Βιβλίο Να ξεμπερδεύουμε με τον Αντίνοο! 
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Δήμητρας Ιωάννου είναι μια διαφορετική, ενδιαφέρουσα, συναρπαστική ιστορία με απρόσμενες εξελίξεις και ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Είναι ένα πολυπρόσωπο βιβλίο γεμάτο ιστορίες κακοποίησης, ψυχολογικού χειρισμού, εκμετάλλευσης και αρρωστημένου πάθους που εξελίσσονται με πρωτότυπο τρόπο και εντελώς αντισυμβατικά σε σχέση με άλλα μυθιστορήματα (δείτε για παράδειγμα στα πρώτα κεφάλαια πόσο όμορφα μπαίνουν οι κοπέλες η μία στη ζωή της άλλης και πώς προστατεύονται κάτω από τις φτερούγες της Ρωξάνης). Οι ήρωες μας συστήνονται μέσα από μια άρτια σχεδιασμένη πλοκή και αλληλοεπιδρούν με τρόπο που αλλάζει και τους ίδιους ή έστω τους περισσότερους, με αποτέλεσμα να έχουμε μια ιστορία γεμάτη ρεαλισμό και πειστικότητα, ντυμένη με διακριτική παρουσία καλολογικών στοιχείων, όπως όμορφες παρομοιώσεις και ξεχωριστές μεταφορές. Με αφορμή το παρελθόν της βασικής πεντάδας και το παρόν των ανθρώπων που εξακολουθεί να επηρεάζει ο Ιωσηφίδης ξεδιπλώνονται ιστορίες γεμάτες πόνο, σκληρότητα, απανθρωπιά και σε κάθε κεφάλαιο περιμένεις τη λύτρωση ή έστω την εκδίκηση. Κι όσο περισσότερο γνωρίζουμε τις τρεις γυναίκες, όσο περισσότερο στήνονται κάποιες μηχανορραφίες και απάτες, τόσο η Ρωξάνη και ο Κένταυρος μένουν στο περιθώριο, κάνοντας τον αναγνώστη να αναρωτιέται σε τι τους ωφελεί αυτό το σχέδιο που κατέστρωσαν. Η απάντηση έρχεται στο πιο κατάλληλο σημείο και πυροδοτεί τις εξελίξεις που κορυφώνονται με έξυπνες ανατροπές και αναπάντεχα γεγονότα.

Η Μαίρη αποφασίζει ν’ αυτοκτονήσει μετά τον θάνατο του αγοριού της από ναρκωτικά, γνωρίζει όμως τρεις γυναίκες που θα της αλλάξουν τη ζωή. Είναι έξυπνη και μεθοδική, επικριτική αλλά και τρυφερή και σύντομα διαπιστώνει πως η ζωή της θ’ αλλάξει για πάντα. Η αυτιστική Φανή προσπαθεί να συνέλθει από την αυτοκτονία της δίδυμης αδελφής της που υπέφερε από κατάθλιψη. Πάσχει από το Σύνδρομο του Σοφού, δεν κατανοεί το πείραγμα και τα αστεία, η παράδοξη εμφάνιση και η αλλόκοτη συμπεριφορά της προκαλούν γέλια, με αποτέλεσμα ο κόσμος να μην της ρίχνει δεύτερη ματιά. Πίσω από αυτήν την εικόνα όμως λειτουργεί ένας άψογος νους, μια φωτογραφική μνήμη και μια μαθηματική διάνοια που ίσως να μην μπορεί να κατανοήσει τη μεταφορικότητα κάποιων εκφράσεων, ο επαγγελματισμός της όμως είναι άψογος και οι δεξιότητές της στους υπολογιστές άφθαστες. Τέλος, η ασυμβίβαστη και ανυπότακτη Νάντια υποφέρει από την κατάρα της ομορφιάς, εξαιτίας της οποίας έχει ζήσει μια κόλαση και μάλιστα στα χέρια του ίδιου του ανθρώπου που τη μεγάλωσε! Ξέρει από πρώτο χέρι πόσο ισχυρός μαγνήτης είναι το κάλλος και έλκει τα πιο άγρια βίτσια και τα πιο σκοτεινά μυαλά που θέλουν να βεβηλώσουν και να τσαλακώσουν αυτήν την ομορφιά. Κατάφερε να ξεφύγει από την κόλαση που ζούσε ως παιδί στην Αμερική και να έρθει στην Ελλάδα, επιβίωσε και τώρα αποφασίζει να ξεμπερδεύει με τον Αντίνοο.

Αυτές οι τρεις γυναίκες θα γνωρίσουν την καθηλωμένη σε αναπηρικό καροτσάκι Ρωξάνη, η οποία ζει σ’ ένα σπίτι γεμάτο ωδικά πουλιά με την παπαγαλίνα Σουρλουλού, με τον άνθρωπο που αγαπά και με τον αστρολόγο Κένταυρο Πηλιάδη, τον καλύτερο φίλο της, συμπαραστάτη και εξομολόγο της. Γιατί λοιπόν διάλεξε αυτές τις γυναίκες, γιατί ερεύνησε το παρελθόν τους, τι σκοπούς έχει, πώς συνέβη το ατύχημα που την άφησε παράλυτη; Οι τρεις πρωταγωνίστριες του βιβλίου χάρη στη Ρωξάνη μειώνουν σταδιακά την επιφυλακτικότητά τους, γνωρίζονται, ρίχνουν τις άμυνές τους, εξοικειώνονται η μία με την άλλη. Η κάθε μια αναλαμβάνει κι ένα νευραλγικό πόστο στη ζωή και στη δουλειά του Αντίνοου Ιωσηφίδη, οπότε βλέπουμε εκ των έσω τον τρόπο που δουλεύει ένα κανάλι, πώς συμπεριφέρονται και πώς εργάζονται κάμεραμεν, δημοσιογράφοι, διευθυντές ειδήσεων, παρουσιαστές, που όλοι τους είναι είτε καλοί είτε κακοί, διεστραμμένοι ή αθώοι, κάποιοι εκμεταλλεύονται συναδέλφους και κάποιοι τους προστατεύουν. Το τι οικονομικά παιχνίδια παίζονται πίσω από κλειστές πόρτες, τι συμμαχίες και τι προδοσίες λαμβάνουν χώρα καθημερινά για μια καλύτερη θέση, για μια μεγαλύτερη τηλεθέαση κλπ., όλα καταγράφονται με αφορμή το σχέδιο της Ρωξάνης να καταστρέψουν το φαβορί του Unix TV.

Ο Αντίνοος λοιπόν ζει με τη γυναίκα του, Θεοδώρα, και τον γιο της σ’ ένα μεγάλο σπίτι με υπηρετικό προσωπικό αλλά τους απαγορεύει να έρθουν σε επαφή ο ένας με τον άλλον! Γιατί δεν επιτρέπει στη γυναίκα του να βγαίνει έξω ή να έχει κοινωνική ζωή; Πώς είναι να ζεις κλεισμένος σ’ ένα σπίτι παίζοντας όλη μέρα ηλεκτρονικά παιχνίδια, εντελώς απομονωμένος και αποκομμένος; Γιατί η Θεοδώρα παθαίνει συχνά κρίσεις υστερίας και λιποθυμίες; Είναι μια γυναίκα που έχει πέσει θύμα gaslighting από τον άντρα της κι η περίπτωσή της ζωντανεύει παραστατικά, συναρπαστικά, καλοσχεδιασμένα, με προσεκτικά μελετημένα περιστατικά που τονίζουν την κατάστασή της και τις άσχημες χειριστικές συνθήκες που βιώνει! Από την άλλη, η κόρη του Αντίνοου, Πηνελόπη, είναι μοντέλο και πετυχημένη influencer, ξεπουλάει προϊόντα με κάθε ανάρτησή της και απολαμβάνει τη ζωή της στη βίλα της στη Βουλιαγμένη, μόνο που είναι δικτυωμένη σε ιδιωτικές ερωτικές τελετές και δεξιώσεις, αποκλειστικά για VIP μέλη. Τι συμβαίνει σε αυτές τις βραδιές; Υπάρχουν όρια και περιορισμοί; Τι πλειοδοτείται, τι προωθείται, τι καταναλώνεται;

Αυτά είναι μερικά μόνο από τα σημεία-κλειδιά της ιστορίας που επέλεξε να μας χαρίσει η Δήμητρα Ιωάννου στο νέο της μυθιστόρημα. Το σχέδιο εκδίκησης είναι η αφορμή για να ξεδιπλωθούν πολλές άλλες ιστορίες μέσα στην κεντρική ιστορία, απόλυτα συνφυασμένες όμως και απαραίτητες στην κυρίως πλοκή, μιας και μέσω αυτών γνωρίζουμε καλύτερα τους χαρακτήρες, βλέπουμε τις πολλές και ποικίλες μορφές κακοποίησης που μπορεί να βιώσει μια γυναίκα, με ανυπολόγιστες συνέπειες κυρίως για κείνη αλλά και για τους γύρω της κι όλα αυτά σε συνδυασμό με τις ανατροπές που εμποδίζουν ή βοηθούν τις γυναίκες να πραγματοποιήσουν το σχέδιό τους. Κανένας δε θα μείνει ίδιος με αυτόν που γνωρίσαμε στα πρώτα κεφάλαια, όλοι θα επηρεαστούν, όλοι θα αλλάξουν, όλοι θα βιώσουν καταστάσεις διαφορετικές από αυτές που περίμεναν. Οι εξελίξεις καθηλώνουν, οι ανατροπές πάνε την ιστορία σε άλλο σημείο κι από κει εντελώς αλλού ενώ αυξάνεται η αγωνία για το τι συμβαίνει με τον Αντίνοο και για το αν θα τιμωρηθεί και πώς. Ταυτόχρονα μεγαλώνει και η απόλαυση της ανάγνωσης αφού η ιστορία εξελίσσεται αναπάντεχα, οι χαρακτήρες είναι όλοι ενδιαφέροντες και άκρως ρεαλιστικοί, ο ανθρώπινος παράγοντας αστάθμητος και καλά σχεδιασμένος ως αντίβαρο στα γεγονότα ενώ πάνω απ’ όλα κυριαρχεί η σκιά του φόβου: τι θα συμβεί αν οι τρεις γυναίκες μάθουν τι πραγματικά τις συνδέει; Η Ρωξάνη και ο Κένταυρος απολαμβάνουν τις στιγμές με τις τρεις φίλες, έχουν αγαπήσει τις κοπέλες αλλά κάποια στιγμή πρέπει να τους πουν κάτι και τότε…

«Ο θυμός έχει τη δύναμη βόμβας μεγατόνων. Αν τον στρέψεις στον εαυτό σου, θα σε θάψει κάτω από τα ερείπια της δυστυχίας σου αλλά αν τον μετατρέψεις σε πείσμα για να φτάσεις τους στόχους σου, τότε θα σε απογειώσει» (σελ. 162). Αυτό είναι το εφαλτήριο για τη Μαίρη, τη Φανή και τη Νάντια, οι οποίες θα σταθούν στα πόδια τους και θα έρθουν αντιμέτωπες με πλευρές και χαρακτηριστικά του εαυτού τους που δεν ήξεραν. Revenge porn, κακοποίηση, gaslighting, χειραγώγηση, trafficking, οικονομικές απάτες, σκάνδαλα, ναρκωτικά, όλα μπορεί να συμβούν σε μια σφηκοφωλιά που λέγεται τηλεοπτικό κανάλι. Το μυθιστόρημα «Να ξεμπερδεύουμε με τον Αντίνοο» δεν είναι ένα ρηχό, επιφανειακό κείμενο με γυναίκες που εκδικούνται έναν άντρα που τους έκανε κακό αλλά ένας ύμνος στην αγάπη και στον σεβασμό προς το γυναικείο φύλο, γνωρίσματα που τονίζονται μέσα από μια σειρά γρήγορων εξελίξεων και ρεαλιστικών γεγονότων που φέρνουν στο φως σκοτεινές πτυχές ισχυρών χαρακτήρων που χειραγωγούν αδύναμους ανθρώπους, πατώντας στη χαμηλή τους αυτοεκτίμηση. Μέσα από ένα άψογα καταστρωμένο σχέδιο που όμως κατά καιρούς πάει κατά διαβόλου απογειώνοντας την πλοκή, δίνεται έμφαση στην αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ύπαρξης μέσα από άσχημα περιστατικά σωματικής και ψυχολογικής βίας που με γέμισαν θλίψη και θυμό, σύντομα όμως η ώρα της λύτρωσης, της απελευθέρωσης, της τιμωρίας αρχίζει να φαίνεται πιο ευδιάκριτα και το τέλος είναι συνεπές απέναντι στους χαρακτήρες και στην πορεία που διέγραψαν. «Να ξεμπερδεύουμε με τον Αντίνοο» λοιπόν, είμαστε όμως έτοιμοι για τις συνέπειες και γι’ αυτό που θα έρθει όταν και αν πετύχει το σχέδιο;

Βιβλίο Άγιες Ψυχές 
Συγγραφέας Θοδωρής Παπαθεοδώρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο εστιάζει σε συγκεκριμένα πρόσωπα, γύρω από τα οποία στήνεται ένα αριστοτεχνικό ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο που αντικατοπτρίζει τα σημαντικότερα γεγονότα του 1821 και στολίζεται μ’ έναν άφθαστο λυρισμό. Στο Εξόδιο, με το οποίο ξεκινάει το μυθιστόρημα, ένας επιζών της Εξόδου του Μεσολογγίου έχει καταφύγει στην Τεργέστη και περιμένει με λαχτάρα να μάθει νεότερα της συζύγου και του παιδιού του που τους έχασε εκείνη τη φρικιαστική νύχτα. Με το τέλος του βιβλίου έχω μάλλον καταλήξει στο ποιος μπορεί να είναι αυτός ο άντρας και ανυπομονώ να ξεκινήσω το τρίτο και τελευταίο μέρος για να δω κατά πόσο επιβεβαιώνομαι. Οι χαρακτήρες που γνωρίσαμε στο πρώτο βιβλίο συνεχίζουν να βιώνουν ασύλληπτες περιπέτειες και να ατσαλώνουν τον χαρακτήρα τους με τις σκληρές εξελίξεις που τους επηρεάζουν. Η Δέσπω αναζητά τον πατέρα της που ξέρει πως είναι αιχμάλωτος του Αλή πασά αλλά κανείς δεν έχει ακούσει τι απέγινε εδώ και καιρό. Έχει συγκροτήσει έναν σκληρό κι ανυπόταχτο χαρακτήρα, νιώθει προδομένη από τα ψέματα των δικών της ανθρώπων και ούσα μεγαλωμένη στο ανυπότακτο Σούλι αναδεικνύεται λεύτερη κι όχι ραγιάδισσα: «…χούι και γνώρισμα σουλιώτικο η περηφάνια ζυμωμένη αξεδιάλυτα με το γινάτι» (σελ. 101).

Ο Νικόλας, παγιδευμένος στη Ζάκυνθο από Εγγλέζους στρατιώτες που έριξε στο κατόπι του ένας κόντες, έχει καταλάβει πως «αρχόντοι κι αφεντάδες, αριστοκράτες και κόντηδες» δε διαφέρουν από αγάδες και μπέηδες και δεν έχουν κοινά να ενωθούν με τον Αγώνα. Μόνη του σωτηρία ένα συμμαχικό πλοίο που θα τον μεταφέρει στη Χαλκιδική. Ο «Αχιλλέας» του καπετάν Αλεξανδρή, κατ’ εντολή της Φιλικής Εταιρείας, πλέει στο Αιγαίο πέλαγος με συγκεκριμένη αποστολή κι έτσι η δράση μεταφέρεται και στη θάλασσα, για να γνωρίσουμε την ιεραρχία των ναυτικών, τους κινδύνους των ναυμαχιών και των ρεσάλτων, να νιώσουμε την αρμύρα της θάλασσας και την αψάδα της μάχης από πρώτο χέρι. Ο Νικόλας αντρώθηκε με την αρμύρα και τα ρεσάλτα, χωρίς να πάψει να σκέφτεται στιγμή την οικογένειά του, που δεν κατόρθωσε να αναζητήσει, παρ’ όλο που τους το υποσχέθηκε. Τι να απέγιναν η μάνα και οι αδελφές του; Στην Τριπολιτσά, η Επανάσταση ξεσπάει κι η μοίρα της Γκιουμούς αλλάζει άρδην, μιας και ο Κερίμ μπέης παίρνει κάποιες μοιραίες αποφάσεις για την πόλη του. Ταυτόχρονα, η μία πόλη της Πελοποννήσου πέφτει μετά την άλλη στα χέρια των Ελλήνων κι έτσι η Τριπολιτσά γίνεται το καταφύγιο των κατατρεγμένων Τούρκων ενώ η πολιορκία σφίγγει γύρω της. Το μυθιστόρημα καταγράφει καταλεπτώς τις δυσκολίες που έρχονταν η μία πίσω από την άλλη ως την απόλυτη πείνα, φτώχεια και εξαθλίωση και την επιδημία του τύφου. Τελικά η Τριπολιτσά πέφτει και για τρεις μέρες οι Έλληνες πέρναγαν από λεπίδι άντρες και γυναικόπαιδα και λεηλατούσαν. «Μια φρικωδία» που δεν έχει δικαιολογία αλλά εξηγείται, μιας και ήταν ο τόπος που είχαν κλέψει οι Τούρκοι από τους παππούδες τους και επιπλέον από κει ξεκίναγε κάθε δεινό στον Μοριά εναντίον τους. Η Αργυρώ, σκλάβα του Κερίμ μπέη που με το ζόρι την αλλαξοπίστησε, βιώνει μια σειρά από ανατριχιαστικά γεγονότα που θα την οδηγήσουν είτε στη λύτρωση του θανάτου είτε στην απελευθέρωσή της.

Τα ανωτέρω είναι απλώς η αρχή των συναρπαστικών ιστοριών που συγκροτούν το μυθιστόρημα και μια καλογραμμένη εξιστόρηση της Ελληνικής Επανάστασης μέσα από ανθρώπους «απλούς», γενναίους, δυνατούς, που βλέπουν τις ζωές τους ν’ αλλάζουν από τη μια στιγμή στην άλλη και να έρχονται αντιμέτωποι με επιλογές και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουν. Πολλά από τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα των πρώτων χρόνων, όπως ο ξεσηκωμός, οι ανδραγαθίες του Μάρκου Μπότσαρη, οι εντολές της Φιλικής Εταιρείας, το ξέσπασμα στον Μοριά κ. ά. ξεδιπλώνονται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου χωρίς να κουράζουν και χωρίς να μπερδεύουν. Δυστυχώς, από τους πρώτους μήνες της ομοψυχίας και της σύμπνοιας με τις μεγάλες και σημαντικές νίκες σύντομα φτάνουμε στις πρώτες εμφύλιες διαμάχες που θα καταγραφούν στο επόμενο και τελευταίο μυθιστόρημα της τριλογίας. Εξίσου τεκμηριωμένα και ακριβοδίκαια δίνεται ο ρόλος των μοναστηριών του Άθω και γιατί οι ηγούμενοι αρνήθηκαν να βοηθήσουν στην αγορά όπλων και πυρομαχικών: «Εμείς δεν έχουμε απολύτως τίποτα. Ό,τι έχουμε ανήκει στην Παναγία. Με ποιο δικαίωμα θα ξεπουλήσουμε το βιός της» (σελ. 125). Η αδιαφορία τους και η έλλειψη συμμετοχής με οποιονδήποτε τρόπο έρχεται σε αντίθεση με πολλά από τα υπόλοιπα ελληνικά μοναστήρια που και τιμαλφή αξιοποίησαν και μοναχούς έριξαν στη μάχη. Ο ναυτικός αγώνας, ένα επίσης σημαντικό κομμάτι της εποποιίας του 1821, φωτίζεται μέσα από τις περιπέτειες του Νικόλα («…τα ελληνικά πλοία θύμιζαν γατάκια που γυρόφερναν τσομπανόσκυλο νιαουρίζοντας», σελ. 172): πώς μπήκαν οι Σπέτσες και στη συνέχεια η Ύδρα και τα Ψαρά στον αγώνα, πώς και γιατί βοήθησε αρκετά ο λιγότερος αριθμητικά μα πιστός στο κοινό όραμα στόλος κ. ά. Τα περιβόητα πυρπολικά ήταν ο μόνος τρόπος που είχαν οι ναυτικοί, «μισοί θεοί» κατά τον Μακρυγιάννη, για να βουλιάξουν τα μεγαλύτερα και καλύτερα εξοπλισμένα τουρκικά πλοία κι οι πρώτες απόπειρες ανατίναξης δίνονται με το γνωστό και αγαπημένο μου γλαφυρό ύφος αφήγησης.

Σε αυτό το μυθιστόρημα, με προεξάρχουσα φυσιογνωμία τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τα ανδραγαθήματά του, τον αγώνα του για ισομέρεια και διπλωματικότητα, την αμεσότητά του προς τον λαό, μας συστήνονται και άλλα πρόσωπα, όπως ο Κανέλλος Δεληγιάννης, ο Δημήτριος Υψηλάντης, ο Νεόφυτος Βάμβας, με πιο συγκινητική και αντιπροσωπευτική της τύχης των αγωνιστών στο ελεύθερο αργότερα ελληνικό κράτος τη Δόμνα Βιζβίζη, σύζυγο του πλοιοκτήτη και καπετάνιου Χατζηαντώνη Βιζβίζη, η οποία, μαζί με τον άντρα της, διέθεσαν ό,τι είχαν και δεν είχαν για τον Αγώνα αλλά πέθανε πάμφτωχη, μιας και ούτε σύνταξη δεν μπορούσε να της εξασφαλίσει το ελληνικό κράτος («αχρημασία», λένε). Διαχρονικές αλήθειες και λέξεις που εγείρουν συγκίνηση και θάμβος ακόμη και σήμερα υπάρχουν διάχυτες στο βιβλίο: «Να σκύβεις κει όπου θες κι όχι κει όπου σε προστάζουν, να γονατίζεις από συγκίνηση κι όχι από ανάγκη, αυτό δεν είναι τάχα η λευτεριά» (σελ. 251); Ο ακόλουθος διάλογος είναι ανατριχιαστικά ρεαλιστικός: «-Μα καλό είναι να πηγαίνουν και τα γράμματα μαζί με τα άρματα. Ειδαλλιώς, γιατί να τα σηκώσουμε; -Για τη λευτεριά… -Και τι καλό θα δούμε απ’ τη λευτεριά αν δεν ξέρουμε να την κάνουμε ζάφτι όταν την κερδίσουμε; Σε άξια χέρια πρέπει να πέσει η λευτεριά για να καρπίσει, για να φέρει ειρήνη, προκοπή κι ευημερία στους ανθρώπους που πάλεψαν να την κατακτήσουν. Αλλιώτικα μπορεί κι επικίνδυνη να γίνει» (σελ. 276).

Το Πάσχα του 1821 μία ήταν η ευχή: «-Χριστός Ανέστη! -Η Ελλάς ανέστη!», την ίδια ώρα που για τους Τούρκους όλο αυτό ήταν ένα χαϊνί ζορμπαλίκι και για την Ευρώπη απλώς μια επαναστατική ενέργεια σαν αυτή των Καρμπονάρων της Ιταλίας, όχι ένας εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας. Κι όμως: «… ο στρατός του Εικοσιένα, πεινασμένος, βρόμικος, ξυπόλητος, είχε προσκέφαλο την πέτρα και σκεπή τον ουρανό. Μα στάθηκε ο πιο φημισμένος κι ένδοξος της πατρίδας μας καθώς της χάρισε τη λευτεριά της ύστερα από αιώνες σκλαβιάς» (σελ. 558). Κι αυτός ο στρατός είχε απέναντί του όχι μόνο τον Τούρκο αλλά και τους κοτζαμπάσηδες και την πολιτική αρχομανία που τους κατείχε. Πολιτικάντικες κλίκες ομοεθνών και ομοθρήσκων που δολοφόνησαν, εκβίασαν, φυλάκισαν, και στις Σημειώσεις ο συγγραφέας, παρ’ όλο που παρασύρεται από την πίκρα και την αδικία για τα σκοτεινά γεγονότα της Επανάστασης, δεν παύει να είναι ακριβοδίκαιος και τεκμηριωμένος, ακόμη και να απευθύνεται σε δεύτερο ενικό πρόσωπο προς τον αναγνώστη για να τον βοηθήσει να εξοικειωθεί με το γενικότερο κλίμα για να κατανοήσει περισσότερο τα γεγονότα. Η γραφή του Θοδωρή Παπαθεοδώρου είναι υπέροχη, ιδιαίτερη, γεμάτη ιδιωματισμούς και πλούσιο λεξιλόγιο που ζωντανεύουν τα γεγονότα, γραμμένη σε κάποια σημεία μ’ ένα γλυκά ιδιόμορφο ποιητικής μορφής συντακτικό, λαμπρυμένη από καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις και μεταφορές. «Αργοσερνόταν ολημερίς ο ήλιος, σκαλωμένος θαρρείς στα βουνά της Λέσβου στην αρχή κι ύστερα ανεβασμένος στον ουρανό να ραχατεύει τραβώντας για τη δύση χωρίς ν’ αποφασίζει να πάρει τη βουτιά του στο νερό και να τελέψει τη μέρα» (σελ. 188). Και πόσο συγκινητικό αυτό: «…κάθε πρωί μ’ ευγνωμοσύνη άνοιγε δυο μεγάλα δώρα, τα μάτια του που είχαν κοντέψει να κλείσουν διά παντός» (σελ. 160). Η φύση, τ’ απάτητα βουνά, τα αχάρακτα μονοπάτια, τα οροπέδια και τα δάση, τα ποτάμια και οι γκρεμοί καταγράφονται εξίσου καλά με τις μεγάλες πόλεις, τους δρόμους τους, τον ετερόκλητο πληθυσμό τους, τα μαγαζιά.

Οι «Άγιες Ψυχές» είναι ένα μυθιστόρημα βουτηγμένο στον ηρωισμό και το αίμα, που από τις γυναίκες του πρώτου μυθιστορήματος μας μεταφέρει μπροστά στους άντρες του Αγώνα και στις πρώτες σελίδες εποποιίας και προδοσίας που ακολούθησαν το ύψωμα του λαβάρου. Οι τρεις βασικοί ήρωες, η Αργυρώ, ο Νικόλας και η Δέσπω, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες πια, ζουν από κοντά τα πιο σημαντικά γεγονότα, με τον έρωτα να εμφιλοχωρεί κάπου κάπου και την αγωνία να χτυπάει κόκκινο είτε για την έκβαση των μαχών και των εκστρατειών (ακόμη και για όσους ξέρουν από Ιστορία), είτε για την ευόδωση των προσωπικών στόχων και φιλοδοξιών των χαρακτήρων. Παρ’ όλα τα τεκμηριωμένα στοιχεία, τα ντοκουμέντα, τους στρατηγικούς και διπλωματικούς χειρισμούς, τα αίτια και αιτιατά των εξελίξεων, δεν κουράστηκα ούτε στιγμή, αντίθετα, ήθελα να μην τελειώσει η ανάγνωση, ρουφούσα άπληστα την ακριβοδίκαιη παρουσίαση ανθρώπων και γεγονότων και μάθαινα με αξιέπαινο τρόπο για γνωστές και άγνωστες σελίδες που κανένα σχολικό βιβλίο δε θα παρουσιάσει ποτέ.

Βιβλίο Φοβού τους Δαναούς
Τίτλος πρωτοτύπου Greeks bearing gifts
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής Γιώργος Μαραγκός
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είμαστε στο 1957. «Πιστεύω πραγματικά ότι η νέα Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μπορεί να γίνει εξαιρετική χώρα όταν θα έχουμε τελειώσει τα μερεμέτια» (σελ. 13), εικάζει ο Μπέρνι Γκούντερ που εργάζεται ως Κρίστοφ Γκαντς στο νεκροτομείο ενός νοσοκομείου του Μονάχου. «…για πόλη της Βαυαρίας, το Μόναχο είναι επίπεδο σαν στρώμα ύπνου και εξίσου αναπαυτικό» (σελ. 48). Αγωνίζεται να ξεχάσει, να προχωρήσει μπροστά κι ας υπάρχουν γύρω του ακόμη ερείπια είτε με τη μορφή κτηρίων είτε με τη μορφή ανθρώπων. Η γνωστή φιλοσοφία του απέναντι στον πόλεμο, τη ματαιότητα κλπ. είναι εμφανής κι εδώ, απλώς πιο «κατασταλαγμένη» και γλυκόπικρη: «Με μικρές πράξεις, όπως και η ίδια η Γερμανία, προσπαθούσα να φτάσω σιγά σιγά στην ηθική αξιοπρέπεια» (σελ. 20). Κάνει μια νέα αρχή, παραμένοντας ανώνυμος και σχεδόν κρυμμένος από τις υπηρεσίες αντικατασκοπείας και ασφαλείας. Κάποια στιγμή όμως τον αναγνωρίζει ο Κρίστιαν Σράμα, ένας βρώμικος μπάτσος που τον αναγκάζει να συμμετάσχει σε μια παράνομη δοσοληψία μεταξύ στρατηγών και πολιτικών.

Ο Γκούντερ καταφέρνει να γυρίσει το παιχνίδι κι αυτό τον φέρνει σ’ επαφή με έναν έμπιστο φίλο από το παρελθόν που, ως αντάλλαγμα, του προτείνει να εργαστεί ως πραγματογνώμων σε ασφαλιστική εταιρεία. Η εταιρεία λοιπόν στέλνει τον πρώην επιθεωρητή στην Ελλάδα για μια τυπική έρευνα γύρω από το ναυάγιο ενός πλοίου γερμανικής ιδιοκτησίας που έχει ασφαλιστεί, μόνο που αυτή η υπόθεση θα φέρει τον Γκούντερ αντιμέτωπο με τον αφανισμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης το 1943 και με τις αποτυχημένες προσπάθειες αποκατάστασης των περιουσιών όσων επέζησαν. Όταν μάλιστα βρίσκει ένα πτώμα στον δρόμο της έρευνας, ο υπαστυνόμος Σταύρος Λεβέντης τον πειθαναγκάζει να βρουν μαζί τον ένοχο! Και σα να μη φτάναν όλα αυτά, στο προσκήνιο έρχεται ένας εγκληματίας πολέμου που πρέπει να συλληφθεί, μόνο που η Ελλάδα δεν έχει κάνει καμία τέτοια δίκη.

Η νέα περιπέτεια του Μπέρνι Γκούντερ είναι εντελώς διαφορετική από τις προηγούμενες και ταυτόχρονα εξίσου πολύπλοκη και ανατρεπτική, με τις απανωτές εκπλήξεις που ρίχνουν τον πρωταγωνιστή από τα χέρια του ενός στην ανάγκη του άλλου να έρχονται με καταιγιστικούς ρυθμούς κι όλα αυτά να δένονται εξίσου σφιχτά όσο και οι προηγούμενες υποθέσεις. Η πλοκή διαδραματίζεται μόνο στο παρόν κι έτσι παρακολουθούμε ανεμπόδιστα τα βήματα που θα οδηγήσουν τον Γκούντερ στην έρευνα περί ασφάλισης, στον τρόπο που χάθηκαν οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, στο φημολογούμενο μέρος όπου βυθίστηκε ο χρυσός τους και στα ίχνη του Μαξ Μέρτεν, με τους φανταστικούς χαρακτήρες να αναμιγνύονται σωστά με πραγματικά ιστορικά πρόσωπα. Μέσα από το κείμενο διαφαίνονται πολλές από τις εξελίξεις σε οικονομικό, πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο στη Γερμανία και γενικότερα στην Ευρώπη. Μου έκανε εντύπωση η επικείμενη κυριαρχία της Γερμανίας μέσω άλλων οδών, κυρίως οικονομικών, μιας και τα πρώτα της βήματα στη σύγχρονη πραγματικότητα, όπου και πάλι έχει τον πρώτο λόγο στα διεθνή πράγματα, δεν τα είχα συνδυάσει με τις εξελίξεις της εποχής του βιβλίου.  Εξίσου άγνωστα μου ήταν και τα πρώτα βήματα της ΕΟΚ με τις αντίστοιχες αντιδράσεις και προσδοκίες των κρατών, ακριβώς όμως επειδή εδραιώθηκε σε περίοδο νέων πολέμων, στις 25 Μαρτίου 1957, μόλις τέσσερα χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου της Κορέας και σχεδόν στο τέλος της σύρραξης στην Αίγυπτο: «Μια κοινότητα οικονομικών συμφερόντων φάνταζε εντελώς άσχετη με τις ανάγκες των απλών ανθρώπων» (σελ. 249). «Με τη νέα ΕΟΚ η Γερμανία μπορεί να γίνει αυτό που πάντα ήταν το πεπρωμένο της να γίνει: ο αδιαμφισβήτητος άρχοντας της Ευρώπης» (σελ. 435). Προφητικός Μαξ Μέρτεν ή διεισδυτικός και παρατηρητικός Philip Kerr;

Ο Μαξ Μέρτεν είναι και ο άνθρωπος που σχεδόν πρωταγωνιστεί στο μυθιστόρημα και απασχόλησε τον ελληνικό και διεθνή Τύπο όταν συνελήφθη στην Ελλάδα για εγκλήματα πολέμου το 1957 αλλά εν όψει του δανείου με τη Γερμανία τον Νοέμβριο του 1958 άλλαξε ο σχετικός νόμος το 1959 κι έτσι επιτρεπόταν η απελευθέρωση των εγκληματιών πολέμου, κάτι που προκάλεσε παγκόσμια κατακραυγή! Απελευθερώθηκε και απελάθηκε στη Γερμανία, ξεκινώντας μια σειρά έντονα δυσφημιστικών δημοσιευμάτων και μαρτυριών που γιγάντωσαν το ήδη υπάρχον σάλο. Ο χαρακτήρας του είναι σχεδόν τρισδιάστατος και πολυεπίπεδος, οδηγεί τις εξελίξεις, επιφυλάσσει εκπλήξεις και καταστρέφει μια από τις τελευταίες ελπίδες του Γκούντερ για ήρεμη ζωή. Από το κείμενο περνάνε κι άλλοι εγκληματίες πολέμου κι έτσι έχουμε και πάλι ένα δυνατό, ανατρεπτικό, ενδιαφέρον και τεκμηριωμένο μυθιστόρημα.

Κρίμα όμως που η ματιά του συγγραφέα απέναντι στα ελληνικά πράγματα είναι αρκετά υποτιμητική, έστω και με τη δικαιολογία πως δεν καταγράφει δικές του γνώμες αλλά διατυπώνει ειρωνικά και καυστικά σχόλια μέσω των ηρώων του. Από την αρχή σχεδόν ο διευθυντής της ασφαλιστικής εταιρείας τονίζει: «Η ουσία είναι πως σε ό,τι έχει σχέση με το χρήμα -το δικό μας χρήμα- δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε τους Έλληνες. Αυτοί οι κατσικογάμηδες είναι η πιο ακόλαστη φυλή στην Ευρώπη. Γεννιούνται ψεύτες και λωποδύτες… Οι δυνατότητες για κομπίνα είναι ατελείωτες» (σελ. 123). Ο Έλληνας βοηθός πραγματογνώμονας της εταιρείας, Αχιλλέας Γαρλόπης (δεν ξέρω τι είναι χειρότερο, το ονοματεπώνυμό του ή το βαφτιστικό της γραμματέως του, Τελέσιλλα) λέει: «…και οι δύο αυτές υπηρεσίες, όντας ελληνικές, είναι αργές και γραφειοκρατικές…» (σελ. 133). Και το υπερβολικό και ίσως άτοπο: «Πολλοί Έλληνες οπλοφορούν, φυσικά. Εξαιτίας των ναζί. Και πριν από αυτούς, εξαιτίας των Τούρκων» (σελ. 134).

Ο συγγραφέας δε διστάζει να περιγράψει με υποτιμητικά σχόλια την αλλαγή φρουράς και τους Εύζωνες (σελ. 139-140, «…φαινόταν λες και οι δύο άντρες προσπαθούσαν να παρωδήσουν την όλη τελετή, αλλά το μόνο που πρόσθετε αυτό ήταν μια διασκεδαστική γραφικότητα» μεταξύ άλλων) ενώ οι περιγραφές της κυκλοφοριακής συμφόρησης και ο θόρυβος από τα μηχανάκια καταντούν σχεδόν γραφικές. Δεν αντιδρώ από υπερβολική αγάπη για την πατρίδα μου, η οποία, όπως όλες, έχει κι αυτή τα ελαττώματά της, και καταλαβαίνω το πνεύμα του σκεπτικιστή και κυνικού Μπέρνι Γκούντερ, απλώς η όλη αίσθηση που αποκομίζει κανείς είναι αυτή του κιτσαριού, της ελαφρότητας και της κουτοπονηριάς, χωρίς μεγάλα περιθώρια να περιγραφούν άλλες αρετές του λαού. Δείτε για παράδειγμα πόσο πιο έξυπνο και μετριοπαθές είναι αυτό το σχόλιο: «Όχι, η ιστορία του ανθρώπου έχει πιο πολλές τρύπες κι από τις πολιτικές διακηρύξεις της κυβέρνησης» (σελ. 159). Ακόμη κι αυτή η παρατήρηση για το αργασμένο δέρμα των ψαράδων: «Ο λιμενάρχης ανήκε σε ένα είδος που διέφερε από τους αρχαϊκούς ανθρώπους της Ερμιόνης, αφού το δέρμα του προσώπου του δεν ήταν αγορασμένο από το ντόπιο βυρσοδεψείο» (σελ. 295). Επομένως, ίσως να φταίει η επιλογή λέξεων ή η σχεδόν μονοδιάστατη καταγραφή των ελληνικών συνηθειών που να δημιουργεί αυτό το άσχημο κλίμα. Ευτυχώς που έρχεται ο Αυστριακός Γκέοργκ Φίσερ: «Ποιος μπορεί να έχει κακή διάθεση σε μια χώρα όπως αυτή; Μπορεί οι Έλληνες να είναι απερίσκεπτοι αλλά το καλοκαίρι αυτή η χώρα είναι η καλύτερη χώρα στον κόσμο» (σελ. 143). Στα θετικά είναι επίσης το σεργιάνι στην Πλάκα μέσα από εντελώς διαφορετικής κατεύθυνσης τότε δρόμους, κάτι που δείχνει την έρευνα του συγγραφέα, οι πανέμορφες Σπέτσες και η συναρπαστική περιγραφή του Παρθενώνα (πάλι καλά που άρεσε στον Γκούντερ, που μέχρι κι αυτός λύγισε μπροστά στην ομορφιά του).

Το κέντρο της Αθήνας, η πλατεία Συντάγματος με τα ξενοδοχεία της, οι φυλακές Αβέρωφ στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, το Παναθηναϊκό Στάδιο, ο Πειραιάς, η Κόρινθος, η Ερμιόνη και η Κόστα, οι Σπέτσες είναι τα σημεία στα οποία διαδραματίζεται η νέα περιπέτεια του Μπέρνι Γκούντερ, με αρκετές ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις, βρώμικα μυστικά, σοκαριστικές αλήθειες, διεισδυτικές παρατηρήσεις, κυνισμό, λίγο ρομάντσο και μια δυνατή και εντελώς διαφορετική πρόταση συνεργασίας που θα φέρει στη ζωή του πρώην αστυνομικού τα πάνω κάτω. Πικρές αλήθειες για τον χειρισμό των εγκληματιών πολέμου από τις ευρωπαϊκές χώρες μετά τον πόλεμο, διευκρινίσεις για την τύχη του χρυσού των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και ένας μάρτυρας-κλειδί είναι μερικά μόνο από τα πραγματολογικά επιχρίσματα μιας δυνατής, αν και κάπως ανθελληνικής, περιπέτειας.

Βιβλίο Το κυνήγι της δικαίωσης
Συγγραφέας Γιάννης Αδελιανάκης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για το πρώτο μυθιστόρημα του κυρίου Γιάννη Αδελιανάκη και σε γενικές γραμμές έχει αρκετά εχέγγυα για να παρασύρει τον αναγνώστη στην ιστορία και να του γεννήσει τη δίψα «να μάθει τι γίνεται παρακάτω». Οι περιπέτειες που ζει ο Έρωτας στο νησί των Σπετσών, η πρώτη αποκάλυψη που θα οδηγήσει σε μια σειρά ανατροπών, ένας απροσδόκητος θάνατος που θα μεταφέρει την πλοκή σε άλλο επίπεδο και οι απανωτές εκπλήξεις προς το τέλος της ιστορίας συγκαταλέγονται στα θετικά χαρακτηριστικά. Μου άρεσε που ουσιαστικά έχουμε το ερωτικό κομμάτι της ζωής του πρωταγωνιστή ενώ η εκδίκηση είναι σε δεύτερο πλάνο και εμφανίζεται πιο έντονη εκεί που πρέπει και για όσο πρέπει αλλά και πάλι ο συγγραφέας δε μας προσφέρει μασημένη τροφή, γιατί η πληροφορία έρχεται κομματιαστά αφού όλο και κάποιο εμπόδιο θα σταθεί μπροστά στην τελική πληροφορία. Υπάρχει ένα διαρκές παιχνίδι με το μυαλό του αναγνώστη ενώ κάποια πρωταγωνιστικά πρόσωπα αποκαλύπτουν τον πραγματικό τους ρόλο στη ζωή του Έρωτα, χωρίς όμως να συνδέονται (αρχικά τουλάχιστον) και με το παζλ της δολοφονίας. Πρόκειται για μια καλοστημένη παρτίδα σκάκι, κατά την οποία ο κύριος Αδελιανάκης κινεί τα πιόνια με τους δικούς του κανόνες, χωρίς να κοροϊδεύει τον αναγνώστη ή να κωλυσιεργεί επιτηδευμένα.

Είναι έντονα θετική η συνολική αποτίμηση του έργου και για πρώτο δείγμα γραφής έχω μόνο τα καλύτερα να πω, γι’ αυτό δεν αφέθηκα να επηρεαστώ από κάποια πράγματα που πρόσεξα κατά την ανάγνωση και για τα οποία έχω αντιρρήσεις. Πρώτα απ’ όλα, η έντονη συμπτωσιολογία ο γιος της γειτόνισσας και οικογενειακής φίλης που μεγάλωσε το παιδί να είναι και αστυνομικός και ενδιαφέρεται να λύσει την υπόθεση (παρ’ όλ’ αυτά δεν ακολουθείται η συνήθης τυπική διαδικασία έρευνας, απλά ο αστυνομικός κάνει σχεδόν «του κεφαλιού του»). Επίσης μου φάνηκε υπερβολικός ο άρρηκτος δεσμός με τις Σπέτσες με αποκορύφωμα την επιτυχία του Έρωτα στις πανελλήνιες εξετάσεις να περάσει στη Σχολή Τουριστικών Επιχειρήσεων με έδρα το νησί!

Η γραφή αυτή καθαυτή ήταν πολύ παραστατική, περιγράφοντας ενδελεχώς την καθημερινότητα ή τις πράξεις ενός χαρακτήρα μέχρι να προχωρήσει η πλοκή. Με άλλα λόγια όταν ξεκίναγε τη μέρα του κάποιος έπρεπε να τον ακολουθήσουμε στο μπάνιο, να δούμε τι θα φάει κλπ. ή αν ετοιμαζόταν για έξοδο έπρεπε να συζητήσει με όποιον ήταν στο σπίτι ή στο δωμάτιο με όλη την τυπική στιχομυθία που συνεπάγεται κάτι τέτοιο. Ακόμη όμως δεν έχω προσδιορίσει γιατί δεν ενοχλήθηκα τόσο ώστε να διακόψω την ανάγνωση, μιας και πάμπολλα άλλα βιβλία του ίδιου στυλ γραφής στην αρχή τα ξεφύλλιζα, ψάχνοντας για τη ζουμερή συνέχεια και μετά τα παράταγα. Εδώ μάλλον φταίει το γεγονός πως κάτι μέσα σε όλα αυτά τα σκηνικά που περιγράφονται είτε βοηθάει να κατανοήσουμε καλύτερα τον χαρακτήρα είτε πετάει κάποιο στοιχείο που θα μας χρησιμεύσει αργότερα είτε κάτι άλλο. Για μένα, η αληθοφάνεια δε δίνεται μόνο με λεπτομερή καταγραφή σκηνικών και όλων των λέξεων μιας συζήτησης αλλά και με επιλογή των πιο έντονων στιγμών ή κοφτούς διαλόγους ή οτιδήποτε άλλο που θα κλειδώσει σωστά πάνω σε μια έξυπνη ιδέα. Κλείνοντας, θα εκφράσω την έντονη αρνητικότητά μου για το όνομα του πρωταγωνιστή. Ναι, βαφτίστηκε έτσι για να αποτυπώσει τον αγνό έρωτα των γονιών του αλλά είναι εντελώς ασυνήθιστο και ταυτόχρονα αταίριαστο όνομα για έναν άνθρωπο! Αναρωτιέμαι μισοαστεία μισοσοβαρά πόσο έντονο bulling να του ασκήθηκε στα μαθητικά χρόνια και πώς κάτι τέτοιο δεν επηρέασε τον μεταγενέστερο χαρακτήρα του!

Το «Κυνήγι της δικαίωσης» είναι ένα βιβλίο που αξίζει να του ρίξετε μια ματιά, μιας και εξισορροπεί αρμονικά ανάμεσα στην ένταση και τη χαλαρότητα, στην ανατροπή και στη λεπτομέρεια, στην παραστατικότητα και τον ελαφρύ πλατειασμό ενώ ταυτόχρονα καταφέρνει να μπολιάσει μια αστυνομική πτυχή στην ενδιαφέρουσα ερωτική, κοινωνική και προσωπική ζωή του πρωταγωνιστή, χωρίς να διστάσει ο συγγραφέας να τη μεταφέρει ένα βήμα πιο πέρα μέσα από αναπάντεχα γεγονότα και δραματικές εξελίξεις. Γιατί δεν είναι μόνο να βρούμε τον δολοφόνο που σκότωσε τον πατέρα του Έρωτα το θέμα του βιβλίου αλλά και κάποια άλλα μυστικά μιας οικογένειας που έρχονται να ανατρέψουν γαλήνιες ως τότε ζωές και να γκρεμοτσακίσουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα στον ψυχισμό των χαρακτήρων. Ένα καλογραμμένο ντόμινο εξελίξεων από μια γραφή που είμαι σίγουρος πως θα βελτιωθεί σύντομα!

Βιβλίο Νυχτερινή Αφροδίτη
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ιωάννου δημιούργησε έναν από τους πιο ενδιαφέροντες μυθιστορηματικούς ήρωες στην ως τώρα συγγραφική της καριέρα. Πρόκειται για έναν άντρα με αρχές και ιδεώδη και συγκεκριμένες ηθικές αξίες, που κατά τη διάρκεια της ζωής του έρχεται αντιμέτωπος με καταστάσεις που θα αλλάξουν την κοσμοθεωρία του και τον ψυχισμό του, έχει όμως το σθένος και τον κατάλληλο πηλό για να μην προδώσει τα ιδανικά του και τις αντιλήψεις του. Η οικονομική του άνεση και η φήμη που αποκτά με τους πίνακές του τον αλλάζει αλλά δεν τον μεταμορφώνει. Παγίδες και πειρασμοί υπάρχουν πολλοί και καταφέρνει να ξεπεράσει αρκετά εμπόδια, δυστυχώς όμως η Μοίρα και μια σατανική γυναίκα καραδοκούν και στήνουν τα δικά τους καλοπλεγμένα σχέδια. Αφοσιωμένος στη ζωγραφική, στην οποία παραμένει πιστός, γνωρίζει κι αγαπά τρεις γυναίκες που θα τον σημαδέψουν για πάντα, το Μαριώ, τη Στέλλα Σάντι και την Ευανθία Βενέζη, που για χάρη της θα παλέψει περισσότερο με τον εαυτό του. Οι τρεις αυτοί συμπρωταγωνίστριες δίνουν άφθονο υλικό στη συγγραφέα για να στήσει μια ιστορία πάθους, εκδίκησης, έρωτα και μίσους.

Το μυθιστόρημα ξεδιπλώνεται σε δύο αφηγηματικούς χρόνους: στο σήμερα, τη βραδιά της κλοπής και τις επόμενες ημέρες, που είναι γεμάτες αναπάντεχες ανατροπές, και στο χθες (1969 και εφεξής) που παρακολουθούμε τη ζωή του Μιχαήλ Μπόκαρη. Από τη στιγμή που δεν υπάρχουν διαρκή πισωγυρίσματα αλλά δύο ξεκάθαροι άξονες, το κείμενο αποκτά μια ενδιαφέρουσα πολυπρισματικότητα, μιας και η ζωή του καλλιτέχνη είναι γεμάτη από εκπλήξεις και επεισόδια ενώ στο σήμερα την υπόθεση αναλαμβάνει ο υπεύθυνος ασφαλείας του αρχοντικού που μπλέκεται σ’ ένα ιδιότυπο κυνήγι θησαυρού. Από τον έρωτα, την αγάπη και τον ρομαντισμό περνάμε στη σκληρή αλήθεια, την αγωνία, το σασπένς και τις μεγάλες αποκαλύψεις, οπότε ο αναγνώστης δε μένει στιγμή σε ησυχία και γυρίζει πυρετωδώς τις σελίδες είτε για να μάθει τι θα συμβεί στην ερωτική και καλλιτεχνική ζωή του Μπόκαρη είτε για να δει ποιος έκλεψε τον πίνακα και πού αποσκοπούν τα κωδικοποιημένα μηνύματα που στέλνουν τους νέους πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος από τη μια άκρη των Σπετσών στην άλλη.

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός πως σε κάθε περίπτωση έχουμε πλούσιο background και ολοκληρωμένους άξονες αφήγησης που μπλέκονται αρμονικά ο ένας με τον άλλον όταν το παρελθόν με το παρόν συναντιούνται. Θα περίμενε κανείς πως όλο το βάρος θα δινόταν στη ζωή του Μπόκαρη, με τις γυναίκες του, την επαγγελματική του επιτυχία, τις ραγισμένες καρδιές κλπ. όμως εδώ έχουμε να κάνουμε με τη Δήμητρα Ιωάννου, που δεν επαναπαύεται ούτε στιγμή κι έτσι το σήμερα δεν υπολείπεται σε δράση και πλούσια πλοκή. Ο Μπόκαρης θα γιόρταζε τα 57α γενέθλιά του στο αρχοντικό των Σπετσών και κάλεσε την ηθοποιό Στέλλα Σάντι και την τραγουδίστρια Τζίνα Τσιπριάνι για να διαλέξει ποια από αυτές θα αποτυπωνόταν στη δεύτερη «Νυχτερινή Αφροδίτη» που αποφάσισε να ζωγραφίσει. Το ίδιο βράδυ θα ανακοίνωναν και την κοπέλα που θα κέρδιζε την υποτροφία «Ευανθία Βενέζη» για νέους ταλαντούχους δημιουργούς, οπότε η Νεφέλη Αδαμαντίδη, η Μαλένα Χρηστάκη και η Σουζάνα Πετρίδη ήταν επίσης καλεσμένες. Ο Πέτρος Αντωνίου δυστυχώς θα βρει πάλι μπροστά του τη γυναίκα που τον είχε προδώσει όμως κατά ένα περίεργο παιχνίδι της μοίρας θα συνεργαστεί μαζί της για να λύσει τους μυστηριώδεις γρίφους που κρύβονται στο νησί ώστε να βρει τον κλεμμένο πίνακα.

Η τέχνη της ζωγραφικής ξεδιπλώνεται με μαεστρία και ανακάλυπτα μαζί με τον Μπόκαρη πόσες διαφορετικές αποχρώσεις υπάρχουν και πώς αυτές μπορούν να απλωθούν σ’ έναν πίνακα και να τον αλλάξουν εντελώς. Με πινέλα και με δάχτυλα δημιουργήθηκαν μπροστά μου θα έλεγα συγκλονιστικοί πίνακες, με αξέχαστες τεχνοτροπίες. Ο καλλιτέχνης βρήκε τρόπο να εκφράσει την κραυγή του για τη ζωή και την αγωνία του για τη μοίρα και την ύπαρξη μέσα από πίνακες που κάνουν τον κόσμο της τέχνης να παραμιλάει. Όπως αναφέρεται στο κείμενο, «οι πίνακές του έμοιαζαν φερμένοι από άλλους κόσμους και όχι καμωμένοι από χέρι απλού ανθρώπου» (σελ. 14).

Με χαρά διαπίστωσα πως, παρά τις προσδοκίες των γύρω του (και τις δικές μου) ότι η ενασχόληση με τη ζωγραφική είναι αποτέλεσμα πλήξης ενός πλούσιου ανθρώπου που δεν έχει πώς να περάσει την ώρα του, ο Μπόκαρης βρήκε την απόλυτη έκφραση μέσα από τα χρώματα και τις τέμπερες κι έτσι, όχι μόνο ανακάλυψε πως έχει ένα καλό ταλέντο αλλά μετουσίωσε όλη του την εσωτερικότητα σε κάτι παραπάνω από δημιουργικό, σε κάτι πρωτόγνωρο! Αδιαφορούσε για τις πεπατημένες τεχνικές, φέρνοντας πολλές φορές τον δάσκαλό του στα όρια του, και περπατούσε σε ατραπούς που κανείς ως τότε δε σκέφτηκε ή δεν τόλμησε ν’ ακολουθήσει. Κι όχι μόνο αυτό: «-Το έχεις βρει!… Κάθε ζωγράφος αγωνίζεται για να βρει το στίγμα του. Το δικό του προσωπικό αποτύπωμα που θα τον διαφοροποιήσει από όλους τους υπόλοιπους. Μεγάλα ταλέντα έχουν χαθεί επειδή δεν έχουν κατορθώσει να βρουν αυτό το κάτι που θα τους ξεχωρίσει από τον σωρό. Εκείνο το ιδιαίτερο ύφος που θα κάνει ακόμα και αυτούς που δε γνωρίζουν από τέχνη να καταλάβουν πως το έργο που έχουν μπροστά τους είναι φτιαγμένο από συγκεκριμένο χέρι» (σελ. 215).

Η συγγραφέας, μέσα από μια σύγκριση με τον ετεροθαλή αδελφό του, χαρακτηρίζει τον Μπόκαρη ως εξής: «Ο Γιάννης ήταν ένας αρρενωπός θνητός, καμωμένος από χώμα και ντομπροσύνη ενώ ο Μιχαήλ ένας λαμπερός ημίθεος, φτιαγμένος από όνειρο και χρυσάφι. Τα βήματα του Γιάννη ήταν δυνατά και σταθερά ενώ ο αδελφός του δεν πατούσε καν στη γη… Αν ο Μιχαήλ ήταν μια φωτεινή μέρα, ο Γιάννης ήταν μια στοχαστική νύχτα» (σελ. 72-73). Ακόμη και ο Πέπε το παραδέχεται, απόλυτα γοητευμένος από την παρουσία του και το πάθος του: «Ετούτος εδώ ήταν ζυμωμένος με φωτιά, πάθος και χρώμα, πώς να επιλέξει τα λίγα και τα μικρά;» (σελ. 158). Ο Μπόκαρης έχει όπως έγραψα πριν ηθικές αρχές που δεν τις ξεπέρασε ποτέ, παρά μονάχα μια φορά κι από τότε έχει τύψεις, στο βάθος περιμένει πως κάποια στιγμή θα τιμωρηθεί. Δείχνει πως κρατά λογική στις διαβαθμίσεις του έρωτα και της αγάπης, δεν είναι ηδονιστής, αναζητά, ψάχνει και δίνεται, πάντα όμως μοναδική του αγάπη η ζωγραφική, την οποία ποτέ δεν πρόδωσε.

Η οικογένεια Μπόκαρη είναι απόγονοι του Γιαννάκη Μπόκαρη, αγωνιστή της Επανάσταση του 1821, και το αρχοντικό τους αποδίδεται με τα καλύτερα χρώματα. Έτσι η Δήμητρα Ιωάννου, χάρη στην αξεπέραστη πένα της, ντύνει με τα καλύτερα καλολογικά στοιχεία το νησί των Σπετσών όπου κατοικεί η οικογένεια και συστήνει στον αναγνώστη κρυφές και άγνωστες πλευρές του. Τα τοπόσημα και η ιστορία του νησιού έχουν περάσει αρμονικά στους διαλόγους και στην καθημερινότητα των ντόπιων, κάτι που ζούμε πιο έντονα στο κομμάτι της αφήγησης που αφορά το σήμερα, με αφορμή ένα παράξενο κυνήγι θησαυρού. Οι παρομοιώσεις και οι μεταφορές της συγγραφέως μού είναι οικείες από τα προηγούμενα βιβλία της αλλά κάθε φορά με ξαφνιάζει και πιο ευχάριστα. Προσέξτε πώς καλωσορίζει την Κυριακή στη ζωή του τόπου που έχει αγαπήσει εξίσου με τους ήρωές της: «Με τις γητειές και το ασήμι της η ξελογιάστρα Σελήνη είχε αναστατώσει τους θνητούς και τους είχε αφήσει ακοίμητους όλη νύχτα, ολοκληρωτικά υποταγμένους στη γοητεία της. Μάτι δεν είχαν κλείσει οι φεγγαρολουσμένες Σπέτσες κι έτσι η Κυριακή έφτασε σκουντουφλώντας στο νησί ράθυμη και νυσταγμένη κι αυτή σαν τους ανθρώπους» (σελ. 77).

Φυσικά, η δύναμη του έρωτα και το πάθος της αγάπης δε θα μπορούσαν να λείπουν από μια τόσο δυνατή ιστορία και καταγράφηκαν τόσο γλυκά, σκληρά και ρεαλιστικά, όπως εδώ: «-Χριστέ μου, τι όμορφα που ήταν τα μάτια του! Σαν ζεστό ξανθόμελο χυμένο στην πέτρα» (σελ. 46)! Εξίσου γλαφυρά και παραστατικά καταγράφονται οι γυναίκες που επηρέασε και επηρέασαν τον ζωγράφο και το οικογενειακό τους υπόβαθρο. Γυναίκες που ακροβατούν ανάμεσα στο μίσος και την αγάπη όπως το Μαριώ, γυναίκες απόλυτα κακές από την αρχή ως το τέλος όπως η Τζίνα, εξισορροπίστριες όπως η Λασκαρίνα, αθώες και τρυφερές όπως η αγαπημένη μου Καλομοίρα συγκροτούν έναν έντονο καμβά γεμάτο χρώματα, λεπτομέρειες και περιστατικά που συμπληρώνουν στρωτά και ισορροπημένα τις περιπέτειες του Μιχαήλ Μπόκαρη. Δε χρειάζεται να επεκταθώ περισσότερο, μιας και η κάθε σελίδα του μυθιστορήματος είναι μια έκπληξη! Θα αναφερθώ μόνο στην εμφάνιση της Νατάσας από το μυθιστόρημα της Πηνελόπης Κουρτζή «Η ερωμένη των φάρων», η οποία είναι πολύ καλή φίλη του ζωγράφου και μέσα σε μια σελίδα, στην οποία εμφανίζεται, δίνει εν συντομία και με υπονοούμενα την ιστορία της ζωής της, κάνοντάς με να θέλω να βυθιστώ και στον δικό της κόσμο!

Πλειάδα χαρακτήρων, απανωτές ανατροπές και αποκαλύψεις, εξαιρετικές παρομοιώσεις και μεταφορές, κομψότατα καλολογικά στοιχεία, καλοδουλεμένοι χαρακτήρες που εξελίσσονται συναρπαστικά, προσεγμένα πραγματολογικά στοιχεία είναι μερικά μόνο από τα καλύτερα συστατικά που θα αγαπήσει κανείς στο νέο βιβλίο της Δήμητρας Ιωάννου. Η «Νυχτερινή Αφροδίτη» είναι ένα ρομαντικό μυθιστόρημα αξιώσεων, συγκινητικό, αληθινό, μεστό και άρτιο που με ταξίδεψε στο μαγικό νησί των Σπετσών και στις κρυμμένες ψυχές γνήσιων, ρεαλιστικών χαρακτήρων.

ΥΓ. Ο πίνακας στο κείμενο είναι του εικαστικού Γιάννη Πέτρου.