσων και κατάλαβα πάνω σε ποιες βάσεις θα στηριχτεί η σχέση των δύο κοριτσιών. Μου άρεσε πολύ η ζωή των γυναικών στην Κωνσταντινούπολη στα απαρτμάν, πώς βοηθούσε η μία την άλλη, πώς μαγείρευαν σχεδόν αγκαλιά μιας και τα διαμερίσματά τους ήταν τόσο κοντά. Μία γυναίκα κάθε μέρα ζέσταινε νερό ώστε όλες μαζί να πλύνουν ρούχα και πιάτα, η κάθε μία κράταγε με εμπιστοσύνη και αγάπη τα παιδιά της άλλης, ένας υπέροχος και σκληρός μικρόκοσμος, που δε ζει και χωρίς τις κουτσομπόλες του. Εξίσου καλογραμμένη και η Αλεξάνδρεια, με τη δική της σκληρή καθημερινότητα, το μίσος των Αιγυπτίων για τους ξένους, ειδικά τους Άγγλους, τα ήθη και τις συνήθειές τους.

Δυστυχώς όμως, από ένα σημείο και μετά, η μαγεία αυτή χάνεται γιατί η πλοκή παίρνει ανεδαφικές προεκτάσεις και οι χαρακτήρες παίρνουν αποφάσεις αναίτιες και αδικαιολόγητες ενώ η μοίρα που εξυφαίνει η συγγραφέας δε με πείθει καθόλου και με ανάγκασε να κλείσω σχεδόν επί τροχάδην το βιβλίο. Ήταν τόσο ακραίες και μη πιστευτές οι ανατροπές και τα σχέδια των κοριτσιών που, όσο ελαστικός ήμουν στο πρώτο βιβλίο, τόσο στενοχωρέθηκα στο δεύτερο. Επιτρέψτε μου να εκφράσω ακριβώς τις αντιρρήσεις κατωτέρω, οπότε μη διαβάσετε τη συνέχεια όσοι δεν έχετε τελειώσει το βιβλίο.

ΠΡΟΣΟΧΗ, SPOILERS

Θα προσπαθήσω να μη χαλάσω τη μαγεία της αποκάλυψης με συγκεκριμένα στοιχεία και να παραμείνω γενικόλογος ως προς τα επιχειρήματά μου αλλά καλού κακού μη διαβάσετε παρακάτω παρά μόνο αφού έχετε τελειώσει το μυθιστόρημα.

Πρώτα από όλα, τον έρωτα μεταξύ αδελφών για τον ίδιο άντρα τον έχω διαβάσει και στην Καρυστιάνη, στη «Μικρά Αγγλία». Δε θα το συγκρίνω, εννοείται, άλλωστε ο καθένας μπορεί να γράψει την ίδια ιστορία με χιλιάδες διαφορετικούς τρόπους και να κερδίσει εξίσου τον αναγνώστη. Η γραφή λοιπόν της κυρίας Τέκου, όπως έγραψα και ανωτέρω, με κέρδισε αρκετά. Αληθινοί χαρακτήρες, αυθεντικές σκηνές μιας οικογένειας σε ένα απομονωμένο νησί, στη ρομαντική και αρωματισμένη Κωνσταντινούπολη, στη δύσκολη Αλεξάνδρεια, στην τραχιά Ικαρία. Όμως, από ένα σημείο και μετά η ιστορία γίνεται μαλλιά κουβάρια.

Δε με έπεισε ο Παύλος που ενέδωσε στα θέλγητρα της Ελπίδας κι ύστερα γύρισε στη γυναίκα του σα να μη συνέβη τίποτε. Η συγγραφέας τον έδειξε τυραγνισμένο από πόθο, αληθινό άντρα με διλήμματα και φοβίες αλλά μετά την Ελπίδα γύρισε στην Παρασκευούλα. Δε με έπεισε με τίποτα ο Αντρέας, όταν έμαθε ότι το παιδί της γυναίκας του δεν είναι δικό του αλλά του Παύλου, που έκατσε στο πλάι της και δεν την εγκατέλειψε. Η τιμή είναι πάνω από όλα για έναν άνθρωπο και ειλικρινά στη θέση του θα κατέφευγα τουλάχιστον σε διαζύγιο ή αν έμενα δίπλα της για τον κόσμο να μην ανοίξει το στόμα του δε θα της συμπαραστεκόμουν και δε θα την υποστήριζα όσο το δείχνει η συγγραφέας.

Δε με έπεισε με τίποτα η τελική σκηνή της αποκάλυψης για την πατρότητα του παιδιού της Ελπίδας, την οποία τυχαία κρυφάκουσαν δύο πρόσωπα που δεν έπρεπε να είναι εκεί, το ένα μάλιστα κατέφυγε και σε ακραίες, ακρότατες αντιδράσεις που έβαλαν μπροστά άλλες εξελίξεις. Συγνώμη αλλά το θεωρώ παρατραβηγμένο και πρόχειρο να δοθεί μια τέτοια λύση.

Εξίσου ανεδαφικό θεώρησα το γεγονός ότι η οικογένεια της Ελπίδας, με ένα παιδί που μοιάζει στον πατέρα του, να μην έχει άλλη λύση μετά τα Σπετεμβριανά παρά να εγκατασταθεί στην Αλεξάνδρεια όπου ζει η Παρασκευούλα και όχι πίσω στη Σύμη! Είναι δυνατόν να πάρεις αυτήν την απόφαση; Η συγγραφέας δεν υποστήριξε σθεναρά αυτήν την απόφαση στο κείμενο, από πραγματιστικής άποψης αυτό είναι σα να γυρεύεις μπελάδες!

Και πάμε στο χειρότερο: δε με έπεισε ένα πρόσωπο να καταφεύγει στο έγκλημα και μετά να βρίσκει τη λύτρωση και τη σωτηρία σε μοναστήρι για να γαληνέψει η ψυχή του. Όσο εσωτερική πάλη και να γίνεται μέσα του, όσο πόνο και μετάνοια να κρύβει η ψυχή αργότερα, το θεωρώ επιφανειακό σα λύση να κλειστεί σε μοναστήρι. Αν εξαιρέσεις αυτό το παρατραβηγμένο κομμάτι, κατά τα άλλα η συνέχεια της ιστορίας μπορεί να θεωρηθεί και συγκινητική, έτσι όπως επιλέγει η συγγραφέας να την ολοκληρώσει. Και πάλι εκφράζω την εξής αντίρρηση: τη λύση του δράματος τη δίνει μια επιστολή που στέλνεται κατά λάθος. Δε γίνεται να θες να γράφεις γράμματα σε πρόσωπο που αγαπάς με σκοπό να μην τα στείλεις ποτέ αλλά παρ’ όλ’ αυτά να τα κλείνεις σε φακέλους με τη διεύθυνση και του αποστολέα και του παραλήπτη!

Ίσως είμαι εγώ μονοδιάστατος και δεν αφήνω τον εαυτό μου να πιστέψει σε ακραία γυρίσματα της τύχης και ζητώ προκαταβολικά συγνώμη, όμως με το θάρρος από την επαφή που έχω με τον χώρο της ανάγνωσης παραδέχομαι ότι οι συμπτώσεις και οι ακρότητες ήταν υπερβολικά πολλές για να τις δεχτώ χωρίς σχολιασμό.

Το μυθιστόρημα αξίζει από πλευράς γραφής, ύφους και στυλ. Η κυρία Τέκου μελέτησε και εργάστηκε πολύ πάνω στο θέμα της και φαίνεται η αγάπη της γι’ αυτό. Δυστυχώς οι εξελίξεις στην ιστορία μου χάλασαν τη θετική εικόνα. Εξακολουθώ να πιστεύω ακράδαντα πάντως ότι η συγγραφέας έχει πολλές δυνατότητες και με χαρά θα διαβάσω και επόμενό της μυθιστόρημα.