Βιβλίο Ο κώδικας του Τάλω 
Συγγραφέας Ian S. Cosmatos
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι μια έξυπνη παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να κυριαρχήσει η τεχνητή νοημοσύνη στη ζωή μας και ταυτόχρονα ένα ταξίδι στο αρχαίο ελληνικό παρελθόν μέσα από τη μυθολογία και την κουλτούρα του. Ο Αντώνης Κάλφας, με σπουδές στην Κλασική Αρχαιολογία και την Αρχαία Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, προσπαθεί να ξαναβρεί τον εαυτό του μετά τις μεγάλες αποκαλύψεις στο πρώτο βιβλίο της σειράς που έφεραν τα πάνω κάτω στη ζωή του. Στο πλάι του, ο αστυνόμος πλέον Τάκης Ραΐσης από το Εγκλημάτων Κατά Ζωής της ΓΑΔΑ, εξίσου σημαδεμένος σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο, που προβιβάστηκε χάρη στην επίλυση του «Φακέλου: Υπό σκιάν». Οι δυο τους είχαν μήνες να μιλήσουν, παρά το κοινό τραύμα που τους συνδέει μετά τα γεγονότα του πρώτου βιβλίου, γιατί ο ένας θυμίζει στον άλλον πράγματα που θέλει να ξεχάσει παρά την κάθαρση απ’ όσα ακολούθησαν. Η νέα υπόθεση όμως αναγκάζει τον Ραΐση να καλέσει τον Κάλφα στο Σούνιο, απ’ όπου γκρεμίστηκε ένας άντρας στο κενό. Ο θάνατός του, που φαίνεται για αυτοκτονία ή ατύχημα, δείχνει να θυμίζει την πτώση του Αιγέα στη θάλασσα όταν αντίκρισε τα μαύρα πανιά του καραβιού του Θησέα που ερχόταν από την Κρήτη. Να όμως που το QR code στην πλάτη του θύματος δίνει ένα σαφές μήνυμα: «Έρχεται πένθος».

Ο νεκρός είναι ιδρυτής μιας εταιρείας έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, big data και νευρωνικών δικτύων, που κατάφερε να ανασυνθέσει από αποσπάσματα και σβησμένες επιγραφές τις χαμένες τραγωδίες των σημαντικών αρχαίων δραματουργών. Τι τον είχε ενθουσιάσει όμως στο οποίο αφοσιώθηκε μέσω της εταιρείας του, πώς σχετιζόταν με την αρχαία Ελλάδα και ποιανού την προσοχή τράβηξε; Η βοηθός του, Δανάη Αργυρού, συνεργάτης του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Τεχνητής Νοημοσύνης, είναι μια γυναίκα αδίστακτη και αποφασισμένη, που μπλέκεται στην υπόθεση δυσχεραίνοντας τη θέση του Κάλφα, μιας και ο ερωτικός τους δεσμός δεν πήγε και πολύ καλά. Οι δύο άντρες, στην προσπάθειά τους να εξιχνιάσουν την υπόθεση, θα παίξουν τη γάτα με το ποντίκι μαζί της για να αποσπάσουν σημαντικές πληροφορίες, σύντομα όμως θα έρθουν τα πάνω κάτω.

Τα μηνύματα του δολοφόνου είναι φράσεις γραμμένες από κάποιον που γνωρίζει σε βάθος τα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας αλλά χάνει τις λεπτές αποχρώσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Ποιος λοιπόν αποτελεί τη νέμεση στην ύβρη που έχει διαπραχθεί προκειμένου να επιτευχθεί η κάθαρση; Όποιος κρύβεται πίσω από αυτό το σημαντικό παιχνίδι εξουσίας και θανάτου προειδοποιεί με τα μηνύματά του για ένα λάθος που έκανε: έχει απελευθερώσει μια δύναμη που είναι αδύνατον να ελέγξει. Διέπραξε ύβρη και δε φοβάται να το πληρώσει αλλά η Νέμεση θα πέσει και πάνω σε αθώα θύματα, εκτός κι αν βρεθούν τέσσερα κλειδιά πριν το προδιαγεγραμμένο τέλος. Μήπως όμως υπάρχει και δεύτερος αντίπαλος που θέλει όντως να συμβεί αυτή η καταστροφή; Βήμα προς βήμα παρακολουθούμε τον αγώνα δρόμου του Ραΐση και του Κάλφα απέναντι σε μια σκοτεινή και αποφασιστική δύναμη που έχει προαναγγείλει τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων και οι γρίφοι του τους κατευθύνουν σε αντίστοιχα σημαντικά θέατρα της Ελλάδας. Μήπως όμως όλο αυτό είναι ένα παιχνίδι αποπροσανατολισμού και το κακό χτυπήσει αλλού;

Ταυτόχρονα, δολοφονείται κι ένας αστυνομικός στην Παλαιά Καμμένη και την υπόθεση ερευνά η συνάδελφός του, Ρούσσα Σιγάλα. Τι ρόλο παίζει όμως στην ιστορία ο Κωνσταντίνος Θαλασσινός του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης; Γιατί ξαναπλησιάζει ερωτικά τη Ρούσσα; Θέλει πραγματικά μια δεύτερη ευκαιρία μαζί της ή είναι μπλεγμένος στην υπόθεση; Ο Θαλασσινός έχει καταλάβει τι πραγματικά φταίει για τις σεισμικές δραστηριότητες στη Σαντορίνη και θα το εκμεταλλευτεί προς όφελός του με κάθε τρόπο. Χειριστικός, κακοποιητικός, θα ασκήσει ψυχολογική και όχι μόνο βία όπου κρίνει απαραίτητο ώστε να κερδίσει αυτό που θέλει. Μόνο που σύντομα η Ρούσσα θα οδηγηθεί στην υπόθεση του Ραΐση και οι εξελίξεις θα είναι καταιγιστικές.

Το μυθιστόρημα είναι χωρισμένο σε πέντε μέρη βασισμένα στα στάδια της αρχαίας τραγωδίας ή, κατ’ άλλους, στον κύκλο της τιμωρίας σύμφωνα με τον Ησίοδο: Ύβρις (τύφλωση), Άτη (υπέρβαση ορίων), Νέμεσις (οργή), Κάθαρσις (αποκατάσταση ηθικής τάξης), Τίσις (τιμωρία). Έτσι, από σελίδα σε σελίδα βυθιζόμαστε όλο και πιο πολύ σε μια σκοτεινή ιστορία όπου τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και ταυτόχρονα πλησιάζουμε όλο και πιο κοντά στο τέλος του μεσογειακού κόσμου. Τα QR Codes του βιβλίου μπορούν όντως να σκαναριστούν και να οδηγήσουν στα χωρία που αναφέρονται στο μυθιστόρημα! Επίσης, η έρευνα του συγγραφέα μου έδειξε σε απόλυτο βαθμό πόσο άσχημα θα γίνουν τα πράγματα αν εκραγεί πραγματικά το ηφαίστειο της Σαντορίνης και πώς θα επηρεαστούν άλλα ηφαίστεια, πόσο μεγάλο τσουνάμι θα ακολουθήσει και πόσο καταστροφικοί θα είναι οι σεισμοί. Τέλος, με εντυπωσίασε ο τρόπος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη στην αποκατάσταση αρχαίων φθαρμένων κειμένων και πόσο βοηθάει στην έρευνα σε αυτό το πεδίο.

«Ο κώδικας του Τάλω» είναι ένα δυνατό, ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα που βασίζεται και πάλι στην αρχαία ελληνική κουλτούρα που τόσο καλά ξέρει ο συγγραφέας, μαθαίνοντάς μας καινούργια πράγματα σχετικά με τη μυθολογία και όχι μόνο. Με αφορμή το αληθινό γεγονός της σεισμικής δραστηριότητας στη Σαντορίνη το 2025, ξεδιπλώνεται μια ιστορία γεμάτη ένταση και μυστήριο, που δείχνει ως υπαίτιο κάτι ασύλληπτο για τον ανθρώπινο νου. Ένα καλογραμμένο βιβλίο που με ταξίδεψε στο συναρπαστικό χτες και ταυτόχρονα με οδήγησε σ’ ένα δυσοίωνο αύριο.

Βιβλίο Δυτικά της Σαντορίνης
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου έγραψε ένα τρυφερό, γλυκό και γεμάτο αισιοδοξία μυθιστόρημα που παίζει με τον ρεαλισμό και το υπερφυσικό, ισορροπώντας υποδειγματικά ανάμεσα σε αυτά τα είδη. Οι περιγραφές του νησιού το ζωντανεύουν ολοκάθαρα και παραστατικά και δημιουργούν την κατάλληλη ατμόσφαιρα για τις εξελίξεις. Ένας τόπος άνυδρος, παραδομένος στους ανέμους, όπου ο χρόνος σταμάτησε τη δεκαετία του 1950, αφήνοντας τα πάντα ανέγγιχτα, έχει από μόνος του μια μαγεία, μια υποβλητικότητα και δημιουργεί μια ακαθόριστη θλίψη για τη μικρότητα της ζωής, πόσο μάλλον όταν σε αυτόν κατοικεί μια γυναίκα-θαύμα, για την ποιότητα ζωής και για την υγεία της οποίας η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά.

Στη Θηρασιά λοιπόν φτάνει ο γεροντολόγος Ντάνιελ Μπεργκ, που ανέλαβε μια νέα έρευνα με υποκείμενο μελέτης την Αθανασία. Είναι ψυχρός, απόμακρος και υπερόπτης αλλά λαμπρός επιστήμονας, «σφιχτός σαν μπάλα από κανόνι, έτοιμος να εκτοξευτεί». Κάτι όμως η δύναμη και η ενέργεια του τόπου και της πρωταγωνίστριας, κάτι ο απρόσμενος έρωτας, σύντομα θα τον αλλάξουν. Μαζί του φτάνει στο νησί και ο διερμηνέας του, Νικόλαος Καλογιάννης, που δεν τον συμπαθεί λόγω της υπεροψίας του. Ο ταπεινός τόπος τον έχει συνεπάρει, νιώθει πως μεταφέρθηκε σ’ έναν άλλο χωροχρόνο, δυτικά της Εδέμ και σταδιακά αρχίζει να νιώθει μια περίεργη αγάπη για την Αθανασία. Είναι πολύ χαρούμενος με το νησί αλλά στενοχωριέται που δεν μπορεί να μοιραστεί τα αισθήματά του με τον κατηφή Γερμανό, μιας και η στάση του επιστήμονα του ξυπνάει έναν φουσκωμένο εγωισμό και πεισμώνει να αποδείξει την αξία του.

Με φόντο τα νυσταγμένα φώτα της Σαντορίνης τα βράδια και τους απέραντους κυματισμούς της θάλασσας γύροθεν, η Αθανασία Ζάννου, μια γυναίκα με μια σπάνια μορφή γήρανσης, έχει δημιουργήσει έναν ζεστό και φιλικό κύκλο γύρω της από ανθρώπους που τη φροντίζουν και την προσέχουν, όχι ότι τους έχει ανάγκη. Ακούει, βλέπει, συνομιλεί με διαύγεια και ισχυρίζεται πως την ξέχασε ο Χάρος. Δε σταματάει να χαμογελάει και να είναι αισιόδοξη ενώ ταυτόχρονα ασκεί μια παράξενη επιρροή στους ανθρώπους που την τριγυρίζουν, τον Λάζο που ξέρει τον τόπο του σπιθαμή προς σπιθαμή και ξεπετάχτηκε από τα υπόσκαφα εγκαταλελειμμένα σπίτια σαν αναστημένος Λάζαρος, τον ζωγράφο Άντζελο, το «φίδι» του νησιού Στέντορα, την κολλητή της φίλη Αργυρώ, τη μυστηριώδη Βαλεντίνη με τον γιο της τον Ερμή κ. ά.

Γελαστή, σοφή («σοφία που δεν ήταν εμφανής, όμως την εισέπραττες στις μικρές ασήμαντες στιγμές μαζί της, όταν το μεγαλειώδες παρουσιαζόταν ντυμένο μέσα στην απόλυτη καθαρότητα και στην απλότητά του», σελ. 143), έχει μάθει να ζει με όσα έχει, χωρίς άγχος κι όσο προχωράει το μυθιστόρημα επιστρέφουμε αποσπασματικά στη νεότερη ζωή της, γνωρίζουμε τους ανθρώπους που έχασε, μαθαίνουμε για τις τραγικές ιστορίες στις οποίες γύρισε την πλάτη ώσπου ο Νικόλαος κάνει ένα μοιραίο λάθος. Η Αθανασία είναι μια κοσμοπολίτισσα γυναίκα που όμως διάλεξε την εξορία και την απομόνωση, έζησε ό,τι μπορεί κανείς να φανταστεί, έχοντας δραπετεύσει στην Αθήνα του μεσοπολέμου για να ξεφύγει από τη μητριά της και γνωρίζοντας έτσι την αρτίστα Λίλα, μια γυναίκα που την κατέστρεψε. Η ηρωίδα του βιβλίου γλέντησε, γέλασε, απόλαυσε, κούρσεψε τη ζωή ως το μεδούλι και πλέον η θετική της πλευρά υπερισχύει σε σχέση με οτιδήποτε αρνητικό. Είναι μια παρουσία που έδωσε ζωή στο νησί, «τους είχε μαζέψει όλους σαν μια γροθιά, τους είχε κάνει μια παρέα».

Το μυθιστόρημα «Δυτικά της Σαντορίνης» μας ταξιδεύει σ’ έναν άνυδρο τόπο γεμάτο άγρια και αυθεντική ομορφιά και μας συστήνει έναν κύκλο ανθρώπων που περιτριγυρίζουν μια υπέργηρη γυναίκα. Λιτές και άκρως ρεαλιστικές περιγραφές του νησιού, με τη μυρωδιά των ελάχιστων θάμνων και το κελάηδημα του καλόγιαννου να ξεχύνονται από τις σελίδες, με το απέραντο γαλάζιο και τη θέα της Σαντορίνης να αποτελούν το ιδανικό σκηνικό για ένα λογοτεχνικό ταξίδι που ακροβατεί ανάμεσα στην πραγματικότητα και στον σουρεαλισμό. Λιτά καλολογικά στοιχεία και περιγραφές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες και η τελική αποκάλυψη δείχνουν τον σεβασμό της συγγραφέως απέναντι στον αναγνώστη ενώ διάφορες σκέψεις γύρω από τη ζωή, το εφήμερο και τη διάρκειά της, δεν αποτελούν αμπελοφιλοσοφίες αλλά σωστή καταγραφή των βασικών φόβων του ανθρώπου, με ερμηνείες που αντιστοιχούν στο επίπεδο του κάθε χαρακτήρα. Δυτικά της Σαντορίνης ή αλλιώς δυτικά της ζωής, έρχεται ένας απολογισμός γεμάτος ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα που ζωντανεύει μια γεμάτη ζωή μέσα σε λίγες σελίδες, χαρίζοντας πολλές νότες αισιοδοξίας και συστήνοντάς μας μια γυναίκα απλή, λιτή, ικανοποιημένη και σαρκαστική: «Σιγά τον πολυέλαιο. Ήρθαμε, φεύγουμε» (σελ. 197).

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Να δίνεις… γιατί μονάχα έτσι είσαι γεμάτος: όταν αδειάζεις» (σελ. 32).

«Ένα απ’ τα μυστικά της μακροζωίας είναι να μη χάνεις μέρα δίχως φίλους… Μονάχα έτσι θα έχεις μια υγιή ζωή, πνευματικά τουλάχιστον» (σελ. 60).

«Το σμίξιμο και το νοιάξιμο, το γέλιο και η χαρά του να δίνεις και να σκορπιέσαι άφοβα και άφθονα ήταν… ίσως το μυστικό μιας εφήμερης αθανασίας» (σελ. 125).

«Η ζωή είναι πολύ μικρή, Νικόλα, πίστεψέ με. Αλλά αξίζει περισσότερο απ’ την αθανασία» (σελ. 89).

«Το παρελθόν μάς βαραίνει αβάσταχτα. Σαπίζουμε μαζί του καθώς περνάνε τα χρόνια. Γεμίζουμε από αναμνήσεις κι αυτές μας χτίζουνε μέχρι πάνω με πέτρα και μας κλειδώνουν μέσα τους» (σελ. 162).

Βιβλίο Το μυστήριο του αρχαίου ναυαγίου
Συγγραφέας Λένα Τερκεσίδου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πολύ όμορφη ιστορία, με κλιμακούμενη αγωνία, προσεγμένο λεξιλόγιο, ανατροπές και υπέροχα μηνύματα για αγάπη προς την πατρίδα και τα μνημεία της. Η κυρία Τερκεσίδου στρέφεται με επιτυχία στο προεφηβικό μυθιστόρημα και γράφει ένα συναρπαστικό κείμενο για μικρούς αναγνώστες. Με προσοχή παρέθεσε όσα ιστορικά στοιχεία απαιτούνταν για τη Σαντορίνη, ενέταξε άριστα την παρέα του Φίλιππου στο νησί, τους γύρισε με αγάπη και φροντίδα σε πολλά σημεία, ώστε να μάθει γι’ αυτά ο μικρός αναγνώστης και με ικανοποίησε απόλυτα ως προς την αστυνομική χροιά της υπόθεσης. Χέρι χέρι κρατιούνται η αγωνία, το σασπένς, οι εκπλήξεις, με τις ιστορίες από την αρχαιότητα, τις περιγραφές από το Ακρωτήρι και τη Θηρασιά και με τη ναυτική ζωή των κατοίκων. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα!

Βιβλίο Σκοτεινό κελάρι
Συγγραφέας Μαρία Τζίτζη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μου άρεσε πολύ! Δυνατό, αγωνιώδες, ανατρεπτικότατο και με ωραία οπτική. Αντί να δούμε την ιστορία από την αρχή μπαίνουμε κατευθείαν στα βαθιά: η Σοφία, έχοντας πάρει τη θέση της ετοιμοθάνατης αδερφής της, Χριστίνας, έρχεται σε επαφή με τον περιβάλλοντα χώρο εργασίας, αυτό είναι το πρώτο crash-test για να δει αν θα αντιληφθούν τη διαφορά οι συνάδελφοί της. Γνώσεις οινολογίας, μιμητική συμπεριφορά είναι αρκετά για να γίνει πιστευτή; Μετά αρχίζουμε σταδιακά να βλέπουμε τι έχει συμβεί στο παρελθόν και την ημέρα του ατυχήματος και την ημέρα πριν το ατύχημα! Βασικά, η κεντρική ιδέα μου θύμισε πολύ την αγαπημένη μου σειρά «Αντίζηλες» με την Έλενα Ναθαναήλ (ΕΤ2, 1992 περίπου) όπου κι εκεί… Αλλά σιγά μη χαλάσω την έκπληξη!!!!!

Ο νεαρός και άπειρος αστυνομικός Φίλιππος, που υπηρετεί στη Σαντορίνη, όπου γίνεται το ατύχημα, ο κακός και απαιτητικός Γάλλος αστυνομικός Ζαν-Μισέλ (συγνώμη, αλλά το θεωρώ άσχημο να εμφανίζεται σε όλο το κείμενο ως JM χάριν συντομίας και 2-3 φορές μόνο ως Ζαν-Μισέλ) με τον οποίο κοντράρονται συνέχεια σαν τα σκυλιά για το ποιος θα κάνει καλύτερα τη δουλειά του, και η καημένη η Σοφία που εξακολουθεί να ζει στη σκιά μιας εγωίστριας και αδίστακτης αδερφής, είναι το πρωταγωνιστικό τρίγωνο σε αυτήν την ιστορία.

Ωραία πλοκή λοιπόν, έξυπνο στήσιμο της υπόθεσης, σωστοί διάλογοι, εξελίξεις και δράση απολύτως απαραίτητες για την ολοκλήρωση της περιπέτειας, οινολογικοί όροι έτσι για αληθοφάνεια (και πολύ σωστά τοποθετημένοι), η λύση του γρίφου και η μεγάλη ανατροπή σωστά δοσμένα (για τον προσεκτικό αναγνώστη πετάγονται κάπου κάπου κάποια κομματάκια που βοηθάνε, έχετε τον νου σας), πρόσωπα που δεν είναι αυτό που δείχνουν, άνθρωποι υπεράνω υποψίας κι όμως βαθιά μπλεγμένοι, διαμάντια, μαύρο χρήμα, κρασί και σκοτεινά κελάρια! Ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα που απαιτεί όλο το διαθέσιμο χρόνο κάπου εκεί στο τέλος γιατί δεν μπορείς να το αφήσεις εύκολα! Τέλος, κάπου κάπου υπήρχαν και λίγα τυπογραφικά και νοηματικά λάθη αλλά είναι ελάχιστα και παρασύρεσαι τόσο από το ρυθμό που τα αγνοείς (σημ.: το κείμενο αφορά την πρώτη έκδοση του βιβλίου)!

Βιβλίο Ο Προσκυνητής
Τίτλος πρωτοτύπου I am Pilgrim
Συγγραφέας Terry Hayes
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Προσκυνητής, μέλος της πιο μυστικής υπηρεσίας πληροφοριών των ΗΠΑ, με δράση τόσο απόκρυφη που μονάχα μια χούφτα άνθρωποι γνώριζαν τη δράση τους, και σκοπό να αστυνομεύει τις υπόλοιπες υπηρεσίες της χώρας (κάτι σαν ένα μυστικό Τμήμα Εσωτερικών Υποθέσεων), καταφεύγει στο Παρίσι για να ζήσει μια φυσιολογική ζωή μετά το κλείσιμο της υπηρεσίας. Εκεί τον εντοπίζει ένας Αμερικανός ντετέκτιβ που τον πείθει να επιστρέψει στη Νέα Υόρκη και να τον βοηθήσει να διαλευκάνει μια δολοφονία. Παράλληλα, ένας Σαουδάραβας με το ψευδώνυμο Σαρακηνός, μάρτυρας της άδικης και δημόσιας τιμωρίας του πατέρα του με αποκεφαλισμό, καταφεύγει ως μουτζαχεντίν στα βουνά του Αφγανιστάν. Εκεί εξελίσσει τον χαρακτήρα του και αρχίζει να εντοπίζει τον πραγματικό εχθρό: την αδίστακτη, ελεγκτική, διεφθαρμένη Αμερική. Συλλαμβάνει το πιο σατανικό σχέδιο: να βρει τον ιό της ευλογιάς, να τον παραλλάξει γενετικώς ώστε να μην τον νικά κανένα εμβόλιο και να τον απελευθερώσει στο έδαφος των ΗΠΑ.

Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της ιστορίας, η οποία εξελίσσεται πότε στο παρόν και πότε στο παρελθόν, με συνεχείς ανατροπές και εξελίξεις, άψογο χειρισμό των cliffhangers (το σημείο όπου σταματά ένα κεφάλαιο ή η πλοκή μιας ιστορίας ώστε ο συγγραφέας να στραφεί αλλού και να δημιουργήσει αγωνία στον αναγνώστη) και την αίσθηση ότι ο αναγνώστης βλέπει μια ταινία (άλλωστε ο Terry Hayes είναι βραβευμένος σεναριογράφος). Παρίσι, Σαντορίνη, Νέα Υόρκη, Τζέντα, Μπαχρέιν, Καρλσρούη, Κωνσταντινούπολη, Αλικαρνασσός είναι κάποια από τα μέρη όπου διαδραματίζεται η ιστορία μας. Άντρες και γυναίκες είναι μπλεγμένοι σε έναν φαύλο κύκλο και μένει στον Προσκυνητή να ανακαλύψει την αλήθεια και κυρίως να εντοπίσει τον πανέξυπνο, ικανό Σαρακηνό και να τον σταματήσει.

Παραδέχομαι ότι στην αρχή σκέφτηκα πως πρόκειται για καθαρή αμερικανιά, ένα ανατρεπτικό μυθιστόρημα κατασκοπείας με αγωνία, ανθρωπιστικά μηνύματα, οι μουσουλμάνοι κατά της αθώας Αμερικής, ο σούπερ καλός σώζει τον κόσμο από τον σούπερ κακό που έκανε μια στραβοτιμονιά στα τόσα χρόνια και από κει ξετυλίγεται το κουβάρι, κωδικοί υπολογιστών, βιοτεχνολογία, ιοί και κυτταρολογία κλπ. και ξεφυλλίζεις παρασυρμένος από το σασπένς κι άντε το πολύ πολύ να σου μείνει καιρό μετά η αίσθηση ότι ήταν το πιο συναρπαστικό βιβλίο. Ειδικά από τη στιγμή που ο Προσκυνητής έδειχνε τόσο σίγουρος για τον εαυτό του, ότι δε θα τον βρουν ποτέ και ποτέ δε θα μιλήσουν για τη μυστικότατη υπηρεσία του (ναι, αλλά γράφεις κι ένα μυθιστόρημα γι’ αυτό), θεωρεί τον εαυτό του σχετικά ωραίο αλλά απόλυτα σίγουρο και την πατάει όταν τον εντοπίζει ένας απλός ντετέκτιβ κατάλαβα ότι κατασκοπικό μεν, πολύ χαλαρό και ελαφρύ δε. Έχω διαβάσει John Le Carre και Frederic Forsyth κι έχω λατρέψει τα κατασκοπικά μυθιστορήματά τους. Είναι ανυπέρβλητα οπότε αναγκαστικά συνέκρινα τον Προσκυνητή με αυτά.

Έλα όμως που ναι μεν έχουμε πολλές ευτυχείς συμπτώσεις για να προχωράει η πλοκή, όμως αρχίζουν σιγά σιγά τα ατάκτως ερριμμένα κομμάτια να ενώνονται και να σχηματίζουν μια καλοπλεγμένη, αν μη τι άλλο, ιστορία! Μπορεί η διαλεύκανση του φόνου να χρησιμοποιείται ως αφορμή για να ταξιδέψει ο Προσκυνητής στη Μικρά Ασία, όμως τελείως τυχαία βρίσκεται στα ίχνη και του δολοφόνου! Η καταστροφική εκατόμβη της 11ης Σεπτεμβρίου μπορεί να είναι σημαντική για την ψυχοσύνθεση του ντετέκτιβ που ανακάλυψε τον Προσκυνητή, διαπιστώνουμε όμως ότι και κάποιος άλλος εκμεταλλεύτηκε αυτό το γεγονός (ποιος και γιατί; διαβάστε το μυθιστόρημα). Οι κουκίδες αρχίζουν να σχηματίζουν μια ξεκάθαρη, καλά σχεδιασμένη ιστορία και παραδέχομαι ότι άλλαξα γνώμη. Είναι τέτοια η γνώση της ψυχολογίας (δράση-αντίδραση) και τέτοια η μαεστρία του συγγραφέα στον χειρισμό της πλοκής που όσο ελαφρύ κι αν χαρακτηρίσω το βιβλίο δεν μπορώ να αποκρύψω την ικανοποίηση μου ότι το μυθιστόρημα δεν κατάντησε Clive Cussler αλλά είχε μια συνέπεια απέναντι στους χαρακτήρες και μια συνέχεια στην ιστορία που διάλεξε να μας αφηγηθεί. Μεταξύ μας πιο ανθρώπινη και συγκινητική μου φάνηκε η ιστορία του Σαρακηνού και πιο αυθεντικές οι σκηνές στη ζωή στη Σαουδική Αραβία. Φάνηκε ότι ο συγγραφέας έχει μελετήσει πριν γράψει και δε στάθηκε σε μεροληπτικά ντοκιμαντέρ.

Αυτό που δε μου άρεσε καθόλου εξαρχής ήταν η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο όλης της ιστορίας. Ο Προσκυνητής μόνο αφηγείται την ιστορία κι αυτό αφαιρεί μέρος της μαγείας γιατί πολλά επιτεύγματα ή πολλές πλευρές της ιστορίας του Σαρακηνού μας εξηγεί πώς τις ανακάλυψε ή πώς τις υποψιάστηκε, κάτι που αποδίδει στον χαρακτήρα του υπερφίαλο τόνο και «είμαι πολύ σίγουρος για μένα, εγώ θα σας σώσω, φτου!» (σάλιο στο πάτωμα). Νταξ, μεγάλε, πάτα και λίγο έδαφος! Απ’ αυτό ενισχύθηκε η ολίγον μεροληπτική μου ματιά και άρχισα τις σκέψεις για αμερικανιές. Ειλικρινά, σε μια τριτοπρόσωπη αφήγηση αυτά τα επιτεύγματα και οι συνωμοσίες θα κέρδιζαν περισσότερους πόντους.

Επιτρέψτε μου να σταθώ σε ένα απίστευτης σύλληψης περιστατικό, το οποίο δεν ξέρω αν μπορεί να γίνει και στην πραγματικότητα αλλά και μόνο σα σκέψη ήταν κάτι ανεπανάληπτο (φυσικά δε θα αποκαλύψω ποιος το σκέφτηκε, σε τι θα του χρησίμευε και αν του χρησίμεψε σε κάτι): κάποια πυροτεχνήματα, για δυνατότερη λάμψη, χρησιμοποιούν κράμα μαγνησίου, το οποίο οι παλιοί φωτογράφοι χρησιμοποιούσαν ως φλας, επομένως τέτοιο φλας αν ανάψει μπροστά σε κάποιον που στέκεται μπροστά σε καθρέφτη, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά γυαλί με πλάτη επενδυμένη με νιτρικό άργυρο και από νιτρικό άργυρο φτιάχνουν τα φιλμ, τότε καταλαβαίνεις ότι η μορφή του ανθρώπου μπορεί να αποτυπωθεί στην πλάτη του καθρέφτη!

Στο βιβλίο λοιπόν εξελίσσεται μια συναρπαστική κατασκοπική ιστορία που θα αφήσει ικανοποιημένο κάθε αναγνώστη, ένα θρίλερ που χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμο σήμερα μέσο, φαινομενικά αθώο (διαδίκτυο, τηλεόραση κλπ.), ώστε να κορυφωθεί η εξέλιξη και να κάνει τον αναγνώστη να ξεφυλλίζει φρενιασμένος το βιβλίο ώστε να μάθει αν ο Σαρακηνός θα εξολοθρεύσει την Αμερική και ποιος σκότωσε τη γυναίκα στη Νέα Υόρκη! Καλή σας απόλαυση!

Βιβλίο Η Νενέ στη Σαντορίνη
Συγγραφέας Εύα Κασιάρου
Εικονογράφος Martina Peluso
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Εύα Κασιάρου επιστρέφει με ένα εξίσου ενδιαφέρον παραμύθι μέσα από το οποίο μαθαίνουμε πολλά πράγματα για τη γεωλογία γενικότερα και για το νησί της Σαντορίνης ειδικότερα. Η κεντρική ιδέα να παρατίθενται όλες αυτές τις πληροφορίες μέσα από συζητήσεις μεταξύ της Νενές και του καινούργιου της φίλου, του Γιακουμή, βοηθάει να μάθουν οι μικροί αναγνώστες με χρήσιμο και διασκεδαστικό τρόπο όλα τα μυστικά της γης αλλά και την ταυτότητα του νησιού των Κυκλάδων: την ιστορία της, τη μορφολογία της, το ηφαίστειό της, τα πάντα. Χάρη μάλιστα στη Νενέ, ο Γιακουμής αρχίζει να γνωρίζει κι αυτός καλύτερα τον τόπο του και να μετανιώνει που στο σχολείο προτιμούσε το σκασιαρχείο παρά τα μαθήματά του. Αυτό που με συγκίνησε πάντως είναι το γεγονός πως όλα αυτά τα εξηγεί η Νενέ στον αμαθή Γιακουμή με αγάπη και ενδιαφέρον: «Δεν πειράζει, Γιακουμή, που δεν ξέρεις πολλά πράγματα, αρκεί να θες να μάθεις»! Έτσι δημιουργείται η βάση μιας γερής και πολύχρονης φιλίας!

Η εικονογράφηση της Martina Peluso είναι όμορφη και με ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες. Ποικίλες οπτικές γωνίες, λεπτομερής ανθρωπομορφισμός με πολλές και διαφορετικές εκφράσεις, συναρπαστικές λεπτομέρειες που οδηγούν σ’ ένα άτυπο κυνήγι αντικειμένων (πού είναι το κοχύλι; η πινακίδα του ξενοδοχείου; η εκκλησία; οι χαβανέζικοι ιβίσκοι;) και ένας ενδιαφέρων συγκερασμός σουρεαλισμού και ρεαλιστικής απεικόνισης (προσέξτε πόσο αναπάντεχη μα κι ευχάριστη είναι η εικόνα με τη Νενέ και τον Γιακουμή να συζητούν πατώντας πάνω σε ντοματιές και μελιτζάνες!) είναι μερικά μόνο από τα ενδιαφέροντα γνωρίσματα που συντροφεύουν την ανάγνωση. Το σταφύλι με τα υπόσκαφα σπίτια της Σαντορίνης και η απεικόνιση του πασίγνωστου βιβλιοπωλείου του νησιού είναι από τις αγαπημένες μου σκηνές.

«Η Νενέ στη Σαντορίνη» είναι ένα πρωτότυπο παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω που θέλουν μάθουν περισσότερα γύρω από το εσωτερικό της γης και για τη γεωλογία. Η Εύα Κασιάρου έγραψε μια τρυφερή ιστορία που υμνεί τη φιλία και παραθέτει εγκυκλοπαιδικές γνώσεις με απλό και διασκεδαστικό τρόπο.

Βιβλίο Υποτείνουσα
Συγγραφέας Ελίνα Βαρβαρήγου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελίνα Βαρβαρήγου στο νέο της μυθιστόρημα στήνει πολύ σωστά τις διαπροσωπικές σχέσεις των ηρώων της, έχει μια ποικιλία από ενδιαφέροντα περιστατικά που γεμίζουν τη ζωή του Άρη και ξεδιπλώνει πολύ όμορφα τις εκάστοτε σχέσεις που δημιουργούνται. Ελάχιστη ντοπιολαλιά, ίσα για την αυθεντικότητα της αφήγησης, διάλογοι ζωηροί και σωστοί, καθόλου σχοινοτενείς, το χρονικό διάστημα μεταξύ των νέων περιπετειών σύντομο αλλά όχι βιαστικό και μια πρωτότυπη διάσταση που αποκτά η ιστορία όσο πλησιάζει προς το τέλος της είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Κάποιες παραινέσεις για αυτοβελτίωση δεν αλλάζουν το ύφος του μυθιστορήματος ενώ υπάρχουν αρκετά έξυπνα τρικ που μπλέκουν το μεταφυσικό με τον ρεαλισμό με τέτοιο τρόπο που χαμογελούσα ανακουφισμένος και με μια γλυκόπικρη αίσθηση στα χείλη. Η γραφή με ταξίδεψε στα τρία μαγικά νησιά του Αιγαίου και ταυτόχρονα μου σύστησε ενδιαφέρουσες προσωπικότητες που σχηματίζουν έναν ολοζώντανο καμβά: την Αμάντα που διαλογίζεται και φιλοσοφεί, τον Μάρκο που έχει παρατήσει κάθε έννοια πολιτισμού και άνετης ζωής για να βοηθάει όσους έχουν την ανάγκη του στο σχετικά απομονωμένο νησί και τον Μάξιμο με την Τζέιν που μάχονται με επιτυχία τη ζωή.

Ο Άρης Αναγνώστου από την άλλη είναι ένας εξίσου ενδιαφέρων χαρακτήρας που ζωντανεύει σχεδόν τρισδιάστατα χάρη στη δεξιοτεχνία της συγγραφέως ενώ η πρωτοπρόσωπη αφήγησή του δεν αφήνει σχεδόν τίποτα κρυμμένο από την ψυχολογία και τη νοοτροπία του. Αναζητά μια γυναίκα που αγάπησε και, ακολουθώντας κάποια σημάδια και το ένστικτό του, ταξιδεύει στη Σαντορίνη, την Ανάφη και τη Δονούσα, τρία πανέμορφα νησιά, που το καθένα έχει τη δική του ταυτότητα και ενέργεια ενώ όλα μαζί σχηματίζουν ένα ιδιαίτερο τρίγωνο. Έτσι ξεκινάει ο Άρης ένα μεγάλο ταξίδι προς την απελευθέρωση της ψυχής του, με ενδιαφέρουσες γνωριμίες, σημάδια και βήματα που τον οδηγούν στο πεπρωμένο του αλλά και μια σειρά ανατροπών και εκπλήξεων. Είναι όμως μια έντονη επιθυμία όλο αυτό ή απλώς μια εμμονή που θα ξεφουσκώσει μόλις αντικρίσει τη χίμαιρά του; Επιπλέον, δεν κρατάει πάνω του μόνο το υφασμάτινο λαστιχάκι της Αθηνάς που έχει ακόμη τη μυρωδιά της αλλά και το σουγιαδάκι του για να χαράζεται, γιατί μόνο τότε και μόνο έτσι νιώθει ότι μπαίνει φρέσκο οξυγόνο μέσα του. Η ψυχολογία του ανθρώπου που βρίσκει λύτρωση στον αυτοτραυματισμό του καταγράφεται παραστατικά και εμπλουτίζει μια ήδη πολύπλευρη προσωπικότητα που αγάπησα και νοιάστηκα αρκετά μέχρι να ολοκληρώσει το ταξίδι της.

Η «Υποτείνουσα» είναι μια ενδιαφέρουσα λογοτεχνική πρόταση που καταφέρνει με ελάχιστους χαρακτήρες και μόνο τους άκρως απαραίτητους διαλόγους και λιτά αφηγηματικά μέσα να καταγράψει μια ιστορία αναζήτησης, βελτίωσης και καλύτερης γνωριμίας με τον εαυτό μας, χωρίς περιττές και ανεφάρμοστες συμβουλές και πάντα μέσα από μια σειρά πρωτότυπων περιστατικών που δένονται αναπάντεχα!

Βιβλίο Γυάλινος χρόνος
Συγγραφέας Πασχαλία Τραυλού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας κεντάει. Ομολογώ ότι το βιβλίο είναι δύσκολο, δεν το διαβάζεις χαλαρά. Σε συντροφεύουν μια παρομοίωση εδώ, ένα καλολογικό στοιχείο εκεί, μια βαθιά φιλοσοφία παραπέρα. Να ξέρετε ότι το βιβλίο έχει ένα στενόχωρο πλαίσιο και το αναμενόμενο τέλος. Είναι όμως καλογραμμένο, πυκνό, μεστό, άμεσο, αληθινό, γνήσιο και δεν εκβιάζει το συναίσθημα του αναγνώστη.

Μου έκανε εντύπωση η σειρά των διηγημάτων που συνοδεύουν την πλοκή και είναι τα κείμενα που γράφει κατά καιρούς η κεντρική ηρωίδα του βιβλίου. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι κάποια ατάκτως ερριμμένα διηγήματα απλώς για να γεμίσουν οι σελίδες ή να χρησιμοποιηθεί με το ζόρι μια κεντρική ιστορία για να ταιριάξει με τη συλλογή διηγημάτων που ίσως είχε κατά νου να κυκλοφορήσει η συγγραφέας. Όμως όχι, το κάθε διήγημα έχει τη θέση του, μπαίνει με πολύ ωραίο και διαφορετικό κάθε φορά τρόπο στην κουίντα του κειμένου και έτσι το σύνολο δομείται ακόμη περισσότερο, ακόμη καλύτερα. Άλλωστε, όπως λέει και η ίδια η ηρωίδα: «Όλοι μου οι ήρωες τον τελευταίο καιρό είμαι εγώ. Ενώ αρχικά έχω την ψευδαίσθηση ότι τους υποδύομαι, εντέλει φτιάχνω διάφορες κόπιες του εαυτού μου ξανά και ξανά» (σελ. 291).

Το γράψιμο είναι πολύ καλό, η ψυχολογία της γυναίκας τρισδιάστατη και η συγγραφέας καταφέρνει να ξεφύγει πολύ μακριά από μια τετριμμένη ιστορία. Όλα τα διηγήματα μου άρεσαν, δεν μπορώ να εξαιρέσω κανένα, όλα είχαν το δικό τους σκοπό, τη δική τους ιστορία να αφηγηθούν, διαφορετικά θέματα, διαφορετικές οπτικές γωνίες, διαφορετικά ερεθίσματα για να ξεκινήσει μια ιστορία. Ανατριχιαστικό το «Τιμής ένεκεν» με τον ηθοποιό, από τα ωραιότερα παραμύθια το «Δε θέλω να είμαι πια μαριονέτα» (μια μαριονέτα το σκάει από το κουτί της για να ζήσει ελεύθερη, όμως δεν μπορεί να ξεφύγει από τον αρχικό της προορισμό, να την κινούν δηλαδή άλλοι και να μην μπορέσει ποτέ να ζήσει μια παιδική αγκαλιά γιατί είναι ξύλινη και σκληρή), μεταφυσικό το «Ο θίασος των σκιάχτρων», συγκινητικός και ανατριχιαστικός ταυτόχρονα ο «Ψυχανθός» (μα τι ωραία ιστορία!), γυναικεία γραφή και συναισθήματα στην «Κούκλα» (μια ανήλικη κοπέλα, μέλος αφρικανικής φυλής, παντρεύεται στα 14 της και δοκιμάζει για πρώτη φορά τον έρωτα, με ολέθριες συνέπειες), ωραία η «Βαβέλ», έκλαψα με το «Ο τελευταίος κόμπος» και την αδικία που έζησε ο μαθητής, στη «Ζωγραφιά στο κελί» ο κεντρικός ήρωας έρχεται αντιμέτωπος με μια κλωστή που τον δένει με την υπόλοιπη ζωή του κι αυτή η κλωστή σπάει, ανθρώπινη και συγκινητική η «Καταιγίδαψ, φιλάνθρωπο και αντιρατσιστικό «Το ρολόι του πεπρωμένου». Το πιο όμορφο και συγκινητικό ήταν το τελευταίο διήγημα που έγραψε η ηρωίδα του βιβλίου με τα χέρια του γοητευτικού Σαντορινιού.

Τρυφερό, βαθύ, στοχαστικό, λογοτεχνικό, το νέο μυθιστόρημα της Πασχαλίας Τραυλού θα σας δείξει πόσο εύθραυστος είναι ο χρόνος που αφήνουμε να περνάει έτσι, ανέμελα και βιαστικά από τη ζωή μας. Ταξιδέψτε με αυτό το βιβλίο και ακούστε την «Καταιγίδα» του Βιβάλντι καθώς θα ξεφυλλίζετε τις σελίδες του ή σιγομουρμουρίστε το ρυθμό του «Lettre a ma mere» για όσους δεν πρόλαβαν ακόμη να πουν το σ’ αγαπώ στα αγαπημένα τους πρόσωπα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα (ένα μικρό, ελάχιστο δείγμα):

«Ο χρόνος είναι σαν το μπουκάλι που πετάμε στη θάλασσα με το όνειρό μας φυλακισμένο μες στο γυαλί του. Κανείς δεν ξέρει αν θα φτάσει σε μια ακτή κι αν το όνειρο θα βρει τον τρόπο να δραπετεύσει. Αλλά αξίζει τον κόπο να χαζεύουμε το ταξίδι ετούτου του μπουκαλιού« (σελ. 69).

«-Σου προσφέρω επιχειρήματα για να ζήσεις. Ο θάνατος τη δουλειά του, κι εσύ τη δική σου« (σελ. 91).

«-Τα διαλείμματα μοναξιάς είναι συχνά επικίνδυνα. Ποτέ δεν ξέρεις πόσο μπορεί να διαρκέσουν« (σελ. 255).

«-Δεν κάνει η ανάσα τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο. Το όνειρο και η αγάπη την κάνουν. Ζωή είναι αυτό που θες να θυμάσαι την ώρα που φεύγεις. Διάλεξε τι θες να θυμάσαι…« (σελ. 335).

Βιβλίο Μέσα απ’ τις ζωές των άλλων
Συγγραφέας Κώστια Κοντολέων
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα ξεκινάει την εποχή του Μεσοπολέμου και ολοκληρώνεται μετά τη Δικτατορία του 1967, παρουσιάζοντάς μας τρεις γενιές γυναικών που, όσο αγωνίζονται να ξεφύγουν από το πνιγηρό περιβάλλον και να ανακαλύψουν τις προσωπικότητές τους, τόσο η μοίρα τις εμποδίζει και τις θέτει αντιμέτωπες με γεγονότα και καταστάσεις που θα ατσαλώσουν τον χαρακτήρα τους και θα τις γεμίσουν μίσος, ζήλεια και ψυχολογικά προβλήματα. Δε θα σηκώσει άραγε καμιά το κεφάλι της; Τι ρόλο θα παίξουν οι άντρες στο πλάσιμο του χαρακτήρα τους; Ποια είναι η Πέτρα και πώς θα δημιουργήσει τη δική της επανάσταση; Οι εποχές αλλάζουν, δημιουργούν καλύτερες συνθήκες ζωής, είναι όμως όλοι πρόθυμοι να βελτιωθούν και να ξεφύγουν από έναν δοτό βραχνά;

Η διακεκριμένη κυρία Κώστια Κοντολέων χρησιμοποιεί υπέροχη γλώσσα, με σπάνιες και πανέμορφες λέξεις όπως «θρασομανούσαν», «διακονήσουν» κ. ά., πειραματίζεται με τη σύνταξη των προτάσεων, βάζοντας σε μερικές το ρήμα σε απρόσμενη θέση, κάτι που δίνει αναπάντεχο βάρος σε δευτερεύουσες προτάσεις και επιρρήματα. Σε κάποια σημεία διαβάζουμε αναφορές στο μέλλον, όπως «δεν ήξερε τον όλεθρο που θα ακολουθούσε» κλπ, που περισσότερο εντείνουν την αγωνία παρά χαλάνε την έκπληξη του μη αναμενόμενου. Ταυτόχρονα, σημαντικές αναδρομές στο παρελθόν σε κρίσιμα σημεία της πλοκής τραβούν την προσοχή σε άλλους συντομευμένους αφηγηματικούς άξονες, χωρίς να χάνεται ο αναγνώστης ούτε μια στιγμή από τον βασικό κορμό της πλοκής. Επίσης ενδιαφέρουσα βρήκα τη διαρκή εναλλαγή της αφήγησης από αόριστο σε ενεστώτα, πολλές φορές και στην ίδια σελίδα. Το κείμενο αποπνέει λυρικότητα που ελαφραίνει τις τραγικές ζωές, με ωραίες μεταφορές, όπως «…ορφανή πια από αντιστάσεις» (σελ. 75) και παρομοιώσεις: «… τα τόσο γνώριμά της προπολεμικά σπίτια στέκουν ακόμη εκεί… φτιασιδωμένα όπως όπως για να κρύβουν τις τρύπες από τους όλμους της εμφύλιας διαμάχης, σαν ξεπεσμένες κοκότες που με μπογιατίσματα της κακιάς ώρας προσπαθούν να κρύψουν την αμείλικτη φθορά του χρόνου» (σελ. 267).

Οι χαρακτήρες είναι ολοκληρωμένοι, συνεπείς και, παρ’ όλο που πλάθονται από γεγονότα, καταστάσεις και αποφάσεις άλλων, η μαγιά τους παραμένει σε κάποιο σημείο της ψυχής για να βγει στην επιφάνεια την κατάλληλη στιγμή και να ανατρέψει ή να βελτιώσει τις εξελίξεις. Από γενιά σε γενιά διαπίστωσα μια ποικιλία από αίτια και αιτιατά που μπορούν να καταστρέψουν μια ανθρώπινη ψυχή και να κλείσουν την κάνουλα του συναισθήματος με ολέθριες συνέπειες για την ανατροφή του παιδιού. Εδώ έρχεται ο απροσδόκητος ανθρώπινος χαρακτήρας που είτε θα υπακούσει στο προγραμμένο είτε θα επαναστατήσει λοξοδρομώντας σε άνομα μονοπάτια ή νιώθοντας δύναμη, ασφάλεια και σιγουριά σ’ έναν δοκιμασμένο έρωτα.

Τα παιδιά της Ροδάνθης, η Φωτεινή (η μεγάλη, που πρέπει να δίνει το καλό παράδειγμα, να είναι πρότυπο), ο Φίλιππος (ο μοναχογιός, αμελής στα μαθήματα, με τον νου του στην αλάνα, στο παιχνίδι και στα κοριτσόπουλα) και η Δέσπω (το κορίτσι που θα επωμιστεί δοτούς ρόλους, συδαυλίζοντας έτσι το μίσος της προς τη μεγαλύτερη) είναι τρεις τραγικές φιγούρες που δεν περιμένεις ούτε πώς θα εξελιχθούν ούτε πώς θα ολοκληρώσουν τον ρόλο τους στο μυθιστόρημα. Τα γεγονότα θα έρθουν έτσι που τα παιδιά αυτά θα εκτεθούν στη ζωή, φορτωμένα με όσα οι γονείς τούς επέβαλλαν, κι οι χαρακτήρες τους θα βγουν στο φως, πλασμένοι από άγνοια και θεσιθηρικές στάσεις ζωής. Και τα χρόνια περνάνε, οι γενιές το ίδιο, μόνο τα όνειρα μένουν σε γενικές γραμμές ίδια: ένα καλύτερο μέλλον, λίγη μόρφωση παραπάνω, μια καλή δουλειά, ένας κατάλληλος γάμος.

Αν δεν κάνω λάθος, διέκρινα μια αποστασιοποίηση της συγγραφέως απέναντι στους ήρωές της ή έστω μια αρνητικότητα για τα μελλούμενά τους. Οι θετικές αλλαγές είναι καλοδεχούμενες για κείνη, απλώς ένιωσα πως δίνει βάρος στις αρνητικές αποφάσεις που με τη σειρά τους ανοίγουν κάθε φορά και νέο ασκό του Αιόλου, όχι γιατί μισεί αυτό που δημιούργησε αλλά γιατί θέλει να δείξει με όσο γίνεται παραστατικότερο και αληθοφανή τρόπο τις συνέπειες της πανάρχαιας ρήσης: «Αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα». Άνθρωποι που μεγαλώνουν τα παιδιά τους στην τύχη, εθελοτυφλώντας για τα όνειρά τους, εκβιάζοντας αθώες ζωές με τα δικά τους όνειρα, αναθρέφουν χωρίς γνώση, χωρίς ούτε καν συναίσθημα αλλά με πρόχειρα και ελλιπή παραδείγματα από τα δικά τους μικράτα. Και κανείς δεν μπορεί να καταλάβει πως με το ζόρι δε γίνεται κανείς να ενταχθεί σε άλλον κοινωνικό κύκλο απ’ αυτόν που προορίζεται, όσο και να το επιθυμεί και να το επιδιώκει. Πείσμα και θέληση δεν αρκούν στο αγκαθωτό συρματόπλεγμα που λέγεται ζωή κι αυτό το μάθημα αφήνει ανεξίτηλα τα σημάδια του σε ψυχές που ωριμάζουν κρεμασμένες από το καρφί της ελπίδας. «Ερμαφρόδιτες λύσεις» για το «ανυπόφορο τώρα και το εφιαλτικό μετά». Η πάλη για ένα καλύτερο αύριο, η βελτίωση των συνθηκών ζωής ποτίζουν τις σελίδες του μυθιστορήματος και κυκλώνουν κάθε μπουμπούκι που ξεπηδά μέσα από τις σελίδες. Κάποιοι τα καταφέρνουν, κάποιοι όχι, μαγκωμένοι όλοι στα γρανάζια της μηχανής που λέγεται ριζικό.

Αδρές και καλοζυγισμένες γραμμές ζωντανεύουν όλους τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος, μιας και δεν έχουμε μόνο την οικογένεια της Ροδάνθης αλλά και μια πλειάδα από ενδιαφέροντες άλλους χαρακτήρες, άντρες και γυναίκες, όπως ο δημόσιος υπάλληλος Πέτρος, ο άτολμος, δειλός και πειθήνιος στη μάνα Λεωνίδας-Λούης που καταφεύγει σε κρυφό δεκαπεντάχρονο αρραβώνα, η Αναστασία Λυμπεράτου, η αγία γυναίκα της γειτονιάς, όπως την αποκαλούν κάποιοι, που «όταν οι περιστάσεις το απαιτούν, απεκδύεται το ρούχο της αγιοσύνης για να ενδυθεί εκείνο της στυγνής εκμετάλλευσης» (σελ. 129), με τα επτά παιδιά (κάποια δικά της, κάποια του συζύγου, κάποια κοινά), ο Σήφης της Ναυσικάς που από το στενό παράθυρό του «εκπέμπει ικεσίες για παρέα», μιας και η μάνα του του απαγορεύει συναναστροφές με παιδιά της ηλικίας του κι όταν βγαίνουν τις Κυριακές του παίρνει τα παπούτσια, αφήνοντάς τον ξυπόλητο, μακριά από το παιχνίδι. Αν και ταξιδεύουμε σε πολλά σημεία της Ελλάδας και πηγαινοερχόμαστε σε διάφορα σημεία του παρελθόντος και του παρόντος, μεγάλη έκταση λαμβάνει στο μυθιστόρημα η ζωή των γυναικών στην περιοχή του Αγίου Παύλου, μεταξύ Σταθμού Λαρίσης και πλατείας Βάθη, όπου έχουμε μια πανσπερμία ανθρώπων, κοινωνικών τάξεων και συμπεριφορών.

Η γειτονιά αυτή ζωντανεύει με τη γνωστή αριστοτεχνικότητα και παρατηρητικότητα της συγγραφέως, με τα παιδιά που παίζουν, με τους έχοντες και κατέχοντες, με την ΕΒΓΑ, με τα κηρύγματα του πατέρα Σεβαστιανού, με τα δουλικά να έρχονται από τα χωριά τους για να υποταχτούν σε καθώς πρέπει αλλά και σε «μη, δεν πρέπει» αφεντικά, με τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα (τα αθώα της παιδικής και τα πιο προκλητικά της εφηβικής ηλικίας), με τις γυναίκες να κάθονται στις αυλές και στα κατώφλια των σπιτιών τους για κουτσομπολιό. «Ένας κόσμος που ζει και κινείται μέσα στο ψέμα και στην υποκρισία μιας αμφιλεγόμενης ηθικής» (σελ. 146). Η συγγραφέας πάντως κι εδώ είναι αυστηρή και δε με αφήνει να απολαύσω τα καλά και τα κακά του μικρόκοσμου αυτού: «Ωραιοποίηση ενός περίγυρου που τίποτα ωραίο δεν είχε» (σελ. 242).

Η Πέτρα, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες και πολύπτυχες προσωπικότητες του βιβλίου,  μεγαλώνει «στην αυλή των θαυμάτων», όπως τη λένε χαριτολογώντας οι μεγάλοι κι εκεί αποκτάει τις πρώτες της εμπειρίες. Ο μικρόκοσμος της αυλής, μικρογραφία της μεταπολεμικής Αθήνας, γίνεται το ζωντανό της σχολείο… «Σ’ εκείνη την αυλή, ανάμεσα στους μεροκαματιάρηδες, στους τεμπέληδες και στους θεοσεβούμενους… Σ’ αυτήν την αυλή, ανάλογα με τον αριθμό των δωματίων που κρατάει κάποιος, με το αν έχει εσωτερική κουζίνα και μπάνιο με βρύσες που τρέχουνε νερό, ανεβαίνει κοινωνικά σε σχέση με τους άλλους, τους πιο μέσα, που βιώνουν σχεδόν λούμπεν καταστάσεις» (σελ. 126-127). Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος, η Κατοχή, ο Εμφύλιος, τα Ιουλιανά, η Δικτατορία του 1967 και το Πολυτεχνείο, ακόμη κι ο Μάης του ’68 είναι ιστορικά γεγονότα που θ’ αλλάξουν τις προτεραιότητες και θ’ αμβλύνουν ελάχιστα τους χαρακτήρες, χωρίς να δίνουν επιπλέον βάρος στη ροή και το περιεχόμενο του μυθιστορήματος.

Ακόμη και η σχετικά μικρή αναφορά στην προσωπικότητα του ιατρού Γεωργίου Καραμάνη, που υπηρέτησε με ζήλο στη μάχη κατά της φυματίωσης, δημιουργώντας ένα περίφημο και σταδιακά ξακουστό σανατόριο στο Πήλιο από το 1909, είναι άξια σχολιασμού, μιας και πρόκειται για μια σημαντική προσωπικότητα, για την οποία ελάχιστα γνώριζα. Βοήθησε ουσιαστικά και πρωτοπόρα πολύ κόσμο σε μια εποχή που η φυματίωση ήταν ταμπού και ανασταλτικός παράγοντας στις ανθρώπινες σχέσεις ενώ από τις εγκαταστάσεις του πέρασαν ο Κωστής Παλαμάς, ο Γεώργιος Σεφέρης, ο Μιλτιάδης Μαλακάσης και άλλοι. Μέχρι το 1960 νοσηλεύτηκαν τουλάχιστον 2.500 άτομα αλλά έκλεισε τέσσερα χρόνια μετά, με τον θάνατο του Καραμάνη να σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας άνευ προηγουμένου φροντίδας ανθρώπων σε ανάγκη όταν η κοινωνική κατακραυγή τους δίωκε.

Από τη Σαντορίνη στην Αθήνα και το Πήλιο, από τη Φιλιππούπολη στην Καλαμάτα και τη Βόρειο Ήπειρο μα «Εκείνη η αυλή, τα δυο δωμάτια, ο δρόμος τους. Ψαρών 52 το σπίτι τους, η γειτονιά τους. Μια εποχή. Κι όλοι οι κόσμοι, οι κόσμοι τους, που μέσα της κλείστηκαν. Ιστορίες των άλλων μα και δικές τους» (σελ. 125). Και η Πέτρα που δε θέλει πια να ζει μέσα από τις ζωές των άλλων αλλά να χαράξει τη δική της πορεία. Θα τα καταφέρει ή η οικογενειακή κληρονομιά είναι ένας βραχνάς που δε θα καταφέρει ποτέ ν’ απαλλαγεί από αυτόν; Άνθρωποι και πεπρωμένο παρουσιάζονται ανάγλυφα και με πολυεπίπεδο διάκοσμο πλοκής σ’ ένα μυθιστόρημα που με ταξίδεψε και με συγκίνησε.

Βιβλίο Μπερδέματα στο Αιγαίο
Συγγραφέας Γιώργος Κωνσταντινίδης
Εικονογράφος Σωτήρης Μητρούσης
Κατηγορία Χιούμορ / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο 10^ο βιβλίο της σειράς, «Μπερδέματα στο Αιγαίο», ο Στέλιος με την οικογένειά του πηγαίνουν κρουαζιέρα σε Σαντορίνη, Ηράκλειο και Μύκονο. Η μάνα έχει συστήσει αυστηρώς να μην ακούσει κουβέντα από τον Στέλιο και της χαλάσουν το τριήμερο κι έτσι ο μικρός μας ήρωας μπλέκεται αθόρυβα σε μια υπόθεση αρχαιοκαπηλίας! Άθελά του, όπως πάντα, φυσικά! Απανωτές ανατροπές, σακίδια που αλλάζουν χέρια κι ένας χρυσός αίγαγρος που μπαίνει στο στόχαστρο κλεφτών είναι κάποια από τα περιστατικά που διαδραματίζονται στη νέα περιπέτεια του καλυτεροχειρότερου ντετέκτιβ του κόσμου! Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που αναδείχθηκε η αρχαία ελληνική Ιστορία και η αρχαιολογική αξία της Σαντορίνης. Η ξενάγηση στο μουσείο με την κορύφωση της πλοκής ήταν άκρως διασκεδαστική και επιμορφωτική.

Η ιστορία ξετυλίγεται απίστευτα γρήγορα και συναρπαστικά. Οι μέθοδοι που ακολουθεί ο Στέλιος και γενικότερα η αναλυτική του σκέψη δίνουν την ευκαιρία στον συγγραφέα Γιώργο Κωνσταντινίδη να αναπτύξει ένα πλούσιο και ποικίλο λεξιλόγιο και στον εικονογράφο Σωτήρη Μητρούση να εικονογραφήσει ένα τρελό, σουρεαλιστικό και ταυτόχρονα τόσο αληθινό περιβάλλον που δε σταμάτησα στιγμή να γελάω. Το μάτι μου πήγαινε πότε στο κείμενο, πότε στα σκίτσα και ζούσα την κάθε στιγμή λες και ήμουν μπροστά! Τα σκίτσα είναι απόλυτα καρτουνίστικα, χωρίς περιττές λεπτομέρειες και πολύ παραστατικά. Γκάφες, χαζομάρες, ό,τι θεωρείται λογικό στο μυαλό ενός παιδιού (κι ενός νηπίου, εντάξει, Ιάσονα, είσαι κι εσύ στο βιβλίο) δημιουργούν μια ιστορία ανατρεπτική, ευρηματική και πανέξυπνη.

Ποια η διαφορά μεταξύ σακιδίων μπαντ παγκ και μπακ πακ; Τι σημαίνει μπρέξιτ (ή μάλλον βρέξιτ) και πώς ετυμολογείται; Τι χρειάζεται να πάρει μαζί του ένας ντετέκτιβ σε μια τριήμερη κρουαζιέρα; Ποιος δε θέλει να μάθει αγγλικά με τη νέα συναρπαστική ιστορία του Στέλιου; Πώς κολλάει η Ιλιάδα με τη Σαλαμίνα και γιατί θυμάται το περιστατικό ο Στέλιος; Τι δουλειά έχει ο Μπραντ Πιτ στην κρουαζιέρα; Τι σχέση έχει ένας ηλικιωμένος κύριος με σκοτεινά σχέδια στο μυαλό του με ένα ζευγάρι που μιλάει μια ακατάληπτη γλώσσα;

Τα «Μπερδέματα στο Αιγαίο» είναι μια θεότρελη, διασκεδαστική και καλογραμμένη ιστορία, που συνδυάζει τη μάθηση με τη διασκέδαση και περιγράφει ανερυθρίαστα κωμικά έναν συναρπαστικό μικρόκοσμο που θα λατρέψουν τα μικρά παιδιά! Είναι μια έξυπνη ιδέα, δοσμένη σωστά, καλοδουλεμένη και εικονογραφημένη με τον τρόπο που θέλουν οι αναγνώστες ηλικίας 8 ετών και πάνω. Αγωνία και χιούμορ σε έναν σωστό και ιδανικό συνδυασμό.