Βιβλίο Το γκαμπί του βασιλιά και το μυστήριο του Πολέριο 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κρίστα και ο Κομνηνός, δίδυμα αδέλφια, ταξιδεύουν με τη μητέρα τους στο Λαντσιάνο της Ιταλίας, όπου εκείνη θα μιλήσει σε ένα συνέδριο συντηρητών έργων τέχνης. Η Κρίστα είναι ενθουσιασμένη γιατί, ως Κατάσκοπος της Γεωγραφίας, γνωρίζει πως στο Λαντσιάνο γεννήθηκε ο Τζούλιο Τσέζαρε Πολέριο, ένας από τους μεγαλύτερους σκακιστές όλων των εποχών, ίσως ο πρώτος που επινόησε τη σικελική άμυνα και το γκαμπί του βασιλιά! Τα δυο αδέρφια τσακώνονται συνέχεια γιατί ο Κομνηνός θεωρεί χάλια την ιδέα του ταξιδιού στο Λαντσιάνο ενώ οι φίλοι του έχουν πάει σε πιο γνωστά μέρη της Ιταλίας! Σύντομα όμως τα γεγονότα θα τον κάνουν να αλλάξει γνώμη. Στο Λαντσιάνο τους υποδέχονται η Τζουζεπίνα κι ο μαθητής της, Φίλιππο, που ξέρει ελληνικά από τη γιαγιά του και τώρα μαθαίνει αρχαία ελληνικά. Η σικελική πόλη είναι πανέμορφη και γραφική όπως την αποτυπώνει ο συγγραφέας, ο οποίος τοποθετεί τη δράση του βιβλίου και σε άλλα σημεία, όπως στο Κρέκιο και στην Κόστα ντέι Τραμπόκι. Η Κρίστα κατέκτησε την τρίτη θέση στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Σκακιού, ένα χόμπι που την έχει συναρπάσει από τότε που της το έμαθε ο παππούς ένα καλοκαίρι στο Καστελλόριζο. Με απλά λόγια και συγκεκριμένες κινήσεις μαθαίνουμε κι εμείς σκάκι μαζί με τη μικρή πρωταγωνίστρια του βιβλίου. Στρατηγικές, ανοίγματα, κινήσεις, γεμίζουν ιδέες και ενδιαφέρον την Κρίστα, η οποία με χαρά μαθαίνει πως στην πόλη διοργανώνονται διεθνείς σκακιστικοί αγώνες προς τιμήν του Πολέριο! Η αγωνία κορυφώνεται όταν ένας παγωτατζής της αφήνει μια χαρτοπετσέτα με ένα μήνυμα για το Βυζαντινό Μουσείο του Κρέκιο, μιας πόλης κοντά στο Λαντσιάνο, όπου υπάρχει κάτι που έχει σχέση με το σκάκι!  Κάποιος όμως παρακολουθεί τα παιδιά, αποφασισμένος να αρπάξει πρώτος ό,τι ανακαλύψουν κι έτσι η πλοκή κλιμακώνεται και ο κίνδυνος μεγαλώνει! Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά τις δύο πόλεις και τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα, τα μνημεία κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες αυτής της περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και ενδιαφέροντες.

«Το γκαμπί του βασιλιά και το μυστήριο του Πολέριο» είναι άλλη μια συναρπαστική κι ανατρεπτική περιπέτεια γεμάτη γεωγραφικές και ιστορικές γνώσεις που βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να μάθουν τις βασικές κινήσεις και τη φιλοσοφία του σκακιού ενώ ταυτόχρονα τους ξεναγεί στα πιο όμορφα χωριά της Σικελίας. Σασπένς, εκπλήξεις, μυστήριο και αγωνία χαρίζονται απλόχερα μέσα από μια ιστορία που κρύβει πολλά μυστικά!

Βιβλίο Ο βασιλιάς πεθαίνει πάντα τελευταίος 
Συγγραφέας Κλαίρη Θεοδώρου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Κλαίρης Θεοδώρου διαδραματίζεται στο Μόναχο του σήμερα και αποτελεί την πρώτη προσπάθειά της να δοκιμαστεί στο αστυνομικό είδος. Είναι ένα κείμενο που δεν έχει γρήγορη και κλιμακούμενη πλοκή αλλά διεισδυτικά ψυχογραφήματα και μια σειρά από εναλλαγές στην οπτική γωνία της αφήγησης που διαστρεβλώνουν τα πραγματικά γεγονότα μέσα από ένα ευφάνταστο παιχνίδι που δε με άφησε σε ησυχία. Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Λούνας, η οποία πότε προχωράει την ιστορία παρακάτω, πότε ανατρέχει στο παρελθόν της για να μας δείξει τα παιδικά της χρόνια και τη δύσκολη οικογενειακή της καθημερινότητα και από τις τριτοπρόσωπες των υπόλοιπων χαρακτήρων, καταγράφονται διεξοδικά αίτια και αιτιατά, φωτίζονται πλήρως οι χαρακτήρες και αποκαλύπτονται σταδιακά πολύτιμα στοιχεία που όχι μόνο ανατρέπουν τις εξελίξεις αλλά συμπληρώνουν αργά αργά ένα παζλ με ενόχους που δείχνουν αθώοι και το αντίστροφο, με τέτοιο ρυθμό που δεν έπαυα στιγμή να αναρωτιέμαι τι απ’ όλα όσα διαβάζω είναι αλήθεια ή ένα απολαυστικό βασανιστήριο της Κλαίρης Θεοδώρου. Η πυκνή και περιεκτική γραφή, με τους ελάχιστους διαλόγους και με τα ενδιαφέροντα πρωθύστερα που απογυμνώνουν το παρελθόν της Λούνα, είναι γεμάτη παραστατικές σκηνές, ελάχιστα καλολογικά στοιχεία («Όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου πέρασαν σε λίγες μόλις στιγμές από το πρόσωπό του και όταν εκείνο κατέληξε στο λευκό του νεκρού, κατάλαβα πως είχα νικήσει», σελ. 31) και βιβλιοφιλικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα που εφάπτονται σε κάθε εκδοτική πραγματικότητα της εποχής μας: μια γυναίκα μορφωμένη και καλλιεργημένη, με σπάνιο λογοτεχνικό ένστικτο και ταγμένη «στην ποιοτική λογοτεχνία των λίγων», θαμπώθηκε από το χρήμα και πήρε διευθυντική θέση σ’ έναν εκδοτικό οίκο «των πολλών», τονίζεται πως «η κατάρα του ευπώλητου βιβλίου» είναι δυνατή και αφήνει πίσω της θύματα μα το κυριότερο: «Κανένας αναγνώστης δεν εκτιμούσε και δεν πειθόταν ποτέ από ένα βιβλίο στο οποίο ο δολοφόνος εμφανιζόταν ουρανοκατέβατος στις τελευταίες σελίδες…ο συγγραφέας, ο καλός συγγραφέας, φρόντιζε να μεταθέτει όλες τις υποψίες σου κάπου αλλού, σε κάποιο άλλο πρόσωπο μέχρι λίγες σελίδες πριν από το τέλος» (σελ. 205).

Η συγγραφέας Λούνα Μάρκος είναι μια γυναίκα νέα, επιτυχημένη και όμορφη, που απολάμβανε την απρόσμενη επιτυχία που γνώρισε ήδη με το πρώτο της μυθιστόρημα, το οποίο και την έβαλε από την αρχή στο λογοτεχνικό στερέωμα και παρέμεινε στις πρώτες θέσεις πωλήσεων της Γερμανίας για μήνες. Είκοσι βιβλία γραμμένα ακριβώς με τον ίδιο τρόπο και με την ίδια δομή αλλά κοινό και κριτικοί παραληρούν για τα «εμπνευσμένα» αυτά μυθιστορήματα. Η Λούνα αναρωτιέται πλέον πότε επιτέλους το υπνωτισμένο και αποβλακωμένο αναγνωστικό της κοινό θα ξυπνήσει και θα αντιληφθεί το γελοίο της υπόθεσης; Γι’ αυτό πλέον ο Βασιλιάς, δηλαδή ο πρωταγωνιστής του βιβλίου επιθεωρητής König, πρέπει να πεθάνει, η Μάρκος τον μισεί με πάθος, νιώθει ότι καπηλεύεται τη φήμη της, ότι έχει πάρει τα ηνία και μετέτρεψε τη συγγραφέα σε υποχείριό του. Και γράφει το εικοστό της βιβλίο, την αρχή του τέλους, γιατί βάζει τον Βασιλιά να αυτοκτονεί. Νιώθει πως ήρθε η ώρα η «ποιοτική της λογοτεχνία» να βγει από τη σφαίρα των «λίγων» και να κατακτήσει το σύμπαν «των πολλών». Τελικά, το νέο της βιβλίο γνωρίζει παταγώδη αποτυχία, ο άντρας της, Φίλιπ Μπάουερ, θέλει να τη χωρίσει αλλά εμφανίζεται και ο Γελωτοποιός του Βασιλιά, ένας άγνωστος που της στέλνει απειλητικά μηνύματα με προσωπικές της φωτογραφίες και έντονες απειλές: «Φέρτον πίσω ή ζήσε τις συνέπειες»!

Η Λούνα και η αδελφή της, Άννα, είναι δύο γυναίκες που μεγάλωσαν σε ένα άσχημο οικογενειακό περιβάλλον, με χιλιάδες περιπτώσεις βίας και κακοποίησης, οι οποίες βγαίνουν σταδιακά στο προσκήνιο, στήνοντας ένα τόσο δύσκολο περιβάλλον που μόνο ένας δυνατός δεσμός μπορεί να γλυτώσει τα θύματα και να τα βοηθήσει να επιβιώσουν. Είναι όντως έτσι ή μήπως η οικογένεια αυτή έχει περισσότερα μυστικά απ’ όσα φαίνονται; Συναρπαστικά και διεισδυτικά τα ψυχογραφήματα των δύο κοριτσιών, ζωντανεύουν και φωτίζουν με πρωθύστερα, που διακόπτουν την αφήγηση της κυρίως ιστορίας, το παρελθόν τους, πώς μεγάλωσαν, πώς αντιμετώπιζαν την κακοποίηση της μητέρας τους, ποιες ήταν οι φιλοδοξίες και τα όνειρά τους, ποια ήταν η εκάστοτε στάση ζωής, τι ξέχασαν και τι κουβαλούνε μέσα τους. Βρήκα συγκινητικά τα λόγια αυτής της σκληρής διαπίστωσης: «…παλιά, όταν η δυστυχία δεν είχε διαβρώσει κάθε γωνιά του σπιτιού μας κι εμάς μαζί» (σελ. 182). Οι δυο γυναίκες δείχνουν να έχουν βρει αυτό που θέλουν στη ζωή τους. Η μεν Λούνα έχει πλούτο, δύναμη και βιώνει το απόλυτο πάθος με τον Φίλιπ Μπάουερ, έναν άντρα που αγωνίστηκε σκληρά να ξεχάσει το φτωχό ανατολικογερμανικό παρελθόν του, να χτίσει μια άνετη ζωή γεμάτη ομορφιά, γοητεία και πλούτο, ώσπου γνώρισε τη Λούνα και βυθίστηκε στη χλιδή, τώρα όμως αποφάσισε να τα παρατήσει όλα, ακόμη και τα πλούτη της γυναίκας του, για την ερωμένη του! Η Λούνα ήξερε πως ο δεκάχρονος γάμος τους είχε τελειώσει εδώ και καιρό, να όμως που, αντίθετα με όσα περιμένουμε, κάνει στον άντρα της μια αναπάντεχη επικερδή πρόταση που θα βάλει μπρος τα γρανάζια μιας εκπληκτικής και αναπάντεχης περιπέτειας! Από την άλλη η Άννα, γεμάτη τραύματα, απορίες, ανασφάλειες, είναι θύμα συζυγικής κακοποίησης από τον Χόλγκερ Χόφμαν, και οι σκηνές ανάμεσά τους είναι τόσο ρεαλιστικές που λες κι ακούς τον γδούπο της σάρκας πάνω σε σάρκα στον δικό σου χώρο. Δύο διαφορετικές γυναίκες λοιπόν, δύο πορείες αντίθετες, οι οποίες όμως τέμνονται αναπάντεχα ξανά και ξανά!

Ο εκδότης Ρίχτερ, η Λότε, δικηγόρος, ατζέντισσα και φίλη της Λούνα, ο Γελωτοποιός του Βασιλιά, μια σχιζοφρενής προσωπικότητα, τυφλωμένη από το μίσος για τον θάνατο του αγαπημένου του ήρωα, που δε θέλει να σκοτώσει τη συγγραφέα γιατί αυτό θα ήταν ευλογία για κείνη, αντίθετα, θέλει να την κάνει να υποφέρει, να πεθαίνει ξανά και ξανά κάθε μέρα ως τιμωρία που δε δίστασε να καταστρέψει τον κόσμο του, ακόμη και ο μισογύνης και ισχυρογνώμων Επιθεωρητής Γιόχαν Σπρίνγκερ του Τμήματος Ανθρωποκτονιών της Βαυαρικής Αστυνομίας, που αντιπαθεί την επιτυχία των άλλων, έχει τρομερό μνημονικό και οι σκέψεις του ακολουθούν περίεργη ροή, είναι εξίσου σημαντικοί για τις εξελίξεις, δε γίνεται όμως να μην τους παραλληλίσεις με τα πιόνια ενός σκακιού, κάτι που μετατρέπει το μυθιστόρημα σε έναν πρωτότυπο αγώνα επιβίωσης. Τελικά ποιος είναι ο βασιλιάς και ποια η βασίλισσα, πόσο σημασία έχει αν πεθαίνει κανείς πρώτος ή τελευταίος και με τι συνέπειες για τους γύρω του, ποιος είναι ο ίππος, ο αξιωματικός, το απλό μα καίριας σημασίας πιόνι; «Κάτι καινούργιο ξεκινούσε. Κάτι παλιό είχε τελειώσει. Και τα πιόνια στη σκακιέρα είχαν αρχίσει πια να λιγοστεύουν» (σελ. 181).

«Ο βασιλιάς πεθαίνει πάντα τελευταίος» είναι το πρώτο δείγμα γραφής της Κλαίρης Θεοδώρου στο αστυνομικό είδος. Είναι μια ενδιαφέρουσα, έξυπνη και ανατρεπτική ιστορία με απρόσμενες εξελίξεις και ενδιαφέρουσα πλοκή, αν και οι επάλληλες οπτικές γωνίες που φωτίζουν τα γεγονότα και τα εξ αυτών παιχνιδίσματα με την αλήθεια από ένα σημείο και μετά αυξάνονται και οδηγούνται σ’ ένα αμήχανο μεγάλο φινάλε που δε μου γέννησε μεγάλη αδημονία όσο η αρχή, ακριβώς γιατί η ιστορία αλλάζει ξανά και ξανά πορεία ώσπου να καταλήξει σε μια αλήθεια που δεν κατάφερα να ακολουθήσω φανατικά ως αναγνώστης. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες με ψυχογραφήματα δοσμένα έτσι που δεν κουράζουν, αναλυτικές προτάσεις και φωτισμός κινήτρων και αιτιατών με τρόπο που μακρηγορούν αλλά οι λέξεις με κράτησαν αιχμάλωτο ώσπου να φτάσω στην πολυπόθητη αλήθεια και μια ευρηματική κεντρική ιδέα, γεμάτη διαχρονικά νοήματα και οικεία περιστατικά, συνιστούν μια καλή πρώτη προσπάθεια της Κλαίρης Θεοδώρου στο δύσκολο είδος του αστυνομικού μυθιστορήματος κι ανυπομονώ για το επόμενο βιβλίο της.

Βιβλίο Το πιόνι απέναντι στον βασιλιά
Συγγραφέας Γιώργος Κατσούλας
Κατηγορία Αλληγορία
Εκδότης Αγγελάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα πραγματικό διαμαντάκι που μου έκοψε την ανάσα με την κλειστοφοβική του ατμόσφαιρα και την πανέξυπνη εφαρμογή των οδηγιών του σκακιού στην πραγματική ζωή. Σε ένα διαρκές παιχνίδι λεκτικού πινγκ-πονγκ ο υπηρέτης και ο Βασιλιάς αγωνίζονται ο μεν να υποστηρίξει το παιχνίδι του ξεπερνώντας τον εγωισμό και την υπεροψία του άρχοντά του, ο δε να μην αφήσει έναν ταπεινό υπηρέτη που εξηγεί τους κανόνες να θεωρεί τον εαυτό του ανίκητο. Δεν πρόκειται για εγχειρίδιο σκακιού, γιατί ο διάλογος ανάμεσα στα δύο πρόσωπα είναι καλοδουλεμένος και γραμμένος απαράμιλλα από τον κύριο Κατσούλα, του οποίου πλέον δηλώνω φανατικός αναγνώστης.

Κάθε σελίδα και μια έκπληξη, μια νέα κόντρα, ένα κείμενο γεμάτο αλλεπάλληλα χτυπήματα, ένας αγώνας που κινδυνεύει να λήξει με ισοπαλία. Όμως όχι, τον τελευταίο λόγο τον έχει η μαθηματική πραγματικότητα. Η κορύφωση της συνάντησης και το απροσδόκητο, ανατρεπτικό τέλος μου θύμισαν την ιστορία του βραχμάνου Σίσσα που θεωρείται ο επικρατέστερος ως εφευρέτης του σκακιού. Δε θέλω να επεκταθώ περισσότερο σε αυτό, όσοι γνωρίζουν την ιστορία του Σίσσα θα καταλάβουν τι εννοώ, όσοι δεν τη γνωρίζουν ας διαβάσουν αυτό το βιβλίο. Και μια παράκληση προς τις εκδόσεις Αγγελάκη: δε χρειάζεται τόόόσο μεγάλη περίληψη στα οπισθόφυλλα των βιβλίων. Δυο-τρεις σειρές είναι υπερ-αρκετές για να τραβήξουν τον αναγνώστη.

Βιβλίο Σκάκι: το παιχνίδι των βασιλιάδων
Συγγραφέας-Εικονογράφος Ιωάννα-Σταυρούλα Αθανασοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η εικονογράφηση είναι της ίδιας της συγγραφέως και αναπαριστά προσεγμένα την εποχή και τον τόπο στην αρχή, το παιχνίδι και τις λεπτομέρειές του στη συνέχεια. Έχει έναν ιδιαίτερο χρωματισμό που δεν μπορώ να τον εξηγήσω ακριβώς αλλά είναι απόλυτα προσωπικός και ξεχωριστός ενώ προσομοιάζει με βυζαντινή τεχνοτροπία (δείτε πόσο όμορφα αποτυπώνεται το περίφημο ψηφιδωτό της Θεοτόκου με τον Ιουστινιανό και τον Μέγα Κωνσταντίνο στη σελίδα 15). Ο χάρτης της Κωνσταντινούπολης με ταξίδεψε στην εποχή, οι στολές των στρατιωτών, τα ρούχα των πολιτών και τα στενά δρομάκια της πόλης με έφεραν πιο κοντά στο περιεχόμενο του κειμένου κι ένιωσα σα να ήμουν εγώ στη θέση του Θεολόγου. Παρ’ όλ’ αυτά στις περισσότερες εικόνες κυριαρχεί μια αφαιρετικότητα που κι αυτό ασκεί μια ιδιαίτερη μαγεία κατά την ανάγνωση, μιας και επικεντρώθηκα στα βυζαντινά βλέμματα και στα πρόσωπα των χαρακτήρων χωρίς να με αποσπά το φόντο.

Το κείμενο συνοδεύεται από ένα ακόμη πιο ενδιαφέρον παράρτημα: την «πραγματική ιστορία» γύρω από το παραμύθι, αναλυτικότερους κανόνες, δραστηριότητες και παιχνίδια. Ποια τα οφέλη της εκμάθησης σκακιού από μικρή ηλικία; Τι αποκομίζει κανείς σε αντίληψη και τρόπο σκέψης από αυτό; Πώς χαράζει κάποιος τη δική του στρατηγική σ’ ένα παιχνίδι; Αυτά και πολλά άλλα ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά μαθαίνει κανείς σε αυτό το βιβλίο.

Βιβλίο Ο πίνακας της Φλάνδρας
Τίτλος πρωτοτύπου La tabla de Flandes
Συγγραφέας Arturo Perez-Reverte
Μεταφραστής Βερίνα Χωρεάνθη
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σκάκι, ζωγραφική, ευρωπαϊκή ιστορία. Και το αποτέλεσμα σχεδόν μηδενικό. Έχουμε μια διπολική ιστορία: του παρελθόντος (SPOILER, ο ζωγράφος με τον πίνακά του, τις εκφράσεις και τα πρόσωπα που χρησιμοποίησε ουσιαστικά «κάρφωσε» τη Βεατρίκη της Βουργουνδίας ως ηθικό αυτουργό της δολοφονίας του Ροζέ ντε Αρράς, που εδώ παίζει σκάκι με τον ερωτικό αντίζηλό του δούκα του Ουστεμβούργου και σύζυγο της Βεατρίκης). Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι. Πάμε στο πιο δύσκολο;

Όσο ψάχνει η Χούλια το μυστικό του πίνακα, στην έρευνά της τη βοηθάει ο Θέσαρ, ηλικιωμένος αντικέρ, που τη μεγάλωσε από μικρό παιδί και φυσικά ποτέ δεν ανταποκρίθηκε στα μύχια ερωτικά της καλέσματα, πρώτον, γιατί την ξέρει από παιδί και δεύτερον γιατί είναι ομοφυλόφιλος. Η Χούλια ποτέ δεν κατάλαβα γιατί επιθυμεί ακόμη τον Θέσαρ και πώς αυτό την έχει μπλοκάρει σεξουαλικά και αισθηματικά με άλλους άντρες αφού το πόρισμα είναι τελεσίδικο. Τέλος πάντων. Αρχίζει μια σειρά φόνων και η Χούλια φαντάζεται ότι κάποιος δε θέλει να αποκαλυφθεί το μυστικό του πίνακα που θα αλλάξει την ευρωπαϊκή ιστορία (καλά, μην αγχώνεστε, για μια προσάρτηση του βασιλείου της Βουργουνδίας στην Αυστροουγγαρία πρόκειται). Και ο Θέσαρ τη βοηθάει με έναν γνωστό σκακιστή να αναπαραστήσουν την παρτίδα σκακιού που ζωγράφισε ο καλλιτέχνης, μήπως σε αυτό βρίσκεται η απάντηση και η ταυτότητα του δολοφόνου.

Λοιπόν, για να μη φάτε το χρόνο σας άδικα, το βιβλίο έχει κάποιες καλές στιγμές, έχει κάποια καλά στοιχεία αλλά από ένα σημείο και μετά λες και βάζει επίτηδες τους ήρωές του να σκέφτονται ώρες ατελείωτες και να χαζεύουν επίσης ώρες ατελείωτες τον πίνακα για να μείνει στάσιμη η πλοκή. Ειδικά στο τελευταίο κεφάλαιο που ο σκακιστής και η Χούλια ανακαλύπτουν τον δολοφόνο και τα σκοτεινά του κίνητρα και τον επισκέπτονται στο σπίτι του και έχουμε εκτενέστατη περιγραφή ενός χώρου που ήδη γνωρίζουμε (ουπς, μου ξέφυγε) αναφωνείς: έλεος! Για να μην αναφέρω το γεγονός ότι καπνίζουν ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ όλοι τους και επιδεικτικότατα! Πάμε πάλι: έλεος! ΟΚ, καλή η παρτίδα, πολλοί σκακιστικοί όροι (ούτε που ασχολήθηκα με τις παρτίδες, απλώς τις διάβαζα). Πρόχειρο, κακοφτιαγμένο, επιφανειακό και ρηχό. Dan Brown και πάλι Dan Brown! Α, έχει γίνει και ταινία «Θανάσιμη κίνηση» (1994).

Βιβλίο Η φωτιά
Τίτλος πρωτοτύπου The fire
Συγγραφέας Katherine Neville
Μεταφραστής Χριστιάννα Σακελλαροπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ελληνικά Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αχ αχ αχ…Λοιπόν… Παρασάγγας καλύτερο το «Οκτώ». Αγωνία, μυστήριο, ανατροπές, συμπτώσεις, Γαλλική Επανάσταση, Ναπολέων, Αλγερία. Ποιοι οι κακοί και ποιοι οι καλοί; Τα Μαύρα πιόνια είναι οι καλοί και τα Άσπρα οι κακοί. Κι όλα αυτά για το ελιξήριο της ζωής και της αθανασίας. Ταλεϊράνδος, Ελευθεροτέκτονες, Βολταίρος, Ρουσσώ, Αικατερίνη της Ρωσίας και Αλέξανδρος, Ναπολέων, Νεύτωνας και τόσοι άλλοι. Και μετά από είκοσι χρόνια αυτό; Γκουχ γκουχ.

Ειλικρινά έπρεπε η συγγραφέας να σωπάσει. Έκανε ένα σφιχτοδεμένο βιβλίο, με ανατροπές, μυστήριο και απίστευτα αγωνιώδεις παράλληλες ιστορίες του 1796 και του 1976. Γιατί να το συνεχίσει; Και μάλιστα μετά 20 έτη. Άλλο να ξεκινάς ένα βιβλίο σε χ αντίτυπα (βλ. Χάρι Πότερ) κι άλλο να στηρίζεσαι στο μύθο ενός παλιού αριστουργήματός σου. Ούτε το θέμα της εξαφάνισης με τράβηξε, ούτε το διπλό πιόνι Μαύρη Βασίλισσα, ούτε η νεκρανάσταση, ούτε τίποτα. Για να μη μιλήσω για τους απογόνους των ηρώων του πρώτου βιβλίου της περιόδου της Γαλλικής Επανάστασης. Ούτε θα σχολιάσω την εμφάνιση του Αλή Πασά στα Γιάννενα και τον θάνατο του Βύρωνα στο Μεσολόγγι. Καλή η προσέγγιση και εξαίρετη η αφήγηση αλλά πολλή συμπτωματολογία ρε παιδιά. Άσεωπου δεν πιστεύω στο ελάχιστο η κυρά-Βασιλική να το έκανε με τον λόρδο Μπάιρον και η κόρη της, Χάιδω (Χαϊδή) να είναι παιδί του. A propos η αμφιφυλοφιλία του Μπάιρον δεν σκιαγραφείται αλλά αν διαβάζεις πίσω από τις γραμμές κάτι πιάνεις. Εδώ δεν έχουμε τρελά ονόματα πλην Μπάιρον, Τζωρτζ Ουάσιγκτον (και πώς χτίστηκε η πόλη της Ουάσιγκτον βασισμένη σε αρχαίες δοξασίες και μύθους, χμ χμ…).

Πολλή συνομωσία κι ανατροπές αλλά δεν διαβάζεται μόνο του, πρέπει να διαβάσεις το πρώτο. Άσε που πρέπει η συγγραφεύς να σταματήσει τις γαστριμαργικές αναφορές όταν η υπόθεση κορυφώνεται. Δεν με νοιάζει τι τρώτε, με νοιάζει τι λέτε και τι γίνεται στην πλοκή. Άντε μπράβο. Τέλος κάπου κάπου πετά τους Δίδυμους πύργους και την εισβολή στο Ιράκ που βοηθούν την πλοκή της ιστορίας αλλά όλα αυτά δείχνουν ότι η συγγραφέας τραβά την ιστορία από τα μαλλιά. Πάμε για άλλα. Μην ανασκαλεύετε τις στάχτες.

Βιβλίο Η δέκατη φωτογραφία
Συγγραφέας Γιώργος Παυλίδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Επιφανειακό. Έχουμε μια πολύ ωραία ιστορία που θα μπορούσε να κρατήσει το ενδιαφέρον αν ήταν γραμμένη αλλιώς. Δεν μπορώ να καταλάβω δύο πράγματα: γιατί μαθαίνουμε ότι έχει χόμπι το σκάκι ο πρωταγωνιστής του βιβλίου και γιατί εκτυλίσσεται στην Αθήνα των Ολυμπιακών Αγώνων. Πέραν τούτων: πάρα πολλές λεπτομέρειες για το τι έκανε ο ήρωας ανάμεσα στους χρόνους που εκτυλίσσεται η δράση των τηλεφωνημάτων ή των γεγονότων, πάρα πολλές λεπτομέρειες για τους χάκερς και τα συστήματα των Η/Υ, πάρα πολλές λεπτομέρειες για τους εισαγγελείς και τους δικαστικούς και τα εντάλματα, όλα άκομψα τοποθετημένα και παραταγμένα σε μια ατέλειωτη σειρά που δεν βοηθάνε στην πλοκή. Λυπάμαι αλλά ούτε υπόπτους έχουμε, ούτε ατμόσφαιρα, ούτε τίποτα. Κι εκεί που φτάνει ο πρωταγωνιστής στη Σιένα έχοντας ανακαλύψει το νόημα των φωτογραφιών αρχίζουμε να διαβάζουμε τις σκέψεις του δολοφόνου. Χμμμ. Ωραία υπόθεση, επαναλαμβάνω, αλλά πολύ λανθασμένη η διαχείριση και του υλικού και της πλοκής (επαναλαμβάνω ότι δεν με νοιάζει τι τρώει ο πρωταγωνιστής όταν δεν έχει τι να κάνει μεταξύ τηλεφωνημάτων ή πράξεων-δράσεων).

Βιβλίο Αναμονή
Τίτλος πρωτοτύπου Marko effekten
Συγγραφέας Jussi Adler-Olsen
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πυκνή γραφή του Jussi Adler-Olsen με έριξε αμέσως στα άδυτα μιας παράνομης οικονομικής συμφωνίας που επετεύχθη για  να διασωθεί ένας τραπεζικός κολοσσός. Συναλλαγές εκατομμυρίων, θυσίες και απαιτήσεις για την εξασφάλιση της συνεχούς ροής των εσόδων που εκταμιεύονται σε αόρατους λογαριασμούς, μυστηριώδεις δολοφονίες στο Καμερούν κάποια στιγμή θ’ αφήσουν την άκρη του νήματος να φανεί μέσα από ένα τυχαίο λάθος. Έτσι κάποιος θα οδηγηθεί στα ίχνη και θα δολοφονηθεί. Τα παρακλάδια και οι διασυνδέσεις αδίστακτων ανθρώπων καταγράφονται και παρουσιάζονται με ενάργεια και σασπένς. Είναι τέτοιος ο τρόπος γραφής που αρχικά κρατούσα σημειώσεις για να μη χάσω ούτε λέξη από την πυκνογραμμένη πλοκή και για να κατανοήσω τις σχέσεις μεταξύ των ηρώων, μόνο και μόνο για να διαπιστώσω πως σύντομα ο θεματικός άξονας μετατοπίζεται σε άλλους χαρακτήρες κι από κει σε άλλους κι όλους αυτούς τους συναντάμε σταδιακά να αλλάζουν ριζικά (όχι απαραίτητα προς το καλύτερο) και τελικά να αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πλοκής! Ο Adler-Olsen ξέρει να δημιουργεί ένα καλογραμμένο καλειδοσκόπιο επιμέρους ιστοριών που ενώνονται με αναπάντεχο τρόπο.

Ο Γουίλιαμ Σταρκ, με τον οποίο ξεκινάει το μυθιστόρημα, ξέρει πως αν κάποιος υφιστάμενος σημάνει συναγερμό με την υποψία κατάχρησης εξουσίας ή άλλης ατασθαλίας στον τρόπο διαχείρισης των κρατικών υποθέσεων μπαίνει σε κίνδυνο ο ίδιος, κι ας θεωρείται πλέον μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος, γιατί επίσημα είναι «καρφί» κι ίσως φυλακιστεί. Γεμάτος υποψίες («πότε ήταν η τελευταία φορά που ένα πρόγραμμα τόσο περιορισμένης εφαρμογής… είχε εξασφαλίσει τέτοια τεράστια χρηματοδότηση;») κι ανήσυχος πως τα κονδύλια μεταφέρονταν σε κρατικούς αξιωματούχους στη Γιαουντέ, αφήνοντας τις τοπικές αρχές να τα διαχειριστούν, σε μια χώρα που θεωρείται από τις πιο διεφθαρμένες του κόσμου, βρίσκεται σε μεγάλο ηθικό δίλημμα. Γιατί φεύγει λοιπόν από τη Δανία; Τι θα ανακαλύψει στην Αφρική και θ’ αναγκαστεί να γυρίσει πίσω;

Αμέσως μετά, με τον ίδιο ρεαλισμό παρουσιάζονται οι συνθήκες διαβίωσης του Μάρκο Τζέιμσον και ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρά με τα παιδιά που βρίσκονται στην ίδια με αυτόν μοίρα. «Όλοι τους έμοιαζαν να μην αντέχουν άλλο. Να μην αντέχουν την καθημερινότητα, τη ζωή, τους εαυτούς τους» (σελ. 45). Ο Ζόλα τους διαφεντεύει σκληρά και ανελέητα, τιμωρεί, φτάνει στα άκρα, όμως δεν είναι μόνο ο συντονισμός των μικροκλοπών η δουλειά του. Κι έτσι ο Μάρκο το σκάει κι αυτό είναι η αρχή μιας «νέας» ζωής, γεμάτης στερήσεις, δεύτερες ευκαιρίες, ανατροπές και φυσικά με την ανάσα τη συμμορίας στον σβέρκο του και τη διαρκή αγωνία μην και τον βρουν.

Συνολικά το μυθιστόρημα είναι αρκετά δεμένο και ολοκληρωμένο, απλώς επί μέρους πλατειάζει και παρεμβάλλει κάποιες ιστορίες που καθυστερούν την εξέλιξη της κεντρικής ιδέας, όπως η υπόθεση εμπρησμού που έχουν αναλάβει στον Τομέα Q του Καρλ Μερκ που αναλύεται τόσο εκτενώς που δεν μπορώ να μη σκεφτώ πως έπρεπε να βρεθεί κάτι να μας απασχολήσει όσο ο Μάρκο ζούσε σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητά του. Επίσης, ο τρόπος ζωής του νεαρού παιδιού, τα καταφύγια που αλλάζει, αποτυπώνονται με πάρα πολλές λεπτομέρειες κι ομολογώ ότι κάποια σημεία τα προσπέρασα. Ο τρόπος όμως με τον οποίο διασταυρώνονται οι δύο αυτοί χαρακτήρες είναι έξυπνος και ευρηματικός, αν και θ’ αργήσουμε αρκετά να δούμε τους αστυνομικούς να καταλαβαίνουν τη σημασία της εξαφάνισης του άντρα που υποπίπτει στην αντίληψή τους με απρόσμενο τρόπο.

Όταν επιτέλους φτάνουμε στην καρδιά του μυθιστορήματος, αρχίζει μια μεγάλη σειρά από ανατροπές και καταιγιστικές εξελίξεις που τινάζουν στον αέρα όσα ξέραμε ήδη κι αρχίζει ένας αγώνας δρόμου για τον εντοπισμό των ενόχων και την αποκάλυψη της αλήθειας. Ανθρωποκυνηγητά, εκτελέσεις, εκβιασμοί, πληρωμένοι δολοφόνοι κι ένα θύμα που παίρνει απρόσμενα την τύχη του στα χέρια του, δυσκολεύοντας την ομαλή ροή των γεγονότων είναι μερικά μόνο από τα γνωρίσματα του συναρπαστικού αυτού βιβλίου.

Η τριτοπρόσωπη αφήγηση αλλάζει συνέχεια οπτικές γωνίες, μεταπηδά από τον ένα πρωταγωνιστή στον άλλον, χωρίς όμως να χάνεται η λογική συνέχεια των εξελίξεων. Αυτό που μου άρεσε ιδιαίτερα ήταν το γεγονός πως σε κάποιες ανακρίσεις του Μερκ έχουμε στο ίδιο κεφάλαιο την οπτική γωνία του ανακριτή και αμέσως μετά του ανακρινόμενου. Αλήθειες και ψέματα, υπεκφυγές και αγώνας να εντοπιστεί η αλήθεια τοποθετούνται αντικριστά και δημιουργούν απολαυστικά χωρία εν τω μέσω των καταιγιστικών εξελίξεων που ανέφερα πριν. Φυσικά, υπάρχει και το χιούμορ, που είναι καλοδεχούμενο όταν ελαφραίνει τις ανυπόφορες στιγμές έντασης: «Έστριψε την καρέκλα του προς το μέρος του Καρλ, παρατηρώντας τον με εκείνο το κουρασμένο ύφος που παίρνει ένας γονιός όταν τα παιδιά στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου αρχίζουν να ρωτάνε αν κοντεύουν να φτάσουν στην Ιταλία, τη στιγμή που βρίσκονται σκάρτα δέκα χιλιόμετρα νότια της Κοπεγχάγης» (σελ. 76).

Ταυτόχρονα, έμαθα για πολλές εξελίξεις στις ζωές των αστυνομικών του Τμήματος Q που είχα γνωρίσει στο πρώτο βιβλίο της σειράς, κάτι που ταυτόχρονα όμως με στενοχώρησε, μιας και δεν έχω διαβάσει τα ενδιάμεσα κι έτσι ήρθα προ τετελεσμένου (η «Αναμονή» είναι το πέμπτο μυθιστόρημα). Ο Καρλ Μερκ, ερευνητής αστυνομικός στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών, προϊστάμενος στον Τομέα Q που λύνει ανεξιχνίαστες υποθέσεις, πιστεύει στη Ρόζε Κνούντσεν, μια αστυνομικό που δεν έχει εκπαιδευτεί πλήρως αλλά έχει επιλύσει δύο σημαντικές υποθέσεις του τμήματος, με την πιο παράδοξη εμφάνιση που θα μπορούσε να έχει αστυνομικός που επισκέπτεται ανθρώπους στα σπίτια τους: ένας απίθανος συνδυασμός emo και πανκ! Λαρς Μπιόρν αναπληρωτής διευθυντής του Τομέα Ανθρωποκτονιών, Μάρκους Γιάκομπσεν, επικεφαλής του Τμήματος Ανθρωποκτονιών, και κυρίως ο Χαφέζ αλ-Άσαντ είναι άνθρωποι που θα πρωταγωνιστήσουν σε ενδιαφέρουσες παράλληλες ιστορίες. Συμπάθειες και αντιπάθειες, σκληρά εργαζόμενοι και καρεκλοκένταυροι, προσωπική εμπάθεια και ατομικές επιδιώξεις δυσκολεύουν τη ροή των ερευνών και την καθημερινότητα, κυρίως του Καρλ.

Ειδικά ο Άσαντ, που έχει ζαλίσει τον προϊστάμενό του, Μερκ, με τους παραλληλισμούς του και τις παροιμίες του με τις καμήλες, έχει αρχίσει να γίνεται αστέρι πρώτου βεληνεκούς, εξακολουθεί να όμως κρατάει καλά κρυμμένα μυστικά κι αυτά επιτέλους θα έρθουν στο φως! Τι πραγματικά συμβαίνει λοιπόν και τι διαφεύγει της προσοχής του Καρλ Μερκ; Τέλος, ο Χάρντι, που είχε μείνει παράλυτος από απόπειρα δολοφονίας εν ώρα καθήκοντος στο πρώτο βιβλίο, χάρη στη βοήθεια ενός ικανού φυσιοθεραπευτή, άρχισε επιτέλους να αποκτά σταδιακά έναν υποτυπώδη έλεγχο των μυών του.

Η «Αναμονή» είναι ένα μυθιστόρημα που ξεδιπλώνεται πολύ ωραία, με έμφαση σε κάθε περιστατικό που οδήγησε στις κεντρικές εξελίξεις καθώς και στα καθαυτά γεγονότα, γραμμένο παραστατικά, ρεαλιστικά και συναρπαστικά. Προσεκτικά διαλεγμένοι χαρακτήρες, πρωτότυπος τρόπος σύνδεσης γεγονότων, σασπένς και αγωνία για τη συνέχεια είναι κάποια από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος.