Βιβλίο Φυγή κεφαλαίων
Συγγραφέας Γιώργος Μαρτινίδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται κατά μεγάλο ποσοστό μέσα στα γραφεία και τις αίθουσες ανακρίσεων του Αστυνομικού Μεγάρου Θεσσαλονίκης, με τον αστυνόμο Δημήτρη Τσέλιο να τίθεται επικεφαλής της υπόθεσης ενώ ταυτόχρονα με τον φόνο δηλώνεται κλοπή μεγάλου χρηματικού ποσού από μια κρυψώνα του κολεγίου. Σύντομα αυτές οι δύο υποθέσεις μπλέκονται αναπόσπαστα κι έτσι ο αστυνόμος αποκτά διπλό πονοκέφαλο. Η γραφή είναι κινηματογραφική, γρήγορη, στακάτη και γύριζα τη μια σελίδα μετά την άλλη για να δω πώς θα εξελιχθεί η υπόθεση. Στον χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας έχουν γίνει πολλές αλλαγές, έχουν εφευρεθεί πάμπολλες αφηγηματικές τεχνικές, ο κύριος Γιώργος Μαρτινίδης γύρισε την πλάτη του όμως σε όλα αυτά και διάλεξε να γράψει ένα μυθιστόρημα «δωματίου» (ας το χαρακτηρίσω έτσι), όπου οι εκπλήξεις, οι ανατροπές, το κίνητρο και ο ένοχος αποκαλύπτονται μέσα από συζητήσεις και ανακρίσεις, με ελάχιστες περιγραφές του περιβάλλοντος χώρου και των χαρακτήρων. Ο συγγραφέας έχει μελετήσει καλά τις διαδικασίες και τις μεθόδους που ακολουθούνται για την εξιχνίαση ενός φόνου (τοξικολογικές εξετάσεις, DNA, μεθοδικές έρευνες), γνωρίζει τεχνικούς όρους και λεπτομέρειες που όμως ξέρει να τους αναφέρει στον μέσο αναγνώστη χωρίς να τον κουράζει ή να τον απωθεί κι έτσι ένα σχετικά στατικό κείμενο κατάφερε να ζωντανέψει και να μου δώσει ένταση, σφυγμό και παλμό όσο προχωρούσε η υπόθεση.

Το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου, της οποίας οι κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες ακόμη καταγράφονται και εξελίσσονται, πότε μπαίνει μπροστά, με τις παρατηρήσεις περί των συνεπειών μιας αριστερής κυβέρνησης ή με τον τρόπο που σκέφτεται ένας λαός όταν περιμένει ελπίδες που τελικά αποδεικνύονται φρούδες και πότε υποχωρεί σε διακριτικό φόντο προς όφελος της δράσης, με ανθρώπους να στριμώχνονται στα ΑΤΜ των τραπεζών, μεγάλα κεφάλια να έχουν ήδη σηκώσει κεφάλαια και να τα διαθέτουν στο εξωτερικό, με πρόδηλη αγωνία για το μέλλον της χώρας, την ίδια στιγμή που εξελίσσεται η ιστορία.

Κι εκεί που έχεις γνωρίσει τον αστυνόμο Δημήτρη Τσέλιο και τους συνεργάτες του, έχεις καταλάβει τι αποτελέσματα αναζητούν και πόσο καλά συνεργάζονται για την επίλυση της υπόθεσης, εκεί που ο κάθε μάρτυρας συστήνεται στον αναγνώστη με τη δική του εκφορά, νοοτροπία, αντίληψη και στάση, χωρίς όμως να εντρυφούμε ούτε εκατοστό παρακάτω από εκεί που χρειάζεται για τον βαθμό συμμετοχής τους στην υπόθεση, εκεί που ακολουθούνται τα σωστά βήματα και όλα δείχνουν προς τον ένοχο, εκεί που η πλοκή αποκτά πολυπρισματικότητα μέσα από τις αντικρουόμενες συχνά μαρτυρίες (ερωτικά τρίγωνα, απληστία, απελπισία και άλλοι παράγοντες και κίνητρα) και αγωνιούσα μέχρι να μπουν τα κομμάτια του παζλ στη σωστή τους θέση, έρχονται τα τρία τελευταία κεφάλαια του μυθιστορήματος που ανατρέπουν οριστικά και ανελέητα όλα όσα σκέφτηκα, αντιλήφθηκα, αναρωτήθηκα και ήλπισα ως τότε. Φυσικά και δε θα γράψω ούτε λέξη επ’ αυτού, ώστε ο ίδιος ο αναγνώστης να βιώσει μόνος του τι σημαίνει πραγματικά καλή και όχι εκβεβιασμένη ή πρόχειρη ανατροπή. Η νομοτέλεια λοιπόν του αστυνομικού χαρακτήρα της υπόθεσης, ο κύκλος των υπόπτων και των ερευνών που δείχνει να οδηγεί σε συγκεκριμένη κατεύθυνση, έρχονται τούμπα και η δράση μεταφέρεται στη Σόφια όπου κρύβεται ένα απρόσμενο «κλείσιμο ματιού»! Προς το τέλος του δυνατού αυτού θρίλερ, ο συγγραφέας δίνει ένα πραγματικό ρεσιτάλ «χαστουκιών» στον άφωνο, απελπισμένο και διερωτώμενο αναγνώστη, ανελέητα, αμετανόητα και χωρίς ψυχολογική προετοιμασία και πάλι όχι προς χάριν εντυπωσιασμού αλλά με απόλυτη συνέπεια και πιστότητα στην αρχική ιδέα.

Η «Φυγή κεφαλαίων» είναι ένα καλό, γρήγορο, σφιχτοδεμένο, εγκεφαλικό, ανατρεπτικό θρίλερ, που εκμεταλλεύεται θετικά ένα κοινωνικό γεγονός για να τοποθετήσει τους ήρωες και τις πράξεις τους σ’ ένα λογικό και αληθοφανές πλαίσιο, με εξελίξεις απότοκες των ευρύτερων γεγονότων. Άνθρωποι που σίγουρα είδαμε ή γνωρίσαμε κάποια στιγμή στη ζωή μας, διάλογοι που θα μπορούσαν να ακούγονται δίπλα μας από φυσιολογικούς ανθρώπους, σωστή δομή, καλή γνώση των πραγματολογικών στοιχείων που απαιτούνται, και δυνατές, λογικές ανατροπές είναι τα συστατικά ενός βιβλίου που δεν μπορούσα να το αφήσω από τα χέρια μου αν δεν το τελείωνα.

Βιβλίο Η ομορφιά του κακού
Τίτλος πρωτοτύπου Beautiful bad
Συγγραφέας Annie Ward
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα έχει τρεις διαφορετικούς αφηγηματικούς άξονες: την ημέρα του φονικού, τα γεγονότα πριν από αυτό και τα πρώτα χρόνια γνωριμίας του πρωταγωνιστικού ζευγαριού. Στα κεφάλαια παρατίθενται εναλλακτικά οι διαφορετικές περίοδοι, καθώς και οι οπτικές γωνίες των πρωταγωνιστών, δημιουργώντας ένα κείμενο που ρέει αβίαστα, αφήνει σε κρίσιμο σημείο κάποια περιστατικά για να αφηγηθεί κάποια άλλα κι έτσι εν συνόλω δημιουργεί μια αρκετά τεταμένη ατμόσφαιρα. Οι προσωπικότητες της Μάντι, της Τζοάνα και του Ίαν αλλά και κάποιων φίλων και συγγενών τους μπαίνουν σ’ ένα μικροσκόπιο, φωτογραφίζονται τμηματικά και σκιαγραφούνται σελίδα προς σελίδα. Από τις ευχάριστες στιγμές μιας πρώτης γνωριμίας περνάμε στις πρώτες απογοητεύσεις και συμφιλιώσεις, στις επαγγελματικές αλλαγές κυρίως του Ίαν, που αποτελούν και τον καταλύτη για αρκετές σημαντικές μεταγενέστερες εξελίξεις και τελικά στην παρανοϊκή καθημερινότητα που δείχνει να ζει εκείνος, απότοκη των όσων βίωσε σε εμπόλεμες περιοχές, όπου καλούνταν να προσφέρει ασφάλεια.

Μέσα από τις εξίσου πολυμορφικές σχέσεις των δύο κοριτσιών και σπιντάτους, παραστατικούς διαλόγους, ζωντανεύουν, αν και επιδερμικά, τα όσα διαδραματίζονταν δίπλα στη Βουλγαρία στις αρχές του 21^ου αιώνα. Η Μάντλιν Γουίλσον διδάσκει αγγλικά στους φτωχούς φοιτητές της Βουλγαρίας στο πλαίσιο μιας υποτροφίας με βάση το Πανεπιστήμιο της Σόφιας ενώ στη διπλανή χώρα υποβόσκει εμφύλια σύρραξη ανάμεσα στη χριστιανική πλειονότητα και τη μουσουλμανική μειονότητα. Ταυτόχρονα, η φίλη της, Τζοάνα Τζασίνσκι, εργάζεται εθελοντικά σε καταυλισμούς με πρόσφυγες στη διπλανή χώρα για λογαριασμό του Ερυθρού Σταυρού. Η Τζόαν και η Μάντι είναι φίλες, με τα πάνω και τα κάτω τους, ανταλλάσσουν επισκέψεις περνώντας σύνορα και ταξιδεύοντας πολλές ώρες με το λεωφορείο ενώ ο Ίαν τελικά δέχεται μια επαγγελματική πρόταση για τη Βαγδάτη ως επικεφαλής ασφαλείας της μεταβατικής κυβέρνησης του βόρειου Ιράκ, κάτι που θα του στοιχίσει πολλά σε κατοπινές ψυχολογικές διακυμάνσεις.

Τα γεγονότα πριν τη δολοφονία συστήνονται στον αναγνώστη μέσα από τρυφερά στιγμιότυπα μητέρας και παιδιού αλλά και από στιγμές τρόμου, μ’ έναν άνθρωπο που φέρεται αλλοπρόσαλλα, βλέπει φαντάσματα και ξοδεύει πολλά για ένα αντιπυρηνικό καταφύγιο στη μέση σχεδόν του γαλήνιου Κάνσας ενώ ο τρόπος διαπαιδαγώγησης του γιου του, Τσάρλι, δεν είναι και ο πλέον ενδεδειγμένος. Ο Ίαν είναι μια προσωπικότητα περισσότερο ρεαλιστική από τις άλλες, με μόνιμους εφιάλτες και το γαλήνιο λιμάνι της Μάντι να τον ηρεμεί και να τον χαλαρώνει. Οι καβγάδες του μ’ εκείνη έχουν λογικά ερείσματα και η κλιμακούμενη ένταση στη σχέση τους θα φέρει κάποια απρόβλεπτα γεγονότα στις ζωές τους. Όση αγωνία και σασπένς κι αν υπάρχει όμως, όσο κι αν βοηθούν οι εναλλαγές σκηνών και χρόνων τον αναγνώστη να περιμένει με κομμένη ανάσα για τη συνέχεια, τόσο ένιωσα πως η συγγραφέας δε βυθίστηκε όσο θα έπρεπε στην ψυχολογία των ηρωίδων της. Μου ήταν πολύ δύσκολο να πειστώ για κάποιες πράξεις, κυρίως της Μάντι, μιας και ήταν σα να μην υπήρχε λογική σε όσα προέβαινε. Η φιλία της με την Τζο μεταστρεφόταν συνέχεια, βασισμένη σε όσα βίωναν όμως δεν είδα κάτι βαθύτερο, κάτι που θα με έπειθε απόλυτα για όσα διαδραματίζονταν. Τσακώνονταν και φίλιωναν, αντάλλασσαν λόγια πικρά και κάτι τους χώρισε, ό,τι δηλαδή βιώνει κανείς σε μια φιλία στις μέρες μας. Πού είναι όμως αυτό το κάτι βαθύτερο, η διορατικότερη σκιαγράφηση, ο συνεκτικός δεσμός τους; Ακόμη και η μεγάλη ανατροπή που υποστηρίζει τον άξονα γύρω από τον οποίο στρέφονται τα τελευταία γεγονότα εμφανίζεται εντελώς ξαφνικά ενώ η οπτική γωνία παραμένει υπό σκιά μέχρι ν’ αποφασίσει η συγγραφέας να τη φέρει στο προσκήνιο.

«Η ομορφιά του κακού» είναι ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα που με κράτησε ως το τέλος και, παρά τις ενστάσεις μου, πέρασα καλά μαζί του, κάνοντάς με να αναρωτιέμαι τι συνέβη τη νύχτα του φονικού, τι αλλοίωσε τις ανθρώπινες σχέσεις των ανθρώπων που διασκέδαζαν στην αρχή του βιβλίου σε μια όσο γίνεται όμορφη βραδιά, αν σκεφτεί κανείς πως ήταν σε εμπόλεμη ζώνη, καθώς και ποιο ήταν το κίνητρο πίσω από όλα αυτά.