Βιβλίο Το ημερολόγιο ενός δειλού
Συγγραφέας Βασίλης Παπαθεοδώρου
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Συχνά ακούω ότι τα παιδιά είναι σκληρά, άπονα, ωμά κλπ. Θα συμφωνήσω, όμως όλα έχουν και το μέτρο τους. Ο σχολικός εκφοβισμός υπερβαίνει κατά πολύ την απλή κοροϊδία μεταξύ συμμαθητών και τα ειρωνικά σχόλια για την εμφάνιση, το χρώμα επιδερμίδας ή τις σχολικές επιδόσεις κάποιου. Είναι ένα φαινόμενο που, αν παρατηρηθεί, πρέπει να εξαλειφθεί άμεσα και όχι οι καθηγητές να εθελοτυφλούν ή να αδιαφορούν. Ομολογώ ότι κι εγώ υπήρξα θύμα σχολικού εκφοβισμού αλλά σαφώς δεν ήταν τόσο έντονο, επίμονο και τρομακτικό όσο στην εποχή μας, που το θύμα κινδυνεύει από παντού: να γράψουν το κινητό του στις τουαλέτες, να το φωτογραφίσουν στο μπάνιο και να το γελοιοποιήσουν σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης κλπ. Ανεξάρτητα από τον λόγο που γίνεται είναι επικίνδυνο για την ψυχική και σωματική υγεία του θύματος και καλό είναι να ενημερωθεί ο σχολικός και οικογενειακός περίγυρος. Δεν έχει να κάνει με «κάρφωμα», «ρουφιανιά» ή δεν ξέρω κι εγώ τι άλλο. Το παιδί πρέπει να σωθεί από αυτό το αγκάθι που του καταστρέφει την ψυχολογία, την αντίληψη, τη νοοτροπία και τις επιδόσεις στο σχολείο.

Αυτά τα συναισθήματα μου προκάλεσε το νέο, εξαιρετικό βιβλίο του συγγραφέα Βασίλη Παπαθεοδώρου που ασχολείται με αυτό το φαινόμενο. Δεν έχω λόγια να περιγράψω πόσο καλογραμμένο είναι, πόσο αληθινό, τρισδιάστατο, προσεγμένο, ειλικρινές! Η συγγραφική του δεξιότητα φτάνει στο αποκορύφωμά της και η εμπειρία που έχει συγκεντρώσει γράφοντας τόσο καιρό για εφήβους αλλά και για παιδιά τον έχουν γεμίσει με ουσιαστικά εφόδια και πλέον είναι δεξιοτέχνης και στην εκφορά του λόγου, και στο στήσιμο της πλοκής και στον αξεπέραστο χειρισμό του θέματός του.

Ο Θοδωρής είναι ένα ευτραφές παιδί και πολύ καλός μαθητής γυμνασίου σε ιδιωτικό σχολείο των νοτίων προαστίων. Αυτό τραβά την προσοχή μιας παρέας παιδιών, τα οποία, με αρχηγό τον Νίκο, του κάνουν τον βίο αβίωτο. Τον σπρώχνουν, τον κλωτσάνε, του σκίζουν τα βιβλία, τον εκβιάζουν, τον φωτογραφίζουν στις τουαλέτες, εκμηδενίζουν τη σεξουαλικότητά του, τον χλευάζουν στο facebook. Ο Θοδωρής δεν μπορεί να αντιδράσει, γεμίζει ενοχές, ρίχνει το φταίξιμο στον εαυτό του, οι βαθμοί του πάνε από το κακό στο χειρότερο, δε βρίσκει ευχαρίστηση πουθενά, από φόβο μην ξεπεταχτούν από κάπου ο Νίκος και η παρέα του και του χαλάσουν τη μέρα.

Η ιστορία εκτυλίσσεται σε δύο περιόδους: στο χτες και στο σήμερα, στο ιδιωτικό σχολείο του τότε και στην Πάτρα του παρόντος, οπότε και οι δυο αντίπαλοι θα βρεθούν ξανά ενώπιος ενωπίω, αρκετά χρόνια μετά. Διαφορετικοί, κατασταλαγμένοι, πιο ώριμοι. Τι θα συμβεί; Σε τι βαθμό έχει επηρεάσει η πορεία της ζωής τους τα συναισθήματά τους; Τι πραγματικά συμβαίνει στην ψυχή του Νίκου και ξεκίνησε όλη αυτήν την ταλαιπωρία για τον Θοδωρή;

Είμαι στο τσακ να γράψω πολλά περισσότερα όμως υπάρχει μια τέτοια ανατροπή στο βιβλίο που σας αφήνω να την ανακαλύψετε μόνοι σας. Ο συγγραφέας δε χαρίζει μόνο αφειδώς εικόνες και στιγμές σχολικού εκφοβισμού που λες ότι συμβαίνουν ολοζώντανοι μπροστά σου, δεν εναλλάσσει μόνο τους αφηγητές (από τον Νίκο στον Θοδωρή και το ανάποδο), δεν υιοθετεί διαφορετικό λεξιλόγιο και τρόπο ορθογραφίας για κάθε συμπρωταγωνιστή του βιβλίου αλλά δίνει και μια τόσο τρανταχτή ανατροπή που ο τίτλος, η ιστορία, ολόκληρο το βιβλίο μπαίνουν σε νέα διάσταση!

Το βιβλίο είναι εξαιρετικό από κάθε άποψη και χαίρομαι που δε δίνει σαφή λύση ως προς το τι να κάνει ένα παιδί. Ο συγγραφέας επιλέγει να παρουσιάσει όλες τις πιθανές λύσεις και τις συνέπειές τους ώστε ο αναγνώστης να έχει μια πληρέστερη εικόνα και να πάρει στα χέρια του τη ζωή του. Ολοκληρωμένο, μεστό, αληθέστατο, ανατριχιαστικά γλαφυρό, το νέο βιβλίο του Βασίλη Παπαθεοδώρου καταπιάνεται με ένα σοβαρό πρόβλημα και χαρίζει την έμπειρη ματιά του ως καθηγητής και συγγραφέας για να βοηθήσει όσο γίνεται τα παιδιά που υφίστανται σχολικό εκφοβισμό.

Παιδιά, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε με το Χαμόγελο του Παιδιού αν ντρέπεστε ή φοβάστε να μιλήσετε στην οικογένεια και τους φίλους σας. Εδώ θα βρείτε όλα τα προγράμματα και τις δράσεις που σχεδιάζει αυτός ο οργανισμός για να σας βοηθήσει. Πάντως, ό,τι κι αν συμβαίνει στη ζωή σας υπάρχει λύση και πρέπει να το χειριστείτε σωστά!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Το Σάββατο είναι η καλύτερή μου μέρα…Καταφέρνω να ηρεμήσω από όλη τη βδομάδα και δε με πιάνει το άγχος της Κυριακής, πως τη Δευτέρα θ’ αρχίσει ξανά το μαρτύριο. Το Σάββατο είμαι αισιόδοξος…δίνω υποσχέσεις στον εαυτό μου: πως θα χειριστώ διαφορετικά τα πράγματα…Υποσχέσεις που συνήθως ξεθωριάζουν από το μεσημέρι της Κυριακής, τότε με πιάνει ένα πλάκωμα στο στήθος που φεύγει συνήθως το πρωί της Δευτέρας, όταν μπαίνω στην τάξη και προσπαθώ να είμαι έτοιμος ν’ αντιμετωπίσω ό,τι είναι ν’ αντιμετωπίσω» (σελ. 60).

Εκπληκτικό απόσπασμα για το πώς διασκεδάζουν κάποια παιδιά στα πάρτι:

«Δεν υπάρχουν και πολλά να πω για το πάρτι. Μια μεγάλη παρέα από βλαμμένα που έχουν χωριστεί σε δυο ομάδες, μία να τη βρίσκει με το Game of thrones και η άλλη με το Walking dead…Δηλαδή πόσο πίσω μπορεί να μένει κανείς; Τρεις συμμαθήτριές μου να βγάζουν σαν τις τρελές selfies και να τις ποστάρουν αμέσως στο Facebook κάνοντας check in στη Βουλιαγμένη, μη και δε μάθει ο Ζούκεμπεργκ πού βρίσκονται. Και οι τρεις με duckface, να κάνουν πως παίζουν με τα μαλλιά τους γεμάτες νάζι, ξεράστε ελεύθερα κατάσταση. …το μόνο που ήθελα ήταν να τους κοπανήσω ένα τηγάνι στη μούρη, να τους μείνει το duckface μόνιμο» (σελ. 89).

«Καλά, έχει φοβερή πλάκα. Είναι μια παρέα από κάτι χαζοβιόλες που ποστάρουν συνέχεια, στίχους, τριαντάφυλλα με κάτι ατάκες του κ… που, και καλά, τις έχουν πει διάσημοι, μετά κάτι γατάκια και κάτι ηλιοβασιλέματα, κάνουν σαν τις παλαβές like η μία στην άλλη με κάτι σχόλια όπως Εξαιρετικό, Μάνια μου, !!!!!!!! Ψυχούλα μου εσύ ευαίσθητη και άλλα τέτοια, που χρειάζεσαι δεξαμενή για να ξεράσεις, γιατί ο κουβάς δε φτάνει» (σελ. 95-96).

«Καλά, ευτυχώς το έχω καταλάβει το κόλπο, ποστάρω τον εαυτό μου μωρό, ή ανεβάζω φωτό από γατάκια και σκυλάκια και λυσσάνε αυτές αντί για τα ζώα. Εννοείται πως σιχαίνομαι και τα ζώα και τα μωρά, τα πρώτα είναι για τις φόλες και τα δεύτερα για σφαλιάρες αλλά έτσι βγάζεις γκόμενα σήμερα, ευαίσθητος και καλά» (σελ. 112).

Και κλείνω με ένα inside joke, όπου ο αγαπημένος μας συγγραφέας εμφανίζεται ανωνύμως στο ίδιο του το βιβλίο:

«Καλά, έχουμε ξαναδεί συγγραφέα στο σχολείο, δηλαδή κάθε χρόνο μας κουβαλάνε κι από έναν, ειδικά στο δημοτικό μας τα ‘χαν πρήξει μ’ αυτούς. Μας βάζουν ν’ αγοράζουμε τα βιβλία τους, πολύ ενδιαφέρον, με κάτι πάπιες, κάτι φλαμίνγκο, κάτι τσιπούρες, κάτι σκυλιά και γατιά, κάτι δεν ξέρω κι εγώ τι, που στο τέλος όλοι τ’ αγαπάνε γιατί είναι ιδιαίτερα. Αντί να κάνουν, βέβαια, ό,τι θα έκανε κάθε νορμάλ άνθρωπος, δηλαδή να βάλει τα πουλερικά στο φούρνο με πατάτες, να κάνει τα ψάρια σούσι και να ρίξει φόλες στα υπόλοιπα…Υποτίθεται πως συζητάμε μαζί τους, με τους συγγραφείς, για τα προβλήματά μας και μας καταλαβαίνουν -ο νεότερος έχει είκοσι οχτώ φορές πάνω τα χρόνια μας και μας νιώθει. Ρε, άντε από δω…» (σελ. 171).

Βιβλίο Όλα ανάποδα 
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Εικονογράφος Αποστόλης Ιωάννου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ναταλία είναι καλή μαθήτρια και, παρά τις συνεχείς αλλαγές στη ζωή της, καταφέρνει να προσαρμοστεί σχετικά εύκολα σε κάθε νέα τάξη. Δυστυχώς στο καινούργιο σχολείο πέφτει θύμα bullying από τον συμμαθητή της, Ζαχαρία, ο οποίος είναι ανιψιός του διευθυντή και δεν τιμωρείται ποτέ. Το παιδί είναι πλέον ασύδοτο, δέρνει και χτυπάει τους  μαθητές, δεν έχει ανοίξει βιβλίο και τις ασκήσεις του τις κάνει η μάνα του. Φυσικά, αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού και σεβασμού, κάτι που γίνεται όμως από φόβο και η Ναταλία αναρωτιέται πώς και πότε θα τον σταματήσει κάποιος. Την πνίγει το δίκιο και στενοχωριέται με την ασύδοτη συμπεριφορά του, παρ’ όλ’ αυτά αποφεύγει να έρθει σε αντιπαράθεση μαζί του. Κάθε φορά όμως που δε μιλάει, ο Ζαχαρίας θα βρίσκει έναν άλλον λόγο για να της φερθεί άσχημα, να τη χτυπήσει ή να τη φοβίσει.

Το καταφύγιο του μικρού κοριτσιού είναι τα παράξενα όνειρα που βλέπει στον ύπνο της, στιγμιότυπα που αντιστρέφουν την καθημερινότητά της αναμεμιγμένα με τον απαραίτητο σουρεαλισμό: δε χρειάζεται με την οικογένειά της να αλλάζουν πόλεις, οι νταήδες την υποστηρίζουν ή τιμωρούνται κλπ. Έτσι, κάποια στιγμή, η Ναταλία αποφασίζει να αντιδράσει με έναν περίεργο τρόπο: θα κάνει τα πάντα ανάποδα, όπως στα όνειρά της, για να γίνουν όλα πιο όμορφα. Δε θα κλάψει, δε θα το βάλει στα πόδια, όχι, όλα ανάποδα! Αρχίζει λοιπόν ένας αγώνας εξόντωσης, με τον Ζαχαρία να της επιτίθεται ή να την πειράζει κι εκείνη να του ανταποδίδει σε μεγαλύτερο βαθμό. Θα φέρει αποτέλεσμα αυτή η τακτική άραγε;

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης έγραψε ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα για τον σχολικό εκφοβισμό και προτείνει μια έξυπνη λύση για την αντιμετώπισή του. Το κείμενο ζωντανεύει με ενάργεια τη σχολική καθημερινότητα της Ναταλίας και φωτογραφίζει στιγμιότυπα από τη νέα της ζωή με παραστατικές σκηνές. Σύντομοι διάλογοι, πλούσιο λεξιλόγιο, κλιμάκωση της πλοκής και μια απρόσμενη ανατροπή στο τέλος που τονίζει τη σημασία και την αξία της ανθρωπιάς και της ενσυναίσθησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Η εικονογράφηση του Αποστόλη Ιωάννου είναι εξίσου απολαυστική, με σχέδια γεμάτα κίνηση και σχεδόν τρισδιάστατη απεικόνιση, με κάποια καρέ να θυμίζουν κόμικ. Μικρές και μεγάλες εικόνες συνοδεύουν ταιριαστά το κείμενο, οι μορφές των παιδιών έχουν ποικίλες εκφράσεις ενώ παρατήρησα πολλές και διαφορετικές οπτικές γωνίες. «Όλα ανάποδα» λοιπόν, η καλύτερη λύση στον σχολικό εκφοβισμό, μια πρωτότυπη πρόταση αντιμετώπισης του κινδύνου.

Βιβλίο Οι περιπέτειες ενός φιλάθλου 
Συγγραφέας Φωτεινή Κωνσταντοπούλου
Εικονογράφος Μαρία Μανουρά
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Γιώργος Μπάτρης
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Η Φωτεινή Κωνσταντοπούλου έγραψε ένα μυθιστόρημα που θα τονώσει την αυτοπεποίθηση των παιδιών μέσα από ενδιαφέροντα και συναρπαστικά περιστατικά. Με ένα εξισορροπημένο μίγμα χιούμορ και δράσης καταφέρνει να περάσει σημαντικά μηνύματα γύρω από την προσωπική αξία του καθενός και τη σημασία της φιλίας στη ζωή μας ενώ ταυτόχρονα δείχνει τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να αντιμετωπίσουν οι μικροί αναγνώστες τις δύσκολες συνθήκες στο σχολείο. Σκεφτείτε τώρα να λέγεστε όπως ο ήρωας του βιβλίου, να δυσκολεύεστε στα μαθήματα και στις κοινωνικές συναναστροφές και ταυτόχρονα να πέφτετε θύμα σχολικού εκφοβισμού! Έτσι ο Φλώρος βρίσκει παρηγοριά στους λίγους αλλά αγαπημένους φίλους του και στο μπάσκετ, στο οποίο ασκείται με κάθε ευκαιρία (φυσικά και συλλέγει κάρτες με παίκτες). Μόνο που εδώ εμφανίζεται άλλη μια στενοχώρια: θα ήθελε να είναι καλός στο αγαπημένο του σπορ αλλά δεν τον παίρνουν ούτε στους αναπληρωματικούς της ομάδας του σχολείου. Αυτό ρίχνει κι άλλο την ψυχολογία του και τελικά ο ήρωάς μας πιστεύει ακράδαντα ότι δεν είναι καλός σε τίποτα.

Μου άρεσε πολύ η οπτική γωνία του μυθιστορήματος, μιας και η συγγραφέας χρησιμοποίησε μια αναπάντεχη αλλαγή στη ζωή του παιδιού για να διαφοροποιήσει εντελώς τη ροή της αφήγησης, κλιμακώνοντάς την: αναθέτουν στον Φλώρο να γίνει εμψυχωτής της ομάδας μπάσκετ του σχολείου στο σχολικό πρωτάθλημα, κάτι που του προσέθεσε ακόμη περισσότερο άγχος και ταλαιπωρία, σταδιακά όμως βλέπουμε πως τα πάει καλά. Εδώ είναι και η μικρή μου ένσταση, μιας και ο τίτλος και η αρχή του βιβλίου με προετοίμαζαν να παρακολουθήσω τη ζωή ενός παιδιού που θα ακολουθήσει το όνειρό του και θα γίνει μεγάλος σταρ του μπάσκετ. Προς τιμήν της όμως η Φωτεινή Κωνσταντοπούλου απέφυγε τα κλισέ και κατάφερε να γράψει μια ιστορία που με κράτησε ως το τέλος και με συγκίνησε. Τα διάφορα περιστατικά της ζωής του μικρού πρωταγωνιστή αντικατοπτρίζουν μια καθημερινότητα που είναι οικεία στα παιδιά, τα οποία και μπορεί να μοιράζονται ίδιες ή παρόμοιες ανησυχίες. Σε αυτό βοηθάει πολύ και η ρεαλιστική εικονογράφηση της Μαρίας Μανουρά που πότε ζωντανεύει με τη φαντασία της τα γεγονότα και πότε αποτυπώνει φωτογραφικά σχεδόν σημαντικούς υπαρκτούς αθλητές του μπάσκετ.

«Οι περιπέτειες ενός φιλάθλου» είναι ένα διασκεδαστικό και γεμάτο μηνύματα μυθιστόρημα για τον ενδοσχολικό εκφοβισμό, την αθλητική βία, την πίστη στη δύναμη που κρύβουμε μέσα μας και τη σημασία τού να μην τα παρατάς ποτέ! Ο Φλώρος Ασχημόπουλος αντιμετωπίζει τις καθημερινές του δυσκολίες με υπομονή, αυθορμητισμό, ειλικρίνεια και μερικές φορές με απίστευτο θάρρος. Οι σελίδες του βιβλίου είναι γεμάτες από μαθήματα ψυχικής δύναμης, αποφασιστικότητας, τόνωσης της αυτοπεποίθησης που ξεπηδούν μέσα από τις κωμικές περιγραφές και το αυθόρμητο ύφος του ήρωα. Στο τέλος του βιβλίου αποδεικνύεται ότι η επιμονή και η φιλία κάνουν θαύματα.

Βιβλίο Μια τυχαία συνάντηση με τον Εντ Μπέγκελς
Συγγραφέας Μαριλένα Παππά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αγγελάκη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαριλένα Παππά έγραψε ένα από τα καλύτερά της μυθιστορήματα, με ολοκληρωμένους χαρακτήρες κα απρόσμενες εκπλήξεις, ένα κείμενο που με συγκίνησε και μου χάρισε απολαυστικές αναγνωστικές στιγμές. Ο Άθαν είναι ένας πρωταγωνιστής σε δυσχερή θέση λόγω της υγείας του, γύρω του όμως δημιουργείται ένα σύμπαν αισιοδοξίας, δύναμης και χιούμορ που με έκανε να γελάσω, να δακρύσω από χαρά και ικανοποίηση για τις εξελίξεις του βιβλίου, να σκέφτομαι πάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη και στο νόημα της ζωής και τελικά να βγω κερδισμένος και υπερ-αισιόδοξος, αποχαιρετώντας με δυσκολία τους ήρωες του μυθιστορήματος όταν έφτασα στο τέλος. Ένα κείμενο αρμονικό, εξισορροπημένο, με το γέλιο και το δάκρυ να πηγαίνουν αντάμα και μ’ ένα διαρκές κλείσιμο του ματιού ως προς την ταυτότητα και τον ρόλο του Εντ Μπέγκελς στα γεγονότα, αφήνοντάς με να αποφασίσω εγώ ποιος είναι και τι θέλει στις ζωές των χαρακτήρων. Κι όλα αυτά δοσμένα με μικρές σταγόνες φιλοσοφίας, ηθικής και λυρισμού.

Ο Άθαν βρίσκεται σε ίδρυμα μετά τον θάνατο των γονιών του σε τροχαίο, έχει κάνει φίλους και πηγαίνει στο διπλανό σχολείο. Του αρέσει να παρακολουθεί τα πουλιά που περνάνε από το παράθυρό του και μπορούν να πετάξουν στα πέρατα της γης, κάπου όπου ίσως εκείνος δεν πάει ποτέ. Παρέα του έχει μια φωτογραφία των γονιών του, που δε θυμόταν πότε τους είχε δει για τελευταία φορά, και ταξιδεύει νοερά μαζί τους σε διάφορες περιπέτειες και οικογενειακές στιγμές. Ο αγαπημένος του «θείος Λάκης», ο εθελοντής οδηγός του ιδρύματος, που τον επισκέπτεται τις Κυριακές, είναι ένας άνθρωπος που έχει καλλιεργήσει τη φαντασία του παιδιού με τις ιστορίες του απ’ όταν ήταν ναυτικός. Για παράδειγμα, όταν το παιδί τον ρωτάει γιατί δεν μπορεί να αγκαλιάσει στη φαντασία του τους γονείς του, του απαντάει πως «η αγκαλιά τους είναι ο ίδιος ο αέρας που σε περιβάλλει. Γι’ αυτό γίνονται ένα κομμάτι του» (σελ. 11). Ο Άθαν δε θέλει να πεθάνει μόνος σ’ ένα ψυχρό νοσοκομείο, εξομολογείται στον Λάκη κι εκείνος τον παρηγορεί: «Όσο έχουμε αγάπη και καλούς ανθρώπους στην καρδιά μας, δεν είμαστε ποτέ μόνοι μας, μικρέ» (σελ. 27). Το παιδί, παρά τα όσα βιώνει, μπορεί να εκτιμήσει και τα καλά και τα άσχημα, αφού έμαθε να ζει με τον πόνο και την κούραση αλλά και να εκτιμά τις όμορφες στιγμές.

Ο Λάκης πάντα έχει μια απάντηση για όλα και αγαπάει τα παιδιά ενώ στην προσωπική του ζωή στάθηκε άτυχος. Έτσι μαθαίνουμε για τη δουλειά του στα καράβια, για τη σχέση του με τη Χριστίνα, για τους γονείς του και για τη γνωριμία του με τον Εντ Μπέγκελς, έναν Αφρικανό ναυτικό που συνταξίδευε μαζί του, με μια αύρα μυστηρίου να τον τυλίγει. Επίσης, γνωρίζουμε την κυρία Βένια, την «ψυχή» του ιδρύματος, η οποία φροντίζει τις λεπτομέρειες, συντονίζει τα πάντα, βρίσκει δωρητές. Μπορεί να μην απέκτησε δικά της παιδιά αλλά τα «σποράκια» του ιδρύματος τα θεωρεί δικά της. Έζησε μια σχέση που άλλαξε με το πέρασμα του χρόνου και μάταια πάσχιζε να διατηρήσει την αρχική μαγεία της. Τα πάντα αλλάζουν όταν μπαίνει στη ζωή της ο γιατρός του Άθαν, ο κύριος Νεκτάριος ενώ την ίδια στιγμή επιστρέφει ο πρώην της μετανιωμένος και φαινομενικά αλλαγμένος. Τι θα κάνει τώρα η Βένια; Μέσα από ένα ενδιαφέρον περιστατικό, γνωρίζουμε και τον διευθυντή του κοντινού σχολείου, τον κύριο Άγγελο, που προσπαθεί να αλλάξει κάποια πράγματα ως προς τον σχολικό εκφοβισμό και την αδιαφορία των καθηγητών σε αυτόν, θα τα καταφέρει όμως;

Ο Άθαν είναι ένα παιδί που έχασε νωρίς τους γονείς του και έχει ακονίσει τη φαντασία του χάρη στα βιβλία που διαβάζει. Είναι ένα αγόρι μεταξύ εφηβείας και παιδικότητας που προσδοκά ένα θαύμα που θα του αλλάξει τη ζωή. Χαμηλών τόνων, υπάκουος, φιλοπερίεργος, δε θέλει να μεγαλώσει γιατί «οι μεγάλοι έχουν την τάση να αμφισβητούν οτιδήποτε μαγικό συμβαίνει στην παιδική τους ηλικία». Με εντυπωσίασε ο τρόπος που έντυσε τη νεφρική του ανεπάρκεια με μια ολόκληρη ιστορία φαντασίας για να μαλακώσει τον πόνο και να εξηγήσει στον εαυτό του κυρίως γιατί βιώνει αυτές τις δυσκολίες και τι συμβαίνει με την αιμοκάθαρση. Είναι φίλος με όλα τα παιδιά του ιδρύματος, με τον Γκεόργκι και τον Άλεξ όμως κάνει περισσότερη παρέα. Το κάθε παιδί έχει τη δική του άσχημη ιστορία και η συγγραφέας μας συστήνει σκληρά και τοξικά οικογενειακά περιβάλλοντα, ακατάλληλα για μεγάλωμα και ανατροφή. Τα τρία παιδιά δεν κάνουν σκανταλιές, δεν παύουν όμως να είναι παιδιά και κάποια περιστατικά είναι ξεκαρδιστικά. Γέλασα πολύ που οι φίλοι του Άθαν, αν αρχίσει τις μεταφορές και τα βαθυστόχαστα, λένε πως «ξεκίνησε πάλι τα συγγραφικά του»! Μια μέρα γνωρίζουν έναν καινούργιο μαθητή, τον φοβισμένο Τζαμάλ που δέχεται bullying από τους νταήδες του σχολείου λόγω του χρώματός του. Οι «τρεις σωματοφύλακες» υπερασπίζονται τον «Ντ’ Αρτανιάν» τους και δημιουργούν μια γλυκιά και ενωμένη παρέα, χωρίς διακρίσεις και ρατσισμό, με όμορφα αστεία και πειράγματα. Μια μέρα όμως ο Τζαμάλ εξαφανίζεται.

Ο μικρός Άθαν είναι ο φωτισμένος πλανήτης γύρω από τον οποίο κινούνται άνθρωποι-δορυφόροι, μ’ ένα συγκεκριμένο παρελθόν κι ένα μέλλον που ξετυλίγεται όσο κρατάει το μυθιστόρημα, φέρνοντας εξελίξεις και ανατροπές στη ζωή τους, πάντα με αφορμή το παιδί είτε εσκεμμένα είτε τυχαία. Αλκοολισμός, σχολικός εκφοβισμός, ενδοοικογενειακή κακοποίηση, ορφάνια, μοναξιά, φιλία και πολλά άλλα θέματα καταγράφονται μέσα από συναρπαστικές, ρεαλιστικές και αισιόδοξες ιστορίες που κουμπώνουν η μία πάνω στην άλλη δημιουργώντας ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα. Οι χαρακτήρες είναι πολύπλευροι και καθόλου μονοδιάστατοι, έχουν συγκεκριμένο παρελθόν και ερεθίσματα, αφήνονται όμως να αλλάξουν, ακόμη κι αν δυσκολεύονται αρχικά. Μέχρι και η δύναμη της συγχώρησης τονίζεται, κάτι που με εξέπληξε, μιας και ένα περιστατικό που έγινε ήταν αρκετά σοβαρό και ίσως κάποιος άλλος συγγραφέας να το άφηνε εκεί. Η Μαριλένα Παππά όμως αγαπάει τους ήρωές της και θέλει να τους παρουσιάσει όσο γίνεται πιο ρεαλιστικά και σφαιρικά στους αναγνώστες κι έτσι γεμίζει το κείμενο με σωστές εκπλήξεις ενώ διαχρονικές αλήθειες έρχονται αναπάντεχα και ξαφνιάζουν: «Εμείς οι ίδιοι πρέπει να ξέρουμε ποιοι είμαστε, γιατί όλοι οι υπόλοιποι θα έχουν τη δική τους γνώμη που συνήθως δεν έχει καμία σχέση με αυτό που είμαστε. Γιατί πολύ απλά δεν μας ξέρουν» (σελ. 77).

Το «Μια τυχαία συνάντηση με τον Εντ Μπέγκελς» είναι ένα υπέροχο, τρυφερό, συγκινητικό και αισιόδοξο μυθιστόρημα που μου χάρισε τρυφερά στιγμιότυπα, σκέψεις και προβληματισμούς γύρω από τον άνθρωπο και μου σύστησε ενδιαφέροντες και ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Το κείμενο είναι στολισμένο με απρόσμενες παρομοιώσεις («…τα χαλάκια ήταν πάντα μέσα στη σκόνη. Λες και σε αυτό το αυτοκίνητο ήταν πάντα καλοκαίρι και από κάπου ξεφύτρωναν συνεχώς κόκκοι άμμου», σελ. 26) και γραμμένο με παραστατικές ατμοσφαιρικές περιγραφές, σαν αυτή του χειμώνα που συνυπάρχει με λίγη άνοιξη, πότε λιακάδα και πότε ψιλόβροχο, ενώ, χάρη στη ματιά του Άθαν, έμαθα να παρατηρώ και να βλέπω κι εγώ γύρω μου τον κόσμο, τους περαστικούς, ασήμαντες λεπτομέρειες που μπορεί να γεννήσουν απροσδόκητες ιστορίες. Φως, χαρά, αισιοδοξία και χιούμορ μου κράτησαν συντροφιά ως το γλυκό τέλος, όπου αποχαιρέτησα με δυσκολία τους ήρωες που γνώρισα.

Βιβλίο Ήμουν ένας bully 
Τίτλος πρωτοτύπου Ero un bullo
Συγγραφέας Andrea Franzoso
Μεταφραστής Φοίβος Μπότσης
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Andrea Franzoso έγραψε ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα που απευθύνεται κυρίως σε εφήβους αλλά και σε ενήλικες. Με γρήγορες εξελίξεις και πολλές αλλαγές στη ζωή του πρωταγωνιστή, καταγράφει το πώς και το γιατί ενός έφηβου επαναστάτη και ενήλικου μικροκακοποιού που προσπαθεί να καταλάβει ποια είναι η θέση του στην κοινωνία και κυρίως ποιος φταίει και έχει συγκεντρώσει τόσο θυμό μέσα του. Παρ’ όλο που στην περίληψη του οπισθόφυλλου αναγράφεται ένας ιερέας ως σημαντικό πρόσωπο, δεν είναι μόνο ο Ντον Κλαούντιο που επηρεάζει τον Ντάνιελ αλλά πολλά πρόσωπα σε διαφορετικές φάσεις της ζωής του: συμμαθητές, κολλητοί, οι κοπέλες του, συγκρατούμενοι, ψυχολόγοι, όλοι τους τον βοηθάνε να χωθεί βαθύτερα στα λάθη ή τον κρατούν στην επιφάνεια. Ο συγγραφέας δεν είναι επικριτικός ούτε υποκειμενικός, αντίθετα, παρακολουθεί από κοντά τον ήρωα του βιβλίου του και καταγράφει με ακρίβεια τα περιστατικά και τις συνθήκες που θα τον οδηγήσουν στον κακό ή / και στον έντιμο δρόμο, με τις εξελίξεις πότε να πηγαίνουν προς τη μια μεριά και πότε προς την άλλη, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει ο αναγνώστης πού θα καταλήξει όλη αυτή η περιπέτεια.

Η δράση εκτυλίσσεται κυρίως  στην υποβαθμισμένη περιοχή του Κουάρτο Οτζάρο στο Μιλάνο όπου έφτασαν οι γονείς του Ντάνιελ για να ξεκινήσουν να επιβιώνουν με δουλειές του ποδαριού και μαθαίνουμε για την άσχημη μεταξύ τους σχέση που συχνά κατέληγε σε ξύλο κι από τις δυο μεριές, με καβγάδες για ασήμαντο λόγο, με τη μνησικακία και την περιφρόνηση να τους κατακλύζει, οπότε δε συγκρατούνταν ούτε μπροστά στα παιδιά, στον Ντάνιελ και στη μεγαλύτερή του αδελφή, Λουτσία. Ο πατέρας ποτέ δε συμπαραστάθηκε στον γιο του, αντίθετα, τον τσάκιζε λεκτικά χωρίς έλεος ενώ και οι δυο γονείς έκαναν λάθος χειρισμούς στην ανατροφή των παιδιών τους: ο Ντάνιελ είναι το χαϊδεμένο και τη μεγαλύτερή του αδελφή τη βάζουν να υποχωρεί στις απαιτήσεις του αλλά αν παραπονιόταν της ζητούσαν να δείξει ωριμότητα! Ο πατέρας φέρεται απαξιωτικά στον γιο του και τον προσβάλλει, διαλέγει με ακρίβεια τις πιο αιχμηρές λέξεις και δε διστάζει να σηκώσει χέρι όχι μόνο στη γυναίκα του μα και στην κόρη του. Αυτό το οικογενειακό περιβάλλον κάνει τον Ντάνιελ να μαζεύει θυμό, σιωπηλό, παγερό θυμό έτοιμο να εκραγεί.

Με αυτό το βάρος, ο μικρός ήρωας του βιβλίου πηγαίνει στο γυμνάσιο: «Το καλό παιδί έψαχνε τον δικό του χώρο, που του τον είχαν αρνηθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή. Ήταν θυμωμένος…Με όποιον του είχε κλέψει τα παιδικά του χρόνια. Με όσους ήταν πιο τυχεροί από εκείνον. Με όποιον ήταν ευτυχισμένος» (σελ. 29). Ζαβολιές, αποβολές, τιμωρίες, βίαια περιστατικά, εκφοβισμός αδύναμων μαθητών, έρωτας με διάφορες κοπέλες, ακόμα και παράλληλες σχέσεις. Στο πλάι του, ο κολλητός του, ο Μαξίμ, επίσης από διαλυμένη οικογένεια, με τον οποίο δημιουργούν συμμορίες, κλέβουν, χτυπούν, προκαλούν. «Στο Κουάρτο Οτζάρο η αξία ενός προσώπου μετριόταν με βάση τα εγκλήματά του, την ικανότητά του να μπαίνει φυλακή…Τον σεβασμό τον κέρδιζε ο πιο δυνατός, ο πιο παραβατικός, ο πιο εγκληματίας» (σελ. 77). Η φιλία τους, χωρίς να το καταλαβαίνουν, είναι σημαντική για τα δυο παιδιά, μιας και υποσυνείδητα αντιπροσωπεύει ένα προστατευμένο μέρος, έναν χώρο όπου εκφράζουν ανάγκες και φιλοδοξίες χωρίς προσχήματα και μυστικά. Η ραπ είναι το αποκούμπι του Ντάνιελ, περιγράφει τέλεια την πραγματικότητά του, βυθίζεται στη μουσική και στους στίχους της.

Από κει και πέρα τα πάντα είναι μονόδρομος: ληστείες τραπεζών που η επιτυχία τους τονώνει το ηθικό του παιδιού και κάνει τρελές σπατάλες αλλά και λάθη και φυσικά αναμορφωτήρια και φυλακές. Παραδόξως, όταν τον συλλαμβάνουν νιώθει αγωνία και ανυπομονησία από τη μια, υπερηφάνεια και επαναστατικότητα από την άλλη, δεν έχει συνειδητοποιήσει τι έχει κάνει και πόσο πλήγωσε την οικογένειά του και κυρίως τον εαυτό του. Μια σειρά από περιστατικά που τονίζουν την αξία της εμπιστοσύνης και ταυτόχρονα ο εγωισμός του Ντάνιελ, η αχαριστία του, η κακή του πλευρά είναι οι δύο πόλοι στους οποίους στηρίζεται το μυθιστόρημα ως το λυτρωτικό τέλος και η ρεαλιστική γραφή με έκανε να νιώσω πως ζούσα από κοντά όλα αυτά τα γεγονότα, τις επιπλήξεις, τις αποδράσεις, τις τιμωρίες. Το «Ήμουν ένας bully» είναι η συναρπαστική ιστορία ενός θυμωμένου παιδιού που άργησε να καταλάβει τι πραγματικά του φταίει, που γύρισε την πλάτη του στις ευκαιρίες και έζησε σκληρά περιστατικά που τον έφτασαν στα όρια της αντοχής του. Δυνατό, ρεαλιστικό και ανατρεπτικό κείμενο με απανωτές ανατροπές που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Φόβος 
Τίτλος πρωτοτύπου Genesis
Συγγραφέας Chris Carter
Μεταφραστής Αντώνης Γιαννούλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτό είναι το δωδέκατο βιβλίο με ήρωα τον Ρόμπερτ Χάντερ, έναν ιδιοφυή και χαρισματικό άνθρωπο, με υψηλό δείκτη ευφυίας και πολύ καλή γνώση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και ψυχολογίας. Ο Χάντερ, πτυχιούχος Ψυχολογίας και με διδακτορικό στην Ανάλυση Εγκληματικής Συμπεριφοράς και στη Βιοψυχολογία, είδε τη ζωή του να ανατρέπεται οριστικά όταν ο πατέρας του έπεσε θύμα ληστείας από αγνώστους. Η μανία του για εκδίκηση και η αδυναμία των ερευνών να εντοπιστούν οι ένοχοι τον οδήγησαν να καταταγεί στους κόλπους της Αστυνομίας. Η αλματώδης καριέρα του τον ενσωμάτωσε στη Διεύθυνση Ληστειών και Ανθρωποκτονιών της Αστυνομίας του Λος Άντζελες. Χάρη στο υπόβαθρό του στην ψυχολογία της εγκληματικής συμπεριφοράς τοποθετήθηκε ως επικεφαλής στη Μονάδα Υπερβίαιων Εγκλημάτων της Αστυνομίας του Λος Άντζελες, όπου εξετάζονται οι ανθρωποκτονίες με υπερβολικό σαδισμό και βιαιότητα. Μαζί του είναι και πάλι ο Κάρλος Γκαρσία, παντρεμένος με τη γλυκιά Άννα και γιος ομοσπονδιακού πράκτορα, που αγνόησε τις προτροπές της μητέρας του, που ήξερε καλά τους κινδύνους και τα προβλήματα από ένα τέτοιο επάγγελμα, και ακολούθησε τα βήματα του ήρωά του, του πατέρα του! Ως προς τη συνεργασία μεταξύ Χάντερ και Γκαρσία έχουμε μια ιδανική εξισορρόπηση, μιας και οι δύο συμμετέχουν στις έρευνες, ακολουθούν παράλληλες ή διαφορετικές άκρες στο δύσκολο κουβάρι που έμπλεξαν και ταυτόχρονα η προσωπική τους ζωή είναι εντελώς αντίθετη: ο ένας ανύπαντρος, αφοσιωμένος στις υποθέσεις του, με τα δικά του ψυχολογικά προβλήματα και ο άλλος παντρεμένος με μια γυναίκα γεμάτη κατανόηση, υπομονή και εγκαρτέρηση.  Στο πλάι τους είναι και πάλι η αστυνόμος Μπάρμπαρα Μπλέικ, επικεφαλής της Διεύθυνσης Ληστειών και Ανθρωποκτονιών της Αστυνομίας του Λος Άντζελες και η Σούζαν Σλέιτερ, μία από τους καλύτερους επιστήμονες της Καλιφόρνια στον τομέα των εγκληματολογικών ερευνών.

«…για σένα θα είμαι ένας μέντορας…ένας δάσκαλος. Μορφώνω. Διδάσκω. Κι αυτό είναι μέρος ενός μεγάλου μαθήματος. Το πρώτο μάθημα θα είναι για τον φόβο.. Ύστερα θα σου μάθω για τον πόνο… Κι όταν θα κατανοήσεις επιτέλους τι σημαίνουν πραγματικά αυτά τα δύο θα σου μάθω για τον θάνατο» (σελ. 13-14). Σε αυτό το βιβλίο γνωρίζουμε το απόλυτο Κακό, έναν δολοφόνο που με τα εγκλήματά του ξεπερνάει τη γνωστική ψυχολογική ικανοποίηση και δημιουργεί μια ολόκληρη καινούργια κατηγορία σαδισμού. Είναι πειθαρχημένος, συστηματικός, δημιουργικός και υπομονετικός και δείχνει να διαλέγει τα θύματά του τυχαία, λες και προσπαθεί να ξεπερνάει τον εαυτό του με κάθε έγκλημα και όχι να ακολουθεί ένα μοτίβο, μιας και οι παρανοϊκές και υπερβολικές μέθοδοι δολοφονίας του πονοκεφαλιάζουν τους ντετέκτιβ που αναλαμβάνουν την υπόθεση. «-Διασκέδασες στο πάρτι; -Όσο γι’ αυτό σίγουρα. Εσύ; -Εγώ δεν ήμουν στο πάρτι» (σελ. 13). Τι ανατριχίλα!

Στο νέο συναρπαστικό μυθιστόρημα του Chris Carter ακολουθούμε και πάλι ένα προς ένα τα βήματα εντοπισμού του ενόχου μέσα από έρευνες, ερωτήσεις, ανθρωποκυνηγητό, παγίδες. Κι όταν επιτέλους φτάνουμε στη φριχτή αλήθεια και περιμένουμε να πιαστεί ο ένοχος, έρχεται στο φως μια μεγάλη ανατροπή που ρίχνει τις έρευνες στο σημείο μηδέν με τον χρόνο για το επόμενο θύμα να τελειώνει! Ομολογώ πως με αυτό το βιβλίο ξαναβρήκα τον συγγραφέα που αγαπούσα, μιας και, παράλληλα με τις ωμές περιγραφές των δολοφονιών, μας βάζει να σκεφτούμε σοβαρά απέναντι στην αυτοδικία και στην εκδίκηση. Όσο και να πονάει κάποιος, όσο και να υποφέρει, το να παίρνει τον νόμο στα χέρια του ουσιαστικά δε βοηθάει κανέναν, αφού ο πόνος θα συνεχίζει να υπάρχει, να τιμωρεί, να λυγίζει τον θύτη. Όλες αυτές οι σκέψεις άρχισαν να ξεδιπλώνονται όσο πλησιάζουμε στο τέλος και σχεδόν αγγίζουμε τον ένοχο, με αποτέλεσμα μαζί με την αγωνία και την ένταση από τις αποκαλύψεις, να υπάρχει και αρκετός προβληματισμός πάνω σε καίριες ηθικές διαχρονικές απόψεις. Επιτέλους, οι «χρονοβόρες» σελίδες των τελευταίων βιβλίων του αντικαταστάθηκαν με κλιμακούμενη δράση, κυνήγι ενάντια στον χρόνο, αποκαλύψεις, ακόμη και η σκηνή του αεροπλάνου, στην οποία δε σταματούν οι εκπλήξεις, είχε κάθε λόγο να υπάρχει!

Μέσα από τη νέα συναρπαστική περιπέτεια του Ρόμπερτ Χάντερ ξεπηδούν υπόνοιες για εγκλήματα ρατσιστικού μίσους και πράξεις βιαιότητας και σαδισμού από συμμορίες που θέλουν να εκδικηθούν ή να φοβίσουν κάποιον, αφού βρισκόμαστε λίγο καιρό μετά το γεγονός που πυροδότησε το κίνημα του Black Lives Matter και οι θύλακες ακραίου ρατσιστικού μίσους συνεχίζουν να σιγοκαίνε. Ο συγγραφέας στηλιτεύει και την «κουλτούρα της απόρριψης», όπου: «ένα όλο και μεγαλύτερο ποσοστό των αυτοκτονιών των νεαρών παιδιών… οφείλονται στην απουσία κοινωνικής αποδοχής που προκύπτει απ’ την τρέλα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την παράνοια στην οποία έχει εξελιχθεί η κουλτούρα της απόρριψης, όχι σε ιστορικό κατάθλιψης ή σε κάποια χημική ή ορμονική ανισορροπία του εγκεφάλου. Το μεγαλύτερο μέρος της τρέλας που υπάρχει σήμερα στον κόσμο, ιδιαίτερα ανάμεσα στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες, έχει ψηφιακό πρόσημο και βρίσκει το δρόμο για τις ψυχές τους μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης» (σελ. 361). Επίσης, ο Chris Carter για άλλη μια φορά δείχνει τις γνώσεις του και την εμπειρία του από τον χώρο της εγκληματολογικής ψυχολογίας. Χάρη σε αυτόν έμαθα εδώ, μεταξύ άλλων, ότι η μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς δεν είναι ακριβής επιστήμη. Τα μοτίβα αλλάζουν και μπορούν να αλλάξουν δραστικά από άτομο σε άτομο, εξ ου και η άποψη ότι οι κατά συρροή δολοφόνοι διαλέγουν συνήθως τον ίδιο τύπο θυμάτων είναι λανθασμένη, εξαιτίας των ταινιών και των τηλεοπτικών σειρών. «Στην πραγματικότητα, οι μόνοι κανόνες που ακολουθούν οι σίριαλ κίλερς, αν δηλαδή ακολουθούν κάποιους, είναι εκείνοι που δημιουργούν οι ίδιοι. Κι αυτοί μπορούν να αλλάξουν ανά πάσα στιγμή» (σελ. 116).

«Φόβος» λοιπόν, έντονος, αδικαιολόγητος, χειραγωγούμενος φόβος. Αυτό είναι το βασικό συναίσθημα που προκαλεί ο Μέντορας στα θύματά του πριν αρχίσει να τα μεταχειρίζεται απάνθρωπα, να τα βασανίζει και να τα σκοτώνει με τον χειρότερο τρόπο, αφήνοντας πίσω του στίχους από ποιήματα και σκηνοθετώντας κάθε δολοφονία με έναν εντελώς γκροτέσκο τρόπο. Μια σειρά από αναπάντεχα γεγονότα θα φέρουν στο φως βαθιά κρυμμένες αλήθειες και θα μας οδηγήσουν στον σκοτεινό κόσμο της ανθρώπινης ψυχολογίας. Μπορεί στα βιβλία της σειράς το βασικό μοτίβο να είναι το ίδιο (κατά συρροή δολοφόνοι με απάνθρωπες και αποστασιοποιημένες συναισθηματικά εγκληματικές πράξεις που τους κυνηγούν οι ντετέκτιβ), πάντα με ποικίλες μεθόδους ή διαφορετικά βήματα επίλυσης οπότε και το ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο, σε κάθε ένα από αυτά όμως υπάρχει επιπλέον και κάτι διαφορετικό είτε στη θεματολογία είτε στην τελική αποκάλυψη είτε στο μήνυμα που θέλει να περάσει το βιβλίο, γι’ αυτό εθίζομαι όλο και περισσότερο στις περιπέτειες αυτές. Η σειρά με τον Ρόμπερτ Χάντερ θέλει γερά νεύρα και άπλετο φως όσο κρατάει η ανάγνωση.

Βιβλίο Μακριά μαλλιά μπλεγμένα 
Συγγραφέας Συμώνη Δημητρακοπούλου
Εικονογράφος Πετρούλα Κρίγκου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Συμώνη Δημητρακοπούλου έγραψε μια διασκεδαστική και τρυφερή ιστορία για παιδιά από 8 ετών και πάνω που αφορά τη διαφορετικότητα, το κακό που κάνουν τα πειράγματα αλλά και τον τρόπο συμπεριφοράς απέναντι στα μικρότερα αδέλφια. Είναι ένα καλογραμμένο, γεμάτο ανατροπές και πολυεπίπεδο βιβλίο, με πλούσιο λεξιλόγιο, ζωντανούς διαλόγους και ρεαλιστικές καταστάσεις που όλα τα παιδιά βιώνουν στην καθημερινότητά τους: η ζωή με τη μαμά και τον μπαμπά και πώς αλλάζει όταν γεννιέται ένα μωρό, οι φιλίες στο σχολείο που κατά λάθος μπορεί να μετατραπούν σε προβλήματα, η συμπεριφορά απέναντι σε κάτι διαφορετικό και πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να περάσει τη διαχωριστική γραμμή του «νόμιζα ότι παίζαμε» και να κάνει χωρίς να το θέλει κάτι πιο σοβαρό. Η μικρή μας ηρωίδα με τα μπλεγμένα μαλλιά έχει μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα και της συμβαίνουν ταυτόχρονα πολλές δυσάρεστες καταστάσεις που προσπαθεί να αντιμετωπίσει με επιτυχία, αν και στην αρχή δεν τα καταφέρνει. Σύντομα όμως έρχονται ανατροπές που δείχνουν αναγνώριση του λάθους, αναμονή για συγχώρηση και βελτίωση των σχέσεων και τρυφερά στιγμιότυπα που με συγκίνησαν. Οι ασκήσεις, οι γρίφοι και τα παιχνίδια στις τελευταίες σελίδες θα συντροφέψουν τα παιδιά και θα τα βοηθήσουν να μάθουν καλύτερα την ιστορία διασκεδάζοντας και παίζοντας.

Η εικονογράφηση της Πετρούλας Κρίγκου είναι υπέροχη με ενδιαφέρουσες και ποικίλες οπτικές γωνίες. Μου άρεσε που δεν ακολουθεί τα γνωστά μεσογειακά στερεότυπα για τις μορφές των χαρακτήρων του βιβλίου, αφού ο μπαμπάς είναι κατάξανθος, με μούσια και γυαλιά ενώ ο καλύτερος φίλος, ο Αλέξανδρος, επίσης ανοιχτόχρωμος και με φακίδες. Τα σκίτσα αποπνέουν ατμόσφαιρα κόμικ γιατί διάφορα αστεία περιστατικά αποτυπώνονται με τρόπο που θυμίζουν αυτήν τη μορφή τέχνης. Μου άρεσε επίσης το φόντο σε κάποιες σελίδες, όπως ο γαλάζιος ουρανός στα διαλείμματα, το ουράνιο τόξο όταν επανενώθηκε η οικογένεια μετά το μαιευτήριο και ο καφέ κορμός της κρυψώνας.

«Μακριά μαλλιά μπλεγμένα» λοιπόν και όχι μόνο αφού το κοριτσάκι της ιστορίας μας καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα πολλές δυσκολίες σε μία και μόνη μέρα. Ένα συγκινητικό και τρυφερό μυθιστόρημα που θα βοηθήσει τα παιδιά να κατανοήσουν τα όρια σε μια φιλία, να αντιμετωπίσουν σωστά τον εκφοβισμό και να υποδεχτούν με χαρά το νέο μέλος της οικογένειάς τους.

Βιβλίο Το μυστικό του Βασίλη & Κανείς να μην αφήσει τη φύση
Συγγραφέας Νάνσυ Χατζή
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο πρώτο βιβλίο της σειράς, η Έλενα βιώνει τις πρώτες δύσκολες μέρες στο σχολείο στο Καρπενήσι, όπου μετακόμισε με τη μητέρα της μετά τον θάνατο του πατέρα της. Ο Οδυσσέας κερδίζει την εμπιστοσύνη της και την καλωσορίζει στην παρέα του, που αποτελείται από τον ομιλητικό Γρηγόρη, τον σοβαρό και λογικό Βαγγέλη, την αδερφή του, Βιολέττα, τη φίλη της, τη Δάφνη και τον ντροπαλό Γιάννη. Η παρέα θέλει να διορθώνει τα στραβά και να δίνει χαρά στους άλλους, κάτι που ξεκίνησε ο Οδυσσέας χάρη στις συμβουλές του πατέρα του που υποστήριζε πως, αν δώσεις τη χαρά, την παίρνεις πίσω πολλαπλάσια. Η παρέα αμέσως εντοπίζει πως ο συμμαθητής τους, ο Βασίλης, δέχεται σωματική κακοποίηση και εκφοβισμό από τους νταήδες του σχολείου και αναλαμβάνει δράση. Στο μυθιστόρημα, μέσα από μια σειρά περιστατικών, τονίζεται η σημασία και η αξία της αγάπης και της φιλίας και ταυτόχρονα οι μικροί αναγνώστες καταλαβαίνουν πως ποτέ δεν είναι αργά να αλλάξουμε τον εαυτό μας, αρκεί να μιλήσουμε σε όποιον εμπιστευόμαστε και να μοιραστούμε τις σκέψεις μας. Είναι πολύτιμο να έχεις φίλους και σημαντικό να μην τους κρύβεις πράγματα, τα μυστικά άλλωστε αποδεικνύεται πως δε βοηθάνε. Το κείμενο δίνει σωστές συμβουλές και εφαρμόσιμες ιδέες για βελτίωση της καθημερινότητας στο σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον.

Στο δεύτερο βιβλίο, η Έλενα δέχεται την επίσκεψη της θείας Μερόπης, που ζει και εργάζεται στις Βρυξέλλες. Αντικείμενό της είναι η βιοποικιλότητα και πώς αυτή βοηθάει την καθημερινότητά μας, πόσο σημαντική είναι για όλους μας. Γιατί όμως χάνεται αργά και σταθερά; Πώς συνδέεται άρρηκτα με την κοινωνία και το μέλλον του ανθρώπου; Πώς καταστρέφουμε τη φύση και πώς μπορούμε να αλλάξουμε τις ισορροπίες προς πιο θετική κατεύθυνση; Με αφορμή ένα συνέδριο που θα γίνει στην πόλη, η Παρέα με τα Ποδήλατα μαθαίνει τον σεβασμό στο περιβάλλον, την αγάπη για τη φύση και… ζουν μια αξέχαστη περιπέτεια γεμάτη κινδύνους και ανατροπές, όταν ανακαλύπτουν το μυστικό του εργοστασίου γάλακτος κοντά στην πόλη. Ο Έριχ φον Ρέτσνερ είναι επίσης γνωστός επιστήμονας με πολλά επιστημονικά άρθρα και συνεντεύξεις, η κόρη του, Ήλια, προστίθεται στην παρέα, κάτι σκοτεινό όμως υπάρχει πίσω από αυτήν τη λαμπρή προσωπικότητα.

Η εικονογράφηση των βιβλίων είναι αρκετά ιδιαίτερη και ξεχωριστή, με παλ αποχρώσεις και ταυτόχρονα άφθαστη δυναμική και υπέροχες αναπαραστάσεις. Ολοσέλιδη ή τμηματική αναβιώνει τις περιπέτειες των παιδιών με εκπληκτικές λεπτομέρειες και πρωτότυπες οπτικές γωνίες (δείτε τις σελίδες 59 και 79 του πρώτου βιβλίου). Εξίσου όμορφο είναι και το γεγονός πως κάθε κεφάλαιο ξεκινάει με τη ρήση ενός σημαντικού Έλληνα ή ξένου λογοτέχνη, με τη μορφή του ακριβώς από κάτω δοσμένη ρεαλιστικά και αρκετά πιστά.

Η Παρέα με τα Ποδήλατα είναι μια καλογραμμένη συναρπαστική σειρά βιβλίων με ανατροπές και εκπλήξεις που καταφέρνει να εμφυσήσει διαχρονικά μηνύματα και σημαντικές ιδέες για τη βελτίωση της προσωπικότητας των μικρών παιδιών. Ανυπομονώ και για επόμενους τίτλους!

Βιβλίο Δε σε είδα, δε σε ξέρω 
Συγγραφέας Ελένη Δαφνίδη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Δαφνίδη γράφει μια ξεκαρδιστική ιστορία, μέσα από την οποία βλέπουμε από μιαν άλλη οπτική γωνία τον σχολικό και όχι μόνο εκφοβισμό και πόση ζημιά μπορεί να προκαλέσει στην αυτοπεποίθηση και την ψυχολογία του θύματος, ακόμη και χρόνια μετά, βοηθώντας μέσα από το γέλιο να περνάνε και δεύτερες σκέψεις στον αναγνώστη για τη δεινή θέση στην οποία βρίσκονται μοναχικά και αθόρυβα άτομα που τα επιλέγουν κάποιοι αρχικά για πλάκα και μετά εν είδει διασκεδαστικού παιχνιδιού: «Όταν ήμουν μικρή, έπρεπε να είχα κάνει περισσότερες προσπάθειες να ψηλώσω, αλλά βλέπετε, όχι μόνο δεν προσπαθούσα να ψηλώσω αλλά προσπαθούσα να συρρικνωθώ εξαιτίας της. Εκείνα τα πολύτιμα χρόνια της ανάπτυξης προσπαθούσα να συρρικνώνομαι και αν μικραίνω ώστε να μην μπορεί να με βλέπει και να με αφήνει ήσυχη» (σελ. 157). Αυτή είναι η αφορμή και ο κινητήριος μοχλός για την καταβύθιση της Ιωάννας στη μελαγχολία και την υλοποίηση της εκδίκησής της όταν επιτέλους έρχεται το πλήρωμα του χρόνου. Ταυτόχρονα, τονίζεται με το μοναδικό στυλ της συγγραφέως το γεγονός πως τα σχέδια δεν ευοδώνονται πάντα όπως τα καταστρώνουμε αλλά μπορεί να γυρίσουν και εναντίον μας ή να γίνουμε εμμονικά υποχείριά τους μέχρι να πετύχουν όπως το θέλουμε. Ας μην ξεχνάμε και το ρητό του Κομφούκιου: «…όταν κάνεις ένα ταξίδι στην εκδίκηση, τότε πρέπει να έχεις σκάψει δύο τάφους».

Οι δύο γυναίκες είναι εκ διαμέτρου αντίθετες. Η Ιωάννα γεννήθηκε πληθωρική κι όταν μεγάλωσε συγκρότησε μια προσωπικότητα διακριτική, εσωστρεφή, κλειστή, ότι ακριβώς δηλαδή περιμένουν οι «επιδέξιοι» θύτες τάχα μου για να σπάσουν πλάκα. Αγαπάει το διάβασμα και στο λύκειο συναντάει τη Μόλι, που δεν την αφήνει σε χλωρό κλαρί από πειράγματα και επιθέσεις. Όταν πια αρχίζουν την ενήλικη ζωή, η Ιωάννα έχει μια μη επικερδή δουλειά («Πώς να σου ανοιχτούν πόρτες σε μία εποχή που δεν υπήρχαν καν πόρτες;», σελ. 38) και ασχολείται με την ικεμπάνα που τη χαλαρώνει, ενώ αντίθετα, η αψεγάδιαστη Μόλι έγινε λαμπρή ψυχολόγος με επώνυμους ασθενείς, δικό της ένθετο ψυχολογίας σε περιοδικό μεγάλης κυκλοφορίας, δική της τηλεοπτική εκπομπή κλπ. Η Ιωάννα όμως εξαιτίας της έχασε την εφηβεία της, η Μόλι στοίχειωσε τα καλύτερά της χρόνια κι έτσι η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Μόνο που τα πράγματα δεν εξελίσσονται ακριβώς όπως τα έχει στο μυαλό της η Ιωάννα. Στο πλάι του «θύματος» βρίσκονται η κολλητή της φίλη, Τόνια και ο τέσσερα χρόνια μεγαλύτερός της αδελφός, Διαγόρας, που διανθίζουν την πλοκή με ευφάνταστες ατάκες και αξέχαστα περιστατικά που σταδιακά μπλέκουν αναπόσπαστα με την κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος.

Το βιβλίο ξεκινάει με την Ιωάννα να παρακολουθεί επίμονα «το επίμαχο κτίριο» και να κάνει σχέδια για το πώς θα μπει μέσα για να φέρει σε πέρας την αποστολή της. Η ευκαιρία τής δίνεται χάρη σ’ ένα συνεργείο απεντόμωσης και τότε… επιστρέφουμε στα πρώτα βήματα της Ιωάννας στη ζωή για να τη γνωρίσουμε καλύτερα και να καταλάβουμε ποιο είναι το κεντρικό θέμα του διασκεδαστικού μυθιστορήματος της Ελένης Δαφνίδη. Αυτός ο τρόπος αφήγησης κέντρισε από την αρχή το ενδιαφέρον μου και μόλις άρχισε να ξεδιπλώνεται η πλοκή δεν μπορούσα ν’ αφήσω το βιβλίο από τα χέρια μου. Εξίσου ενδιαφέρουσα βρήκα και την εναλλαγή πρωτοπρόσωπης (Ιωάννα) με τριτοπρόσωπη αφήγηση. Οι εξελίξεις ήταν αναπάντεχες (μερικές μάλιστα, όπως το ραντεβού με τον Χάρη και το επικείμενο σεξ μ’ έναν άνθρωπο φανατικό και γνώστη κάθε εκφάνσεως της επιστήμης που ίσως να έλεγε την κρίσιμη ώρα κάτι σαν: «Τώρα σε παίρνω με ταχύτητα είκοσι ωθήσεων ανά λεπτό…», ήταν άκρως ξεκαρδιστικές) και το σχέδιο εκδίκησης ξεδιπλωνόταν όσο έπρεπε αργά ώστε να αναρωτιέμαι γιατί έκανε αυτό, γιατί προέβη στο άλλο, γιατί διάλεξε εκείνο κλπ. Μόνο που σύντομα τα πράγματα άρχισαν να παίρνουν τον στραβό δρόμο και η Ιωάννα βρέθηκε να δέχεται απανωτές αλλαγές στη ζωή της και να ανεβοκατεβαίνει στα συναισθηματικά και επαγγελματικά Τάρταρα. Μάλιστα, η συγγραφέας δε διστάζει να παρέμβει στην αφήγηση με πλάγια γραμματοσειρά διαψεύδοντας, επιβραβεύοντας ή λοιδορώντας τα γεγονότα ή αποκαλύπτοντας εκπληξούλες κατά τη συγγραφή του μυθιστορήματος. «Η συγγραφέας υποπτεύεται…», «Θα μπορούσαμε να πούμε…» κ. ά.

Καταπληκτικές ατάκες, ευφάνταστες παρομοιώσεις («…είχε μεταμορφωθεί σε μία ασημαντότητα της οποίας η φήμη διασυρόταν καθημερινά σε όλα τα Μέσα σαν ένα λερωμένο πανάκι που φέρνει στο σπίτι η γάτα…», σελ. 109, ή «Ναι, έτσι αισθανόμουν, σαν νύφη που της κουτσούλησαν τον κότσο», σελ. 169), σουρεαλισμός («Τι του έχει δώσει, Παναγία μου; Κανένα κομμένο νύχι; Ένα κομμάτι από τον λοβό του αυτιού της; Μέρος από το πάγκρεας; Ίσως λίγη κλειτορίδα», σελ. 211), ακόμη και μια σατιρική καταβαράθρωση της ρομαντικής ατμόσφαιρας που απαιτείται κατά τη διάρκεια του σεξ («Η μάχη των γλωσσών συνεχίστηκε ακάθεκτη αλλά και τα χέρια δεν πήγαν πίσω, είχαν εξερευνήσει κάθε σπιθαμή των σωμάτων, σαν είκοσι μικροί Βάσκο ντα Γκάμα της σάρκας, ενώ όταν βρέθηκαν σε υγρούς βυθούς, μετατράπηκαν σε περίεργους Κουστώ, να ένα πανέμορφο κοχύλι της νότιας Αφρικής, ω, ένας μεγάλος ιππόκαμπος του Ειρηνικού», σελ. 247) είναι μερικά από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Υπάρχουν ακόμη και τρυφερές παρομοιώσεις: «Το καλοκαίρι είχε ντυθεί, είχε βάλει τα καλά του και στεκόταν στην πόρτα περιμένοντας την άνοιξη να επιστρέψει στο σπίτι για να βγει αυτό» (σελ. 423).

Όλα αυτά λοιπόν τα στοιχεία συγκροτούν μια ευφάνταστη, ξεκαρδιστική ιστορία με θέμα την εκδίκηση και τις απρόβλεπτες συνέπειές της, τη μοναχικότητα και την απελπισία, τον απρόσμενο έρωτα, το τίμημα για τα λάθη και τις προδοσίες και άλλα διαχρονικά μηνύματα που μου έμειναν ακριβώς λόγω του χιούμορ και των τραγελαφικών καταστάσεων που ζουν οι χαρακτήρες της ιστορίας. Πάντως, διαπίστωσα πως όσο πλησιάζαμε προς το τέλος τόσο γινόταν πιο έντονη η αμηχανία του χειρισμού της πλοκής, με την ιστορία να χαλαρώνει ώσπου να μπουν οι τελικές πινελιές. Παρ’ όλ’ αυτά, η Ελένη Δαφνίδη δεν παύει να με εκπλήσσει που καταπιάνεται με σημαντικά ζητήματα της εποχής μας και όχι μόνο, παρουσιάζοντάς τα με σαρωτικά χιουμοριστικό αλλά όχι αποδομητικά σαρκαστικό τρόπο, δημιουργώντας αληθινούς χαρακτήρες και όχι καρικατούρες, κάνοντάς τους να βιώνουν σουρεαλιστικές και τραγελαφικές καταστάσεις, πάντα όμως με σωστές αλληλεπιδράσεις και όχι αχρείαστες υπερβολές. Την Ιωάννα την αγάπησα παρ’ όλα τα ανθρώπινα λάθη της και τις αδυναμίες της κι ομολογώ πως κι εγώ ίσως κατέστρωνα ένα τέτοιου μεγέθους σχέδιο, έστω κι αν: «Η καλύτερη εκδίκηση είναι αυτή που δεν προετοιμάζεις… Όσο μεγαλύτερο το σχέδιο της εκδίκησης, τόσο θεαματικότερη η αποτυχία του» (σελ. 418).

Βιβλίο Το τέρας 
Συγγραφέας Βασίλης Κουτσιαρής
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βασίλης Κουτσιαρής, μέσα από μια ενδιαφέρουσα πολυπρισματική ιστορία, δείχνει την άλλη πλευρά της παρενόχλησης, αυτήν που γίνεται κατά λάθος, χωρίς όμως να υπολείπεται σε σοβαρότητα. Ακόμη κι αν αγαπάμε κάποιον, αν τον πειράζουμε ή τον κοροϊδεύουμε αφήνουμε συχνά πληγές στην ψυχή του κι αυτό θέλει μεγάλη προσοχή και προσπάθεια για να αποφευχθεί ή επουλωθεί. Αν και διστακτικός, ήμουν με το μέρος του Μανόλη, ακριβώς γιατί με έπεισε για τα αγνά του κίνητρα και την αθωότητά του, να όμως που ένα απρόσμενο γεγονός ανατρέπει τα πάντα και με έκανε να υπαναχωρήσω κακήν κακώς και ν’ αλλάξω στρατόπεδο.

Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή αναπαριστά το σχολικό κυρίως περιβάλλον με ενδιαφέροντα χρώματα και ποικίλες οπτικές γωνίες. Οι κρυμμένες λεπτομέρειες στο δωμάτιο του παιδιού και στη σχολική αίθουσα θα απασχολήσουν τα παιδιά αρκετές ώρες, ψάχνοντας για αντικείμενα και εκπλήξεις (προσέξτε για παράδειγμα ότι ο Μανόλης όταν κοιμάται αφήνει τις παντόφλες του εν πλήρη αταξία δίπλα του, παρατηρήστε τον τρόμο της κουκουβάγιας από τις κραυγές του εφιάλτη που βιώνει το παιδί κλπ.). Μάλιστα, οι εικόνες στις δύο τελευταίες σελίδες είναι σα να συνεχίζουν την ιστορία ακόμη κι όταν αυτή έχει ολοκληρωθεί!

«Το τέρας» είναι ένα διαφορετικό και πρωτότυπο παραμύθι για παιδιά από 4 ετών και πάνω που ασχολείται με μια άλλη πλευρά του bullying και χαρίζει ανατροπές και εκπλήξεις στα παιδιά, δείχνοντάς τους με έναν τρυφερό τρόπο πώς να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους απέναντι σε συμμαθητές και φίλους, ακριβώς επειδή τους αγαπούν και τους νοιάζονται.  Τα πειράγματα και η πλάκα θέλουν σύνεση και μέτρο και ο Βασίλης Κουτσιαρής καταφέρνει να το δείξει σωστά στους μικρούς αναγνώστες με αυτήν την ιστορία.