Βιβλίο Αλάτι κόκκινο
Συγγραφέας Δημήτρης Αλεξίου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Λοιπόν, το βιβλίο τα σπάει! Είναι ένα σύγχρονο, ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα. Το οποίο φυσικά δεν έπεσε από τον ουρανό, υπάρχουν ένα σωρό άλλα αστυνομικά μυθιστορήματα που σίγουρα θα σας θυμίσει το παρόν βιβλίο. Απλώς «θυμίσει» γιατί οι συγκρίσεις σταματούν εκεί. Τον συγγραφέα τον παρακολουθώ από την αρχή του ταξιδιού του στη λογοτεχνία, εκείνος στο πιλοτήριο, εγώ στην οικονομική θέση. Και τα ταξίδια μαζί του γίνονται όλο και πιο μαγευτικά, εξελίσσονται όλο και περισσότερο. Από τον διστακτικό και what’ s up doc συγγραφέα του «Πικρά κεράσια» προχώρησε στον προσγειωμένο και στέρεο στα πόδια του συγγραφέα τού «Αμαρτωλά θαύματα». Εδώ έχουμε μια ιστορία και θα την πούμε. Σωστά. Ολοκληρωμένα. Μεστά. Με ανατροπές και εκπλήξεις. Με μικροσκόπιο πάνω από τα αμαρτωλά θαύματα της μικρής τοπικής κοινωνίας της Σκύρου.

Τι έχουμε εδώ; Μια αστυνομική ιστορία, φρέσκια, ζωντανή, σημερινή, με χιούμορ και ατάκες που σπάνε κόκαλα σε ανυποψίαστα σημεία, με παρατηρήσεις επί του κοινωνικού περίγυρου και της πραγματικότητας διεισδυτικές και διαχρονικές και φυσικά με την απαραίτητη ντοπιολαλιά που ορισμένοι ίσως δυσκολευτούν να ακολουθήσουν και να κατανοήσουν αλλά είναι τόσο, μα τόσο αυθεντική και γνήσια! Με τις αιτίες και τις αιτιάσεις σωστά τοποθετημένες κι όχι τραβηγμένες από τα μαλλιά κι αν κάτσει η κουπ έκατσε, 50 ευρώ παρακαλώ, πληρώνετε στην έξοδο. Με σωστή ψυχολογία (το ξαναλέω). Με το νησί της Σκύρου να ξαπλώνει αναπαυτικά σε όλες τις σελίδες και να μπαίνουν όλα τα τοπωνύμια, οι περιοχές και τα χωριά σωστά στη θέση τους, σαν παζλ που φτιάχνει μόνο ένας έμπειρος δημιουργός. Με έναν αστυνόμο και τον βοηθό του. Με έναν ανολοκλήρωτο έρωτα. Με «κακούς» και «καλούς». Αλλά αυτό που αγάπησα πολύ ήταν ότι τα θύματα δεν ήταν θύματα. Πώς να το πω χωρίς να χαλάσω την έκπληξη και την ανατροπή; Δεν ξέρω. Τέλος πάντων έχουμε θύματα αλλά ο δολοφόνος τους είναι η κοινωνική κατακραυγή, η απελπισία, η θέση μέσα στην κοινωνία, ο φόβος του διαφορετικού, η αιδώς και η λαχτάρα για τον έρωτα.

Ο αστυνόμος Ψαθάς; Εξαίρετος! Με παρελθόν που το ζούμε και δεν μας το αφηγείται απλά ο συγγραφέας (έχω διαβάσει ένα σκασμό βιβλία που η προηγούμενη ζωή του (κάθε) ήρωα πρέπει να αναλυθεί υπό μορφή σεντονιού και τρόπο αφήγησης σαν τη γιαγιά του διπλανού διαμερίσματος που διαβάζει φωναχτά τον κατάλογο του ΕΟΠΥΥ). Χωρισμένος, με έφηβη κόρη, ένας διαφορετικός δημόσιος υπάλληλος, που αγαπάει την ποίηση αλλά φοβάται μην αποκαλυφθεί στο Σώμα, έναν χώρο εργασίας που τέτοιες ευαισθησίες χαρακτηρίζουν μόνο τους «τοιούτους» και τρέχα βγάλε τη ρετσινιά. Η αποστολή του είναι να εξιχνιάσει τον θάνατο της Καλλιώς της σημαδεμένης. Η αστυνομία ζητά τη βοήθεια των κεντρικών στην Αθήνα γιατί όλη η αστυνομική δύναμη έχει να προστατέψει τους πολίτες και να καταγράψει τις ζημιές από τον σεισμό που συνέβη την προηγούμενη μέρα που βρέθηκε το πτώμα της Καλλιώς. Ο Ψαθάς χώρισε τη γυναίκα του επειδή παρασύρθηκε από τον έρωτα του δημοσιογραφίσκου Παπατζίκου, εξαιτίας του οποίου απέτυχε σε μιαν αποστολή του και υποβαθμίστηκε.

Ο Γιώργος Θαλάσσης πρέπει να έχει κι έναν βοηθό…σπίθα! Να τος λοιπόν ο Κορνήλιος Καλαμαράκης που όποτε έρχεται σε δύσκολη θέση ματώνει η μύτη του (μα τι εύρημα κι αυτό!). Κάνει τις βουτιές του, είναι συνεσταλμένος, ντροπαλός αλλά όταν στροφάρει το μυαλό του, στροφάρει. Χαζός δεν είναι αλλά τόσο κλειστός, ντροπαλός και εσωστρεφής που δεν κάνει για αστυνομικός κι ο Ψαθάς που τον είχε συμπαθήσει τον πήρε βοηθό του, ανακουφίζοντας πολλούς συναδέλφους του!

Η Καλλιώ; Αχ, η Καλλιώ! Μια γυναίκα που γεννήθηκε σημαδεμένη και η τοπική κοινωνία την καταδίκασε σε εξορία λόγω αυτού του διαφορετικού. Μια κοπέλα μόνο 16 χρόνων που δεν ήθελε τίποτα από τη ζωή αλλά δέχτηκε με ευχαρίστηση τον έρωτα που της χάρισε αυτή η ζωή με τον Βορειοηπειρώτη Ηλία, που έζησε στο νησί κι ενσωματώθηκε στην τοπική κοινωνία χάρη στα εργατικά κι ακάματα χέρια του και στο κλειστό του στόμα. Ο έρωτάς τους πλέχτηκε μια νύχτα της Αποκριάς, εκείνος Γέρος, εκείνη Κορέλα. Και δώσαν όρκο να παντρευτούν με την ευλογία του τοπικού παπά για να μπορέσουν να ολοκληρώσουν τον έρωτά τους και να φύγουν μακριά από την κλειστή κοινωνία του νησιού. Δυστυχώς όμως ο κακός της υπόθεσης (στο τέλος αποκαλύπτεται) ποθεί την Καλλιώ και με τις άσκεφτες ενέργειές του χωρίζει το ζευγάρι. Τι συνέβη λοιπόν την επομένη του σεισμού; Ποιος σκότωσε την Καλλιώ; Και γιατί; Κι αυτή είναι μονάχα το πρώτο θύμα που θα βρεθεί.

Τελειώσαμε; Όχι! Η Φραντσέζα, η «τρελή» δασκάλα του χωριού, με τις πρωτότυπες εκπαιδευτικές μεθόδους που δίδασκε στο φροντιστήριο, στις οποίες σύντομα το νησί εναντιώθηκε, μας αφηγείται δέκα ιστορίες του τόπου, δέκα μύθους, τερατώδεις και φρικιαστικούς, όπως κάθε γνωστό παιδικό παραμύθι στην πρώτη του και πρωτότυπη εκδοχή. Με το να παρεμβάλλεται ανάμεσα στις σελίδες είναι σαν να δίνει μια ξεκούραση στον αναγνώστη, μια ευκαιρία να χαλαρώσει από την ένταση (προσωπικά τις αγνόησα, δώστε Ψαθά στο λαό, τις διάβασα στο τέλος της ανάγνωσης του βιβλίου) και σιγά σιγά ξεδιπλώνεται μέσα από αυτές η προσωπικότητα της δασκάλας που πετάει μια τυχαία πληροφορία στον Ψαθά και το αίνιγμα λύνεται. Στην τελευταία ιστορία έρχεται η Καλλιώ στον νου της, ικανοποιημένη που όλα βρήκαν πια τη λύση τους.

Το νησί συμμετέχει με αγωνία λες στην αναζήτηση της αλήθειας. Προσφέρει όλα του τα μέρη και τις ακρογιαλιές στον συγγραφέα για να περπατήσει, να ψάξει, να μάθει, να περιγράψει τόπους και ανθρώπους. Εδώ ευτυχώς η δράση παίρνει αγκαλιά τον χώρο και τον άνθρωπο και δεν τσακώνεται μαζί τους, με αποτέλεσμα το κείμενο να ρέει αβίαστο, αυτούσιο, με φυσικό τρόπο και να μην μπορεί ο αναγνώστης να αφήσει το ρημάδι από τα χέρια του! Το ξεκίνησα στις 20.15 περίπου και δε σας λέω πάλι τι ώρα το τελείωσα γιατί τα δάχτυλά μου θα ξυπνήσουν από την ημικωματώδη κατάσταση και θα πάρουν το ασύρματο πληκτρολόγιο και θα φύγουν.

Σας παρακαλώ, μην ξεκινήσετε τίποτα παράλληλα με την ανάγνωση αυτού του βιβλίου, δεν υπάρχει περίπτωση να το ολοκληρώσετε. Μη διστάσετε να βυθιστείτε στις σελίδες του και να μασουλήσετε λίγους κόκκους αλάτι κόκκινο, αν κι εγώ προτίμησα τις τοπικές «λαδόπ’τες».

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα (ακόμη ανατριχιάζω με την περιγραφή του πτώματος στη σελίδα 18):

«Η Βαλάξα. Ένα από τα χιλιάδες μικρά νησάκια σπαρμένα μέσα στο Αιγαίο γύρω από τα μεγαλύτερα. Σαν δορυφόροι, σαν μοσχαράκια που παραμονεύουν γύρω απ’ τα μαστάρια της μάνας τους για να βυζάξουν. Αλλά αυτή τ’ αφήνει ξεχασμένα. Τους βάζει το πολύ-πολύ ένα φάρο πάνω τους, καμιά φορά σχεδιάζει και καμία ελληνική σημαία στην πλαγιά τους για να διατρανώσει την ιδιοκτησία της και τ’ αφήνει μόνα τους να παλεύουν με τα στοιχειά της φύσης για λογαριασμό της» (σελ. 24-25).

«Ο Ψαθάς ήξερε πολλούς ομόβαθμούς του που θα αηδίαζαν και μόνο στη σκέψη ότι θα μοιράζονταν το δωμάτιό τους με έναν κατώτερο αστυνομικό. Για την ακρίβεια θα αηδίαζαν ακόμα και στη σκέψη ότι ο κατώτερός τους αστυνομικός είχε δωμάτιο ίδιας κατηγορίας με αυτούς. Χαμογελούσε γιατί ήξερε ότι αυτοί οι ίδιοι θα χαίρονταν πάντως να μοιράζονται ακόμα και την τουαλέτα με κάποιον ανώτερό τους. Τα κόπρανα των ανωτέρων δεν μπορεί παρά να ευωδιάζουν ενώ των κατωτέρων απλώς βρωμάνε σκατίλα» (σελ. 70-71).

-Για την παραλία γυμνιστών Του Παπά το Χώμα-
«Τ’ παπά το χουμ’, ανακοίνωσε ο Κωνσταντής. Κυρ αστυνόμε, πες στου κουρίτσισ’ς, θα χαλάσ’ τα μάτια τ’ ν βλέπ’ στειλιάρια στουν ήλιο. Εν’ γρουσουζά. Τσαι καλά, λέου γω, μ’ αυτοί τς γυμνιστέ, δεν τ’νε νοιάζ’ πο’ βλέπομ’ τα κρεμαστάρια τ’νε, τ’ν κωλοτρυπίδα τ’νε, δεν τ’νε νοιάζ’ που μπαζ’ αέρα;» (σελ. 162).

«Στεριανή γούρνα που η τρικυμία τη γεμίζει θαλασσινό νερό και ξεραίνεται στον ήλιο της μπουνάτσας. Εκεί που μια μικρή αλυκή ξεραίνει αλάτι θαλασσινό. Δεν ήταν άσπρο όμως το αλάτι κι ας ήταν ξερό. Τα βράχια του Αγίου Ερμολάου μάζευαν πάνω τους αλάτι με μια ρόδινη απόχρωση. Αλάτι κόκκινο» (σελ. 169).

«Η αγκαλιά είναι δικαίωμα που πρέπει να το κερδίσεις με υπομονή. Μάλλον δύο φορές την εβδομάδα δεν φτάνουν» (σελ. 258).

«Άτιμο πράγμα η αμφιβολία. Είναι σαν έντομο. Σαν σαράκι, σαν κοριός, σαν στρατιά από μυρμήγκια. Όταν βρεθεί ίχνος της έχεις πολύ δρόμο μπροστά σου για να απαλλαγείς, μεγάλη προσπάθεια για να την ξεριζώσεις» (σελ. 260).

-Τι είναι ο θάνατος;-
«Ένα κλείσιμο. Μπορεί να είναι ήσυχο και γαλήνιο χωρίς εκκρεμότητες, μπορεί να είναι αναπάντεχο ή βίαιο και ν\’ αφήνει πράγματα στη μέση, πάντως ένα κλείσιμο είναι. Σαν το φως όταν βγεις από το δωμάτιο, σαν το διακόπτη της τηλεόρασης, σαν τη βάνα του νερού που κλείνεις όταν φεύγεις για καιρό» (σελ. 280-281).

Βιβλίο Το κέντημα του όρκου
Συγγραφέας Σίσσυ Θεοφανοπούλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα έχει αποδώσει πιστά το κλίμα και την κουλτούρα των κατοίκων της Σκύρου, καταγράφοντας με όμορφο και διακριτικό τρόπο τα έθιμά τους, τις παραδόσεις τους και κάπου κάπου την ντοπιολαλιά τους. Παρ’ όλο που ίσως φανεί η πλοκή μονοδιάστατη, κατά βάθος υπάρχουν ανατροπές και εξελίξεις που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά. Τη γραφή της κυρίας Θεοφανοπούλου που λάτρεψα στο πρώτο της βιβλίο, εδώ την εντόπισα κυρίως στις πρώτες σελίδες, μιας και από τη στιγμή που οι συνθήκες και τα γεγονότα οδήγησαν τα κορίτσια μακριά από το νησί τους σα να αποδυναμώθηκε και να ατόνισε λίγο η φροντίδα και το ενδιαφέρον, ίσως λόγω των καταστάσεων που έπρεπε να προετοιμάσουν το έδαφος για την ανατροπή της ιστορίας.

Κάπου στη μέση του βιβλίου μού γεννήθηκε η επιθυμία να μην ολοκληρώσω την ανάγνωσή του. Υπήρχαν πολλά κενά και κυρίως πολλά αναληθοφανή γεγονότα που δε μου φάνηκαν σωστά και μου έκανε επιπλέον εντύπωση πως τα βρήκα σε βιβλίο συγγραφέως που ξέρει να χειρίζεται την ιστορία της και δεν ξεφεύγει από τον πυρήνα της πλοκής. Σύντομα όμως κατάλαβα πως έκανα ένα μεγάλο λάθος και οι εκπλήξεις άρχισαν να έρχονται ακάλεστες και σωρηδόν. Έχοντας τελειώσει λοιπόν το μυθιστόρημα και τονίζοντας εξαρχής πως πρόκειται για ένα δεμένο σύνολο μιας καλογραμμένης ιστορίας, δεν μπορώ να παραβλέψω κάποια χαρακτηριστικά που δε μου άρεσαν, κυρίως διότι είμαι άρρεν και βιβλιοφάγος αναγνώστης, επομένως είμαι σίγουρος πως όλα αυτά ευρύτερα θα αγνοηθούν και σίγουρα το μυθιστόρημα θα αγαπηθεί από πολύ κόσμο.

Νομίζω πως η Μερσίνη δεν αποδόθηκε σωστά, γιατί η ένταση των αρνητικών συναισθημάτων της και ο βαθμός ως τον οποίο προχώρησε τα σχέδιά της δε μου φάνηκαν συμβατά με την αρχική εικόνα της κοπέλας που πνίγεται σε έναν κλειστό τόπο κι ας έχει περιουσία και οικογένεια που την αγαπά. Δεν μπορώ φυσικά να κατονομάσω τις εξελίξεις που προκάλεσε η Μερσίνα, ο όγκος όμως του μίσους και η δολοπλοκία της μου φάνηκαν αταίριαστα με την πρώτη της σκιαγράφηση.

Κατά την πορεία της αφήγησης, παρ’ όλο που η κυρία Θεοφανοπούλου έχει εξαιρετική πένα, μου φάνηκε λίγο αμήχανη και κατέφευγε συχνά στη βοήθεια ενός πλούσιου λεξιλογίου που δε χρειαζόταν. Για να περιγραφεί μια κατάσταση παρετίθεντο τρεις με τέσσερις συνώνυμες λέξεις και ειδικά με το μοτίβο «όλα τα α του [π. χ.] έρωτα». Η ελληνική γλώσσα είναι πλούσια και η συγγραφέας ικανή να δώσει ποικιλία εκφράσεων και συναισθημάτων, επομένως κάτι τέτοιες μικρολεπτομέρειες θα μπορούσαν να παραλειφθούν.

Δεν μπόρεσα με τίποτα να αγαπήσω τη σχέση της Αμέρσας με τον άντρα που παντρεύτηκε, μου φάνηκε εντελώς αδύναμη και σχεδόν χάρτινη. Ναι, ήταν απόλυτα λογικοφανές ο γάμος τους να καταρρέει λόγω του προβλήματος που αντιμετώπιζαν αλλά οι αντιδράσεις τους, οι συνέπειες σε βάθος χρόνου, ήταν χαρακτηριστικά που δε με άγγιξαν όσο ίσως θα έπρεπε.

Τέλος, κατάλαβα γιατί πολύς κόσμος αγάπησε τη Φαλταΐνα. Είναι η μόνη γυναίκα που έζησε αξιοπρεπώς μες στο κείμενο, με μια σχετικά απλή ζωή, γεμάτη όμως από αίσθημα, αλήθεια και ζωτικότητα. Δεν κατέφυγε σε ακρότητες όπως οι ξαδέλφες, δεν αποδίδεται στερεοτυπικά και η παρουσία της στη ζωή του νησιού είναι απόλυτα απαραίτητη για μια όαση δροσιάς, ελπίδας και αισιοδοξίας.

«Το κέντημα του όρκου» είναι ένα μυθιστόρημα με καλή γραφή, περιγράφει με σχεδόν σαπουνοπερικό τρόπο τις ζωές δύο κοριτσιών στο νησί της Σκύρου, δε θα ξεχάσω όμως ποτέ τον τρόπο με τον οποίο η συγγραφέας με έπιασε στον ύπνο κι άρχισε μετά τη μέση του κειμένου να μου πετάει απροκάλυπτα μία προς μία τις ψηφίδες που σχηματίζανε την τελική, την αληθινή εικόνα της ιστορίας και ανέτρεψε λογικοφανώς όλο το σύμπαν που είχε χτίσει ως τότε. Στο πρώτο βιβλίο της κυρίας Θεοφανοπούλου εξήρα τη γλώσσα της και τον χειρισμό της πλοκής, εδώ εξυμνώ την αγάπη της για τον αναγνώστη, τον οποίο αποζημιώνει στο τέλος για το όποιο υφολογικό και επί της πλοκής ατόπημα ίσως παρουσίασε.

Βιβλίο Μέδουσα από σμάλτο
Συγγραφέας Παναγιώτης Αγαπητός
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Άγρα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Και ναι ο Παναγιώτης Αγαπητός έγραψε και τρίτο μυθιστόρημα μυστηρίου. Το διάβασα σε μια μέρα. Η γραφή, το στυλ, η πλοκή δεν χάνουν ούτε πόντο από όσα έχει γράψει ήδη ο συγγραφέας. Συνεχίζει ακατάπαυστα να μας μυεί στον κόσμο του Βυζαντίου χωρίς ποτέ να είναι τα κείμενά του κουραστικά, λεπτολόγα ή «διδακτικά» με τη στενή έννοια του όρου.

Το κείμενο αναβιώνει τα τοπία, τους ανθρώπους και τη νοοτροπία των κατοίκων του νησιού. Σημαντικό ρόλο παίζουν ένας μοναχός-καλόγερος, ο Συμεών, και η μάγισσα Λευκοθέα. Πάρα πολύ καλογραμμένος είναι ο τρόπος που συζητούν με τον Λέοντα για τις κινήσεις των πλανητών και των άστρων και πολύ καλογραμμένο το ωροσκόπιο που παραδίδει ο Συμεών στον Λέοντα, που προβλέπει έναν κίνδυνο σε δύο χρόνια από τώρα. Παράλληλα με τη διαλεύκανση του φόνου, ο Λέων έρχεται και πάλι αντιμέτωπος με τον εαυτό του και το παρελθόν της οικογένειάς του. Ο Λέων μαθαίνει πώς και γιατί διαδέχτηκε ο πατέρας του τον παππού του στη θέση του πρωτοασηκρίτη και δικαστικού της Πόλης κι αρχίζει να θεριεύει μέσα του το δικαίωμα της επιλογής, φτάνοντας στο σημείο να βρει τους ενόχους και να τους συγχωρέσει!!Κι αυτή ακριβώς η απόφαση, σε συνδυασμό με το φόνο που ο ίδιος είχε διαπράξει στο προηγούμενο βιβλίο παίρνοντας τον νόμο στα χέρια του αρχίζει να του συστήνει έναν νέο άνθρωπο, που ούτε ο ίδιος δεν αναγνωρίζει (κάτι μου λέει ότι δε θα σταματήσουν εδώ οι περιπέτειές του!). Η Λευκοθέα αποκαλύπτει στον Λέοντα, με αφορμή τον χάλκινο οφθαλμό που φορά, την αιώνια σύγκρουση θηλυκού και αρσενικού θυμικού μέσα στην ψυχή του ανθρώπου και τον βοηθά να κατανοήσει καλύτερα την προσωπικότητά του. Τέλος ο Λέων βρίσκει τον αντικαταστάτη του γέροντα οικονόμου του, Νικολάου, στον Δαμιανό, ένα πανέξυπνο δεκατετράχρονο παιδί.

Καλογραμμένο, ανατρεπτικό, ανατριχιαστικό στις περιγραφές των φόνων, με συνοχή και στέρεη πλοκή κι έναν Λέοντα που αρχίζει να μεταμορφώνεται. Θέλω κι ελπίζω να υπάρξει και συνέχεια. Πάνω από όλα μου αρέσει που ο συγγραφέας καταπιάνεται κάθε φορά και με κάτι διαφορετικό από την εποχή και την κοινωνία του Βυζαντίου χωρίς να επαναλαμβάνεται ποτέ και πουθενά.