Βιβλίο Middlesex
Τίτλος πρωτοτύπου Middlesex
Συγγραφέας Jeffrey Eugenides
Μεταφραστής Άννα Παπασταύρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Προσοχή SPOILERS:

Ξεκινάμε λοιπόν με την ιστορία του παππού και της γιαγιάς στην Προύσα του 1919. Σε ένα έρημο χωριό, χωρίς άλλα νέα παιδιά που θα μπορούσαν να αγαπήσουν αυτό το ζευγάρι, ο αδερφός και η αδερφή καταπνίγουν τα αισθήματά τους ο ένας για τον άλλον (εν τω μεταξύ πριν από αυτό διάβασα καπάκι το «Θείο Τάκη» του Ξανθούλη και το «Πεθαμένο λικέρ» του ιδίου, όπου πάλι υπάρχουν έντονο το αιμομικτικό στοιχείο μεταξύ αδελφών και παραλίγο να ουρλιάξω όχι άλλο κάρβουνο). Τελικά τα αδέρφια πειθαναγκάζονται να ερωτευτούν, να αγγίξουν το ένα το άλλο ολίγο διαφορετικά από το πρέπον, παρ’ όλες τις προκαταλήψεις και τους φόβους για την αιμομιξία. Παράλληλα με αυτούς ζούμε τις τελευταίες στιγμές του ελληνικού απελευθερωτικού στρατού στη Σμύρνη με τα μάτια του Πλαστήρα. Συγκλονιστικότατες οι εικόνες της καταστροφής της Σμύρνης που μου έφεραν δάκρυα στα μάτια, μυθιστορηματικός ο τρόπος που δραπέτευσε το ζευγάρι, το οποίο επιπλέον εκμεταλλεύτηκε τον πόνο και τη θηριωδία για να ζήσει τον έρωτα του, κάνοντας μια νέα, «νόμιμη» αρχή.

Λεπτομερειακή παρουσίαση της σηροτροφίας της εποχής και των συνηθειών των μεταξοσκωλήκων. Γλυτώνουν λοιπόν τα παιδιά χάρη στην ευφυία και την προνοητικότητα του συζύγου-αδελφού και καταφεύγουν Πειραιά, με σκοπό να πάνε Αμερική. Έτσι όπως περιγράφει τις καταστάσεις ο συγγραφέας, πραγματικά θα πάθαινα κι εγώ πολιτισμικό σοκ. Ξέρεις τι είναι να ζεις στην Προύσα της δεκαετίας του 1920, να ζεις στο αίμα σου τη σφαγή και τη φρίκη της τουρκικής θηριωδίας και μετά από 1 μήνα ταξίδι να εμφανίζεσαι στην Αμερική με τους ουρανοξύστες, σε έναν τόπο τόσο μακρινό που τίποτα δεν τον αγγίζει; Σοκ πραγματικά. Και πάλι καλά που το χειρίστηκαν έτσι οι πρώτοι ήρωες του μυθιστορήματος. Εγώ θα έμενα άφωνος. Σκαρώνουν λοιπόν ένα παραμύθι στο κρουαζιερόπλοιο και κάνουν ότι γνωρίζονται πρώτη φορά μπροστά στον κόσμο. Φλερτάρουν, ερωτεύονται από την αρχή και τελικά παντρεύονται με τις ευλογίες των επιβατών και του πληρώματος. Είναι ελεύθεροι επιτέλους να ζήσουν τον έρωτά τους. Πραγματικά ταξιδεύεις μαζί τους στα υπερπόντια ταξίδια των μεταναστών και είναι τόσο δυνατή και αθώα η αγάπη τους που τους συγχωρείς την αιμομιξία. Φτάνουμε Νέα Υόρκη όπου περνάμε έλεγχο υγείας και ικανότητας και καταλήγουμε Ντιτρόιτ, όπου ζούσε η ξαδέλφη της γυναίκας και τους κάλεσε να ζήσουν μαζί της.

Ως προς το Ντιτρόιτ έχουμε αναλυτικότατη χαρτογράφηση και ιστορική καταγραφή της πόλης, με τα στενά, τους κατοίκους, τα μέσα μεταφοράς και τις μεγάλες βιομηχανίες αυτοκινήτων. Το ζευγάρι ξεκινά να ζει τη ζωή του και παρατηρούμε παράλληλα με τις κοινωνικές εξελίξεις της πόλης, την άνοδο και την πτώση των αυτοκινητοβιομηχανιών, τις συνθήκες εργασίας της εποχής κτλ. Σύντομα ο άντρας αναγκάζεται να κάνει κι άλλες δουλειές παράνομες για να θρέψει την οικογένειά του και παρακολουθούμε και την περίοδο της ποτοαπαγόρευσης. Τέσπα, μεγαλώνουν, κάνουν παιδιά (μετά φόβου Θεού, γιατί η γυναίκα δεν ξεχνάει ότι ο Θεός τιμωρεί τις αιμομιξίες), ζούμε τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, ζούμε όλη την ιστορία της Αμερικής, το κίνημα των χίπηδων, τον πόλεμο του Βιετνάμ, την εισβολή στην Κύπρο κλπ. κλπ. Κι όλα αυτά αφηγείται η Καλλιόπη ή Καλ, την οποία γνωρίζουμε επίσης αναλυτικότατα και παρακολουθούμε την αγωνία της να γνωρίσει τον εαυτό της και το γύρω περιβάλλον. Μαθαίνουμε για τη ζωή των παιδιών στα σχολεία, για το χασίς και τα ναρκωτικά, για την ιστορία των Κάντιλακ κι ένα σωρό άλλα. Ώσπου φτάνει η ώρα της αλήθειας για την Καλ: στην εφηβεία, τα σημάδια της δε συμβαδίζουν με την εφηβεία των άλλων κοριτσιών. Άσε που ερωτεύεται και μια συμμαθήτριά της και έρχονται τα πάνω κάτω. Αφού λοιπόν πληροφορούμεθα και για τα κινήματα της ομοφυλοφυλίας στην Αμερική, και για τις γενετικές διαταραχές των γονιδίων και όλα τα βιολογικά στοιχεία που απαιτούνται για να κατανοήσουμε την ταυτότητα του κοριτσιού (ή αγοριού) όταν έρχεται η ώρα μαθαίνει με άσχημο τρόπο την πραγματική της ταυτότητα και το σκάει. Κάνει ωτο-στοπ, γνωρίζεται με την παρακμή της αμερικανικής κοινωνίας και καταλήγει σε ένα προχωρημένης μορφής peep show στο Σαν Φρανσίσκο (το οποίο επίσης εξηγεί πώς και γιατί κατάντησε κατεξοχήν τόπος γκέι και λεσβιών), το οποίο κλείνει με τη βία η Αστυνομία και την μπαγλαρώνουνε κι αυτήν μαζί με τους άλλους κι αναγκάζεται να γυρίσει στο σπίτι, όπου γίνεται αποδεκτή με τη νέα της ταυτότητα. Κι ο κύκλος κλείνει με τη συγχώρεση που ζητά η γιαγιά γιατί ένιωθε ότι κάποια στιγμή θα τιμωρηθεί η αιμομιξία της. Φανταστείτε πόσες άλλες περιπέτειες και ιστορίες παρελαύνουν ανάμεσα σε αυτές τις γραμμές μέσω των οποίων εξελίσσεται όχι μόνο η οικογενειακή ιστορία αλλά και η ιστορία της Αμερικής (και σε κάποια σημεία και της Ελλάδας). Δεν παύει να σε κερδίζει όμως επαναλαμβάνω, ακριβώς χάρη σε αυτές τις λεπτομέρειες. Κι εκεί που λες ότι δεν χρειάζονταν τόσα χρόνια αφήγησης, το τέλος κλείνει αυτόν ακριβώς τον κύκλο.

Τα γεγονότα τα αφηγείται ο Καλ που πλέον έχει διαπρέψει στο διπλωματικό σώμα και καταφέρνει στη Φρανκφούρτη να βρει μια γυναίκα που θα τον αγαπήσει γι’ αυτό που πραγματικά είναι. Η περιγραφή της ερμαφρόδιτης Καλλιόπης ίσως ξενίσει και θυμώσει κάποιους και το θέμα που διαπραγματεύεται το βιβλίο ίσως φανεί αναρχικό σε πολλούς. Πράγματι είναι ένα διαφορετικό βιβλίο, με πολλά βιολογικά χαρακτηριστικά κι επεξηγήσεις (μεγάλη επιμονή να δοθεί επιστημονική εξήγηση σε αυτήν την ανατομία της) αλλά δεν παύει να σε ταξιδεύει σε έναν κόσμο ολότελα διαφορετικό από το συνηθισμένο. Φοβόμουν ότι θα είναι ένα βιβλίο οικτιρμού και αυτολύπησης (είναι λάθος το σώμα μου αυτό, εγώ είμαι άντρας, και τι θα κάνω, κι ερωτεύτηκα γυναίκα κλπ. κλπ.). Καμία σχέση. Έχουμε ένα πρόβλημα (πρόβλημα;), θα το αντιμετωπίσουμε και θα σταθούμε στα πόδια μας. Στην αρχή με δυσκολία αλλά θα υπάρξει υποστήριξη από το γύρω μας περιβάλλον και κυρίως από τον ίδιο μας τον εαυτό. Ουφ, το τελείωσα….

Βιβλίο Entropy
Συγγραφέας Λίλλυ Σπαντιδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Λίλυς Σπαντιδάκη είναι αντισυμβατικό σαν την πρωταγωνίστριά του, ανατρεπτικό σαν τις επιλογές που κάνει η Λιζ και κραυγαλέο σαν τη συμπεριφορά της Μαντ. Πρόκειται για μια ιστορία που ποτέ δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει, ρέει αβίαστα, δεν μπορείς να μαντέψεις την επόμενη ανατροπή της και μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα μεγαλώνει ένα κορίτσι που δεν συμβιβάζεται μπροστά στην ελευθερία της και το δικαίωμα της επιλογής της. Είναι ένα συναρπαστικό road trip που διασχίζει τις μισές Ηνωμένες Πολιτείες και συστήνει μεγάλες και μικρές πόλεις με τη λάμψη τους και τα μυστικά τους. Ο τρόπος ζωής των μηχανόβιων και των κλειστών κλαμπ τους εναλλάσσεται με τη λάμψη του Λος Άντζελες, τον υπόκοσμο του Σαν Φρανσίσκο, τη λαχτάρα για τρυφερότητα και αποδοχή. Μόνο που όταν βρίσκεις τα τελευταία, ο δρόμος σε καλεί και πάλι. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, γκρίζοι και πολυδιάστατοι, συναντούν τη Μαντ και αλλάζουν για πάντα. Περιπέτειες, λαθρεμπόριο, δίκυκλα, ημιτελείς οικογένειες, μυστικά, διάσημοι τραγουδιστές, βίτσια, ναρκωτικά, τραγούδι είναι οι προβολείς που τυφλώνουν εναλλάξ τη Μαντ κι εκείνη τα ακολουθεί για να καεί και ύστερα να ψάξει τσουρουφλισμένη για νέα πηγή φωτός.

Η Λιζ (Ελίζαμπεθ Μπανκς) είναι 17 ετών, μεγαλώνει σε μια οικογένεια όπου τον πατέρα τον αγαπάει και τον σέβεται περισσότερο, η αγκαλιά του είναι το καταφύγιό της. Προτιμά τα μαύρα ρούχα και γενικότερα την γκραντζ εμφάνιση. Η Λιζ είναι «ένα κορίτσι χωρίς άξονα» όπως έλεγε η γιαγιά της: «Αντί για προσωπικότητα, μέσα μου υπάρχει μια δύναμη, μια αέναη κίνηση που είναι σχεδόν αδύνατο να σταματήσει, δεν μπορεί να σταθεί ήσυχη. Πρέπει πάντα να προχωράω. Πέρα μακριά… Η μουσική και η ποίηση είναι μες στο κεφάλι μου. Όσο γράφω στίχους και σκιτσάρω τις εικόνες μου, το βιώνω» (σελ. 14-15). Κι όχι μόνο αυτό: «Ήξερα τους ανθρώπους και τις συμπεριφορές τους. Ήξερα να τους διαβάζω και τι να περιμένω από αυτούς. Κατά συνέπεια, ήξερα και πώς να τους χειριστώ, όταν ήθελα» (σελ. 26). Ή αλλιώς, με μία πρόταση: «Το μικροαστικό περιβάλλον στο οποίο είχα μεγαλώσει ήταν καταλυτικό για να διαμορφώσει τη συγκρουσιακή ιδιοσυγκρασία μου» (σελ. 405).

Αγαπάς άραγε έναν τέτοιο άνθρωπο, τον λυπάσαι, τον συμπονάς, τι; «Θέλω να γίνομαι ο τόπος κάθε φορά, μέχρι να ενσωματωθώ τόσο, που να μην είμαι η ξένη. Τότε είναι που πρέπει να φύγω, μακριά, σε άγνωστα μέρη, να κάνω καινούριες ανακαλύψεις, να βρω άλλα στοιχεία του εαυτού μου που δεν μπορώ να τα βρω αλλιώς. Θέλω να ζω» (σελ. 449). Δεν αντέχει όλη αυτήν την ευταξία στη ζωή της και τα προειλημμένα σχέδια της μητέρας της (κυρίως) για εκείνη κι έτσι αποφασίζει να το σκάσει: «-Ό,τι τακτοποιείται μπαίνει σε ράφι ή συρτάρι, Μίκα κι εγώ, ξέρεις, δεν γουστάρω να βάλω τη ζωή μου σε κανένα απ’ αυτά τα δύο» (σελ. 23). Κι έτσι φεύγει  με τον πρώτο άγνωστο μηχανόβιο που βρίσκει. Αργότερα θα παραδεχτεί: «Αντιπροσώπευε ακριβώς το αντίθετο: την απόλυτη ελευθερία. Την ελευθερία που έψαχνα. Τη ζωή χωρίς κανόνες, χωρίς πρέπει, χωρίς κοινωνικούς περιορισμούς»  (σελ. 243). Κανείς όμως δεν περιμένει την ασύλληπτη εξέλιξη της πλοκής που φτάνει σε υψηλά επίπεδα ευρηματικότητας και φαντασίας. Οι Riots δεν είναι ένα απλό κλαμπ χαρλεάδων κι η Μαντ το δέχεται, μόνο που όσο πιο βαθιά μπαίνει στους κύκλους του τόσο περισσότερα μαθαίνει, γνωρίσματα που όχι μόνο δεν την απωθούν αλλά την κάνουν να γλείφει όλο και περισσότερο τη γλώσσα της στο μαχαίρι!

Ταυτόχρονα ο έρωτας εισέρχεται σε λάθος στιγμές με λάθος ανθρώπους (κι αυτό δε γίνεται ταυτόχρονα). Γιατί το χειρότερο είναι πως αυτό είναι το άκρως αντίθετο απ’ ό,τι αναζητά: «Καμία ελευθερία δεν επιβιώνει μπροστά στον έρωτα. Κανένας έρωτας δεν επιβιώνει μπροστά στη δέσμευση» (σελ. 263). Και η αγάπη; «Για μένα, η αγάπη καθοδηγεί τα ζώα, τη φύση, τα δέντρα. Γιατί, λοιπόν, ήθελαν να της δώσουν πρόσωπο και ιδιότητα και όνομα και νόμους; Η αγάπη δεν έχει τίποτε απ’ όλα αυτά. Απλώς είναι. Η αγάπη ήταν αυτή τη στιγμή που προκαλούσε ρήξη ανάμεσα σε πατέρα και γιο και η αγάπη μπορούσε να οδηγήσει στη διάλυση. Η αγάπη ήταν αυτή που με οδήγησε μακριά από το σπίτι. Η αγάπη που με έπνιγε» (σελ. 194-195). Έρωτας, αγάπη, οικογένεια, μέλλον. Για πάντα; «Τη μισώ αυτή τη λέξη. Την τρέμω. Εγώ ταιριάζω στο «πάντα», στο «όλα». Το ποτέ είναι σαν εφιάλτης ή μάλλον το προμήνυμα ενός εφιάλτη. Δεν μπορώ να δεχτώ τα γεγονότα που συνοδεύονται από το «ποτέ». Με δυσκολεύουν. Με φέρνουν αντιμέτωπη με την άβυσσο μέσα μου κι αυτό είναι τρομακτικό» (σελ. 249).

Οι λεκτικές φράσεις-σήματα κατατεθέν της Μαντ είναι λεπίδες: «Ήθελε μια παιδιάστικη τόλμη για να μην πέσεις στην παγίδα της κοινωνικής συνήθειας» (σελ. 351). Το ίδιο κορίτσι που δε διστάζει να τ’ αφήσει όλα πίσω της και να σκαρφαλώσει σε μια ξένη μηχανή, έχει ταυτόχρονα το νου της και στο πεπρωμένο, χωρίς όμως να γίνεται μοιρολάτρης. Θέλει την ελευθερία της και κυνηγάει τα πιστεύω της ενώ την ίδια στιγμή έχει τις διαισθητικές κεραίες της ανοιχτές: «Κάτι, κάπως, κάπου αποφάσισε ότι θα γεννηθούμε εδώ, θα συναντήσουμε αυτούς, θα πάμε εκεί που θα συναντήσουμε κάποιους άλλους και ο μικρόκοσμός μας θα σχηματιστεί βάσει αυτού. Αλλά πώς παιρνόταν η απόφαση» (σελ. 352); Η συγγραφέας μέσα από τα μάτια της Λιζ που παρατηρεί και καταγράφει τα πάντα διατυπώνει ερωτήσεις και συναισθήματα που όλοι μας νιώθουμε αλλά ίσως δεν ξέρουμε πώς να τα εκφράσουμε: «Πάντα αναρωτιόμουν πώς γίνεται ένας άνθρωπος να μείνει άστεγος. Τι μπορεί να του έχει φέρει η ζωή που να τον οδηγήσει χωρίς επιλογή στον δρόμο; Τι κάνουν οι γονείς του; Η οικογένειά του; Πώς είναι δυνατόν να είναι απόλυτα μόνος στη ζωή, ώστε να φτάσει στο σημείο να ζει μέσα σε μια κούτα, χωρίς την παραμικρή ρανίδα αξιοπρέπειας. Όχι γιατί δεν έχει ο ίδιος, αλλά γιατί η κοινωνία τού τη στέρησε» (σελ. 350). Το καλύτερο επιμύθιο: «Να μαθαίνεις να ακούς το μέσα σου, γιατί τα ξέρει, τα έχει ξαναζήσει. Να ζεις τη ζωή σου ξανά και ξανά. Εφιάλτης ή δώρο; Θα έλεγα δώρο. Αρκεί να το κοιτάξεις κατάματα -σαν τον φόβο-, για να το καταλάβεις» (σελ. 450-451).

Ο Ντιμίτρι, ο Νας και ο Μάικ δεν την καλοδέχονται στο κλαμπ τους παρά τις εντολές του Έλιοτ, στη μηχανή του οποίου σκαρφάλωσε. Η Μαντ μπαίνει στην ομάδα κι αρχίζουν οι τριγμοί. Η κοινοκτημοσύνη και τα παραισθησιογόνα εναλλάσσονται με την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την ειλικρίνεια. Η Μαντ όμως είναι γυναίκα κι αυτό δεν αρέσει, όχι μόνο στους Riots αλλά και γενικότερα στον κύκλο τους. Όσο πιο βαθιά μπαίνει τόσο περισσότερο απολαμβάνει την ελευθερία που της παρέχεται και ονειρευόταν, αρχίζει όμως να έρχεται αντιμέτωπη με άλλες μορφές «σκλαβιάς» από την οποία προσπαθούσε να ξεφύγει ενώ ταυτόχρονα αγωνίζεται να μείνει ο εαυτός της και να υπακούει στις δικές της επιθυμίες και όνειρα. Είναι όμως εύκολο αυτό όταν γνωρίζει τους πραγματικούς χαρακτήρες των μελών; Κι όταν αρχίζει να υποφώσκει κάτι σαν έρωτας, πώς θα αντιδράσει; Τι θα συμβεί στην ισορροπία των σχέσεων μεταξύ των μηχανόβιων εξαιτίας της αλλά και λόγω των αποφάσεων που άρχισε να παίρνει ο αρχηγός χωρίς να υπολογίζει και χωρίς να ρωτά; Πώς θα αντιδράσει η Μαντ όταν μάθει τι πραγματικά συμβαίνει; Πικρή η διαπίστωση: «Γάτα. Μια γάτα με εννιά ζωές στο χέρι μου. Ζωές που έκαιγα μία μία… Εφτά μου είχαν απομείνει και αυτή που ζούσα τώρα είχα πρόθεση να τη ζήσω στο έπακρο, να μην αφήσω τίποτα να μου ξεγλιστρήσει. Ό,τι και να σήμαινε αυτό» (σελ. 316).

Η πλοκή είναι αξιοθαύμαστη, είναι ένα road trip που δεν μπορείς να ξέρεις ούτε σε προετοιμάζει για το τι θα συναντήσεις στο επόμενο βήμα. Έτσι η Λιζ «από το στόμα του λύκου είχα βρεθεί πιασμένη στα νύχια της τίγρης» όταν συνεχίζει να κάνει του κεφαλιού της γεμάτη λαχτάρα για την ατομική της ελευθερία. Από τη μια κατάσταση πηδάει στην επόμενη κι από κει στην επόμενη, με αποτέλεσμα κάθε επιλογή της να τη φέρνει σε νέο προσκήνιο, με νέες γνωριμίες και ανθρώπους, που δυστυχώς θα την τραβήξουν όλο και πιο κάτω. Ειδικά από το σημείο καμπής και τις επιτηδευμένα τοποθετημένες γκρίζες σελίδες, η κατρακύλα είναι άνευ επιστροφής, με το παρελθόν να μη σταματά να την κυνηγά και τις δεύτερες ευκαιρίες να της γυρνούν την πλάτη επιδεικτικά στη μέση σχεδόν της θετικής αλλαγής. Την αγάπησα τη Μαντ που έφυγε από το μικροαστικό περιβάλλον για να βγει στον δρόμο, βιώνοντας έτσι καταστάσεις ασύλληπτες και με υπερβολικούς κινδύνους, την αγάπησα γιατί θυσίασε πολλά ώστε να μην παγιδευτεί ξανά, ειδικά όταν έφτασε η στιγμή να δώσει κάτι που δεν περίμενα, όχι από εγωισμό ώστε να παραμείνει ελεύθερη αλλά γιατί νοιαζόταν πραγματικά.

Δεν είναι μόνο τα ψυχογραφήματα των χαρακτήρων πραγματικά κεντίδια αλλά και η αφήγηση. Εκτός από τη Μαντ αναπτύσσονται εξίσου σχεδόν όλοι οι συμπρωταγωνιστές και η διεισδυτικότητα της συγγραφέως είναι αξιοθαύμαστη ως προς το ποιες λέξεις διαλέγει για να μας τους παρουσιάσει, εξισορροπώντας ανάμεσα στη λογοτεχνικότητα και τον ρεαλισμό: «Η μοίρα της την είχε ράψει από νωρίς πάνω σε έναν άλλον άνθρωπο κι ήξερε ότι του ανήκε. Ήθελε να ανήκει. Σε άνθρωπο, σε δουλειά, σε πόλη και ζωή» (σελ. 262). Και οι πόλεις δέχονται τη ματιά της, όπως το Λος Άντζελες: «Πριν από λίγο ήμουν σε γειτονιές όπου τα παραπήγματα αποτελούσαν το γύρω τοπίο. Υπήρχαν κι εδώ. Απλώς ήξεραν να κρύβονται καλά στα στενά. Αυτή η πόλη ήξερε να ζει τον μύθο της. Όλοι της οι κάτοικοι συμμετείχαν σε αυτόν, συνειδητά και μη. Η πλάνη πάντως αιωρούνταν στην ατμόσφαιρα σαν το καυσαέριο» (σελ. 302). Ή το Σαν Φρανσίσκο: «Πόλη που απαιτούσε όλες σου τις δυνάμεις, τις ρουφούσε» (σελ. 343). Κι όλα αυτά υπό τους ήχους των Manowar, Nirvana, Kurt Cobain, Helloween κ. ά.

Οι τίτλοι των κεφαλαίων είναι οι μέρες της μετά τα 17^α γενέθλιά της, ημέρα που θα έπρεπε να είχε πεθάνει όπως ισχυρίζεται («159 και σήμερα», «160 και σήμερα» κ. ο. κ.) αλλά στη συνέχεια αρχίζει να μετράει: «Θάνατος 1 και σήμερα» γιατί πλέον ήρθε η ωρίμανση που με τόσο εφηβικό τρόπο αποζητούσε. Η πρωτοπρόσωπη γραφή είναι νευρώδης, γεμάτη ένταση και ρεαλισμό, οι διάλογοι είναι σα να πηγάζουν όντως αυθόρμητα από στόματα κι όχι επεξεργασμένα από λογοτεχνική πένα. Σκληρότητα, ειλικρίνεια, ένας δυνατός ρεαλισμός και μια αντισυμβατική προσωπικότητα είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα που με παρέσυραν ως το τέλος, χωρίς να μπορώ να σταματήσω ούτε σε ένα σημείο είτε γιατί αγωνιούσα είτε γιατί ξαφνιαζόμουν είτε γιατί έμενα άφωνος. Το μυθιστόρημα είναι ένας αγώνας δρόμου απέναντι στα «πρέπει» από ένα κορίτσι που δεν πρόλαβε καλά καλά να γνωρίσει τα «θέλω» του. Η αφηγήτρια μεταμορφώθηκε εν μια νυκτί από καταπιεσμένη, άφυλη κι υπάκουη Λίζι σε μια επαναστάτρια, προκλητική, αυθάδη, ελεύθερη Μαντ (Μάντελιν ντα Σίλβα). Κάνει συνέχεια λάθη που όμως την ωριμάζουν, οι αποφάσεις της είναι αποφάσεις ζωής, είναι στυγνή, δείχνει να είναι υπάκουή ή συμβατή ανάλογα ποιος θα την εμπνεύσει αλλά δεν ξεγελιέται, δεν κρύβεται από τον εαυτό της: «Ένιωσα ότι ήρθε η ώρα να κάνω άλλη μια μαλακία. Γιατί αυτό έκανα, και το έκανα μεγαλειωδώς. Μαλακίες. Ευχαριστιόμουν κάθε στιγμή από αυτές και δεν μπορούσε να με κρίνει κανείς» (σελ. 484).

Entropy (εντροπία) στη θερμοδυναμική είναι η έννοια μέσω της οποίας μετράται η αταξία, της οποίας η μέγιστη τιμή αντικατοπτρίζει την πλήρη αποδιοργάνωση και ισοδυναμεί με την παύση της ζωής. Από το ανωτέρω κείμενο καταλαβαίνει κανείς πόση ταύτιση υπάρχει με την πορεία της Μαντ και ταυτόχρονα πόσο αληθινό και ρεαλιστικό είναι το εξώφυλλο. Αυτή είναι η Μαντ, ένας λύκος που βρυχάται στις εθνικές οδούς της Αμερικής ψάχνοντας την ελευθερία του ενώ οδηγείται στην αποχαλίνωση. «Στις εθνικές των μηχανών με τα ηχεία, το μαύρο λάδι απ’ την ψυχή δεν καίει για κάτι που να μοιάζει μ’ εντροπία», αν θέλετε να παραφράσουμε το γνωστό τραγούδι.

Βιβλίο Νεκρός και ζωντανός
Τίτλος πρωτοτύπου Dead and alive
Συγγραφέας Dean Koontz
Μεταφραστής Ανδρέας Μιαούλης
Κατηγορία Περιπέτεια / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πλατύπους (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Προσοχή, SPOILERS!

Έχω πολλές ενστάσεις! Ο Βίκτωρ βρίσκει το θάνατο ανάμεσα στα τέρατα που δημιούργησε και αυτομάτως με το θάνατό του τα τέρατα σκοτώνονται ενώ ένας κλώνος του σπάει το γυάλινο κλουβί του και το σκάει, φορτωμένος με όλες τις πληροφορίες που έχει και ο Βίκτωρ, πιστό του αντίγραφο σώματι και πνεύματι! Γιατί περιγράφεται το τέρας που μεταλλάσσεται γενετικά; Ότι το σκάει από τη φυλακή του από λάθος του υπολογιστή και μετά αρχίζει να τρώει τα τέρατα για να τους δώσει μια ελευθερία τάχα μου; Κεφάλαια για μένα περιττά. Επίσης αυτό το τέρας κατά λάθος απελευθερώνει τον Χαμαιλέοντα, ένα πλάσμα που παίρνει τα σχήματα, τις μορφές και το χρώμα του γύρω περιβάλλοντος και γίνεται αόρατο. Ποιος ο λόγος να φτιάξει ο Βίκτωρ κάτι τέτοιο, αφού το τέρας αυτό θέλει να τον σκοτώσει, μιας και είναι προγραμματισμένο να μην επιτίθεται στους κλώνους μόνο; Αυτό το πλάσμα (;) τρυπώνει στο αμάξι του Βίκτωρ όταν το βάζει στα πόδια, μακριά από το νοσοκομείο, και το μαχαιρώνει ο Τζόκο, το τερατάκι του Χάρκερ, όταν επιτίθεται στον Βίκτωρ σε μια αλέα όπου συναντήθηκε με την Έρικα 5! Δύο σημεία της πλοκής χωρίς νόημα αφού ουσιαστικά παρά τον υπέρτατο τρόμο που μπορούν να προκαλέσουν δεν βοηθάνε σε τίποτα!

Επίσης ποιο το νόημα να υπάρχει ένα τεράστιο πλάσμα κάτω από τον σκουπιδότοπο, που να έχει μαζέψει γύρω του όλα τα τέρατα του Φρανκενστάιν, που δεν είχαν πεθάνει 100 % αλλά νεκραναστήθηκαν στη χωματερή, εντελώς ελευθερωμένα από τις εντολές του Βίκτωρ, αφού τα τέρατα απλώς τον άρπαξαν και τον πέταξαν βαθιά μες στα σκουπίδια, κάτι που θα μπορούσαν να το κάνουν με την καθοδήγηση ενός οποιουδήποτε άλλου πλάσματος.

Οι τελευταίες σελίδες είναι λες και βιάζεται ο συγγραφέας να κλείσει το βιβλίο! Οι ντετέκτιβ παντρεύονται επιτέλους μεταξύ τους, παραιτούνται από την Αστυνομία και ιδρύουν γραφείο ντετέκτιβ στο Σαν Φρανσίσκο. Ο Δευκαλίων με ένα άγγιγμα θεραπεύει τον Άρνι από τον αυτισμό (αν είναι δυνατόν, τότε γιατί δεν το έκανε νωρίτερα, όταν φοβόντουσαν ότι λόγω του αυτισμού του ίσως πείσμωνε και δεν συνετιζόταν να κρυφτεί στο Θιβέτ;) και η Έρικα 5 γλύτωσε από τον θάνατο χάρη σε μια αστραπή που την τύλιξε όταν πέθαινε ο Βίκτωρ. Έλεος!!!!!!!!!!!!!!!!!

Πάρα πολλές φορές μου έχει τύχει σε 5λογίες και 7λογίες το πρώτο βιβλίο να είναι καλύτερο όλων. Το ίδιο ισχύει κι εδώ δυστυχώς!

Βιβλίο Κόρη της μοίρας
Τίτλος πρωτοτύπου Hija de la fortuna
Συγγραφέας Isabel Allende
Μεταφραστής Κλαίτη Σωτηριάδου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τι να πρωτοπώ; Για τους χαρακτήρες; Για την ιστορία που αναπτύσσεται μπροστά μας; Για τα μυστικά της οικογένειας της Ελίζας; Για τις αντιξοότητες που συναντά η πρωταγωνίστρια και για τις αλλαγές που υφίσταται για χάρη του έρωτα; Για την πινακοθήκη προσώπων τόσο ζωντανών και αληθινών που ανατριχιάζεις; Αναβιώνει η Χιλή, η Καλιφόρνια και η Κίνα του 1850-1870. Αναφέρονται γεγονότα όπως ο πόλεμος του όπιου, η εξέλιξη της ναυσιπλοΐας χάρη στην επανάσταση του ατμού, το Χονγκ-Κονγκ, ο πυρετός του χρυσού που χτύπησε την Καλιφόρνια και οδήγησε στο χτίσιμο των σημερινών μεγαλουπόλεων (κυρίως δε το Σαν Φρανσίσκο, όπου η ιθαγένεια των σημερινών Αμερικανών και το παρελθόν αυτών των πόλεων είναι τόσο βρώμικο που ανατριχιάζεις-και δυστυχώς αυτή είναι η αλήθεια), τα ήθη και έθιμα και ο διωγμός των Ινδιάνων, οι μεταστροφές των τυχοδιωκτών-χρυσοθήρων και οι κίνδυνοι που τους εξαναγκάζουν να βγουν στη ληστεία, οι πόρνες, ακόμη και ο Εβραίος Leevi που πλούτισε με τα τζην του αλλά και η νοοτροπία και φιλοσοφία του κινεζικού πολιτισμού… Αυτή η συνεχής ροή πληροφοριών ίσως κουράσει τον αναγνώστη αλλά είναι τόσο απαραίτητη και συνοπτική που σε ταξιδεύει. Ένας καμβάς χωρίς ατέλειες, ένα μυθιστόρημα που σε μαγεύει.

Βιβλίο Πλην
Τίτλος πρωτοτύπου Less
Συγγραφέας Andrew Sean Greer
Μεταφραστής Παλμύρα Ισμυρίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Δώμα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άρθουρ Πλην ταξιδεύει σχεδόν σε όλο τον πλανήτη για να πραγματοποιήσει μια ποικιλία από δραστηριότητες: να γράψει άρθρο, να διδάξει, να γνωρίσει αναγνωστικό κοινό κ. ά. Αυτός είναι ο βασικός θεματικός άξονας που αναπτύσσεται με μικρές νότες χιούμορ, ποικιλία τραγελαφικών καταστάσεων, πρωθύστερες αναδρομές στο ερωτικό και οικογενειακό περιβάλλον του ήρωα και καταγραφή κάποιων ηθών και εθίμων από τους τόπους που αυτός επισκέπτεται. Το κείμενο σε πρώτη ανάγνωση ίσως φανεί βαρετό, κουραστικό, μονότονο και χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γι’ αυτό τονίζω πως θέλει τον χρόνο του και έναν σχετικό βαθμό συγκέντρωσης, όχι για να καταλάβει κανείς τι λέει αλλά για να μπορέσει να γνωρίσει καλύτερα το παράδοξο σύμπαν στο οποίο ρίχνει τον Πλην ο Andrew Sean Greer. Ομολογουμένως υπήρξαν χωρία που τα προσπέρασα είτε γιατί ήταν υπερβολικά αναλυτικά είτε γιατί κατ’ εμέ δεν είχαν ιδιαίτερο λόγο ύπαρξης σ’ εκείνο το σημείο, σε γενικές γραμμές όμως πέρασα καλά, απόλαυσα την κατά τόπους λογοτεχνικότητα του κειμένου και σε κάποια σημεία του στάθηκα λίγο παραπάνω να σκεφτώ.

Ο κορμός της πλοκής ήταν κάτι εύκολο, μια απόφαση δηλαδή που ελήφθη «ελαφρά τη καρδία»; Καθόλου, το αντίθετο: «Η ιδέα να κάνει τον γύρο του κόσμου δεν τον τρομάζει περισσότερο από το ν’ αγοράσει μια τσίχλα. Κάθε μέρα και μια δόση θάρρους» (σελ. 61). Κι εκεί που διάβαζα χωρίς να συγκρατώ κάτι και χωρίς να έχω κατασταλάξει αν μου άρεσε ως τότε ή όχι, βρίσκω αυτήν τη φράση: «Ο Άρθουρ Πλην είναι ο πρώτος ομοφυλόφιλος που πρόλαβε να γεράσει» γιατί το AIDS, η μάστιγα της γενιάς τους, δεν άφησε κανέναν να περάσει τα πενήντα. Από εκείνο το σημείο και μετά η ιστορία απέκτησε άλλο ενδιαφέρον κι έδειξε ξεκάθαρα τις προθέσεις της: αφορά έναν άνθρωπο από πολλές μεριές, κοινωνικά, συναισθηματικά, φυλετικά κλπ. και με την ομοφυλοφιλία να είναι άρρηκτα δεμένη μαζί του κατά τέτοιο τρόπο που να νομίζω πως όλα αυτά θα μπορούσαν να συμβούν σε οποιονδήποτε άνθρωπο που αγαπά οποιονδήποτε συνάνθρωπό του. Οι ερωτικές προτιμήσεις δεν είναι μια δικαιολογία για προκλητική συμπεριφορά ή πιπεράτες σκηνές, που λείπουν από το κείμενο έτσι κι αλλιώς, αλλά ένα επιπλέον γνώρισμα του χαρακτήρα, απόλυτα εντεταγμένο και εναρμονισμένο στο περιβάλλον που καλείται να δράσει.

Ίσως η γενικότερη αφήγηση να είναι σχετικά χαλαρή και ο λόγος που ξεδιπλώνεται το μυθιστόρημα σουρεαλιστικός και κάπως ανεδαφικός, υπάρχουν όμως σημεία που πατάνε γερά στα πόδια τους και προσπαθούν να δείξουν όσο γίνεται ορθότερα την προσωπικότητα του Πλην και μέσω αυτού μιας μεγάλης μερίδας ανθρώπων που κατά βάση δε διαφέρουν σε πολλά ως προς τις ανάγκες, τους φόβους και τις επιθυμίες τους. Οι παρακάτω στοχασμοί, αν τους απομονώσει κανείς, είναι σα να προέρχονται από οποιοδήποτε ανθρώπινο πλάσμα που περνάει την κρίση της μέσης ηλικίας: «Πώς πρέπει να πορευτούν; Άραγε πρέπει να διατηρείσαι αιωνίως νέος… Ή μήπως πρέπει να κάνεις το αντίθετο, να τ’ απορρίψεις όλα αυτά… Μήπως πρέπει να παντρευτείς και να υιοθετήσεις ένα παιδί; Κι αν είστε ζευγάρι, μήπως πρέπει να βρει ο καθένας από έναν εραστή, σαν ασορτί κομοδίνα εκατέρωθεν του κρεβατιού, ώστε να μην εκλείψει τελείως το σεξ; Ή μήπως είναι προτιμότερο ν’ αφήσεις το σεξ να χαθεί εντελώς…; Δε θα είναι ανακούφιση, αν εγκαταλείψεις όλη αυτή τη ματαιοδοξία, το άγχος, τον πόθο και τον πόνο» (σελ. 48-49);

Διαρκή πρωθύστερα με γύριζαν στο κοντινό και στο μακρινό παρελθόν ενώ την αφήγηση την κάνει ένας ρόλος-έκπληξη, που εμφανίζεται ελάχιστα για να μην αποσπάσει τη ροή της ανάγνωσης με τις δικές του εμπειρίες και συναναστροφές από τον «μεγαλορρήμονα συγγραφέα με ροπή στο μελό». Μόνο που η πραγματική του ταυτότητα και ο τρόπος που έρχεται στο φως ήταν μια πανέξυπνη συγγραφική κίνηση και χάρισε ακόμη περισσότερους πόντους στο βιβλίο!

Το χιούμορ από την άλλη δε μου ήταν εύκολο να το πιάσω, το προσπερνούσα ή δεν το έβλεπα, υπήρχαν όμως και σημεία όπου γελούσα τρανταχτά με πετυχημένα υπονοούμενα, όπως όταν ήρθαν να πάρουν τον Πλην από το αεροδρόμιο για να τον πάνε στο ξενοδοχείο του: «-Μετά λύπης μου σας πληροφορώ ότι μας περιμένει μια μακριά, αργή και επίπονη διαδρομή μέχρι να φτάσουμε στον τελευταίο σας σταθμό και τόπο αναπαύσεως…Αναστενάζει, γιατί μόλις διατύπωσε την αλήθεια που ισχύει για όλους τους ανθρώπους» (σελ. 62). Εξίσου καίρια είναι και η πρόταση που πρέπει να καταλάβουν όλοι οι συγγραφείς: «-Μόλις κερδίσεις βραβείο, τελειώνουν όλα. Στο υπόλοιπο της ζωής σου θα δίνεις διαλέξεις. Αλλά δεν θα ξαναγράψεις… Μην κερδίσεις βραβείο» (σελ. 120).

Τα σκόρπια καλολογικά στοιχεία του κειμένου είναι αναπάντεχες παρομοιώσεις («Είναι λεπτή, κοκαλιάρα, ζαρωμένη σαν να ξεχάστηκε μέσα σε μια τσέπη για πολύ καιρό…», σελ. 292), λυρικές περιγραφές κυρίως του ερημικού τοπίου του Μαρόκου, παρατηρήσεις πάνω σε ορισμένα κομμάτια της κουλτούρας των ξένων χωρών, κυρίως Μεξικού, Ινδίας και Ιαπωνίας. Προσέξτε τέλος πόσο ωραία περιγράφει το φιλί: «Φιλάει -πώς να το εξηγήσω; Σαν να ‘ναι ερωτευμένος. Σαν να μη έχει τίποτα να χάσει. Σαν άνθρωπος που μόλις έμαθε μια ξένη γλώσσα και μπορεί να χρησιμοποιήσει μόνο τον ενεστώτα και το β΄ ενικό. Μονάχα το τώρα, μονάχα το εσύ» (σελ. 143).

Το «Πλην» είναι ένα αργά ανατρεπτικό μυθιστόρημα γεμάτο σωστή καταγραφή της ανθρώπινης ψυχολογίας, διαμπερή ενδοσκόπηση χαρακτήρων και αναπάντεχες εξελίξεις στην πλοκή. Εξυμνεί με τον πιο πρωτότυπο τρόπο τη δύναμη του έρωτα και της αγάπης, τονίζει τις ανθρώπινες αδυναμίες και παλεύει να τις περισώσει με ενδιαφέρουσες αντιδράσεις μα πάνω απ’ όλα καταφέρνει να εντάξει σωστά και όπως πρέπει έναν ομοφυλόφιλο άντρα στον οικογενειακό, επαγγελματικό και κοινωνικό του περίγυρο, γιατί δεν παύει να είναι άνθρωπος με ελαττώματα και προτερήματα, ανάγκες και αισθήματα όπως όλοι μας.

Βιβλίο Δίψα για φόνο
Τίτλος πρωτοτύπου The killing lessons
Συγγραφέας Saul Black
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε γενικές γραμμές το πρώτο βιβλίο της σειράς με τη Βάλερι Χαρτ είχε μια εξαιρετική κεντρική ιδέα (τον συνδετικό κρίκο μεταξύ των δολοφονιών και των αντικειμένων που άφηναν ως πειστήρια), ήταν από τα πιο ανατριχιαστικά κείμενα που έχω διαβάσει και ασχολήθηκε χωρίς υπερβολές με τις προσωπικές ζωές των «καλών» χαρακτήρων, τις οποίες συνέδεσε αρμονικά και με σωστό τρόπο. Δυστυχώς όμως η γραφή ήταν εκτενέστατη ως προς τις περιγραφές, τις εσωτερικές σκέψεις και τα συναισθήματα όλων των προσώπων που κουράστηκα και σύντομα άρχισα να προσπερνώ σελίδες, ακόμη και ολόκληρα κεφάλαια. Η μικρή Νελ έχει στραμπουλήξει τον αστράγαλό της και τη βρίσκει έξω απ’ το απομονωμένο σπίτι του ένας άντρας με ισχιαλγία, οπότε καταγράφεται λεπτομερώς η καθημερινότητά τους, σχεδόν παράλληλα με την υπόθεση. Από την άλλη, εξίσου πολλές σελίδες γέμισε η απαχθείσα Κλόντια Γκρέι, πώς απήχθη, πώς ζούσε μέσα στο κελί που την κρατούσαν μέχρι ν’ αποφασίσουν τι θα την κάνουν, χώρια την αγωνία της και τον φόβο της μέχρι να στήσει ένα σχέδιο απόδρασης. Εκτενές κείμενο, πολλές περιγραφές, χωρίς άμεση σύνδεση με την εξέλιξη της ιστορίας, παρ’ όλο που η ικανότητα του συγγραφέα να κάνει τον αναγνώστη να νιώσει στο πετσί του την κάθε περίσταση είναι τρομερή!

Τα πράγματα γίνονται χειρότερα από τις πάμπολλες παρενθέσεις στην αφήγηση, τις οποίες αγνόησα σχεδόν επιδεικτικά. Πρώτη φορά συναντάω σε λογοτεχνικό κείμενο τόσες πολλές και μακροσκελείς παρενθέσεις. Ένα από τα καλά της λογοτεχνίας είναι ότι μπορείς το περιεχόμενο της παρένθεσης, αν ξεπερνάει τη μία κύρια πρόταση, να το αποδώσεις με ποικίλους και διαφορετικούς τρόπους, σχηματίζοντας ακόμη και κεφάλαιο γύρω από αυτό που θες να γράψεις, επομένως σε ένα αστυνομικό βιβλίο, γεμάτο ένταση, αγωνία και ανατροπές αυτά τα σημεία στίξης και αυτή η επιλογή στυλ είναι ίσως λανθασμένη, μιας και μειώνει σε ένταση και δέσιμο τη ροή της ιστορίας.

Ο εσωτερικός κόσμος και ψυχισμός που δίνονται τόσο παραστατικά ήταν καλοδεχούμενος από μεριάς μου μόνο στην περίπτωση του Πόλι και του Ζάντερ Κινγκ (αν λέγονται έτσι και στην πραγματικότητα!). Με λεπτοδουλεμένη εργασία από μεριάς του Saul Black σκιαγραφήθηκαν αδρά οι προσωπικότητές τους, το παρελθόν τους και τα ψυχικά τραύματα που βίωσαν, το μεταξύ τους δέσιμο, η παθολογία τους και τα λάθη που άρχισαν να σωρεύονται και να νιώθει ο ένας πως ο άλλος είναι περιττός πλέον. Βήμα βήμα η Βάλερι Χαρτ αρπάζεται από τυχαία περιστατικά, από νανοδευτερόλεπτα σκηνών για να καταφέρει να τους εντοπίσει και να τους ταυτοποιήσει. Το αν θα τα καταφέρει και πώς και με ποιον τρόπο θα ολοκληρωθεί το θρίλερ αυτό το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει μόνος του. Πάντως, θα συνιστούσα να μη διαβαστεί νωρίς το βράδυ γιατί η ανάγνωση θα ολοκληρωθεί τα ξημερώματα!

Τα «Μαθήματα φόνου», γεμάτα αίμα, ρεαλιστικά ανατριχιαστικές σκηνές, εξαιρετική ψυχογράφηση πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών είναι ένα καλό ντεμπούτο, οπότε θα διαβάσω ευχαρίστως και το δεύτερο βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα, το «Δίψα για αίμα».

Βιβλίο Δίψα για φόνο
Τίτλος πρωτοτύπου Lovemurder
Συγγραφέας Saul Black
Μεταφραστής Χ. Ν. Αλεξίου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Δίψα για φόνο» είναι το δεύτερο βιβλίο της σειράς με τη Βάλερι Χαρτ και σε γενικές γραμμές το βρήκα καλύτερο από το πρώτο. Η Βάλερι ξαναδοκιμάζει τη σχέση της με τον Νικ, με τον οποίο ξανασυναντήθηκαν στο προηγούμενο βιβλίο για να λύσουν μαζί μια υπόθεση ενώ η κεντρική ιδέα της σειράς των φόνων ήταν ευφυέστατη. Ο συγγραφέας κατάφερε να στρέψει αλλού την προσοχή μου και να με κατευθύνει σε άλλα μονοπάτια από αυτά που εκείνος ήθελε. Αυτό το βιβλίο θα το χαρακτήριζα «ψυχογράφημα», μιας και παρατίθενται εκτενείς σκέψεις και ψυχολογικά κίνητρα των χαρακτήρων, και μου έδειξε πώς μπορεί να λειτουργήσει ένα ευφυές και ταυτόχρονα ένα συναισθηματικό μυαλό. Η δίψα για φόνο του Ανθρώπου με τη Μάσκα και η αγωνία της αστυνομικού και γυναίκας να εξιχνιάσει την υπόθεση ενώ παλεύει με τα δικά της συναισθήματα και αγωνίζεται να εξισορροπήσει τα πάντα γύρω και μέσα της ήταν ένα αέναο παιχνίδι που αποδόθηκε πιο στρωτά και καίρια από το προηγούμενο βιβλίο. Υπάρχουν κι εδώ αρκετές παρενθέσεις όπως και στα «Μαθήματα φόνου» και περιγραφές ψυχοσύνθεσης ή τόπων που είναι αρκετά εκτενή, πιστεύω όμως πως η γραφή έχει βελτιωθεί, γι’ αυτό και δεν προσπέρναγα πολλές σελίδες όπως στο προηγούμενο.

Το επίκεντρο του βιβλίου είναι η Βάλερι Χαρτ και μέσα από εκείνη οι δυσκολίες ενός επαγγέλματος όπως το δικό της. Κατάλαβα πολύ καλά πόσο εύκολο είναι να δεθείς με μια υπόθεση και να τη θεωρήσεις προσωπική, εις βάρος της υπόλοιπης ζωής σου και της καθημερινότητάς σου. Η Βάλερι μπαίνει σταδιακά σ’ έναν κυκεώνα φθοράς, ξεχνάει γενέθλια σημαντικών προσώπων, ακυρώνει σημαντικά προσωπικά ταξίδια και κρατιέται με το ζόρι να μην προσπεράσει το σημείο που της είχε υποδείξει ο παππούς της, από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή. Τα πράγματα είναι άσχημα αφού ο δολοφόνος αφήνει σημειώματα προσωπικά σ’ εκείνη, την προκαλεί, την αποζητά κι η Βάλερι έχει να αντιμετωπίσει και τους δικούς της δαίμονες. Μέχρι και τα σχέδιά της για μητρότητα περνάνε από κόσκινο και πάντα βρίσκει μια δικαιολογία για να το αναβάλει.

Το νέο μυθιστόρημα του Saul Black είναι ένα ενδιαφέρον αστυνομικό και ψυχολογικό μυθιστόρημα, με μια κούρσα ενάντια στον χρόνο, με γρίφους που υποδεικνύουν το επόμενο θύμα (τους οποίους ποτέ δεν μπόρεσα να επιλύσω γιατί χρειαζόταν εξειδικευμένες γνώσεις), μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία δυνάμεων, ένα καλοσχεδιασμένο παιχνίδι γάτας και ποντικού, με ένα κίνητρο και αίτιο που αποκαλύπτεται προς το τέλος και βάζει την ιστορία σε νέες διαστάσεις!

1) η Γιούκι Καστελάνο αναλαμβάνει μια υπόθεση κατά του Κιθ Χέρμαν, πρώην δικηγόρου, που του αφαιρέθηκε η άδεια μιας και πολλές φορές κατέφευγε στη μέθοδο του εκφοβισμού απέναντι σε μάρτυρες κατηγορίας πελατών του, ανάμεσά τους τα ειδεχθέστερα καθάρματα της πόλης. Ο Κιθ Χέρμαν κατηγορείται για τη δολοφονία της συζύγου και τον διαμελισμό του πτώματός της που εντοπίστηκε ενώ ταυτόχρονα εικάζεται ότι συνέβαλε στην εξαφάνιση της ανήλικης κόρης του. Είναι όντως ένοχος ή αθώος και τι συνέπειες θα έχει η έκβαση της δίκης στην καριέρα της Γιούκι;

Βιβλίο Το 12ο θύμα
Τίτλος πρωτοτύπου 12th of never
Συγγραφέας James Patterson
Μεταφραστής Χ. Ν. Αλεξίου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

2) ο δόκτωρ Πέρι Τζαντ αποκαλύπτει στην αστυνομία πως βλέπει οράματα με δολοφονίες, τις οποίες περιγράφει σα να ήταν παρών, κάτι που αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα: ό,τι περιγράφει ο Τζαντ, σύντομα διαπράττεται ακριβώς έτσι, με το ίδιο σκηνικό, τις ίδιες λεπτομέρειες. Ποιος και γιατί κρύβεται πίσω από αυτές τις δολοφονίες αθώων περαστικών, μιας και ο Τζαντ, που είναι υπό παρακολούθηση, είναι αθώος;

3) η σχεδιάστρια μόδας Φέι Φάρμερ δολοφονείται μέσα στο αμάξι της ενώ ύποπτος για τον θάνατό της θεωρείται ο αστέρας του φούτμπολ, Τζέφρι Κένεντι. Όλα καλά σχετικά ώσπου εξαφανίζεται το πτώμα της Φέι Φάρμερ, κάτι που στοιχίζει τη θέση της στην ιατροδικαστή Κλερ Γουόσμπερν! Ποιος το πήρε και γιατί; Ο αρραβωνιαστικός της νεκρής είναι αθώος ή ένοχος;

4) ο Ράντολφ Φις, ένας κτηνώδης και σατανικός δολοφόνος που είχε συνδεθεί με εννιά νεκρά ή εξαφανισμένα κορίτσια, όλα τους ακρωτηριασμένα μετά από φριχτά βασανιστήρια, που είχε πέσει σε κώμα μετά από συμπλοκή σε απόπειρά του να δραπετεύσει, επιτέλους συνέρχεται και ξεκινάνε μια σειρά από ανακρίσεις και άτυπες συνεργασίες για να παραδεχτεί τους φόνους και να δείξει πού έθαψε όσα πτώματα δε βρέθηκαν.

Έχοντας διαβάσει όλα τα βιβλία της σειράς ως τώρα κι έχοντας δεχτεί το μοτίβο των πολλαπλών υποθέσεων σε κάθε βιβλίο χωρίς ταυτόχρονη εμβάθυνση στους χαρακτήρες και τα περιστατικά, εδώ δυσκολεύτηκα αρκετά να το ολοκληρώσω, γιατί οι ετερόκλητες υποθέσεις έρχονταν η μία πίσω από την άλλη και η αφήγησή τους ήταν παράλληλη. Ειδικά από τη στιγμή που κάποιες από αυτές μπλέκονταν μεταξύ τους και ένα πρόσωπο υπεράνω πάσης υποψίας έπαιξε σημαντικό ρόλο ως κύριος ένοχος, σταμάτησα να επιζητώ λογικοφάνεια και απλώς αφέθηκα στην αφήγηση. Αγνόησα κάποια λάθη, όπως να είναι κάποιος σε ένα υπόγειο τούνελ κάτω από τη γη και να μιλάει στο κινητό με σήμα καμπάνα ή κάποιος άλλος να έχει απαγάγει ένα πρόσωπο που όταν αυτό ξανάρχεται στο φως ο απαγωγέας παραμένει στη θέση του, χωρίς να καταστρέψει το κρυφό δωμάτιο! Ακόμη χειρότερα, ο κύριος ένοχος στο τέλος του βιβλίου δραπετεύει, μόνο και μόνο για να τον αντιμετωπίσουμε κατά μέτωπο στο επόμενο βιβλίο της σειράς. Και δε φτάναν όλα αυτά, έχουμε την αγωνία της μάνας Λίνζι Μπόξερ για την υγεία του μωρού της, μιας και η κόρη της ανεβάζει αδικαιολόγητο πυρετό και μπαίνει σε μια περιπέτεια υγείας, αγωνίας και ξενυχτιού, μόνο και μόνο για να δοθεί ένα αστείο κατ’ εμέ φινάλε που υποτίθεται θα πρόσφερε λύτρωση στον αναγνώστη. Δυστυχώς, μου φάνηκε σχεδόν εκβιαστικό. Από την άλλη, η σχέση της Σίντι με τον Ριτς αρχίζει να έχει σοβαρά προβλήματα!

Ειλικρινά, αν οι συγγραφείς κρατούσαν μια δυο υποθέσεις και ασχολούνταν μαζί τους σοβαρά θα έλεγα πως τα βιβλία τους είχαν αξιώσεις. Από τη στιγμή όμως που δοκίμασαν να γεμίσουν έτι περαιτέρω τη νέα ιστορία με τέσσερις ολόκληρες παράλληλες εξελίξεις, και μάλιστα κάποιες αλληλένδετες, το παιχνίδι χάθηκε οριστικά. Εύχομαι πραγματικά αυτό το πείραμα να μην ξαναδοκιμαστεί. Γιατί συνεχίζω να διαβάζω τη σειρά; Ναι, θα συνεχίσω σίγουρα στη 13η ακριβώς για να δω την κατάληξη της μονομαχίας με τον προαναφερθέντα εχθρό και για να ζήσω από κοντά κάθε γωνία και αξιοθέατο της πόλης του Σαν Φρανσίσκο.

Ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου («12th of Never») αναφέρεται στο ομότιτλο τραγούδι του Τζόνι Μάθις και ως μεταφορική έκφραση σημαίνει: «κάτι που δεν πρόκειται να συμβεί».

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου προέρχεται από την πλούσια συλλογή της Λέσχης Φίλων Κόμικς.

Βιβλίο Η 11η ώρα
Τίτλος πρωτοτύπου 11th hour
Συγγραφέας James Patterson
Μεταφραστής Παλμύρα Ισμυρίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε γενικές γραμμές, η σειρά της Γυναικείας Λέσχης Φόνων έχει πολλά σκαμπανεβάσματα. Εκεί που θα σου αρέσει κάποιο βιβλίο ίσως ακολουθήσουν δυο-τρία που να σε απογοητεύσουν μέχρι να έρθει εκείνο που θα σου δώσει τη μεγαλύτερη ένταση ή έκπληξη ως τότε και ξανακολλάς στα βιβλία. Έτσι κι εδώ: χωρίς να είναι συναρπαστικό ή να βαθαίνει σε χαρακτήρες, μου άρεσε πολύ η υπόθεση με τα κομμένα κεφάλια. Ποιος ξέθαψε τα κεφάλια και γιατί και κυρίως ποιος σκότωσε αυτές τις γυναίκες ήταν κάτι σχετικά πολύπλοκο και αρκετά διαφορετικό απ’ ό,τι διάβασα ως τώρα. Ο τρόπος που κλιμακώθηκε η ιστορία μέχρι να φτάσουμε στο φινάλε ήταν εξίσου συναρπαστικός, αν και παρείχε επίσης τροφή για σκέψη ως προς την αληθοφάνεια. Πάντως ήταν αρκετά ενδιαφέρον.

Οι εκτελέσεις των εμπόρων ναρκωτικών ακολούθησαν τη γνωστή συνταγή της αφήγησης των δύο συγγραφέων: περιγράφεται ο ένοχος, αν και δε γνωρίζουμε το όνομά του ή τις συνήθειές του ακόμη, ακολουθεί μια σειρά φόνων ως το σημείο εκείνο που η Λίνζι Μπόξερ θα πιάσει την άκρη του νήματος και θα αρχίσει να την ξετυλίγει. Ίσως ήταν αρκετά απότομος και ξαφνικός ο τρόπος που ήρθε το όνομα του ενόχου στο φως. Παρ’ όλ’ αυτά ο Εκδικητής είναι μια καλή αστυνομική πτυχή του βιβλίου.

Και μέσα σ’ όλ’ αυτά, η Λίνζι προσπαθεί να καταλάβει τι συμβαίνει στο σώμα της, μιας και είναι έγκυος, και αγωνίζεται να εξισορροπήσει αρμονικά το καθήκον της στη δουλειά με τις ανάγκες ενός εμβρύου. Από την άλλη, μια παρεξήγηση με τον άντρα της την κάνει να φερθεί εντελώς χαζά και αδικαιολόγητα απέναντί του, κάτι που με εκνεύρισε αφάνταστα ως προς τον χειρισμό του θέματος από τους συγγραφείς. Οι υπόλοιπες φίλες δεν κάνουν κάτι ιδιαίτερο, απλώς ζουν τον έρωτά τους με τους ανθρώπους που συναναστρέφονταν ήδη από το προηγούμενο βιβλίο. Επίσης, θα τονίσω για άλλη μια φορά τις αρετές της μεσογειακής διατροφής, μιας και εδώ όπως και σε άλλες περιπέτειες των κοριτσιών βαρέθηκα να διαβάζω για αρακάδες, ρύζια, κάρι με κοτόπουλο και παγωτά. Φάτε κάτι πιο υγιεινό! Ουφ! Ο τίτλος του βιβλίου αναφέρεται στην «τελευταία στιγμή» που μπορεί να γίνει κάτι (at the eleventh hour).

Τέλος ξεκαρδίστηκα με την παρομοίωση στη σελίδα 194: «Ο κήπος ήταν όλο λάκκους και βουναλάκια χώμα. Ήταν σα να τον είχαν επισκεφτεί ντοπαρισμένες μαρμότες σε κατάσταση αμόκ».

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου προέρχεται από την πλούσια συλλογή της Λέσχης Φίλων Κόμικς.

Βιβλίο Η 10η επέτειος
Τίτλος πρωτοτύπου 10th anniversary
Συγγραφέας James Patterson
Μεταφραστής Παλμύρα Ισμυρίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ομολογώ πως η «10η επέτειος» ήταν αρκετά καλύτερη από τα προηγούμενα βιβλία της σειράς, μιας και περιγράφει ενδιαφέρουσες υποθέσεις, έχει σασπένς και γρήγορους ρυθμούς ενώ τα κίνητρα και οι ένοχοι δε χρήζουν βαθύτερης ψυχολογικής ανάλυσης, μιας και πρωτεύει το στοιχείο της έκπληξης και η αγωνία, κι αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Ειλικρινά, αν δε μας αποκαλύπτουν οι συγγραφείς από την αρχή τον ένοχο και δεν περιγράφουν απλώς το ανθρωποκυνηγητό μέχρι να συλληφθεί αυτός, χειρίζονται πολύ καλύτερα την ιστορία. Έτσι κι εδώ, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται στην αρχή και οι επιμέρους ιστορίες κορυφώνονται θεαματικά, μέσα από μια σειρά εκπλήξεων και αναπάντεχων ανατροπών! Η υπόθεση εμπορίας βρεφών ήταν πολύ καλά κρυμμένη και έχει την καλύτερη σκηνή δράσης, ήταν πραγματικά σα να έβλεπα ταινία. Ο βιαστής που παρενοχλεί σεξουαλικά τα θύματά του ναρκώνοντάς τα αποκαλύφθηκε με έξυπνο και ευρηματικό, μα πάνω απ’ όλα αληθοφανέστατα τυχαίο τρόπο, που δε με δυσαρέστησε καθόλου! Τέλος, η πολύκροτη δίκη που ανέλαβε η Γιούκι ήταν η πιο ενδιαφέρουσα απ’ όλες, γιατί είχε σωστό χειρισμό της αλήθειας, καλά κρυμμένα μυστικά και με συγκίνησε τολμώ να πω. Είχε απανωτές αποκαλύψεις που έστρεφαν την πορεία της ιστορίας πότε εδώ και πότε εκεί. Κακοδικία, μάρτυρες που δεν ξέρει η Γιούκι, θεατρινισμοί στην εκδίκαση, πολύ καλοστημένη ιστορία!

Ως προς τις πρωταγωνίστριες, η Λίνζι ζει τις δυσκολίες ενός γάμου, ειδικά ως προς το γεγονός ότι η δουλειά της της τρώει πολύ χρόνο και από θέμα ωρών και από θέμα σκέψεων, αλλά αυτό πρέπει να μάθει να το χειρίζεται σωστά γιατί πλέον συγκατοικεί με έναν άνθρωπο που την αγαπά και τη νοιάζεται. Θα καταφέρει να τα εξισορροπήσει σωστά; Η Σίντι χώνει τη μύτη της μετά από καιρό εντονότερα σε μια υπόθεση που χειρίζεται η Λίνζι, στρέφοντας την οργή του βιαστή πάνω της. Η Γιούκι, που έχει σε κάθε βιβλίο και νέο ερωτικό σύντροφο, μάλλον καταστάλαξε στον προϊστάμενο της Λίνζι! Και το βιβλίο ολοκληρώνεται με την επέτειο φιλίας δέκα χρόνων της Λίνζι και της Κλερ. Παρ’ όλο που η Λίνζι εμπλέκεται στην εκδίκαση της υπόθεσης, η Γιούκι καταφέρνει να το χειριστεί με ψυχραιμία και κυρίως αντικειμενικότητα.

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου προέρχεται από την πλούσια συλλογή της Λέσχης Φίλων Κόμικς.