Βιβλίο Σταγόνες 
Συγγραφέας Φυστίκι που Κυλάει 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το Φυστίκι που Κυλάει έγραψε ένα δυνατό, ανατρεπτικό και άκρως ρεαλιστικό μυθιστόρημα για την παθογένεια της ελληνικής οικογένειας. Βάζει κάτω από ένα αντικειμενικό μικροσκόπιο όλα τα λάθη, τα μυστικά, τα ψέματα, τα προβλήματα που οδηγούν τους ανθρώπους σε αδιέξοδα, σε καταπίεση, σε κρίσεις πανικού και χαρίζει μια ιστορία τόσο αληθινή που πονάει, ακριβώς γιατί όλοι θα αναγνωρίσουμε σε αυτήν κομμάτια της δικής μας προσωπικότητας. Δάκρυσα, γέλασα, σφίχτηκα, κράτησα την ανάσα μου, προβληματίστηκα κι όμως δε σταματούσα να βυθίζομαι όλο και περισσότερο στον μικρόκοσμο του μυθιστορήματος, όχι μόνο γιατί αγωνιούσα για τη συνέχεια αλλά και γιατί ήθελα να δω πώς θα ολοκληρωθεί η ιστορία, πώς θα λυτρωθούν οι ήρωες και πόσο τους αγαπάει η συγγραφέας που τους δημιούργησε. Κινηματογραφική ροή, υψηλές ταχύτητες στις εξελίξεις, αληθινοί και καθημερινοί διάλογοι, ανατροπές είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Σταγόνες που όλοι τις γευτήκαμε, τις αντικρύσαμε, τις νιώσαμε στις βροχερές μας μέρες, λαμπερές και μουντές πέφτουν όταν πρέπει ή έρχονται ακάλεστες, σταγόνες που λαμπυρίζουν αντικατοπτρίζοντας στιγμιότυπα, σκηνές, διαλόγους, ανθρώπους από τη ζωή του κάθε ενός από μας. Χαρά και γέλιο, έρωτας και ανεμελιά και την ίδια στιγμή πόνος, απώλεια, τραύματα σωματικά και ψυχικά, λάθη και ανήφορος. Σταγόνες από δάκρυα λύτρωσης σαν αυτά που χαρίζει το τέλος, οργής για τα καταφανή λάθη που τραυματίζουν ψυχές, συγχώρεσης για χάρη της αγάπης. Σταγόνες που γυαλίζουν στο μαχαίρι που ανατέμνει μέχρι βάθους την ανθρώπινη ψυχή, παρουσιάζοντας ακριβοδίκαια τους χαρακτήρες του βιβλίου και φέρνοντας στο φως «οικεία κακά» που πληγώνουν, συγκολλούν αλλά και δίνουν ελπίδα για μια νέα αρχή.

Η Τζένη και ο Δημήτρης λοιπόν έχουν αποκτήσει δυο παιδιά και πλέον είναι χωρισμένοι. Με διαρκή πρωθύστερα μαθαίνουμε την ιστορία τους, πώς γνωρίστηκαν, πώς ερωτεύτηκαν, ποια ήταν τα βήματα της σχέσης τους ως τον γάμο τους, πώς άλλαξαν τα πράγματα με τα παιδιά, την Εύη και τον Λουκά, πού έσπασαν και λύγισαν, τι έφταιξε, ποιες ήταν οι δυσκολίες και γιατί τελικά διαλύθηκαν. Η συγγραφέας εκεί που τους ρίχνει στα πιο βαθιά τάρταρα, εκεί και τους απογειώνει: «Εκείνο το πρωινό της δεύτερης μέρας των Χριστουγέννων, μέσα στο βαθύ σκοτάδι της Τζένης και του Δημήτρη, μέσα στην απόλυτη, αδιαπραγμάτευτη αποτυχία τους ως γονείς, ως ζευγάρι, ως ενήλικες, από τον φεγγίτη στο μπάνιο γλίστρησε μια αδύναμη ακτίνα φωτός. Θαμπή, εύθραυστη. Αλλά έστω κι έτσι έσπασε τον ζόφο» (σελ. 237). Η Εύη είναι πλέον στην εφηβεία, υπερ-ευαίσθητη στα συναισθηματικά ερεθίσματα, στεναχωριέται λιγότερο για το οικονομικό θέμα τώρα που τους μεγαλώνει η Τζένη μόνη της και περισσότερο για την απελπισία στο πρόσωπο της μάνας της. Ένα πλάσμα που λες και γεννήθηκε ενήλικη, κάτι που δυστυχώς η μητέρα κατά λάθος εκμεταλλεύεται και τονίζει διαρκώς, ακουμπώντας έτσι ένα δυσβάσταχτο βάρος στο παιδί της, που πάντα πίστευε πως αυτό πρέπει να κάνει, να γίνεται υποστύλωμα στις οικοδομές όλου του κόσμου. Από την άλλη, ο αυτιστικός Λουκάς παρακολουθεί εργοθεραπεύτρια σε κέντρο ειδικής αγωγής και σημειώνει μικρά βήματα προόδου. Η Τζένη αποδέχτηκε σχετικά γρήγορα την ιδιαιτερότητα του γιου της, μιας και δεν υπήρχε χρόνος για χάσιμο. Αυτή η διαδικασία αποδοχής δεν ήταν γραμμική, αφού τα συναισθήματα ενοχής, θυμού, απελπισίας επέστρεφαν κυκλικά. Πού βρίσκεται μέσα σε όλα αυτά ο Δημήτρης, πώς αντέδρασε, πώς νιώθει μετά τη θύελλα που τους τίναξε στον αέρα; Ευτυχώς, είναι ένας πατέρας που «θα εξασφάλιζε πρώτα το κάτι παραπάνω για τα παιδιά του και μετά τα βασικά για τον ίδιο»! Ναι αλλά η σχέση του με την πρώην σύζυγο; Τα δικά του όνειρα και προσδοκίες;

Μόνιμο αγκάθι ανάμεσα στο ζευγάρι είναι η μάνα του Δημήτρη, Βαγγελιώ, μια αυταρχική γυναίκα που διαφεντεύει το σπίτι της και αρνείται ν’ αφήσει τα παιδιά της να φύγουν μακριά. Αρνάκι ο άντρας της, την άφησε να κάνει ό,τι θέλει στη ζωή τους, του αρκούσε να νιώθει ασφαλής και ήρεμος πλάι της: «Ο χρυσός αυτός άνθρωπος που μιλούσε από το στόμα λίγο και από τα μάτια του πολύ. Που γέμιζε τα ρεζερβουάρ των παιδιών και των εγγονιών του με περισσή αγάπη, ανόθευτη, χωρίς προϋποθέσεις, χωρίς όρια, χωρίς διακρίσεις» (σελ. 279). Νικήθηκε τελικά από τον καρκίνο και η γυναίκα του νιώθει ξαφνικά πελαγωμένη και ολομόναχη. Τώρα τι γίνεται; Πώς θα επιβιώσει χωρίς το στήριγμά της; Ο απόλυτος έλεγχος που ασκεί στα παιδιά της, Αντώνη και Δημήτρη, δημιουργεί εντάσεις και δυσκολεύει τον αγώνα τους να σταθούν στα δικά τους πόδια, μακριά από τις εντολές της. Τα δυο αδέλφια είναι όσο πιο διαφορετικοί μπορεί να είναι δύο άνθρωποι που μεγάλωσαν στο ίδιο σπίτι, στην ίδια πόλη, από τους ίδιους γονείς. Σπάνια όμως μάλωναν όσο ήταν μαζί, δεν έμπαινε ο ένας στον ζωτικό χώρο του άλλου, πάντα συνυπήρχαν χωρίς να αναμιχθούν. Ο Αντώνης, έχοντας καλά κρυμμένα μυστικά, κάνει τα πάντα για να φύγει στο εξωτερικό, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. «…παραήταν ασημένιος για τα δεδομένα της μουντής κωμόπολης… ασύμβατος με τον αέρα της Αιτωλοακαρνανίας» (σελ. 82), «Δεν υπήρξε ποτέ κομμάτι του παζλ της συγκεκριμένης πόλης ο μικρός. Πάντα φευγάτος ήταν» (σελ. 92).

Ο Δημήτρης υποστηρίζει τον αδελφό του κι ας μένει ο ίδιος πίσω. Έτσι κι αλλιώς είναι μέτριος μαθητής, οπότε στράφηκε στις μηχανές και στα αυτοκίνητα για τα προς το ζην. Ο Αντώνης όμως έφυγε και γιατί ήθελε να γλυτώσει τον αδελφό του από τις συνέπειες των δικών του επιλογών, μιας και το ωστικό κύμα πάντα έπαιρνε τον Δημήτρη: «Ο μεγάλος το είχε συνηθίσει, το θεωρούσε δεδομένο, ο μικρός ασφυκτιούσε, τον έπνιγε αυτή η υποχρέωση που ένιωθε πως είχε στον αδελφό του από τότε που θυμόταν τον εαυτό του» (σελ. 97). Οι γονείς τους πιέζουν τον Δημήτρη να ελέγχει τον Αντώνη κι αυτό τον κάνει έξω φρενών. Ο Δημήτρης δεν είχε το θάρρος του αδελφού του, ναι, είχε όνειρα, ήθελε να αντιδράσει αλλά «φοβόταν πως θα έτρωγε τα μούτρα του και θα αναγκαζόταν να γυρίσει στη μάνα του με την ουρά στα σκέλια». Είναι «έξαλλος με τον αδελφό του που δραπέτευσε και ανακουφισμένος ταυτόχρονα. Να τον βρίζει από τη μία και να τον καμαρώνει κρυφά από την άλλη. Για το μυαλό του, για το τσαγανό του, για όλα όσα έβαζε στόχο και κατάφερνε, ενώ ο ίδιος έμενε κολλημένος. Ανίκανος να φύγει. Δειλός» (σελ. 97). «Δεν είχε ποτέ τη δύναμη του μικρού. Το αστέρι του. Λες και γεννήθηκε μισοσβησμένος» (σελ. 107). Όσο ο Δημήτρης μάλιστα δεν κόβει τον ομφάλιο λώρο, τόσο η μάνα του τον διαφεντεύει. Και τότε ήρθε η Τζένη! «Όλα τα άσκοπά του σαν να είχαν βρει προορισμό».

Όλα ξεκινάνε με την κηδεία του Λουκά, όπου η συγγραφέας στήνει ολοζώντανες σκηνές: «…άρχισαν να σηκώνονται ένας ένας…Είχαν ξεπετάξει την υποχρέωση. Αν τους έλεγες «καλό καλοκαίρι», θα απαντούσαν «επίσης» χωρίς δεύτερη σκέψη» (σελ. 36). Από την αρχή οι διαπροσωπικές σχέσεις είναι δύσκολες, η μητέρα δε συμπαθεί την Τζένη, ο Αντώνης άργησε να παραστεί και η Βαγγελιώ δε χάνει ευκαιρία να τον κατηγορήσει, εντείνοντας την επιθυμία του να φύγει μια ώρα νωρίτερα, η Τζένη συμμερίζεται την επιθυμία του Αντώνη και κατανοεί τη στάση του, αφού είναι η μοναδική που μπορεί να τον διαβάσει σαν ανοιχτό βιβλίο, η επιθυμία του Λουκά να παραμείνει στο Αγρίνιο με τον μπαμπά και τη γιαγιά φέρνει την Τζένη στα όριά της, κάτι που αποσβήνει η Εύη. Λες και παρακολουθούσα κάτι μεταξύ κινηματογραφικής ταινίας και στιγμές από γεγονότα που έχω δει κι εγώ στη δική μου ζωή, με αληθινούς ανθρώπους, με ταιριαστούς διαλόγους, με γνωστές αφορμές! Έτσι αρχίζει σιγά σιγά το ταξίδι στο παρελθόν και στο παρόν όλων αυτών των χαρακτήρων, τους οποίους γνωρίζουμε κι απ’ την καλή κι απ’ την ανάποδη. Η ζωή στη φοιτητική εστία του Γκερμερσχάιμ, το πρώτο ερωτικό καλοκαίρι στην Ιθάκη, το μαγικό Βερολίνο που «ήταν η πιο όμορφη πόλη στον κόσμο, τόσο ανεπιτήδευτα κομψή, παλιακή και μοντέρνα ταυτόχρονα, σε αποδεχόταν χωρίς ενδοιασμούς, χωρίς προκαταλήψεις, η ίδια η πόλη μπορούσε να γίνει η παρέα σου» (σελ. 117), η γοητευτική Σκοτία εκείνο τον κρυστάλλινο Φεβρουάριο που η κλεψύδρα της ευτυχίας ενός ζευγαριού άρχισε να αδειάζει από την άμμο της και τόσα άλλα.

Υπάρχουν όμως κι άλλοι χαρακτήρες που συντροφεύουν τις δύο οικογένειες, όπως το εξάχρονο κοριτσάκι που στέκεται όρθιο, με τη ζακέτα της μαμάς της στα χέρια, ακίνητο, αμίλητο και κοιτάζει την πόρτα την ημέρα που η μάνα της ηττήθηκε από τον καρκίνο. «Όποιος φεύγει δεν ξαναγυρίζει» και το έμαθε αυτό καλά το κοριτσάκι που ξάπλωνε πάνω στη ζακέτα της μάνας της για να κοιμηθεί μυρίζοντας το ύφασμα κι ευτυχώς τη στήριξε η γιαγιά της, βοηθώντας τη να γίνει «Δυο γυναικών κόρη». Είναι και ο γοητευτικός Κωνσταντινουπολίτης Ερέν Μπαντέμ που θα παίξει απρόσμενο κομβικό ρόλο στο μυθιστόρημα και η ιστορία του ξεδιπλώνεται γεμάτη κοφτερά αγκάθια. Ασήκωτο βάρος οι επιλογές του για την οικογένειά του και αβάσταχτες οι συνέπειές τους στις ζωές των γονιών του, Ναζάν και Αράς, δυο ανθρώπων σε ισχυρή πολιτική και οικονομική θέση στην Τουρκία. Η ζωή του Ερέν είναι γεμάτη τρυφερότητα και έρωτα, ώσπου η τρυφερή μητέρα του χώθηκε σε δύσμορφο κουκούλι και δε δίστασε να παραδώσει -μεταφορικά-  τον γιο της στον Άδη. Τα κεφάλαια που τον αφορούν τα διάβαζα με κομμένη ανάσα, μιας και σε αυτά η γραφή φτάνει στο απόγειό της σε θέματα περιγραφών, ατμόσφαιρας, παραστατικότητας και άφθαστου ρεαλισμού. Η τελική σκηνή μεταξύ πατέρα και γιου παραλίγο να μου προκαλέσει εγκεφαλικό και κρατούσα την ανάσα μου για επικίνδυνα πολλή ώρα μετά το πέρας της. Οι χαρακτήρες που γνώρισα παύουν να έχουν βαφτιστικά ονόματα και ανθρώπινα χαρακτηριστικά, μεταμορφώνονται σε κάτι σκληρό, ανείπωτο κι όλα αυτά για κάτι που θα έπρεπε να το γιορτάζουν κι όχι να το λοιδωρούν. «Η ιέρεια άγγιξε σιωπηλή την πόρτα. Ο πεθαμένος γιος της βγήκε από το δωμάτιο». Και τότε…

Το κείμενο είναι γεμάτο καλοδουλεμένα ψυχογραφήματα, παραστατικότητα και αληθοφάνεια. Δε θα ξεχάσω πόσο έντονα περιγράφηκε μια κρίση πανικού, τις κραυγές ενός μικρού κοριτσιού που η επιθυμία της να δει τηλεόραση παραπάνω από μια ώρα οδήγησε σε ομηρικούς καβγάδες τους γονείς της («μπαμπά, δε θέλω να δω τηλεόραση, να, δες πάω στο δωμάτιό μου, σε παρακαλώ», πόσο πόνεσα εκεί, πόσο μου θύμισε οικεία κακά!), τις συνέπειες από μια ολική υστερεκτομή στο σώμα και στην ψυχολογία μιας γυναίκας και τις στιγμές ανθρωπιάς μεταξύ δυο γυναικών που ήταν ξεκάθαρα εχθροί ως εκείνη τη στιγμή που… Σκόρπιες και αξιοπρόσεκτες μεταφορές και παρομοιώσεις στολίζουν το κείμενο: «Μα ο ήλιος εκείνο το απόγευμα της συμπεριφερόταν σαν γονιός, ήθελε να αφήσει το στοργικό του χάδι πάνω στα χέρια και στον λαιμό της» (σελ. 67). Εδώ δάκρυσα: «…άφησε από τα μάτια του να τρέξουν σταγόνες ευτυχίας… Έτρεξαν μέσα του και βρήκαν και γέμισαν μικρές ρωγμές, σαν υγρός χρυσός που συγκολλάει σπασμένο πήλινο» (σελ. 158). Και ένα από τα αγαπημένα μου: «…τα βλέμματα, οι κουβέντες, όλα σκάλωναν πάνω του σαν να ήταν φτιαγμένος από βέλκρο που μάζευε πάνω του ανεπιθύμητο χνούδι…» (σελ. 211). Λέξεις που δημιουργούν απρόσμενες εικόνες και σημαντικές αλήθειες: «…τα δάχτυλά τους έμειναν απλώς να αγγίζονται. Για το υπόλοιπο της διαδρομής, τις ένωναν λίγα χιλιοστά επιδερμίδας… Καμιά φορά, αυτό που σε στηρίζει και σε κρατάει στην επιφάνεια όταν σε τραβάνε βαρίδια στον πάτο είναι απλώς λίγο δέρμα» (σελ. 49). Από την άλλη, το χιούμορ με το οποίο έχουμε γνωρίσει τη συγγραφέα είναι εκεί, διακριτικό, ανάμεσα στις γραμμές, μόνο που τα γεγονότα δε σε αφήνουν να το απολαύσεις είτε γιατί αμέσως έπεται κάτι σκληρό είτε γιατί είναι κρυφά αναμεμιγμένο με κάτι που προκαλεί εντονότερα συναισθήματα, όπως οργή ή / και συγκίνηση. Απολαύστε μία και μόνη πρόταση, που συνδυάζει την κραυγή της μάνας που εξαφανίστηκε το παιδί της με την προσπάθεια μιας τυχαίας περαστικής να βγάλει πετυχημένη selfie με το σκυλί της αγκαλιά: «Η μάνα του Δημήτρη ούρλιαζε στο τηλέφωνο, ο Βαρόνος προσπαθούσε να ακρωτηριάσει την ιδιοκτήτριά του κι εκείνη να δείξει το outfit τους» (σελ. 215).

Φυσικά, δε θα μπορούσαν να λείπουν και οι καίριες κοινωνιολογικές παρατηρήσεις: «…το σχολείο, οι παρέες, η εφηβεία, είναι ένας μικρόκοσμος της ενήλικης κοινωνίας, βλέπεις ένα δεκαπεντάχρονο παιδί και ταυτόχρονα βλέπεις έναν πενηντάρη που χτίζεται. Πολλά στρώματα σκυρόδεμα θα πέσουν πάνω του, πολλές εμπειρίες, ο πυρήνας όμως είναι εκεί. Στο σχολείο…θα δοκιμαστούν σκληρά οι αντοχές, τα συναισθήματα και ο χαρακτήρας τους. Δεν είναι εύκολη πίστα» (σελ. 263). Επίσης: «Δεν ήταν οι ίδιοι άνθρωποι που ήταν στα δεκαεννιά τους. Δεν μειώθηκε η αγάπη, η ζωή αυξήθηκε. Και λίγο λίγο μπήκε ανάμεσά τους…Άλλαξαν. Δεν είχαν τσακωθεί, δεν είχαν σταματήσει να αγαπιούνται. Ζωή έπαθαν» (σελ. 281-282). Και κυρίως: «Η ζωή σταμάτησε… Αυτό που συνεχίζεται λέγεται επιβίωση. Συνήθισε. Να ζει χωρίς τη ζωή του. Γιατί η ζωή δεν συνεχίζεται όταν χάνεις τη ζωή σου… Μόνο συνηθίζεται» (σελ. 283).

Οι «Σταγόνες» είναι ένα υπέροχο, απολαυστικό μα και σκληρό μυθιστόρημα που μου χάρισε αξέχαστες στιγμές, με γέμισε σκέψεις και προβληματισμούς. Ένα ταξίδι στο χθες και στο σήμερα, μια παρέα 300 περίπου σελίδων, άνθρωποι που αγάπησα και αντιπάθησα και συνεχώς αναρωτιόμουν τι θα τους συμβεί από δω και πέρα. Τα απόνερα του παρελθόντος και πώς επηρεάζουν το παρόν, πώς θα αντιδράσουν οι ήρωες του βιβλίου στις ανατροπές που έρχονται, πόσο εύκολα θ’ αλλάξουν νοοτροπία, αντιλήψεις, στάση ζωής, πόσο δυνατοί και έτοιμοι είναι για την απώλεια, για την ανατροπή, για το λάθος; Και τι όμορφο τέλος: «…ακολούθησε την πορεία της σταγόνας. Είχε διανύσει τα μισά. Είχε ακόμη πολλή πορεία. Μπορεί να ενωνόταν με άλλη, μπορεί να κυλούσε ολομόναχη» (σελ. 332).

Βιβλίο Μυστηριώδη ίχνη στη λίμνη Λοχ Νες
Συγγραφέας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι φετινές διακοπές θα είναι για τον Ορέστη εντελώς ασυνήθιστες, μιας και θα τις περάσει στη Σκοτία με τον πατέρα του και τη δεύτερη σύζυγό του. Δέχεται με πολύ δισταγμό και μόνο μετά τις πιέσεις της μητέρας του, σύντομα όμως και χάρη στα παιδιά της γυναίκας του μπαμπά του, Γκλεν και Έλλα, οι διακοπές του θα είναι συναρπαστικές και γεμάτες μυστήριο. Χάρη στους νέους του φίλους, ο Ορέστης γνωρίζει μια άκρως σαγηνευτική και μαγευτική πόλη. Η Τζένη Κουτσοδημητροπούλου γράφει και δεύτερο βιβλίο στην αγαπημένη μου σειρά, αυτήν τη φορά αφιερωμένο στην υποβλητική, γοητευτική και μυστηριώδη Σκοτία. Η μαγευτική φύση της ξεδιπλώνεται με συγγραφική μαεστρία και οι περιγραφές με έκαναν να νιώσω λες και βρίσκομαι στα μέρη που επισκέφθηκε η νέα παρέα των Κατασκόπων της Γεωγραφίας. Λίμνες και βουνά, πεδιάδες και παραδοσιακά χωριά, φαράγγια και κοιλάδες ξεδιπλώνουν περιστατικά από το πλούσιο παρελθόν τους και η ιστορία του τόπου συναντάει τη μυθολογία και τη φημολογία για τέρατα, φαντάσματα, μυστηριώδη πλάσματα, όπως τα kelpies (=κακά πνεύματα που κατοικούν σε λίμνες και ποτάμια). Μπεν Νέβις, Λας, Λοχ Όικχ, Λοχ Λομόντ και Λοχ Νες, με τη Νέσι, το τέρας της, να έρχεται ξανά στην επικαιρότητα, κάστρο Ούρκαρτ, το Ινβερνές με τα μνημεία του και τα ιστορικά του κτήρια, ο φάρος Πέπερ Ποτ, η νήσος Σκάι με τα αξέχαστα μέρη της δημιουργούν το ιδανικό φόντο για μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και μυστήριο, με τις λέξεις της κέλτικης γλώσσας, φαγητά όπως το fish and chips και άλλα πραγματολογικά στοιχεία να δίνουν τη σωστή νότα ρεαλισμού.  Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά τις πόλεις, τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα, τα μνημεία κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες αυτής της περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και ενδιαφέροντες.

«Μυστηριώδη ίχνη στη λίμνη Λοχ Νες» ακολουθούμε στο νέο βιβλίο της σειράς «Οι κατάσκοποι της Γεωγραφίας» κι αυτά μας οδηγούν στον θρύλο του τέρατος της λίμνης Λοχ Νες. «Πάνω από 1000 θεάσεις της Νέσι έχουν αναφερθεί, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται αποδεδειγμένες φάρσες και λανθασμένες ταυτοποιήσεις φυσικών αντικειμένων!», διαπιστώνουν οι τρεις φίλοι στην προσπάθειά τους να καταλάβουν αν τα μυστηριώδη σημάδια που εμφανίζονται τακτικά τον τελευταίο καιρό στη λίμνη προέρχονται όντως από το τέρας ή κρύβεται κάτι άλλο πίσω από αυτήν την κινητικότητα. Πρόκειται για άλλη μια συναρπαστική κι ανατρεπτική περιπέτεια γεμάτη γεωγραφικές και ιστορικές γνώσεις που βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να μάθουν πολλές συναρπαστικές πληροφορίες για την ιστορία και τη μυθολογία της Σκοτίας ενώ ταυτόχρονα τους ξεναγεί στα πιο όμορφα χωριά και τοπία της. Σασπένς, εκπλήξεις, μυστήριο και αγωνία χαρίζονται απλόχερα μέσα από μια ιστορία που κρύβει πολλά μυστικά!

Βιβλίο Καχαραμπού 
Συγγραφέας Φραντζέσκα Μάνγγελ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Φραντζέσκα Μάνγγελ γράφει τη συνέχεια της «Νύχτας του Σάουιν», στέλνοντας τους δύο πρωταγωνιστές, Κίμωνα και Στέφη, σε διαφορετικά μέρη, μακριά τον έναν από τον άλλον. Σπασμένα κομμάτια πια η ζωή της Στέφης, ένα εδώ, ένα εκεί, ένα στην Ελλάδα, ένα στη βόρεια Αγγλία, ένα στη Σκωτία: «Μία και καμία. Ξένη ανάμεσα στους ξένους» (σελ. 55). Δύο άνθρωποι ψάχνουν, αναζητούν, υπόσχονται, χωρίζονται. Εκείνη ταξιδεύει σε Ταγγέρη, Αλγέρι, Κένυα κι εκείνος βαθιά μες στην ψυχή του, περιμένοντας και καρτερώντας και οι δύο την κίνηση που θα τους φέρει κοντά, την κίνηση που καθυστερούν οι υποχρεώσεις, οι αλλαγές σχεδίων, ίσως ο εγωισμός. Πρόκειται για ένα ταξίδι στις ψυχές δύο ανθρώπων που θέλει ο ένας τον άλλον αλλά γεγονότα προλαβαίνουν την εκάστοτε κίνηση σύγκλισης. Είναι ένα μυθιστόρημα εντελώς διαφορετικό σε περιεχόμενο και πλοκή από το πρώτο και ταυτόχρονα άρρηκτα δεμένο μαζί του μέσα από μια αναπάντεχη ιστορία. «-Πάντα πρέπει να υπάρχει λόγος. Διαφορετικά θα είναι όλα μάταια» (σελ. 312). Και πράγματι, το μυθιστόρημα δεν είναι μια βεβιασμένη, περιττή επανεμφάνιση των χαρακτήρων που βίωσαν τη «Νύχτα του Σάουιν» αλλά ένα απαραίτητο συμπλήρωμα για να κατανοήσουμε και να γνωρίσουμε καλύτερα όχι μόνο τη Στέφη και τον Κίμωνα αλλά και τα γεγονότα που τους έφεραν ως εδώ, αποφάσεις και πράξεις δηλαδή ανθρώπων που έδρασαν πριν από κείνους, δημιουργώντας έτσι ένα συναρπαστικό σύμπαν συμπτώσεων και αέναου κύκλου που μόνο ένα ημερολόγιο έχει τη δύναμη να λύσει, φέρνοντας νέες πραγματικότητες και νέα αδιέξοδα.

Ταξίδι ψυχής και εσωτερικότητας κάνει η Στέφη κι η συγγραφέας το «εκμεταλλεύεται» όχι για να γεμίζει χωρίς λόγο σελίδες επί σελίδων αλλά για να δείξει τις διαφορές των πολιτισμών κυρίως ως προς το θέμα της στάσης απέναντι στη γυναίκα και ως προς την αυτοδιάθεση. Η Ρεχέμα, μια από τις ηρωίδες που συναντά η Στέφη, είναι καταιγιστική: «Δεν υπάρχει ισότητα. Πάρ’ το χαμπάρι! Κι εσείς, οι πολιτισμένες, είστε σε χειρότερη μοίρα από μας. Εμάς τουλάχιστον μας κυβερνούν οι άντρες μας. Μόνο σ’ αυτούς έχουμε να λογοδοτήσουμε. Εσάς σας κυβερνούν άντρες και χρήμα μαζί. Αν εμάς μας πουλάνε οι πατεράδες μας, εσείς πουλιέστε από μόνες σας. Αν εμείς το κάνουμε για την επιβίωσή μας, εσείς το κάνετε για τη ματαιοδοξία σας» (σελ. 169). Το ημερολόγιο μιας γυναίκας που ζούσε στην Αγγλία του 1926 και τα τίναξε όλα στον αέρα για έναν έρωτα, δίνει στην πρωταγωνίστρια να καταλάβει πόσο δυνατή και αναπόφευκτη είναι η μοίρα. Εκεί, στα βάθη της Αφρικής, η ζωή της δένεται απρόσμενα μ’ ένα παρελθόν που τη στοίχειωνε στο πρώτο βιβλίο. Το μυθιστόρημα ακροβατεί εξίσου ανάμεσα στον ρεαλισμό και τη φαντασία, χωρίς να περνάει ξεκάθαρα σε καμία πλευρά από τις δύο. Είναι τυλιγμένο στη ζεστασιά της Αφρικής και φωτίζεται πλέον έντονα από τη λάμψη της επιθυμίας που γεννιέται στην καρδιά μιας γυναίκας που κατάφερε να κοντραριστεί με την καθεστηκυία τάξη μόνο και μόνο για να ακολουθήσει τον έρωτα. Εκεί, στην απομακρυσμένη σαβάνα της Κένυας, η Στέφη ακούει τα λόγια του να ψιθυρίζουν: «-Καχαραμπού… Σημαίνει κεχριμπάρι. Στη γλώσσα της πατρίδας μου. Όπως τα μάτια σου» (σελ. 214). Ταυτόχρονα, δίνονται τα συναισθήματα και του Κίμωνα, οι δικές του αλλαγές μετά τα γεγονότα του πρώτου βιβλίου και η αποφασιστικότητά του να ακολουθήσει τη Στέφη στο Μαρόκο. Μόνο που η μητέρα του μπαίνει στο νοσοκομείο κι αρχίζει μια πρωτόγνωρη μάχη για ζωή. «…πως χάρη στα χέρια της βρισκόταν το παιδικό, το εφηβικό κι έπειτα το ενήλικο σύμπαν του στη θέση του» (σελ. 83). Φυσικά, αυτή η περιπέτεια υγείας δεν είναι το μόνο εμπόδιο.

Το «Καχαραμπού» είναι ένα διαφορετικό, πρωτότυπο μυθιστόρημα, που σε ταξιδεύει στα μακρινά τοπία της Κένυας και του Μαρόκου αλλά και της ανθρώπινης ψυχής, καταγράφοντας μια ιστορία γεμάτη ανατροπές, εμπόδια και ανολοκλήρωτους έρωτες με βαθιά διεισδυτική ματιά. Η φρέσκια γραφή, οι ρεαλιστικότατες πράξεις και αντιδράσεις  των ηρώων, η λεπτοδουλεμένη εξισορρόπηση ανάμεσα στο αληθινό και το φανταστικό, η διαρκής εναλλαγή σκηνών, τα έξυπνα αφηγηματικά ευρήματα είναι συστατικά ενός μυθιστορήματος που θα συναρπάσει και θα μαγέψει με τον ίδιο τρόπο που τα κατάφερε και το πρώτο.

Βιβλίο Το τέλος του καλοκαιριού
Τίτλος πρωτοτύπου The end of summer
Συγγραφέας Rosamunde Pilcher
Μεταφραστής Πηνελόπη Τριαδά
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Απλό γυναικείο μυθιστόρημα, χωρίς πολλούς έρωτες και ένα ελάχιστο δείγμα της τέχνης της Pilcher. Η Τζέιν, που ζει με τον πατέρα της στην Καλιφόρνια, δέχεται την επίσκεψη του δικηγόρου της γιαγιάς της, που της ζητά μετά από τόσα χρόνια να έρθει για διακοπές στη Σκοτία, στο πατρικό της, έστω και για λίγο. Ο πατέρας της της φέρνει φιλενάδα στο σπίτι κι η απόφασή της διευκολύνεται. Επιστρέφει στη Σκοτία (μα τι ωραίο γράψιμο των εποχών και των τοπίων) και ξανασυναντά τον ξάδερφό της, που δεν αργεί να την παγιδέψει ερωτικά. Η αλήθεια θα έρθει πολύ γρήγορα όμως κι έτσι η Τζέιν θα ανακαλύψει τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού που λάτρεψε. Αλήθειες και ψέματα, η μαγευτική γραφή της συγγραφέως (εκτάκτως στη Σκοτία κι όχι στην Κορνουάλη που λατρεύει η Pilcher), η αγγλική επαρχιακή ζωή με τις συνήθειές της, ένα παρελθόν υπό νέα οπτική, ένα αξιοπρεπές μυθιστόρημα (όλο σφηνάκια διαβάζω τελευταία της Πίλτσερ, μου φαίνεται ότι θα πέσω με τα μούτρα στον δίτομο «Γυρισμό» της ιδίας).

Βιβλίο Σεπτέμβρης
Τίτλος πρωτοτύπου September
Συγγραφέας Rosamunde Pilcher
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ως προς το «Σεπτέμβρη», παρακολουθούμε δυο φιλικές οικογένειες σε ένα χωριό της Σκοτίας που ετοιμάζονται για τον Σεπτεμβριάτικο χορό. Υπάρχει ένα τραγούδι που λέει «Από το Μάη ως το Δεκέμβρη είναι πολλές οι μέρες αλλά λιγοστεύουν όταν φτάνει ο Σεπτέμβρης». Πανέμορφο και λυρικότατο. Θέλω να πάω κι εγώ στο χωριό αυτό της Σκωτίας, να μυρίσω τα λουλούδια, να γευτώ τις τοπικές νοστιμιές, να ζήσω τον μικρόκοσμο. Αρχιτεκτονική, νοοτροπία, ατσάλινοι και αδύναμοι χαρακτήρες, μελαγχολία φθινοπώρου και ελπίδα για νέες αποφάσεις, δεν ξέρω για τι να πρωτομιλήσω. Όλοι οι χαρακτήρες ζουν κι ανασαίνουν δίπλα σου, σκύβουν πάνω από τις σελίδες μαζί σου και σε συντροφεύουν στο ξεφύλλισμα. Από παντού ξεχύνεται ο Σεπτέμβρης και η μελαγχολία που τον συνοδεύει εν όψει του μακριού, ατέλειωτου χειμώνα, ειδικά στη Σκοτία, όπου τα σπίτια αλλά και γενικά τα χωριά είναι απομακρυσμένα και οι καιρικές συνθήκες δύσκολες. Οπότε το Σεπτέμβρη έχουμε ξεφάντωμα, πάρτι και γνωριμίες.

Θα σταθώ στην Παντόρα, μία από τις ηρωίδες του βιβλίου, την πιο τραγική. Ενώ παρακολουθούμε δύο οικογένειες, τις έχθρες, τα ερωτικά τρίγωνα και τα συναισθήματα χαράς και λύπης, από την αρχή φωτίζεται ένα πρόσωπο, διακριτικά αλλά ουσιαστικά. Η Παντόρα. Που είχε ξελογιάσει έναν παντρεμένο κι εκείνος της είχε υποσχεθεί πράγματα αλλά αφοσιώθηκε στον γάμο του τελικά και την ξέχασε. Κι η Παντόρα παράτησε το χωριό της, τους δικούς της και τα όνειρά της για να φύγει με έναν πλούσιο Αμερικάνο. Μετά από 20 χρόνια την καλούν στο πάρτι του Σεπτέμβρη. Και δέχεται. Κι όλο το χωριό την περιμένει με φόβο, ανυπομονησία και περιέργεια. Κι όμως όπως αποδεικνύεται, η Παντόρα δεν ήρθε για να χωρίσει, ούτε για να τιμωρήσει, ούτε για να εκδικηθεί. Θέλει να ξαναζήσει τον Σεπτέμβρη του χωριού της, να ζήσει τον δικό της Σεπτέμβρη. Είναι όμως έτσι ή κρύβεται κάτι άλλο πίσω από αυτήν την απόφαση; Τι συνέβη στη ζωή της Παντόρα όλο αυτό το διάστημα;

Ένα καταπληκτικό γυναικείο βιβλίο, ένας ύμνος στη γυναικεία ψυχολογία, ένα μυθιστόρημα που δείλιασα να τελειώσω για να μη με εγκαταλείψει νωρίς η μυρωδιά του φθινοπωρινού αποχαιρετισμού.

Βιβλίο Περιπέτεια
Τίτλος πρωτοτύπου Adventure
Συγγραφέας Enid Blyton
Μεταφραστές Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη / Γιάννης Παρασκευόπουλος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τζακ, η Λούσι-Αν, ο Φίλιπ και η Ντάινα, μαζί με τον παπαγάλο τους, Κίκι, είναι μια παρέα παιδιών που προσπαθούν να περάσουν ήσυχα τις μέρες τους, μόνο που πέφτουν πάντα πάνω σε περιπέτεια, ανακαλύπτουν χαμένους θησαυρούς και τους κυνηγάνε οι κακοί των ιστοριών! Συναρπαστικές αναλυτικές περιγραφές, εκτεταμένοι διάλογοι που δίνουν ζωηρότητα και ρεαλισμό στην ιστορία, ανατροπές και εκπλήξεις κι ένα μυστήριο που όλο και πυκνώνει από σελίδα σε σελίδα, κωμικοτραγικές εξελίξεις που με διασκέδασαν και ταυτόχρονα με γέμισαν αγωνία για τη συνέχεια, έμφαση σε έννοιες όπως η αγάπη προς τα ζώα, η φιλία, η έννοια του κακού μέσα από μια όσο γίνεται πιο ωραιοποιημένη εικόνα και πολλά άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αγαπημένης συγγραφέως εκατομμυρίων παιδιών είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που με κράτησαν ως το τέλος του κάθε βιβλίου.

«Στη θάλασσα», τα παιδιά ταξιδεύουν στη Σκοτία για διακοπές κι όταν εξαφανίζεται ο παλιός τους φίλος που τα συνόδευε αρχίζουν να τον αναζητούν σε ένα δύσκολο μα συναρπαστικό σκηνικό. «Στο πλοίο» τα παιδιά έχουν κλείσει μια κρουαζιέρα με τελικό προορισμό τα ελληνικά νησιά. Πορτογαλία, Μαρόκο, Ιταλία και Αιγαίο πέλαγος φιλοξενούν τα γέλια και τις γκάφες τους ώσπου στην Ελλάδα, μέσα από μια σειρά αναπάντεχων γεγονότων, οδηγούνται στα ίχνη ενός θησαυρού στο νησί Ρήνεια. Τι κρύβεται λοιπόν εκεί και ποιοι δεν πρέπει να το αποκτήσουν;

«Περιπέτεια» λοιπόν και ξεκινήστε άφοβα να γνωρίσετε μια νέα παρέα μικρών ηρώων που θα σας συναρπάσει χάρη σε μια πένα που ξέρει τι ζητάνε οι μικροί αναγνώστες από 8 ετών και πάνω και το προσφέρει απλόχερα και γλαφυρά. Το γεγονός ότι εκδόθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και εξακολουθούν να είναι στις πρώτες προτιμήσεις παιδιών και γονέων λέει από μόνο του πολλά!

Βιβλίο Το κορίτσι κάτω από την ελιά
Τίτλος πρωτοτύπου The girl under the olive tree
Συγγραφέας Leah Fleming
Μεταφραστής Ελευθερία Συλογίδου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ομολογώ ότι το ύφος και το στυλ του κειμένου δεν είναι κακό, δηλαδή αν θέλετε απλώς να έχετε ένα βιβλίο που να γράφει ωραίες περιπέτειες, να περνά ωραία μηνύματα για την ειρήνη και τον έρωτα και για να το θυμάστε καιρό μετά που το διαβάσατε το συνιστώ. Από κει και πέρα όμως η ιστορία της Πένυ ήταν ΠΟΛΥ αναλυτική, διεξοδική και εκτεταμένη που ειλικρινά αν ήταν γραμμένο αλλιώς θα το παρατούσα. Το μυθιστόρημα ξεκινάει με τις συνήθειες της βρετανικής αριστοκρατίας, τα τσάγια, τους φιλανθρωπικούς χορούς, τις ντεμπιντάντ και λέω: «Ωχ, τι βρήκαμε να διαβάσουμε πάλι»! Ευτυχώς κατάλαβα ότι δεν είναι αυτός ο σκοπός του βιβλίου, απλά η συγγραφέας ήθελε να μας δείξει τι παράτησε η ηρωική Πένυ για να ασχοληθεί με τα βρώμικα χώματα της αρχαιολογίας αρχικά και με τα μολυσμένα, εμετικά τραύματα και παραμορφώσεις του πολέμου κατόπιν. Ωραία η αναπαράσταση της εποχής, ωραίες οι συνήθειες και η καθημερινότητα στη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή και τις ανασκαφές της και πιστότατη η αναπαράσταση της Μάχης της Κρήτης και η Κατοχή του νησιού.

Όταν φτάνουμε στο κυρίως μέρος του βιβλίου, την Κρήτη, περιγράφονται σκηνές ηρωισμού, αυτοθυσίας, αγωνίας, περιπέτειας, αδικίας, σε γεμίζουν αισθήματα οι εικόνες που σου χαρίζει απλόχερα η συγγραφέας. Υπερβολικά πολλές σκηνές μαχών, τραυματισμών, πολλές ανατροπές ως προς τον ρόλο της Πένι στα μετόπισθεν και τα κόλπα που σκεφτόταν για να ξεγελά τους Γερμανούς κατακτητές. Η κολλητή της φίλη, Γιολάντα, Ελληνο-εβραία και νοσοκόμα, είναι η αφορμή για τη συγγραφέα να ξεδιπλώσει την πονεμένη ιστορία και των Εβραίων επί Κατοχής, τα βασανιστήρια, τον ευτελισμό και τις μαζικές απελάσεις προς Νταχάου.

Το βιβλίο θα το εγκατέλειπα, όπως προείπα, όμως έχουμε έναν έξυπνο χειρισμό του υλικού: όλη αυτήν την ιστορία τη θυμάται η Πένι σήμερα, στα βαθιά της γεράματα, όπου επέστρεψε στην Αγγλία μετά από πολύχρονη παραμονή και βοήθεια στην Αφρική, κι όλα αυτά με αφορμή την πρόσκληση της ανιψιάς της να επιστρέψουν στην Κρήτη για να παραβρεθούν στον εορτασμό της Μάχης της Κρήτης. Η Πένι, διστακτικά στην αρχή, πηγαίνει στα Χανιά για την επέτειο και κάθε στενό που περπατά, κάθε σπίτι που βλέπει, της θυμίζει τραγικά πράγματα. Παράλληλα με την Πένι φτάνει στην Κρήτη και ο Ράινερ Μπρεχτ για να βρεθεί αντιμέτωπος με τους δικούς του εφιάλτες. Ο Μπρεχτ ήταν από τους επικεφαλής αξιωματικούς της Γερμανικής Κατοχής στην Κρήτη και έχει συνδεθεί στενά με την Πηνελόπη. Το πώς και το γιατί και αν θα ξαναβρεθούν ύστερα από τόσα χρόνια σας αφήνω να το ανακαλύψετε μόνοι σας!

Το βιβλίο το συστήνω γιατί είναι καλογραμμένο, γιατί είναι λεπτομερέστατο ως προς τα ιστορικά στοιχεία για την Κρήτη και τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, γιατί χειρίζεται έξυπνα την υπόθεση και γιατί έχουμε έναν ωραίο έρωτα μεταξύ πρωταγωνιστών αλλά είναι τόσο δύσκολος, τόσο αντίθετος σε ιδανικά και ιδεώδη που ξεδιπλώνεται μετ’ εμποδίων και ξεφεύγει αρκετά από τα τετριμμένα σιροπιάσματα των μυθιστορημάτων! Στα μειονεκτήματα του βιβλίου ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός τυπογραφικών και ορθογραφικών λαθών που δε συνάδει με την ποιότητα των εκδόσεων Ψυχογιός.

ΥΓ. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook στις 5 Μαΐου 2014.

Βιβλίο Κυνηγώντας τους νεκρούς
Τίτλος πρωτοτύπου Chasing the dead
Συγγραφέας Tim Weaver
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ντέιβιντ Ρέικερ, για να περνάει περισσότερο χρόνο με την ετοιμοθάνατη σύντροφό του, Ντέριν, από δημοσιογράφος έγινε εξωτερικός συνεργάτης και σταδιακά επέστρεψε στο παρελθόν του: ερευνά εξαφανισμένα πρόσωπα, κάτι που τελικά έγινε και το κύριο μέσο διαβίωσής του. Μετά τον θάνατο της Ντέριν ταυτίστηκε απόλυτα με τις οικογένειες των αγνοουμένων και κατάλαβε από πρώτο χέρι τι περνούσαν. Ένα χρόνο μετά την προσωπική του απώλεια, μια καλή φίλη, που έχασε τον γιο της σε τροχαίο μετά από μυστηριώδη εξαφάνιση που κράτησε πολλά χρόνια, του ανακοινώνει πως τον είδε ζωντανό! Αυτό είναι η αρχή μιας σειράς ασύλληπτων περιπετειών, όπου το κάθε βήμα δείχνει να οδηγεί σε αδιέξοδο, κάθε νέο στοιχείο φαίνεται πως είναι ξεκομμένο από το ευρύτερο παζλ. Είναι τέτοια η σύνθεση της πλοκής που δεν μπορώ να σχολιάσω κάτι παραπάνω γιατί θα χαλάσει η έκπληξη και η ατμόσφαιρα κατά την ανάγνωση. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση δίνει ένταση, το στυλ γραφής έχει παλμό και οι εξελίξεις, αν και κατά το ήμισυ υπερβολικές, είναι απρόσμενες.

Το «Κυνηγώντας τους νεκρούς» δείχνει πόσο πολύ μπορεί κάποιος να εκμεταλλευτεί τον πόνο και την απελπισία σου και πόσο ριζικά μπορεί να αλλάξει η ζωή σου, όχι πάντα για καλό. Έχει ταχύτητα, έχει κινηματογραφικές εικόνες, έχει το αναμενόμενο τέλος αλλά δε θα ξεχάσω την τελική αποκάλυψη που ανέτρεψε τα πάντα και με άφησε με το στόμα ανοιχτό. Δεν ήταν εκβεβιασμένη αλλά απόλυτα ταυτισμένη με το σύνολο της περιπέτειας, μόνο που η δράση και τα απανωτά μυστικά δε με άφησαν να την αντιληφθώ εγκαίρως!

Βιβλίο Ο ιδιωτικός βίος του Μάξουελ Σιμ
Τίτλος πρωτοτύπου The terrible privacy of Maxwell Sim
Συγγραφέας Jonathan Coe
Μεταφραστής Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πόλις
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μαξ ποτέ δεν ένιωσε την πατρική αγάπη. Και το βιβλίο ξεκινάει με την προσπάθειά του να τα ξαναβρεί με τον πατέρα του στο μακρινό Σίδνεϋ. Εις μάτην. Την προσοχή του τραβά μια Κινεζούλα με την κόρη της σε ένα εστιατόριο, το πώς επικοινωνούν, πώς παίζουν, πώς κλείνονται στον δικό τους κόσμο για να παίξουν ένα παιχνίδι με χαρτιά. Τα συναισθήματά τους, οι κινήσεις τους, η αγάπη και η επικοινωνία είναι ακριβώς αυτά που ποτέ δεν βρήκε στη ζωή του ο Μαξ. Γυρνώντας στην Αγγλία δέχεται την πρόταση μιας εταιρείας που φτιάχνει οδοντόβουρτσες να πλασάρει τα προϊόντα της στο βορειότερο μέρος της Σκοτίας. Έτσι θα μπορέσει να συναντήσει κάποιους παλιούς γνώριμους, ακόμη και την πρώην σύζυγό του με την κόρη τους κι ίσως του δοθεί η ευκαιρία να επανορθώσει για τα λάθη του. Πράγματι, το ταξίδι αυτό του προσφέρει την ευκαιρία να γνωρίσει τις πραγματικές όψεις της ζωής του και να έρθει αντιμέτωπος με μια φριχτή αλήθεια που θα τον κάνει να χάσει και τα ελάχιστα ψήγματα πραγματικότητας στο ταραγμένο του μυαλό. Μια μεγάλη αποκάλυψη του δείχνει γιατί η ελάχιστη αγάπη, γιατί οι εντάσεις στο σπίτι που μεγάλωσε, γιατί ο πατέρας του άργησε να τα τινάξει όλα και να φύγει από αυτό το κλουβί. Τι θα κάνει από κει και πέρα ο Μαξ; Θα βρει τη δύναμη να συγχωρήσει τον πατέρα του; Τι άλλες περιπέτειες θα ζήσει σε αυτό το γλυκό και ξεχωριστό μυθιστόρημα;

Πόσες φορές άραγε δεν έχουμε νιώσει κι εμείς την ανάγκη να μιλήσουμε σε κάποιον ξένο, να βλέπουμε μια όμορφη στιγμή μεταξύ δύο αγνώστων και να θέλουμε να γίνουμε κι εμείς μέλος αυτής της στιγμής; Πόσο έντονα είναι τα φαινόμενα της μοναξιάς σε αυτόν τον πλανήτη και πόσο απελπισμένοι, μόνοι και εγωιστές είναι σήμερα οι άνθρωποι; Έχω πιάσει κι εγώ πολλές φορές τον εαυτό μου να συναντά σχεδόν επανειλημμένα κάποιον στο ίδιο σημείο για μέρες, να κάνει τα ίδια πράγματα και να θέλω να του πιάσω κουβέντα. Ή πόσο δεδομένη θεωρούμε τη ζωή μας, χωρίς ανατροπές κι εκπλήξεις, κι όμως κάποτε πίσω από αυτήν τη “νηνεμία” να κρύβονται αλλαγές τόσο μεγάλες και σοβαρές που να μην μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε σωστά. Κι όλα αυτά είναι το ταξίδι μας μες στη ζωή, σε έναν φουρτουνιασμένο ωκεανό. Το βιβλίο είναι εξαιρετικό από κάθε άποψη. Σε πρώτο ενικό γραμμένο, αμεσότατο, κάπου κάπου αγγίζει τον προφορικό λόγο αλλά όλο αυτό βοηθάει να αγκαλιάσει ο αναγνώστης το κείμενο, κάπου κάπου να ταυτιστεί με τον Μαξ και να τον συμπονέσει. Πινελιές βρετανικού χιούμορ, ανατροπές, αναποδιές, εμπόδια. Στακάτο, γρήγορο σε κάποια σημεία, καθημερινό, γεμάτο με εικόνες της Αγγλίας του σήμερα πλέον, με πολλά σημεία-κατατεθέν της χώρας και της κουλτούρας. Ένα ταξίδι στα βόρεια της Σκοτίας και στα ενδότερα του εαυτού μας. Εκπλήξεις, απονενοημένα διαβήματα, ευκαιρίες για επανόρθωση. Η σκηνή του πατέρα που αντικρίζει την κόρη του στα όρια της εφηβείας ενώ της είχε αγοράσει μαρκαδόρους και μπλοκ ζωγραφικής και οι πολλές στιγμές αμηχανίας στο εστιατόριο, όπου η έφηβη κόρη και ο σιωπηλός πατέρας δεν βρίσκουν ένα κοινό θέμα να αγγίξουν, μου θυμίζει τόσες πολλές στιγμές που έχω ζήσει ή δει κι αλλού που λες κι ήμουν κι εγώ σε εκείνο το εστιατόριο. Πολύ ωραία συναισθήματα γεννιούνται, όμορφες αλλά και σκληρές εικόνες, πραγματικότητα, φαντασίωση και φαντασία μπλέκονται σε ένα αξεδιάλυτο κουβάρι.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

“Τι τρέχει τέλος πάντων με τη γενιά μου; Γιατί αργούμε τόσο πολύ να μεγαλώσουμε; Είναι λες και η βρεφική μας ηλικία φτάνει μέχρι τα 25 μας. Και στα 40 μας είμαστε ακόμη έφηβοι. Γιατί χρειαζόμαστε τόσο πολύ χρόνο για να αναλάβουμε την ευθύνη του εαυτού μας, πόσο μάλλον των παιδιών μας;” (σελ. 108).

“Ίσως αν τους έλεγα την αλήθεια, ότι δηλαδή τις πρωτοείδα σ’ αυτό το εστιατόριο πριν από δύο μήνες και από τότε έχουν γίνει για μένα κάτι σαν τοτέμ, ένα σύμβολο του πώς θα έπρεπε να είναι μια πραγματική σχέση ανάμεσα σε δυο ανθρώπους, σε μια εποχή που οι άνθρωποι μοιάζουν να χάνουν την ικανότητα να επικοινωνούν μεταξύ τους, παρόλο που η τεχνολογία δημιουργεί όλο και περισσότερους τρόπους ώστε να είναι αυτό εφικτό” (σελ. 447).

Βιβλίο Ο διάβολος τραγουδούσε τα μπλουζ
Συγγραφέας Λίλλυ Σπαντιδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα, με σφιχτοδεμένη πλοκή, υπέροχη ατμόσφαιρα και εκπληκτικούς χαρακτήρες. Μια ιστορία που κλιμακώνεται με πρωτοφανή ένταση και δε με άφησε να πάρω ανάσα. Σύντομα, ασφυκτικά στενά κεφάλαια, καταιγιστική δράση, διαρκείς εκπλήξεις, κορυφώσεις και αλλαγές που με άφησαν με ανοιχτό το στόμα. Αγάπησα κι εγώ με τη σειρά μου τη Ζολί, τη μαύρη θεά του έρωτα και του τραγουδιού, κόρη μιας γυναίκας που πέθανε μυστηριωδώς σε ένα πλούσιο αρχοντικό σπίτι. Στο σπίτι του Μαρκ. Και η τύχη τα έφερε να αρχίσει να γνωρίζει σταδιακά και τους φίλους του. Η τύχη; Το βουντού; Ή ένα καλά οργανωμένο σχέδιο εκδίκησης; Και οι συνέπειές του ποιες θα είναι;

Η ιστορία διαδραματίζεται εναλλάξ στη Σκοτία της δεκαετίας του 1940, όπου στέλνονταν οικότροφοι οι πρωταγωνιστές, γόνοι πλούσιων οικογενειών που δεν τους ήθελαν στα πόδια τους οι ανιαροί αλλά πάμπλουτοι γονείς και στη Νέα Ορλεάνη το 1963. Τι συνέβη εκείνο το μοιραίο βράδυ του 1942 και ένωσε για πάντα τις ζωές των αγοριών; Αργότερα, τη χρονιά-σταθμός για την ιστορία της Αμερικής, την πόλη-σταθμός για την ιστορία της «μαύρης» μουσικής, η Ζόλα αγωνίζεται να κυριαρχήσει στη δισκογραφία με την αισθησιακή της φωνή. Κινείται και αναπνέει σε μια πόλη και σε μια εποχή αρνητικά διακείμενη απέναντι στους έγχρωμους, όπου ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έχει ένα όνειρο και ο Κένεντι χάνει για πάντα το δικό του. Το ιστορικό υπόβαθρο είναι από τα πιο διακριτικά πλαίσια που έχω γνωρίσει, χωρίς καθόλου σχεδόν ιστορικές πληροφορίες, απλώς υφίσταται και αποτυπώνεται στις κινήσεις, στις ζωές και στη νοοτροπία των χαρακτήρων. Στην επιφάνεια βγαίνει μόνο όταν δολοφονείται ο Πρόεδρος και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό, μιας και τότε άλλαξε η εποχή.

Δεξιοτεχνικότατο το δέσιμο των χαρακτήρων μεταξύ τους και ο τρόπος που η Ζόλα μπαίνει στις ζωές τους. Ένα αερικό, μια ανάσα, μπαίνει ανάμεσά τους και τους χωρίζει, τους φέρνει αντιμέτωπους με τον πραγματικό τους εαυτό και με τη νύχτα εκείνη του 1942, ίσως ακόμη ακόμη και με τον ίδιο τον σατανά, τον διάβολο που τραγουδάει μπλουζ. Πάλι εδώ μια ιδανική εξισορρόπηση, όπου το βουντού παρουσιάζεται στην ιστορία αλλά όχι ως πρωταγωνιστής, με λεπτομέρειες που ίσως απωθήσουν αν όλα αποδίδονταν σε αυτό (προσωπικά θα με αποθάρρυνε γιατί δεν πιστεύω στις μαγείες). Μου άρεσε πάρα πολύ η εξέλιξη της ιστορίας, οι αντιδράσεις των χαρακτήρων και το τέλος. Απόλυτα λογικοφανή, απόλυτα αληθινά.

Η γραφή της κυρίας Σπαντιδάκη είναι φρέσκια, δροσερή και σκοτεινή ταυτόχρονα. Ωραίο λεξιλόγιο, παραστατικότατες σκηνές, λιτοί και σύντομοι διάλογοι, μικρές παράγραφοι και κεφάλαια, γνώση της ψυχολογίας και του δίπολου δράση-αντίδραση. Αποκαλύπτει ό,τι θέλει όποτε θέλει, χωρίς να μαζεύει σωρηδόν τις εκπλήξεις για το τέλος. Διάλεξε και αναπαράστησε άψογα μια εποχή και επέλεξε με σύνεση τους πρωταγωνιστές και τον μικρόκοσμό τους.

Τα κεφάλαια έχουν τίτλους γνωστών τραγουδιών της τζαζ, της σόουλ και μπλουζ και μάλιστα χωρίζονται σε side A και side B. Πράγματι, όταν αλλάξεις πλευρά στην κασέτα, τίποτα δε θα είναι το ίδιο και ο διάβολος αρχίζει να γυαλίζει τα πόμολα για να καλωσορίσει τους νέους του φιλοξενούμενους. Etta James, Frank Sinatra, Nat King Cole, Billie Holiday, Judy Garland φτιάχνουν την ιδανική μουσική ατμόσφαιρα αυτού του πρωτότυπου από κάθε άποψη κειμένου. Μάλιστα τα συναισθήματα που μου χάρισε το μυθιστόρημα ήταν τόσο έντονα που αδιαφόρησα για τα πολλά ορθογραφικά λάθη και αφοσιώθηκα στην αξιοπρόσεκτη γραφή της κυρίας Σπαντιδάκη. Μην το χάσετε!