Βιβλίο Σοβόφ 1: ο κινούμενος ήλιος
Συγγραφέας Λέττα Βασιλείου
Κατηγορία Αλληγορία / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης 24 Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Σοβόφ είναι μια ουσία που οι ιδιότητές της ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, προστατεύοντάς το από κάθε μορφή ιού. Με αυτόν τον τρόπο έχουν εξαλειφθεί όλες οι αρρώστιες, ακόμα και η απλή γρίπη! Από τη γέννησή τους οι άνθρωποι έπαιρναν την ουσία Σοβόφ που ήταν ο απόλυτος εμβολιασμός. Το σώμα των ανθρώπων ήταν γερό, δυνατό και ικανό να δουλεύει ασταμάτητα για δώδεκα ή και περισσότερες ώρες. Στο σχολείο μάθαιναν πως παλιότερα τα ανθρώπινα πάθη, όπως ο θυμός, είχαν οδηγήσει τους ανθρώπους σε ακραίες μορφές βίας. Πόλεμοι και επαναστάσεις είχαν οδηγήσει τον κόσμο σε αυτοεξόντωση. Η ουσία Σοβόφ έφερε μια νέα εποχή τάξης, ηρεμίας, ειρήνης» (σελ. 107). «Όταν η ουσία Σοβόφ έγινε η βάση μιας ολόκληρης κοινωνίας, η ειρήνη ήρθε για πρώτη φορά έπειτα από αιώνες. Οι πολίτες γνώριζαν τη θέση και την τάξη τους. Κανένας δε ζητούσε και δε διεκδικούσε κάτι παραπάνω απ’ όσα ήταν προορισμένος από την τάξη του και την ικανότητά του να έχει, είτε αυτό ήταν πλούτος είτε δόξα» (σελ. 295).

Σε αυτήν την κοινωνία δρουν οι πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος. Σε μια κοινωνία που διοικείται από ΔΣ, με μέλη αυστηρά τους πλουσίους, απογόνους των πρώτων δημιουργών αυτής της κοινωνίας, όπου η Πρώτη Κυρία, Πρόεδρος του ΔΣ και κυρίαρχος των πάντων, έχει μόνο το 50 % αλλά έχει καταφέρει να αποκτήσει κι ένα επιπλέον 5 % που της δίνει υπερψηφία. Το πώς θα το ανακαλύψετε στο μυθιστόρημα. Σε αυτήν την κοινωνία έχουν εξαφανιστεί τα βιβλία, οι Τέχνες, ο κινηματογράφος και όλοι έχουν μια ζωή ήρεμη, τρωτή, χωρίς συγκινήσεις και εξάρσεις, υπάκουοι και πιστοί στο σύστημα που τους κυβερνά. Όλοι τους όμως δε ζουν πάνω από 50 χρόνια ενώ η Πρώτη Κυρία αγγίζει πλέον τα 70. Πώς το καταφέρνει αυτό; Χμ….

Η ιστορία αρχίζει με το παρελθόν της Λεόνα, μιας κοπέλας που όλοι τη θεωρούν φρικιό γιατί είναι τρομερά αδύνατη σε έναν κόσμο ευτραφών και στρουμπουλών ανθρώπων. Τη μητέρα της δεν τη γνώρισε ποτέ ενώ ο πατέρας της είναι δάσκαλος αλλά την ημέρα που αυτός πεθαίνει η κυβέρνηση τους παίρνει το σπίτι και η Λεόνα πετιέται στους δρόμους. Μέσα από διάφορα γεγονότα οδηγείται στο Νοσοκομείο της χώρας, στο Τμήμα Απροσάρμοστων, όπου θα γνωρίσει με ευρηματικούς τρόπους αφήγησης τους υπόλοιπους χαρακτήρες: τον Αίαντα, που έχει ακριβώς τα ξεσπάσματα και τη συμπεριφορά του συνονόματου ήρωα της Ιλιάδας, τον τυφλό Ορφέα που παίζει κιθάρα, κάτι που δεν αρέσει στη διοίκηση του νοσοκομείου αλλά τον αφήνουν γιατί έτσι παραμένει ήρεμος, και τον Γνωσία που έχει απομνημονεύσει όλη την κλασική λογοτεχνία πριν αυτή εξαφανιστεί για πάντα. Στο πλάι τους είναι ο γιατρός Γαληνός, μέλος του ΔΣ κι αυτός αλλά με ρηξικέλευθες ιδέες και ψυχή που διψά να επέλθει επανάσταση στη χώρα γιατί η τυραννία της Σοβόφ πρέπει πια να σταματήσει.

Τι θα καταφέρουν αυτοί οι τέσσερις άνθρωποι μαζί; Θα ρίξουν την κυβέρνηση; Ποιο είναι το σκοτεινό μυστικό της μητέρας της Λεόνα, της λεοντόκαρδης αυτής ψυχής; Και πώς θα επηρεάσει τη συμπεριφορά της όταν αποκαλυφθεί; Γιατί η μητέρα του Γνωσία, βιβλιοθηκάριος στη Βιβλιοθήκη της χώρας, κρατούσε κρυμμένο στο συρτάρι της ένα χαμένο αντίτυπο της Άννας Καρένινα του Τολστόι; Πού πήγαν όλα τα λογοτεχνικά βιβλία και γιατί θεωρήθηκαν απαγορευμένα; Τι απέγινε η μητέρα της Λεόνα και πώς θα εμφανιστεί ξανά στην ιστορία μας; Θα καταφέρει η Πρώτη Κυρία να διατηρήσει για πάντα την πρωτοκαθεδρία της; Πώς μπορεί μια απλή παράσταση χορού, ξεχασμένη για αιώνες, να αρχίσει να εγείρει συναισθήματα και άρα σκέψεις στο κοινό;

Η Λέττα Βασιλείου είναι μια συγγραφέας που τη γνώρισα ήδη από τις «Επτά καρδιές», ένα εξίσου δυνατό κείμενο, μόνο που εδώ έχει προχωρήσει πολλά βήματα μπροστά! Έχει γράψει ένα βιβλίο που εφάπτεται σε όλα τα είδη: κοινωνικό, αστυνομικό, περιπέτεια, επιστημονικής φαντασίας, αλληγορικό. Σε πρώτη ανάγνωση έχουμε μια ιστορία με ανατροπές, κρυμμένα μυστικά και δραματικές εξελίξεις. Ειδικά το πρώτο μέρος και ο τρόπος με τον οποίο αποκαλύφθηκε το παρελθόν της Λεόνα ήταν μια τεράστια έκπληξη για την πραγματική θέση των χαρακτήρων μέσα στο μυθιστόρημα. Από κει και πέρα που η Λεόνα ιδρυματίζεται και αρχίζουμε να γνωρίζουμε και τους άλλους τροφίμους, η αφήγηση κλιμακώνεται από μια σχεδόν επίπεδη εξέλιξη, με την παράλληλη αφήγηση των ιστοριών των ηρώων σε ένα κρεσέντο δράσης, με γλαφυρές περιγραφές, σκληρές εικόνες και μεγάλες αλήθειες. Δυστυχώς τα πολλά τυπογραφικά λάθη κατά καιρούς με αποσυντονίζανε.

Σε δεύτερη ανάγνωση όμως δε χόρταινα να βάζω σκέψεις στο μυαλό μου. Δεν είναι μόνο τα συναισθήματα που πηγάζουν από την ανάγνωση του μυθιστορήματος και ο ρεαλιστικός τρόπος δράσης-αντίδρασης των γεγονότων αλλά και οι πολλές μεταφορές και συμβολισμοί που ξεπηδούν από κει που δεν το περίμενα. Φανταστείτε έναν κόσμο χωρίς λογοτεχνία, ζωγραφική, χορό, κινηματογράφο και θέατρο. Δε χρειάζεται να πω άλλα, έτσι δεν είναι; Έτσι η συγγραφέας δείχνει πόσο άχρωμη, ανούσια είναι η ζωή αν δεν υπάρχει αυτή η πνευματική διέξοδος και αναζήτηση, αν σταματήσει ο κόσμος να σκέφτεται και να αντιδράει. Δε διστάζει μάλιστα να γεμίσει αυτό το υπέροχο κείμενο με σαφείς αναφορές στα κομμένα φιλιά της ταινίας «Σινεμά ο παράδεισος», στην «Ιστορία χωρίς τέλος» του Μίκαελ Έντε, σε τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι και των Queen, σε Ιάκωβο Καμπανέλλη και «Ψαλιδοχέρη». Το πώς δε μένει παρά να το ανακαλύψει ο κάθε αναγνώστης μόνος του.

Ωραία, ένα κείμενο επιστημονικής φαντασίας με αλληγορίες, η ίδια η ιστορία τι έχει να πει; Η ίδια η ιστορία αφορά ένα κορίτσι που μεγαλώνει χωρίς μάνα, άρα με ελλιπή ψυχολογική στήριξη σε μια κοινωνία χωρίς καθόλου στήριξη και αγωνίζεται να αντιμετωπίσει το άδικο και το κακό όταν την κλείνουν στο Ίδρυμα. Από κει και πέρα τα επεισόδια της ιστορίας θα τη βοηθήσουν να καταλάβει τον πραγματικό της εαυτό και ποια είναι τα όριά της όταν θιχτεί η ελευθερία, η αξιοπρέπειά της και όταν ανοίξουν οι κρουνοί της έμπνευσης και της δημιουργικότητάς της. Επιπλέον, η φιλία που συνδέει την κοπέλα με τους συγκρατούμενούς της δείχνει πώς μπορεί αυτό το συναίσθημα να ενώσει διαφορετικά πλάσματα σε αντίξοες συνθήκες. Επ’ ουδενί το κείμενο δεν είναι δύσκολο, ούτε βαρετό, αντιθέτως, με έναν μοναδικό τρόπο όλα αυτά τα θετικά χαρακτηριστικά έχουν ενσωματωθεί στην πορεία της αφήγησης, αποδίδονται εύληπτα, με ολοζώντανες σκηνές, ρεαλιστικούς διαλόγους και στρωτή αφήγηση. Ειλικρινά, το «Σοβόφ» είναι από τα πολύ καλά σύγχρονα μυθιστορήματα.

Βιβλίο Σοβόφ 2: τα κομμένα λουλούδια
Συγγραφέας Λέττα Βασιλείου
Κατηγορία Αλληγορία / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης 24 Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όπως διαβάσαμε στο πρώτο μυθιστόρημα: «Σοβόφ είναι μια ουσία που οι ιδιότητές της ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, προστατεύοντάς το από κάθε μορφή ιού. Με αυτόν τον τρόπο έχουν εξαλειφθεί όλες οι αρρώστιες, ακόμα και η απλή γρίπη! Από τη γέννησή τους οι άνθρωποι έπαιρναν την ουσία Σοβόφ που ήταν ο απόλυτος εμβολιασμός. Το σώμα των ανθρώπων ήταν γερό, δυνατό και ικανό να δουλεύει ασταμάτητα για δώδεκα ή και περισσότερες ώρες. Στο σχολείο μάθαιναν πως παλιότερα τα ανθρώπινα πάθη, όπως ο θυμός, είχαν οδηγήσει τους ανθρώπους σε ακραίες μορφές βίας. Πόλεμοι και επαναστάσεις είχαν οδηγήσει τον κόσμο σε αυτοεξόντωση. Η ουσία Σοβόφ έφερε μια νέα εποχή τάξης, ηρεμίας, ειρήνης» (σελ. 107). Είμαστε πλέον μετά τη μεγάλη καταστροφή που προξένησαν οι πέντε πρωταγωνιστές, η Λεόνα, ο Γνωσίας, ο Γαληνός, ο Ορφέας και ο Αίαντας. Τώρα τους κυνηγάνε όλοι ενώ η Πρώτη Κυρία ζητά απελπισμένα εκδίκηση, αφού βλέπει τα σχέδιά της για κυριαρχία να καταρρέουν. Η επανάσταση της παρέας έδωσε δύναμη και κίνηση στη χώρα, γνώση και θέληση για αλλαγή, εξ ου και η αναστάτωση: «Κι όσο μεγαλώνει η απορία, η αμφισβήτηση, η αντίδραση στα στόματα των πολιτών, μεγαλώνει κι η βία της εξουσίας. Γιατί, για να κλείσεις τα στόματα, πρέπει να σπείρεις τον φόβο» (σελ. 36). Βία, καταστολή, απόλυτος έλεγχος των πάντων είναι η άμεση απάντηση της Πρώτης Κυρίας, η οποία επιπλέον αναζητά το μερίδιο που αντιστοιχεί σε 5% ώστε να έχει και πάλι την απόλυτη πλειοψηφία στο ΔΣ της χώρας. Το αντικείμενο της λυσσώδους αναζήτησής της όμως, η Λεόνα, κρύβεται μαζί με τους φίλους της πολύ καλά.

Στο δεύτερο βιβλίο της διλογίας παρακολουθούμε τις νέες σχέσεις μεταξύ των μελών της παρέας, μακριά από το ίδρυμα όπου νοσηλεύονταν, πώς αλληλοεπιδρούν, τι σκέφτονται, πώς νιώθουν για τη νέα κατάσταση και τις συζητήσεις τους για το επόμενο βήμα τους. Γιατί βυθίζονται σταδιακά στη σιωπή και γιατί κλείνονται στον εαυτό τους, λέγοντας στους άλλους τα άκρως απαραίτητα κι αυτά σχετικά με την επιβίωσή τους και την καθημερινότητά τους; Πώς θα αντιδράσουν όταν διαπιστώσουν πως ο ασφαλής ως τότε κόσμος τους ανατρέπεται; Τα πάντα αλλάζουν και οι ήρωες έρχονται αντιμέτωποι με πρωτόγνωρα αισθήματα και ανασφαλείς συνθήκες διαβίωσης: ο Αίαντας αγαπάει, ο Γνωσίας διαπιστώνει πως θα πεθάνει και θα υπάρχουν ακόμη αδιάβαστα βιβλία, η Λεόνα παλεύει ακόμη με το μίσος, ο Ορφέας αποκτά ξανά ομιλία και μια πολύτιμη διορατικότητα, ο Γαληνός μετατρέπεται σε πειρατή και καταστρώνει την εκδίκησή του για να υπονομεύσει την εξουσία της Πρώτης Κυρίας, με όνειρό του να γίνει ένας δίκαιος και σωστός αρχηγός σαν τον Γκάνταλφ του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών», εξ ου και τους φίλους του τους θεωρεί ιδανικούς βοηθούς λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και ταλέντων τους. Από την άλλη, η Πρώτη Κυρία έχει μεταμορφωθεί σ’ ένα αδίστακτο και απάνθρωπο πλάσμα, κάτι που θα δημιουργήσει κυρίως φόβο αλλά και κρυφές συμμαχίες με απρόσμενους αντιπάλους για την ανατροπή της.

Το μυθιστόρημα δεν υπολείπεται κάτι σε αρετές συγκριτικά με το προηγούμενο βιβλίο. Έχουμε και πάλι συναρπαστική πλοκή, η οποία εμπλουτίζεται από μια σωστά καταστρωμένη αλληλοεπίδραση μεταξύ των χαρακτήρων. Οι πρωταγωνιστές ερωτεύονται, ονειρεύονται, εξελίσσουν τα χαρίσματά τους, οπότε έχουμε πολλές και ποικίλες ανατροπές μετά την αναστάτωση που προκάλεσαν και αγωνία αν θα τους πιάσουν αλλά ταυτόχρονα αλλάζουν και οι μεταξύ τους σχέσεις, οπότε εξελίσσονται ως προσωπικότητες, αγωνίζονται να κρατήσουν τη φιλία τους, να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους κι όλα αυτά όσο ο Γαληνός καταστρώνει τα δικά του σχέδια. Θα ενωθούν σε μια γροθιά για να πολεμήσουν το κακό ή θα διασπαστούν; Επιπλέον, νέοι ήρωες όπως η κοκκινομάλλα Νάρια, ο Ιόλαος, ο μυστηριώδης Τέμπους, η Αδράστεια που με συγκίνησε με την εκδίκηση που πήρε και ο υπεύθυνος δημόσιας ασφάλειας Ρωμύλος εμπλουτίζουν την πλοκή.

Έχουμε και πάλι διαχρονικά μηνύματα, παρατηρήσεις με μια ανατριχιαστική αλήθεια που βρίσκει εφιαλτική ταύτιση στην εποχή μας όπως η δύναμη της αμφισβήτησης που μεγαλώνει την ένταση της βίας για την καταστολή της, η αέναη πάλη επιστήμης και θρησκείας, το μαγικό όπλο του χαμόγελου, ο φόβος να κάνουμε πράγματα που θέλουμε ή λαχταράμε στη ζωή μας, σκέψεις πάνω στην αισθητική και την αρμονία στην τέχνη, πώς μπορεί η διεύρυνση πνεύματος από βιβλία και μουσική να επιτεθεί στη χειραγώγηση της εξουσίας και πολλά άλλα. Είναι απαραίτητο συμπλήρωμα της ιστορίας που ξεκίνησε με τον «Κινούμενο ήλιο», ίσως σε κάποια σημεία πιο εκτεταμένο απ’ όσο θα έπρεπε, και ολοκληρώνεται ακριβοδίκαια. Ήθελαν οι χαρακτήρες που γνωρίσαμε στο πρώτο βιβλίο περισσότερο χώρο να ξεδιπλωθούν και να εξελιχθούν, οπότε το δεύτερο μυθιστόρημα καταφέρνει ακριβώς αυτό, χωρίς υπερβολές και φλυαρίες. Η πλοκή κορυφώνεται σταδιακά, τα μηνύματα και τα αισθήματα ξεπηδούν απρόσμενα μέσα από τις σελίδες, Οδυσσέας Ελύτης, Μάνος Χατζιδάκις, Τσαρλς Μπουκόφσκι, Τζ. Ρ. Τόλκιν, Τ. Σ. Έλιοτ, Έντγκαρ Άλαν Πόε και πολλοί άλλοι στολίζουν το κείμενο και η ιστορία εξελίσσεται σωστά και με υποδειγματικό τρόπο γραφής. Η Λέττα Βασιλείου εμπλούτισε το σύμπαν που δημιούργησε με ενδιαφέροντα ετερόκλητα στοιχεία που συμπληρώνουν, ενισχύουν και προχωράνε τις εξελίξεις κι έτσι το δυστοπικό σύμπαν του Σοβόφ ολοκληρώνεται με τον καλύτερο τρόπο. Δυστυχώς, τα πολλά τυπογραφικά λάθη κατά καιρούς με αποσυντονίζανε.

Το »Σοβόφ: Τα κομμένα λουλούδια» κινείται γύρω από δύο αντικρουόμενα μότο: «Είμαστε όλοι κομμένα λουλούδια όσα όνειρα κι αν κάνουμε» (σελ. 510) μεν αλλά «Μπορείς να κόψεις όλα τα λουλούδια αλλά δεν μπορείς να εμποδίσεις την άνοιξη να έρθει» (Πάμπλο Νερούντα) που δημιουργούν μια ενδιαφέρουσα ιστορία γεμάτη συγκρούσεις, αλήθειες και εκπλήξεις. Προκλητικό, συναρπαστικό, ανατρεπτικό, με χαρακτήρες που ανελίσσονται και απογειώνουν τις εξελίξεις, ιδέες και σκέψεις που προκαλούν προβληματισμούς, διαχρονικές αλήθειες και ένα καλογραμμένο αφηγηματικό στυλ. Ομολογουμένως θα μου λείψουν οι χαρακτήρες του και οι ιστορίες τους.