Βιβλίο Η σύγκρια
Συγγραφέας Γιολάντα Τσορώνη-Γεωργιάδη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Σαββάλας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο ανυποψίαστος για την ανατρεπτική συνέχεια αναγνώστης διαβάζει στην αρχή του μυθιστορήματος: «Αντρειωμένος, δυνατός, ξαπλώνει εδώ ο Ταΰγετος με την πλάτη του στον ήλιο. Κοιτάζει το ακρωτήρι του Ακρίτα ακουμπώντας το δασύτριχο κεφάλι του στην πάμπλουτη μεσσηνιακή γη με τις χοντρές πολύκαρπες ελιές και ξεκουράζει το κορμί από την Αρεόπολη και κάτω. Σκληρή η σάρκα του στους τόπους τούτους, πέτρινα τα φυλλοκάρδια του, διψασμένα κι αδύνατα τα λιόδεντρα που ριζώνουν στα αγκωνάρια του γυμνού του στήθους. Καθώς λιάζεται στο πλευρό, κοιτάει τον ουρανό, κόβει φραγκόσυκα, τα καθαρίζει και δροσίζει το λαρύγγι του. Ύστερα, ευχαριστημένος, βουτάει τα ποδάρια του στη θάλασσα μα σαν τα αναδεύει να παίξει με τα κύματα, το Ταίναρο φουρτουνιάζει» (σελ. 14).

Σκληρή γη η Μάνη, ανελέητη, άκαρπη, τι να σπείρεις, τι να φυτρώσει, πώς να επιβιώσεις στη δύσκολη και απαιτητική ζωή; «Σαν τέλειωσε, λένε, ο Θεός το έργο του, κοσκίνισε τη γης μ’ ένα τεράστιο κόσκινο. Το χώμα το ‘ριξε στη Μεσσηνία και σε μερικά κομμάτια της λακωνικής γης ενώ όλες τις πέτρες που απόμειναν τις έριξε στη Μάνη» (σελ. 14-15). Πέτρες στη γη, πέτρες στην ψυχή. Φόβος για την ευγονία της πέτρας, φόβος για τις πέτρες του αναθέματος έτσι και υποπέσεις σε λάθος. Ένα κοφτερό, αμετανόητο περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει η Χρύσα, κόρη ταπεινού αχαμνόμερου, η μετέπειτα σύζυγος. Κι έχει δύσκολο ρόλο, να γεννήσει «ντουφέκια», αρσενικά δηλαδή, όχι «φηλυκά» (άντε ένα το πολύ!). Και δεν της φτάνει μόνο αυτό αλλά έχει και τις δουλειές του νοικοκυριού της, εσωτερικές και εξωτερικές:

«Πού να βρουν καιρό για ξένες έννοιες, να τώρα ο θέρος, μετά το μάζεμα του αλατιού, πιο πίσω το κυνήγι στο Πόρτο Κάγιο, το όργωμα, η σπορά, το λιομάζωμα, η βοσκή, χώρια οι δουλειές του σπιτιού που δεν τελείωναν ποτέ: να μαγειρέψουν, να καθαρίσουν, να πλύνουν, να κοσκινίσουν, να ζυμώσουν, να φουρνίσουν, να κάνουν τα σύγκλινα και τα λουκάνικα, να βράσουν, να τσουβαλιάσουν και να θαλασσώσουν τα λούπινα για να ξεπικρίσουν, να ξιάσουν ή να γνέσουν τα μαλλιά από τα ζώα, να τα βάψουν, να υφάνουνε σκουτιά και χίλιες άλλες ασχολίες» (σελ. 126).

Η συγγραφέας διαλέγει πολύ προσεκτικά τα λόγια της και τα τοποθετεί σε μια ιδιόμορφη σύνταξη που δίνουν ποιητικότητα στο κείμενο, χωρίς όμως να ελαττώνεται η αυστηρότητα και η ωμότητα. Αποδίδει πολύ καλά την εποχή, την ντοπιολαλιά, τον τρόπο σκέψης και τη νοοτροπία των Μανιατών (τα ιστορικά στοιχεία για τη δημιουργία της Μάνης που δίνονται στις σελίδες 162-163 ήταν αρκετά κατατοπιστικά), φωτογραφίζει περιστατικά αληθινά, όπως τους καβγάδες μεταξύ Μανιατών και Κρητών στο λιμάνι του Πειραιά τη δεκαετία του 1910 ή την πυρκαγιά στον κινηματογράφο «Καλιφόρνια» το 1950 με 8 θύματα.

Στενοχωρέθηκα και δυσαρεστήθηκα από τα βάσανα που τραβούσε μια γυναίκα, σύζυγος, νοικοκυρά και μάνα, εκείνη την εποχή σε αυτήν την περιοχή (και γενικά στην επαρχία). Αγανάκτησα με την εμμονή στο πατρώο έθιμο που ισοπεδώνει προσωπικότητες, επιθυμίες, πρωτοβουλίες και ελευθερία λόγου και κινήσεων. Ειδικά στο κομμάτι που η σύγκρια φαινόταν ως η μόνη λύση και η συγγραφέας κατέγραψε τους διαλόγους μεταξύ της Χρύσας και του συζύγου της ένιωσα να είμαι μαζί τους στον ίδιο χώρο και θαύμασα το μεγαλείο ψυχής και των δύο ανθρώπων, που η μία παραχωρεί τον σύζυγό της, το στεφάνι και κολώνα της ζωής της όλης, και ο άλλος ουσιαστικά πάει με άλλη γυναίκα, έστω και μόνο προς τεκνοποίηση αλλά πάει με μια ξένη ενώ ο γάμος του είναι σε ισχύ και η νόμιμη σύζυγος είναι στο διπλανό δωμάτιο!

Αυτό το υπέροχο πλαίσιο, αυτές οι σκηνές, η αυστηρότητα και το δέσιμο της πλοκής κατ’ εμέ ελαττώθηκαν όταν η ζωή της σύγκριας Αμπελιάς πήρε τελείως άλλη τροπή στο άτυπο δεύτερο μέρος του μυθιστορήματος. Ναι, ήταν μεγάλη έκπληξη όσα συνέβησαν, όμως, αν και εξίσου καλογραμμένη, μου φάνηκε σα μια τελείως διαφορετική ιστορία, που δεν είχε σχέση με το υπόλοιπο κείμενο. Δηλαδή, παρ’ όλο που ο τίτλος του βιβλίου είναι «Η σύγκρια», φωτίζεται η ζωή της Χρύσας, της οικογένειάς της και της οικογένειας των πεθερικών της. Στην πορεία έρχεται η Αμπελιά και από ένα σημείο και μετά παρακολουθούμε τη ζωή της Αμπελιάς, που παίρνει πρωταγωνιστικό ρόλο εντελώς ξαφνικά! Δεν είμαι αντίθετος σε αυτές τις εκπλήξεις, ούτε υπολείπεται σε δύναμη γραφής ή ανατροπές η συνέχεια αλλά γιατί η Αμπελιά δεν πεταγόταν κάπου κάπου ανάμεσα στις προηγούμενες σελίδες, ώστε να αποκτήσει μια πρώτη γνωριμία ο αναγνώστης μαζί της, να καταλάβει ότι το μυθιστόρημα είναι πολυεπίπεδο και θα μας μεταφέρει σε άλλα σημεία του χρόνου και του τόπου στη συνέχεια (a propo το τέλος του βιβλίου ήταν καλή ιδέα, έδεσε σωστά όλες τις άκρες του νήματος);

Αυτό είναι η μόνη μου ένσταση, δηλαδή ο μονομερής φωτισμός σημαντικών προσώπων της ιστορίας, γιατί το κείμενο εν όλω είναι υπέροχο, λεπτοδουλεμένο, καλογραμμένο, ψαγμένο, αληθινό, άμεσο, ωμό και ειλικρινές. Χάρηκα πολύ που γνώρισα άλλη μια δυνατή πένα, η οποία είμαι σίγουρος ότι έχει να δώσει πολλά ακόμη!

Βιβλίο Το κοριτσάκι με τα σπίτια
Συγγραφέας Δημήτρης Νικολακόπουλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Σαββάλας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι αυτό ακριβώς που περιέγραψα ανωτέρω: μπερδεμένο. Έξυπνο, σπιρτόζικο και ανατρεπτικό αλλά μπερδεμένο. Η υπόθεση δεν προχωράει μπροστά στα μάτια του αναγνώστη με πολλή δράση αλλά μέσα από διαλόγους των πρωταγωνιστών και τις ανακρίσεις που κάνει ο Ατρείδης. Υπάρχουν σκηνές πυροβολισμών και κυνηγητού, όμως η κλιμάκωση για να φτάσουμε στην απάντηση του ερωτήματος «γιατί και ποιος» γίνεται πολύ αργά και με λάθος τρόπο. Ένιωθα σα να έκανε ο συγγραφέας ό,τι ήθελε με το υλικό που είχε στα χέρια του και να έπαιζε με την υπομονή μου.

Η Μυρτώ Βαλεριάδου, «το κοριτσάκι με τα σπίτια», είναι πρόεδρος της μεγαλύτερης κατασκευαστικής εταιρείας των Βαλκανίων και της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ο Αλέξανδρος Δεγρεφόντης, διακεκριμένος επιστήμονας, εξαφανίζεται. Ποιοι είναι αναμεμιγμένοι στο κόλπο και τι σχέση έχει με την υπόθεση η πασίγνωστη τετρακτύς των Πυθαγορείων; Αυτό ακριβώς είναι το δυνατό κομμάτι του μυθιστορήματος: η καταγραφή της ιστορίας της φιλοσοφίας στην αρχαιότητα, από τον Πυθαγόρα στον Πλάτωνα, με τεκμηριωμένη και ελαφρώς κωμική γραφή, οπότε οι πληροφορίες έγιναν πιο εύληπτες και εύπεπτες.

Δυστυχώς όσο προχωρούσα στο βιβλίο μπερδευόμουν ακόμη περισσότερο, ειδικά από τη στιγμή που η υπόθεση πήρε νέα τροπή: αυτό που φαινόταν δεν ήταν πραγματικό, υπήρξε μια έξυπνη κίνηση που έδωσε νέο φως στο μυστήριο. Λίγο αργότερα η αχαλίνωτη φαντασία του κυρίου Νικολακόπουλου κάνει τον Ατρείδη αυτόπτη μάρτυρα σε μια παγανιστική τελετή αναβίωσης των αρχαίων ελληνικών τελετών μύησης των Πυθαγορείων, που πιστεύουν στη μετεμψύχωση και ότι, υπό ορισμένες συνθήκες, μπορούν να διαβάσουν την ψυχή του ανθρώπου, κι όλα αυτά με περιγραφή αρχαίου ναού που βρισκόταν ολόκληρος χτισμένος κάτω από το βουνό της Πεντέλης και η τελετή κι όλα αυτά τα μυστικά που αποκαλύπτονται μου θύμισαν Clive Cussler, οπότε παραδέχομαι ότι απογοητεύτηκα οικτρά. Κι ενώ έδειχνε ότι υπήρξε ένα τέλος, μας εξήγησε τη θεωρία του ο συγγραφέας, η ιστορία συνεχιζόταν για τουλάχιστον άλλες 150 σελίδες. Εκεί σταμάτησα την ανάγνωση.

Το «Κοριτσάκι με τα σπίτια» είναι ένα συνωμοσιολογικό θρίλερ, που έχει και θέλει να πει πολλά, αλλά με λάθος εξέλιξη της πλοκής και υπερβολική φαντασία, που η γραφή δε βοηθάει να γίνει πιο αληθοφανής. Αν ήταν αλλιώς γραμμένο θα το χαρακτήριζα πολυδιάστατο, τώρα όμως έχω μόνο ένα κουβάρι στο μυαλό μου από όλο αυτό κείμενο.