Βιβλίο Vambeer για βρικόλακες 
Συγγραφέας Αντιγόνη Πόμμερ
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης 24 Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αντιγόνη Πόμμερ έγραψε μια νέα ξεκαρδιστική ιστορία γύρω από τον κόσμο των βαμπίρ, τα οποία μας τα παρουσιάζει στις ανθρώπινές τους διαστάσεις. Δεν υπάρχει ίχνος φρικιαστικών περιγραφών παρά την κλειστοφοβική, σκοτεινή ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος κι έτσι γνωρίζουμε τον Ερνέστο και τον κόσμο του μ’ έναν άκρως διασκεδαστικό και χιουμοριστικό τρόπο. Ένας βίγκαν βρικόλακας που θέλει απλά πράγματα: να μη ζηλεύει, να μην έχει σύνδρομα ούτε διαταραχές, να απαλλαγεί από τα προβλήματα που στιγμάτισαν τη ζωή του από τότε που γεννήθηκε. Α, και να μάθει τι παραπάνω ξέρει ο Θόδωρος Αγγελόπουλος όταν λέει «Μια αιωνιότητα και μια μέρα», αφού οι βρικόλακες ζουν για μια αιωνιότητα μόνο, άρα μια μέρα θα πεθάνουν! Η ιστορία ξεκινάει με τη φιλία του Ερνέστο και της Έμας να έχει μπει πλέον σε σταθερές βάσεις κι έτσι ο αθώος και απονήρευτος Ερνέστο παρασύρεται από τη διαφήμιση του Λόνγκγιαρμπιεν, της πόλης όπου για τέσσερις μήνες δε βγαίνει ο ήλιος και όπου δεν επιτρέπεται να πεθάνεις. Ένας παράδεισος για τον ήρωά μας που επιτέλους θα κοιμάται ξεσκέπαστος, δηλαδή χωρίς το καπάκι της κάσας. Επιπλέον, αφού απαγορεύεται να πεθάνεις, η θνητή φίλη του, Έμα, θα μπορεί να ζήσει για πάντα στο πλάι του χωρίς να γίνει βρικόλακας. Έτσι χωρίς δεύτερη σκέψη και χωρίς να ρωτήσει κανέναν παίρνει την Έμα και φεύγουν για την πόλη που βρίσκεται ανάμεσα στη Νορβηγία και στον Βόρειο Πόλο.

Από την πλευρά της, η Έμα ανυπομονεί να ζήσει στην απόλυτη γκοθίλα χωρίς να ξέρει τα πραγματικά σχέδια αγάπης του Ερνέστο για κείνη. Η διαμονή τους βγάζει άφθονο γέλιο από τα περιστατικά που βιώνουν και από τους αντίθετους χαρακτήρες τους: «Ρε συ… ήρθαμε στην άκρη του κόσμου να ευχαριστηθούμε την νταρκίλα και να κουλάρουμε» λέει η Έμα όταν ο Ερνέστο ζητάει επεξηγήσεις για την ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου που μόλις είδαν και τη ζαλίζει με ατάκες του Μάριο Μεντόζα. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν γνωρίζουν τον ντελιβερά Τομπίας, έναν γοητευτικό γκοθά που ξεκινάει να κάνει παρέα με την Έμα κι ο Ερνέστο ζηλεύει: «…όσο την έβλεπα να απομακρύνεται από εμένα τόσο η επιθυμία μου για μια αφαίμαξη φούντωνε»! Τελικά, αποτέλεσμα της φάσης μεταξύ Έμα και Τομπίας είναι να ανοίξουν στην πόλη εργοστάσιο ζυθοποιίας με κεφάλαια του Ερνέστο, ο οποίος παλεύει με αντικρουόμενα αισθήματα: το άγχος του αποχωρισμού αφού η φίλη του θα μένει εκεί και τη χαρά του αφού όσο η φίλη του θα μένει εκεί θα ζει αιώνια. Ναι, χμ…

Η μητέρα του Ερνέστο, μετά τις αποκαλύψεις στα προηγούμενα βιβλία και τον θάνατο κάποιων αγαπημένων προσώπων, έχει εξαφανιστεί κι αυτό έχει στοιχίσει στον βρικόλακά μας. Ακόμη του λείπει η μητέρα του παρά τη χειριστική και τοξική της συμπεριφορά απέναντί του, λέει πως «Η μανούλα ήταν η μοναδική μου ρίζα», νιώθει για τα καλά ορφανός, σαν τον Ρεμί στο «Χωρίς οικογένεια» του Έκτορα Μαλό και φοβάται για κείνη μην κάνει κακό στον εαυτό της. Μια μεγάλη έκπληξη όμως θα την ξαναφέρει στη ζωή του με τρόπο που αποδεικνύει τον ναρκισσιστικό εαυτό της. Μήπως θέλει με τον τρόπο της όμως να κάνει μια διορθωτική κίνηση και να γεμίσει τον γιο της περηφάνια για κείνη; Ή το κάνει μόνο για να τραβήξει την προσοχή και για να δει τον θαυμασμό στα μάτια του γιου της για κείνη; Νάσου και η γιαγιά του Ερνέστο, Αμπρόσια Μπουνίκουλ, που του αποκαλύπτει κάτι που δεν μπορεί να χωνέψει. Οι αντιδράσεις του με έκαναν να ξεκαρδιστώ στα γέλια αλλά η Αμπρόσια βεβαιώθηκε πως το παιδί δεν πάει καλά από νοητικής άποψης. Μπορεί λοιπόν να ακολούθησε κι εκείνη την καρδιά της αλλά γιατί είναι καταζητούμενη σύμφωνα με μια αφίσα που βρήκε ο Ερνέστο; Τι κακό έκανε και σε ποιον; Γιατί δε μιλιέται με την κόρη της;

Στιβαρές προσπάθειες για να επιζήσει από αυτόν τον κυκεώνα αλλοπρόσαλλων συμπεριφορών και εμφανίσεων εξακολουθεί να καταβάλλει ο δόκτωρ Κοψοκοίλης που προσπαθεί να βγάλει τον Ερνέστο από αυτόν τον κυκεώνα σκέψεων και να δουλέψουν πάνω στην αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμησή του και την αδυναμία του να παίρνει πρωτοβουλίες. Με αφορμή τον Τομπίας του τονίζει κάποια πράγματα και αφιερώνουν πολλές ξεκαρδιστικές (για τον αναγνώστη) συνεδρίες, τις οποίες το βαμπιράκι μας παρερμηνεύει και καταφεύγει σε πρωτοβουλίες που φέρνουν τη μια αναποδιά μετά την άλλη. Είναι εγωιστής; Ανασφαλής; Ατομιστής; Ή απλά φοβάται την εγκατάλειψη που τη βίωσε σε μεγάλο βαθμό; Ή μήπως έχει διαταραχή άγχους αποχωρισμού; Απορώ πώς επέζησε ως το τρίτο βιβλίο! Το κάστρο όπου ζει ο Ερνέστο και φιλοξενεί πλέον ένα πετυχημένο ξενοδοχείο και έναν αναγνωρισμένο ξενώνα κακοποιημένων βρικολάκων δεν τον χωράει. Έχει δημιουργήσει με τις πετυχημένες επιχειρήσεις του και με την εκκεντρική εμφάνισή του φρενήρη μόδα στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα τελικά να έχει χάσει τον εαυτό του και την ταυτότητά του, να έχει γίνει αόρατος και, για να εντυπωσιάσει την Έμα και να την κρατήσει κοντά του, προσπαθεί να σκεφτεί κάτι που θα τον ανεβάσει στην εκτίμησή της, κάτι που θα γεμίσει τις μέρες του, θα δώσει νόημα στη ζωή του. Το αποτέλεσμα καταλαβαίνετε ποιο θα είναι…

Το γέλιο ρέει άφθονο από τον σουρεαλισμό του κειμένου και την αστείρευτη φαντασία της συγγραφέως, αυτήν τη φορά όμως διαπίστωσα πως υπάρχουν και δεύτερες, αρκετά σοβαρότερες, αναγνώσεις. Ο Ερνέστο μου θύμισε έντονα τους ανθρώπους που αναλώνονται στα μέσα δικτύωσης ή / και κάνουν αυτοσκοπό την προβολή τους εκεί, με αποτέλεσμα δυσβάσταχτες ψυχολογικές συνέπειες. «Τα θύματα της μόδας είναι υποχείρια μιας σχεδόν αρρωστημένης σχέσης, με τάσεις μιμητισμού που δεν έχουν δημιουργική αντίληψη…» (σελ. 143). Η συγγραφέας λοιπόν, με όχημα το καλό χιούμορ, παραθέτει ενδιαφέρουσες σκέψεις και υποδείξεις πάνω στα βήματα που οφείλει να ακολουθήσει κανείς («-Θα προχωρήσουμε βήμα βήμα. -Περπατώντας γίνεται η θεραπεία;», σελ. 170) για να ανακτήσει την αυτοπεποίθησή του και γενικά να βελτιώσει την ψυχική του υγεία. Ταυτόχρονα, μέσα από ξεκαρδιστικά παραδείγματα, τονίζονται οι ολέθριες καταστροφές στη ζωή και στις επιλογές κάποιου αν παρασυρθεί και να εμπιστευθεί άγνωστες επαφές στο διαδίκτυο, όπου ο καθένας ωραιοποιεί τον εαυτό του. «Στην πραγματική ζωή μια τέτοια φιλία δεν μπορεί να διατηρηθεί γιατί όταν έρχεσαι σε επαφή με τον άλλον αποκτάς επίγνωση των ελαττωμάτων του» (σελ. 230). Άλλωστε: «Ο θεσμός της φιλίας βιώνεται με την πραγματική επαφή και μοιάζει μαγικός» (σελ. 230). Παρά τα κωμικά περιστατικά, το ρεσιτάλ βλακείας που φέρνει στα όριά τους τους γύρω του, την περιορισμένη νοημοσύνη και αντίληψη (αυτά όμως λόγω αθωότητας και όχι κάποιας δυσλειτουργίας) του Ερνέστο δε γίνεται να μη συγκινηθώ με την περίπτωσή του και να μη διαπιστώσω πως υπάρχουν πολλοί άνθρωποι γύρω μας κολοβωμένοι ψυχολογικά που αποζητούν λάθος ερείσματα για να προχωρήσουν στη ζωή τους. Αν δεν ξέρεις το παρελθόν σου, πώς θα προχωρήσεις; Αν δε γνωρίζεις καλά ποιος είσαι, πώς θα καταλάβεις τι θέλεις, τι ζητάς και τι προσμένεις από σένα και από τους άλλους γύρω σου;

Το «Vambeer για βρικόλακες» είναι άλλο ένα ευφάνταστο μυθιστόρημα για τις προσπάθειες ωρίμανσης και ανεξαρτησίας ενός βρικόλακα που αντικατοπτρίζει τα μειονεκτήματα των τοξικών σχέσεων που βιώνουμε όλοι μας, που χαρίζει θετική διάθεση και αυτοπεποίθηση σε όσους θέλουν να ξεφύγουν από αυτόν τον κλοιό και ισοπεδώνει τα πάντα εξανθρωπίζοντας τα βαμπίρ και φέρνοντάς τα στη δική μας καθημερινότητα. Γέλιο και σκέψη, κωμικές παρεξηγήσεις, αισιοδοξία και ελπίδα, ξεκαρδιστικές σκηνές και αστεία περιστατικά, απανωτές εκπλήξεις και ανατροπές, σημαντικά και διαχρονικά μηνύματα που περνάνε υποδόρια ανάμεσα στις γραμμές και αφήνουν το στίγμα τους χωρίς να το καταλάβουμε και χωρίς να βαρύνουν πολύ τη ροή της αφήγησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Ομολογώ πως θα μου λείψει το σύμπαν του Ερνέστο!

Βιβλίο Δεκαπέντε βήματα προς την άβυσσο 
Συγγραφέας Γιώργος Πολ. Παπαδάκης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων / Τρόμου
Εκδότης Μωραΐτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συλλογή αποτελείται από δεκαπέντε διηγήματα μεσαίας έκτασης, δηλαδή μεταξύ 10 και 20 σελίδων, που όλα τους διαδραματίζονται στα τέλη του 19^ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Αγγλία. Ρεαλισμός, κινηματογραφικές σκηνές, γρήγορη γραφή, σωστή «σκοτεινή» ατμόσφαιρα, ιδανική μίξη κατάρας, μαύρης μαγείας και της καθημερινότητας εκείνης της εποχής, εναλλαγές σκηνών, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ποικίλη θεματολογία, κλιμακωτές εξελίξεις που δεν προϊδεάζουν για τη συνέχεια είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας ανθολογίας κειμένων που με ξενύχτησαν και μου χάρισαν πολλές ανατριχίλες. Η γραφή ζωντανεύει με τέχνη και αφηγηματική δεινότητα τις διάφορες συνθήκες και εποχές, οι χαρακτήρες παρουσιάζονται με διεισδυτικά ψυχογραφήματα και οι ιστορίες ξεδιπλώνονται με τρόπο που δημιουργεί αγωνία για το τι θα γίνει παρακάτω αλλά και για το τι κρύβεται πίσω από τα όσια διαδραματίζονται. Επίσης, σε κάποια κείμενα παρατηρούμε κοινούς άξονες, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για την απόλαυσή τους, μιας και η φαντασία του συγγραφέα είναι ανεξάντλητη: σε κάποιες υπάρχει προοικονομία αλλά η εξιστόρηση μας κάνει να αναρωτιόμαστε για το πώς φτάσαμε ως το σημείο καμπής με το οποίο ξεκινάνε, σε κάποια διηγήματα ο ήρωας έχει μια καλή ζωή όμως κάτι γίνεται κι αρχίζει να καταστρέφεται ή καταφεύγει στο όπιο χωρίς να είναι αυτό η αιτία της καταστροφής του, σε άλλα ο ήρωας έχει φτάσει στο κατώτατο σημείο κι αποφασίζει να γράψει την εμπειρία του ως παρακαταθήκη για όσους διαβάσουν το σημείωμα κλπ.

Στα «Δεκαπέντε βήματα προς την άβυσσο» ταξιδεύουμε από την Αλάσκα στη Βιρτζίνια κι από κει στο Λονδίνο, στην Κορνουάλη αλλά και στα Καρπάθια. Ζώα και άνθρωποι, μέντιουμ και σεάνς, στοιχειωμένα σπίτια, φαντάσματα και σκιές, παιχνίδια του μυαλού και ανυπόστατες φήμες, άντρες και γυναίκες, επιτυχίες και καταστροφές, τιμωρίες και αποδράσεις, φυλακές και βάλτοι ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου και με ταξίδεψαν σε κόσμους μυστηριακούς, επικίνδυνους, φαινομενικά αθώους και άκρως συναρπαστικούς.

Βιβλίο Ξενώνας κακοποιημένων βρικολάκων 
Συγγραφέας Αντιγόνη Πόμμερ
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης 24 Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αντιγόνη Πόμμερ έγραψε μια νέα ξεκαρδιστική ιστορία γύρω από τον κόσμο των βαμπίρ, τα οποία μας τα παρουσιάζει στις ανθρώπινές τους διαστάσεις. Δεν υπάρχει ίχνος φρικιαστικών περιγραφών παρά την κλειστοφοβική, σκοτεινή ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος κι έτσι γνωρίζουμε τον Ερνέστο και τον κόσμο του μ’ έναν άκρως διασκεδαστικό και χιουμοριστικό τρόπο. Ο ήρωας του βιβλίου λοιπόν είναι ένας υπέρβαρος νεαρός βρικόλακας που μας αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο τις περιπέτειές του. Κοιμάται σε κάσα αλλά έχει και τάμπλετ για να βλέπει μεξικάνικες σαπουνόπερες. Στο προηγούμενο βιβλίο είδαμε τον έρωτά του με τη Σταυρρρούλα (ναι, με τρία ρ) και διαπιστώσαμε πόσο χειριστική είναι και πως δεν τον αγαπάει. Ο χαρακτήρας της και η συμπεριφορά της απέναντί του αντικατοπτρίζει ακριβώς τη στάση της μητέρας του, Βανέσας, κάτι που επιβεβαιώνει και ο ψυχίατρος δόκτωρ Κοψοκοίλης: οι άντρες που δεν έχουν καλή σχέση με τις μητέρες τους υποσυνείδητα αναζητούν ίδιου τύπου γυναίκες ως ερωτικούς συντρόφους κι αυτό δεν τους κάνει καλό. Ο νεαρός, μόλις εκατό χρόνων, αφηγητής αγωνίζεται να ανακαλύψει και πάλι το παρελθόν του, μιας και η μητέρα του προσπαθεί να τον κρατήσει στο σκοτάδι. Να όμως που ο Ερνέστο δεν παύει να την αγαπά και να την εκτιμά, πέφτοντας συνέχεια στις συναισθηματικές παγίδες που του στήνει. Έχει φύγει πλέον από κοντά της, διαπρέπει ως ηθοποιός στα θέατρα του Λονδίνου, δεν παύει όμως να αποζητά την επιβράβευσή της παρ’ όλο που εκείνη συνεχίζει να τον καταρρακώνει, απαξιώνοντας όλες του τις επιτυχίες ή και τα μικρά βήματα που καταφέρνει να κάνει για τον εαυτό του. Στην προσπάθειά του να χάσει κιλά, έκοψε το ανθρώπινο αίμα και πίνει μόνο συνθετικό, κάτι που τον βοήθησε και στην κοινωνικοποίησή του, αφού πλέον δεν επιτίθεται σε ανθρώπους.

Η αναπάντεχη φιλία του με την γκοθ Έμα έχει γίνει ένας ισχυρός δεσμός, έχουν αναπτύξει άψογη χημεία μεταξύ τους, δέθηκαν για τα καλά χάρη σε όσα έγιναν στο πρώτο βιβλίο της σειράς κι ας μην ξεχνάμε πως η Έμα, λόγω του μηδέν ρέζους αρνητικό αίματός της, δεν κινδυνεύει από τον Ερνέστο που έχει δυσανεξία σε αυτήν την ομάδα! Η Έμα παθαίνει την πλάκα της όταν ταξιδεύει στα Καρπάθια και ζει στην πιο ταιριαστή ατμόσφαιρα που θα μπορούσε να φανταστεί! Οι διάλογοι με τον κολλητό της είναι καλοδουλεμένοι και στακάτοι, το μυαλό της παίρνει χίλιες στροφές και ανοίγει ένα night club με θεματικές βραδιές, με αποτέλεσμα να γίνει σύντομα μεγάλη ατραξιόν! Ταυτόχρονα, ο ευαίσθητος Ερνέστο διαπιστώνει πως δεν υπάρχει ΕΣΥΒ (Εθνικό Σύστημα Υγείας Βρικολάκων) και πως οι βρικόλακες δε θα μπορέσουν ποτέ να ζήσουν ανάμεσα στους ανθρώπους ούτε να γίνουν αποδεκτοί από την κοινωνία τους. Πάντα θα πεθαίνουν αβοήθητοι, με ένα παλούκι στην καρδιά ή με εγκαύματα από τις ακτίνες του ήλιου ή με μια πλεξούδα σκόρδα γύρω στον λαιμό τους ή βρεγμένοι με θαλασσινό νερό. Έτσι η Έμα, αφού τον ξεκουνάει όποτε πέφτει σε τέτοιες συναισθηματικές λούμπες, καταφέρνει να συνδυάσει το μαγαζί της με τα σχέδια του φίλου της με ευρηματικό και φυσικά ξεκαρδιστικό τρόπο!

Στο νέο μυθιστόρημα με ήρωα τον Ερνέστο, υπάρχουν και πάλι άφθονες κωμικοτραγικές καταστάσεις με τη μητέρα του, που είναι μια άψογα σχεδιασμένη καρικατούρα Ελληνίδας και βαμπίρ μάνας (βάλτε τα μαζί αυτά και κάντε σούμα), εμπνευσμένες συνεδρίες με τον ανωτέρω ψυχολόγο, με την άκρως παραστατική και ρεαλιστική περιγραφή του πύργου του παππού, των Καρπαθίων, της πόλης, του κύκλου της οικογένειας των πρωταγωνιστών και πολλά άλλα. Το γέλιο ρέει άφθονο από τον σουρεαλισμό του κειμένου και την αστείρευτη φαντασία της συγγραφέως, αυτήν τη φορά όμως διαπίστωσα πως υπάρχουν και δεύτερες, αρκετά σοβαρότερες, αναγνώσεις. Αν διευρύνουμε το θέμα, βλέπουμε τον αγώνα ενός πλάσματος, που δεν έχει πατέρα κι επιπλέον ζει σ’ ένα ψέμα που δημιούργησε η χειριστική μητέρα του, που αποζητάει την επιβεβαίωση για να βρει νόημα στη ζωή του. Παρά τα κωμικά περιστατικά, το ρεσιτάλ βλακείας που φέρνει στα όριά τους τους γύρω του, την περιορισμένη νοημοσύνη και αντίληψη (αυτά όμως λόγω αθωότητας και όχι κάποιας δυσλειτουργίας) του Ερνέστο δε γίνεται να μη συγκινηθώ με την περίπτωσή του και να μη διαπιστώσω πως υπάρχουν πολλοί άνθρωποι γύρω μας κολοβωμένοι ψυχολογικά που αποζητούν λάθος ερείσματα για να προχωρήσουν στη ζωή τους. Αν δεν ξέρεις το παρελθόν σου, πώς θα προχωρήσεις; Αν δε γνωρίζεις καλά ποιος είσαι, πώς θα καταλάβεις τι θέλεις, τι ζητάς και τι προσμένεις από σένα και από τους άλλους γύρω σου;

Μεταξύ γέλιου και συγκίνησης, διαπίστωνα πως η κάθε είδους εγκατάλειψη επηρεάζει έντονα τον ψυχισμό κι εξαρτάται από αυτήν η επιβίωσή του, αφού ισχυροποιείται η πεποίθηση του ατόμου πως, αφού το εγκατέλειψαν οι γονείς του, θα τον εγκαταλείπουν κι όλοι οι άλλοι γύρω του! Εξίσου διαφωτιστικές είναι και οι πληροφορίες για τις κρίσεις πανικού, πώς ξεσπάνε, υπό ποιες συνθήκες και πώς αντιμετωπίζονται. Η συγγραφέας καταφέρνει να ντύσει με λεπτό χιούμορ τα γεγονότα και τις εξελίξεις ώστε να ελαφρύνει όσο γίνεται την κεντρική ιδέα, με απόλυτο σεβασμό όμως και χωρίς ίχνος γελοιοποίησης, ειδικά όταν αγγίζει και το θέμα της ευθανασίας και της θνητότητας, φωτίζοντας όλες τις πλευρές: το δικαίωμα του ανθρώπου να γίνει σεβαστή η επιθυμία του, ο φόβος να δεχτεί κάποιος να βοηθήσει αγαπημένο του πρόσωπο να πεθάνει και πολλά άλλα! Τέλος, ομολογώ ότι δάκρυσα από τον φόβο του Ερνέστο να μη χάσει τη θνητή φίλη του, Έμα καθώς και τη διαπίστωση της τελευταίας ότι επέλεξε να κάνει παρέα με βαμπίρ για τους δικούς της λόγους μόνο και μόνο για να διαπιστώσει πως και αυτά πεθαίνουν!

Ο «Ξενώνας κακοποιημένων βρικολάκων» είναι ένα ευφάνταστο μυθιστόρημα για τη μοναξιά και τους φόβους που φέρνει μαζί της, για το εφήμερο της ανθρώπινης ύπαρξης και για τον πανικό που δημιουργεί η σκέψη ότι θα χάσουμε τον άνθρωπο που αγαπάμε. Όλα αυτά όμως είναι δοσμένα με λεπτό και διακριτικό χιούμορ, με ξεκαρδιστικές σκηνές και αστεία περιστατικά, με απανωτές εκπλήξεις και ανατροπές, οπότε σημαντικά και διαχρονικά μηνύματα περνάνε υποδόρια ανάμεσα στις γραμμές και αφήνουν το στίγμα τους χωρίς να το καταλάβουμε και χωρίς να βαρύνουν πολύ τη ροή της αφήγησης. Τελικά ποιος είναι ο πραγματικός πατέρας του Ερνέστο και γιατί του το απέκρυψε η μητέρα του; Πώς θα καταφέρει ο Ερνέστο να γυρίσει εναντίον της όλον αυτόν τον χειρισμό ώστε να βγει ωφελημένος και να μάθει αυτά που θέλει και χρειάζεται; Ποιο νέο πρόσωπο θα φέρει μεγάλη αναστάτωση στις ζωές των ηρώων του βιβλίου και πόσες συνεδρίες θα χρειαστεί ο Ερνέστο για να τον αντιμετωπίσει; Γέλιο και σκέψεις, κωμικές παρεξηγήσεις, αισιοδοξία και ελπίδα κι ένα λυτρωτικό τέλος που με κέρδισε απόλυτα είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου.

Βιβλίο Η επιστροφή του κόμη Δράκουλα και το μυστήριο με τις νυχτερίδες 
Συγγραφέας Λίνα Μουσιώνη
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο τρίτο βιβλίο της σειράς δύο αδέλφια, ο Ιάσονας και η Κλάιρη, θα πάνε για διακοπές με τους γονείς τους στη Ρουμανία και συγκεκριμένα στα Καρπάθια και στην Τρανσυλβανία. Τα παιδιά στενοχωριούνται γιατί θα χάσουν τις καλοκαιρινές τους βουτιές και γενικά ό,τι συνιστά το ελληνικό καλοκαίρι και η κατάσταση γίνεται χειρότερη όταν διαπιστώνουν πως θα μείνουν σε παραδοσιακό ξενώνα στη Σιγκισοάρα χωρίς τις ανέσεις που περιμένανε! Να όμως που η πόλη είναι κοντά στο κάστρο του κόμη Δράκουλα κι επιπλέον άρχισε να κυκλοφορεί στην πόλη ένας μυστηριώδης άντρας με μαύρο μανδύα που ξύπνησε τις φήμες για επιστροφή του Δράκουλα ενώ ταυτόχρονα σμήνη από νυχτερίδες επιτίθενται στους τουρίστες! Τα παιδιά γνωρίζουν τα συνομήλικά τους αδέρφια Φλορίνα και Γκεόργκι Νικολέσκου και ξεκινάνε να λύσουν το μυστήριο! Ο Δούναβης, το Μπρασόβ με τη Μαύρη Εκκλησία, το κάστρο Μπραν που συντηρεί τον θρύλο του κόμη Δράκουλα για τουριστικούς λόγους, η μεσαιωνική πολιτεία της Σιγκισοάρα («μια νόστιμη μπουκιά») και πολλά άλλα τοπόσημα είναι τα μέρη όπου θα βρεθούν τα παιδιά όσο το μυστήριο γύρω τους πυκνώνει. Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά την πόλη και τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα, τα μνημεία κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες αυτής της περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και ενδιαφέροντες.

Πρόκειται για άλλη μια συναρπαστική κι ανατρεπτική περιπέτεια γεμάτη γεωγραφικές και ιστορικές γνώσεις που τονίζει πόσο άσχημο είναι να υποδουλώνεται η παράδοση και το πολιτιστικό παρελθόν ενός τόπου συλλήβδην στα κύματα του τουρισμού. Κολπάκια, ψευτιές και «κράχτες» που απλώς εκμεταλλεύονται ένα γνώρισμα χωρίς όμως να το σέβονται ή να το παρουσιάζουν στις πραγματικές του διαστάσεις και αξίες για τους ανθρώπους του τόπου ή τους επισκέπτες οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στο κέρδος μεν αλλά στην εξαφάνιση του αυθεντικού λαϊκού πολιτισμού κι αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα αφού σβήνεται ένα σημαντικό πολιτιστικό παρελθόν. Η Λίνα Μουσιώνη καταφέρνει να μεταδώσει στους μικρούς αναγνώστες με εύληπτο τρόπο ένα μήνυμα που απασχολεί ακόμη κι εμάς το τελευταίο διάστημα, μιας και η ελληνική ταυτότητα και παράδοση έχουν αρχίσει επίσης να αλλοιώνονται.

Βιβλίο Το Σταυροδρόμι των Ρωμιών της Πόλης 
Συγγραφέας Ελένη Κεκροπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι ένας πραγματικός συγγραφικός άθλος γιατί παραθέτει όλα όσα έγιναν από το 1832 έως το 1899 σε όλες τις σημαντικές ελληνικές κοινότητες της Κωνσταντινούπολης και του εξωτερικού αλλά με τέτοιο τρόπο που δε με κούρασε στιγμή. Χιλιάδες ονόματα, χιλιάδες κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις, χιλιάδες «κόλπα» και ευκαιρίες, ποικίλες κι ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, ιστορικά πρόσωπα ανάμικτα με μυθιστορηματικά παρουσιάζονται σε 683 πυκνογραμμένες σελίδες με τέτοιο τρόπο που ήθελα να διαβάσω λίγο ακόμη κάθε φορά που έπρεπε να σταματήσω προσωρινά. Χωρίς να έχουμε διεισδυτικά ψυχογραφήματα, χωρίς να χρειάζεται να κρατάω σημειώσεις αφού τα πρόσωπα που παρελαύνουν προχωρούν την ιστορία παρακάτω χάρη στις επαγγελματικές και κοινωνικές κυρίως ενέργειες κι όχι τόσο στις προσωπικές, ξετυλίγονται περιστατικά και καταστάσεις που αντικατοπτρίζουν ακριβώς τις βάσεις του εμπορίου, της οικονομίας και της ναυτιλίας που συναντάμε ακόμη και σήμερα, σε πιο εξελιγμένη βέβαια μορφή. Ένα πικάντικο κουτσομπολιό εδώ, μια επιστολή πιο κει, κινηματογραφικοί και στακάτοι διάλογοι παραπέρα, με ιδιωματισμούς στο λεξιλόγιο που χαρίζουν αυθεντικότητα, μετρημένα καλολογικά στοιχεία, επιλεγμένες σκηνές δράσης, όλα αυτά βοηθάνε την πλοκή να προχωρήσει και μας δείχνουν την ακμή του εμπορίου, την ώθηση που χάρισε στη ναυτιλία η ατμοπλοΐα, το ξεκίνημα των χρηματιστηρίων, τις οικονομικές συναναστροφές με τα επιτόκια, τις εγγυητικές ρήτρες, τα κεφάλαια, τα δάνεια κλπ., τη μεταπήδηση από τη μια ευκαιρία στην άλλη (εμπόριο σιτηρών που ξεπέφτει με τον Κριμαϊκό πόλεμο, παρείσφρηση των ξένων δυνάμεων στην οικονομική ροή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οπότε ο ελληνικός εμπορικός κόσμος στρέφεται είτε στον λευκό χρυσό της Αιγύπτου -το βαμβάκι- ή στο Σίτι του Λονδίνου κι αρχίζει να δημιουργεί ένα σημαντικό παγκόσμιο κέντρο οικονομίας) και πάρα πολλά άλλα. Άλλωστε οι ευκαιρίες έβριθαν, «αρκεί να ήσουν έτοιμος να ριχτείς στη φωτιά»!

Είμαστε σ’ έναν κόσμο και σε μια εποχή φερεγγυότητας, «μπέσας», όπου ο λόγος είναι συμβόλαιο και στήνονται δίκτυα αξιόλογων, έμπιστων και έξυπνων συνεργατών αφού δεν υπάρχουν τηλέφωνα ή άλλοι τρόποι άμεσης και γρήγορης πληροφόρησης. Άλλωστε, όλα ξεκίνησαν από την καταστροφή της Χίου το 1822, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό, μιας και οι άνθρωποι που δραπέτευσαν από τη σφαγή και τον όλεθρο κατάφεραν να ορθοποδήσουν, να στήσουν επιχειρήσεις και περιουσίες και να δημιουργήσουν έναν σχετικά κλειστό κύκλο Χιωτών όπου στηρίζει και βοηθάει ο ένας τον άλλον μα κι είναι ανοιχτοί σε νέους αξιόλογους και φερέγγυους συνεργάτες. Αυτοί οι άοκνοι και ακάματοι άνθρωποι δεν είχαν μόνο σημαντική εμπορική δραστηριότητα αλλά και δικά τους ιστιοφόρα πλοία για τη μεταφορά των αγαθών στις αγορές Ανατολής και Δύσης, κάτι που περιόριζε αρκετά το κόστος και το ρίσκο. Τα κεφάλαια και τα ονόματα στήνονται με μεγάλο κόπο και σκληρή δουλειά, όλες οι εργασίες γίνονται χάρη σε μια αδιάσπαστη αλυσίδα πολύτιμων κρίκων, που ο καθένας οφείλει να έχει μάτια και αυτιά ανοιχτά εν όψει ευκαιριών και καταστροφών και να μην παρασύρεται από απάτες ή φήμες. Και οι γυναίκες; Αχ, οι γυναίκες, υποταγμένες στις κουβέντες μεταξύ αντρών, αντικείμενα αγοραπωλησίας, με τις προίκες να αλλάζουν χέρια για επενδύσεις ή για χάσιμο (ανάλογα τις ικανότητες του γαμπρού), χωρίς περιθώρια άλλης γνώμης πλην αυτής του πατέρα, του αδελφού, του θείου. «Ο γάμος άλλωστε δεν ήταν υπόθεση έρωτα αλλά καλής καταγωγής, κοινωνικής κατάστασης και εμπορικής συναλλαγής, όπερ μεταφραζόταν σε καλή προίκα» (σελ. 45). Βέβαια, αν μείνουν νωρίς χήρες παίρνουν την εκδίκησή τους και ζουν ζωή χαρισάμενη, έχοντας πλέον το προνόμιο να διαλέξουν αυτές τον επόμενο σύζυγο ή εραστή. Προς Θεού, όλα αυτά δεν καταγράφονται ελαφρά τη καρδία γιατί είναι ολοφάνερο πόσο πολύ συμπονά η Ελένη Κεκροπούλου αυτήν την έλλειψη επιλογών, φωτίζοντας σποραδικά αρκετές περιπτώσεις τέτοιων γυναικών, ποιες σήκωσαν κεφάλι, ποιες εκδικήθηκαν, ποιες υπέκυψαν κλπ. και με τι συνέπειες.

Σε ποιον να πρωτοαναφερθώ και ποιον ν’ αφήσω απ’ έξω; Ο Ηπειρώτης έμπορος Δημήτριος Ζαφειρόπουλος απέκτησε περιουσία με τα σιτηρά και τα μεταξωτά κι έγινε τσελεμπής (εξέχων) και δεν έχανε ευκαιρία να διατυμπανίζει: «Όπου τα γρόσια κι η πατρίς»! Ο Γεώργιος Ζαρίφης, μορφωμένος κι από σημαντική οικογένεια, πρωτότοκος επτά παιδιών, γραμματεύς στην Ελλάδα επί Καποδίστρια, μετά τη δολοφονία του οποίου, απογοητευμένος για τα μαύρα χρόνια που έρχονταν για την πατρίδα του, επέστρεψε στην Πόλη για μια νέα αρχή. (αναλυτικά εδώ). Ο Αλέξανδρος Κωνσταντίνος Ιωνίδης (1810-1890), σύζυγος της Ευτέρπης, αδελφής του Κωνσταντίνου Σγούτα, γιος μεγαλέμπορου υφασμάτων στο Μάντσεστερ, ασχολείται με τις τράπεζες, έχοντας συνεργαστεί από τους πρώτους με τη νεοϊδρυθείσα τράπεζα του ζάπλουτου Νέιθαν Ρότσιλντ, ιδιοκτήτη του μεγαλύτερου εργοστασίου κλωστοϋφαντουργίας. Ο Αβραάμ Σαλομόν Καμόντο, ένας από τους σημαντικότερους τραπεζίτες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που ακόμη μνημονεύεται στην Κωνσταντινούπολη, οι Εμμανουήλ και Θεόδωρος Μπαλτατζής, ο Τομαζής (Θωμάς) Ράλλης, ο πρώτος των πρώτων στο εμπόριο της Πόλης, ο Στράτφορντ Κάνινγκ, ξάδελφος του φιλέλληνα Τζωρτζ, «μια αλαζονική επιβλητική φιγούρα» και πολλοί άλλοι. Ζουν παράλληλα πλούσιοι και φτωχοί, μαικήνες και μεροκαματιάρηδες, όλοι τους αγωνίζονται σε αυτήν την καλειδοσκοπική πόλη: «Ο παραβατικός υπόκοσμος -κλέφτες, ληστές, φονιάδες, παραχαράκτες- κρυμμένος σε λαβυρινθώδεις γειτονιές… δρούσε παράλληλα με τον διαβιωτικό αγώνα των πολλών κοινωνικών διαστρωματώσεων της Πόλης» (σελ. 190).

Γύρω απ’ όλο αυτό το μελίσσι ίπταται, περιφέρεται και αρπάζει ευκαιρίες ο Ανδρίκος Τσιγγρός (ο μετέπειτα Ανδρέας Συγγρός, 1830-1899) που φτάνει το 1845 στην Κωνσταντινούπολη για να δουλέψει, χάρη στον αδελφό του, Γεώργιο, που εργάζεται στο γραφείο του Ζωρζή Απαλύρα, στο πλάι του εμπόρου Νικολάου Δαμιανού. Μέσω των γονιών του Αντρίκου, του Δομένικου και της Νικολέτας, βιώνουμε τα γεγονότα της σφαγής στη Χίο το 1822, τις μετακομίσεις τους σε Τήνο, Κωνσταντινούπολη, Άνδρο και Σύρο κ. π. ά. Πρόκειται για μια πανέξυπνη προσωπικότητα και ταυτόχρονα για έναν γοητευτικό άντρα, λάτρη του ποδόγυρου μεν, εχθρού του «υμεναίου» δε! Παρατίθενται όλες οι οικονομικές, κοινωνικές και διπλωματικές του κινήσεις, πώς ανέβηκε σε υψηλά κλιμάκια, πώς, πότε και γιατί απέτυχε σε κάποια σχέδια, πώς κατάφερε να ξαναφτιάξει την περιουσία από το μηδέν, πώς διέβλεπε τις αλλαγές σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο, πώς διέπρεψε στο εμπόριο και χρησιμοποίησε την περιουσία του για να στραφεί στον τραπεζικό και στον χρηματιστηριακό κλάδο, φτάνοντας να δανείζει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, πώς τελικά επέλεξε την Αθήνα για τα τελευταία του χρόνια και πώς μπλέχτηκε με το σκάνδαλο των σκωριών, πώς ίδρυσε την πρώτη ιδιωτική τράπεζα μετά από αγώνα δρόμου κατά του Ευάγγελου Μπαλτατζή, πώς ανεβοκατέβαζε κυβερνήσεις κ. ά.

Εδώ είναι και το αδύναμο σημείο του μυθιστορήματος, μιας και από τη στιγμή που ο Συγγρός επεκτάθηκε στα χρηματοπιστωτικά, η συγγραφέας, στην προσπάθειά της να δείξει το πλαίσιο στο οποίο κινούνταν αυτός ο άντρας, παρασύρθηκε αναφέροντας χιλιάδες λεπτομέρειες από τις συναλλαγματικές, τα δάνεια, τα επιτόκια, τα λογιστικά που μου γέννησαν θαυμασμό για το βάθος της μελέτης και ταυτόχρονα για τον τρόπο που αποδόθηκαν στο μυθιστόρημα, έφτασα όμως σε σημείο κόπωσης. Η Ελένη Κεκροπούλου πάντως, παρ’ όλο που θαυμάζει την επιτηδειότητά του και παρακολουθεί στενά τις θαυματουργές του δραστηριότητες, αφού ήταν άνθρωπος που αναγνώριζε τις ευκαιρίες, αφήνει και διακριτικές λοιδωρίες να υπεισέλθουν για να συμπληρώσουν την εικόνα του εθνικού αυτού ευεργέτη: «…μεθυσμένος από τον πυρετό της σίγουρης κερδοσκοπίας, θαμών των διαδρόμων των διαφόρων ξένων πρεσβειών αλλά κυρίως της γαλλικής και της αγγλικής και πάντα protégé της ολλανδικής» (σελ. 261) και κυρίως «Το φαίνεσθαι επισκίαζε ολότελα το είναι» (σελ. 554). Γύρω από αυτόν τον λαμπερό λοιπόν φάρο δρουν, κινούνται, υπολογίζουν, μετρούν, δημιουργούν και όλοι οι υπόλοιποι.

Στις σελίδες του μυθιστορήματος ζωντανεύει το Σταυροδρόμι ή Πέραν με τα τοπόσημά του, τους δρόμους του, τα μαγαζιά του, καταγράφεται τεκμηριωμένα η παρουσία του Ελληνισμού της Πόλης, δηλαδή πού και πώς εργάζονταν, πού διασκέδαζαν (λέσχες, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια, θέατρα), πού συναντιούνταν, πώς επικοινωνούσαν, τι δραστηριότητες ανέπτυσσαν οι ξένες πρεσβείες και πόσο κομβική ήταν η παρουσία τους για όλα αυτά τα δούναι και λαβείν, τι μυστικές συμφωνίες και ανταγωνισμοί υλοποιούνταν σε μια κοσμοπολίτικη περιοχή γεμάτη σημαντικούς ανθρώπους, Φραγκολεβαντίνους και Ρωμιούς. Ξεδιπλώνονται και καταγράφονται τα αίτια και τα αιτιατά της οικονομικής ανόδου του ελληνικού στοιχείου, οι λόγοι τυχόν εκπεσμού και πτώχευσης, οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία του 19^ου αιώνα με το τανζιμάτ του 1839 (Αυτοκρατορικό Διάταγμα του Γκιουλχανέ) από τον νέο σουλτάνο Αμπντούλ Μετζίτ να καλεί επιτέλους τις χώρες της Δύσης να επενδύσουν κεφάλαια στη διψασμένη και πλούσια αγορά της Εγγύς Ανατολής, μιας και η οθωμανική διοίκηση ξοδεύει περισσότερα από αυτά που εισπράττει από τους φόρους κι αυτά μόνο στην αρχή! Ακόμη κι ο πόλεμος της Κριμαίας (1853-1856) υπήρξε πηγή πλουτισμού και μεγάλη ευκαιρία για τον οποιονδήποτε κατάφερνε να εφοδιάσει με κάτι τον γαλλικό και τον αγγλικό στρατό: «Και τι δεν κατανάλωναν!» Η συγγραφέας έχει μείνει άφωνη: «Γενική ασωτία και ανέμελη ευωχία εν μέσω πολέμου» (σελ. 263)! Γέμισε ο τόπος οψίπλουτους και αλαζόνες επιδειξίες αλλά και άνοιξε ο δρόμος για χρηματοδοτήσεις και δάνεια από Αγγλία και Γαλλία, οπότε οι ξένοι άρχισαν να εισχωρούν στα οικονομικά της Αυτοκρατορίας και να τρώνε από το παχυλό κομμάτι που ανήκε επί πολλές δεκαετίες στους Ρωμιούς! Πώς το χάνι του Γαλατά όπου πωλούνταν χαβιάρι εξελίχθηκε σε κέντρο χρηματιστικών και τραπεζικών γραφείων κι από κει σε Χρηματιστήριο; Πώς αναπτύχθηκαν, πού διοχετεύθηκαν, πώς εμπλουτίστηκαν, πώς αυξήθηκαν και τελικά πώς εξανεμίστηκαν οι μεγάλες ελληνικές περιουσίες κατά την ακμή του ελληνισμού της Πόλης ως τα τέλη του 20ού αιώνα; Τι άλλαξε στο εμπόριο με τα ατμόπλοια που αντικατέστησαν τα ιστιοφόρα και με τον σιδηρόδρομο; Πώς άρχισε σταδιακά η Κωνσταντινούπολη να παύει να είναι το κέντρο του εμπορίου και πώς επηρέασε αυτό τις περιουσίες και την εμπορική δραστηριότητα των Ρωμιών;

«Το Σταυροδρόμι των Ρωμιών της Πόλης» της Ελένης Κεκροπούλου είναι ένα μυθιστόρημα στο οποίο ξεδιπλώνονται ο πλούτος και η ευμάρεια ανθρώπων έξυπνων και με ένστικτο καθώς και οι βάσεις της αριστοκρατίας και της ναυτιλίας που αναπτύχθηκαν στην Αθήνα ειδικότερα και στην Ελλάδα γενικότερα τον 20ό αιώνα. Είναι το χρονικό του ελληνικού πνεύματος που θριάμβευσε (ναι, εκμεταλλευόμενο ευκαιρίες και κατά καιρούς πατώντας επί πτωμάτων αλλά έτσι είναι οι επιχειρήσεις) και μεγαλούργησε, αφήνοντας όμως και σημαντική παρακαταθήκη μέσω δωρεών και ευεργετημάτων στον ελληνισμό. Χιλιάδες πληροφορίες, χιλιάδες πρόσωπα, χιλιάδες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές αλλαγές που δίνονται μέσα από μικρές μα ολοζώντανες και ρεαλιστικές σκηνές συγκροτούν ένα κείμενο που με διαφώτισε σε πολλά σημεία για το παρελθόν της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας. Το τέλος είναι κάπως αόριστο βέβαια, μιας και δείχνει πως αυτός ο πακτωλός ενεργειών δε φαίνεται να σταματάει πουθενά κι έτσι δεν έχουμε κάποια ολοκλήρωση, κάποιον κύκλο που να ολοκληρώνει την πλοκή (εκτός κι αν η συγγραφέας έχει στο μυαλό της να συνεχίσει με νέο μυθιστόρημα). Το βιβλίο είναι ένα καλογραμμένο, τεκμηριωμένο και άκρως ενδιαφέρον χρονογράφημα του ελληνισμού του 19^ου αιώνα που διέπρεψε στις ελληνικές παροικίες του τότε γνωστού κόσμου, μια ελληνικά γραμμένη «Μπελγκρέιβια» και το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Το Τρίτο Μυστικό
Τίτλος πρωτοτύπου The Third Secret
Συγγραφέας Steve Berry
Μεταφραστής Βίκυ Μυλωνοπούλου
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Πλατύπους
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα καλό θριλεράκι με αγωνία και πολύ καλή απόδοση των σκηνών και σκιαγράφηση των χαρακτήρων. Κονκλάβιο, Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, άνθρωποι αποφασισμένοι για όλα για να γίνουν οι νέοι ποντίφικες. Άριστη γνώση του χώρου και των ανθρώπων. Συνοπτική ιστορία της Ρουμανίας (Τσαουσέσκου κλπ.) και της Βοσνίας.

Προσοχή, SPOILERS:

Το μυστικό είναι ότι η ίδια η Παναγία που εμφανίστηκε στους οπτασιαστές, τους ζήτησε με λίγα λόγια να αφήνουν και τη γυναίκα να συμμετάσχει στην ιστορία της Εκκλησίας ως ιέρεια αλλά και ως σύζυγος ιερέα. Γιατί η ίδια η Παναγία, η Μήτηρ του Θεού, είναι γυναίκα. Νταξ’ το έχουμε ξαναδεί το παραμυθάκι με πιο συναρπαστικό τρόπο. Ο Ανδρουλάκης με το Μν έχει δώσει μια εξαίρετη εικόνα της γυναικείας καταπίεσης ανά τους αιώνες ενώ ο Dan Brown με πιο περιπετειώδη και πιο ωμό τρόπο μίλησε για το Δισκοπότηρο-Μαγδαληνή και τον γάμο του Ιησού. Το συγκεκριμένο βιβλίο δεν σου προσφέρει κάτι καινούργιο όσο συναρπαστικά κι αν είναι γραμμένο. Μου άρεσε όμως που οι Πάπες μετανιώνανε για τα λόγια που διαβάζανε της Παναγίας, τα οποία έπρεπε να τα κρύψουν αλλιώς θα αποτύγχανε το σύστημα της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας που έχει διώξει με άσχημο τρόπο τη γυναίκα από τα εκκλησιαστικά κοινά.

Δεν είναι κακό αλλά το περιεχόμενο δεν είναι κάτι που δεν έχω ξαναδιαβάσει και μάλιστα με άλλο τρόπο. Και πράγματι το τέλος των χαρακτήρων έπρεπε να είναι αυτό. Μου άρεσε που έμπλεκε ο συγγραφέας τα πραγματικά πρόσωπα με τα φανταστικά σε ένα πολύ καλό αμάλγαμα πλοκής. Pas mal, pas mal!

Βιβλίο  Οι καιροί της μνήμης
Συγγραφέας Θοδωρής Παπαθεοδώρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτό το βιβλίο έπεσε στα χέρια μου τον Ιούνιο του 2012 που ταξίδευα για Θεσσαλονίκη. Δεν ήξερα τίποτα για το τι θα με περίμενε. Λέω, Ψυχογιός είναι, καλό θα είναι, βλέπω τούβλο 600 σελίδων (λατρεύω τα τούβλα κι ας με καθυστερούν) και βυθίστηκα στην ανάγνωση. Σπάνια διαβάζω τα οπισθόφυλλα με προσοχή, οπότε στη σελίδα 100 διαβάζω κάτι που δεν έπρεπε: το βιβλίο ήταν το ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ βιβλίο μιας ΤΕΤΡΑΛΟΓΙΑΣ. Και ακόμη δεν είχαμε φτάσει Λάρισα καν! Οπότε, τι κάνουμε; Συνεχίζουμε την ανάγνωση ή όχι; Ευτυχώς το σταμάτησα και το έβαλα πείσμα όταν γυρίσω στην Αθήνα να βρω και τα υπόλοιπα. Έτσι μπήκα στο υπέροχο ταξίδι που χαρίζει ο συγγραφέας σε κάθε τυχερό αναγνώστη.

Στο τελευταίο βιβλίο περιγράφονται οι περιπέτειες των ηρώων στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Η Αγγέλα και η Αριάδνη αγωνιούν για την τύχη του Οδυσσέα στις φυλακές, η Μέλπω γεννά παιδί και πέφτει θύμα εμπορίας βρεφών, ο Οδυσσέας, η Γιάννα, ο Σπύρος και η Κατερίνα ζουν στο Σιδηρούν παραπέτασμα. Θα λυτρωθούν; Θα βρουν την ευτυχία; Κατά πόσο το Κόμμα θα εξακολουθήσει να τους καθοδηγεί και κατά πόσο θα επηρεάσει τη στάση ζωής η ήττα (συγνώμη, η προσωρινή υποχώρηση για ανασύνταξη δυνάμεων όπως λέει το ΚΚΕ) και η καθημερινότητα στις σοσιαλιστικές χώρες; Κι όταν πεθάνει ο Στάλιν τι θα συμβεί στον σοσιαλισμό;

Η λογοτεχνική γραφή παραμένει αξεπέραστη, καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις, μεταφορές, πλοκή σφιχτοδεμένη, χωρίς πολλές εναλλαγές κεφαλαίων και ιστοριών για να μπερδέψουν και να κουράσουν. Παρ’ όλ’ αυτά, το κείμενο θέλει απόλυτη συγκέντρωση γιατί δεν έχουμε να κάνουμε με κάτι απλό, ελαφρύ, ευδιάθετο, εφήμερο. Σίγουρα έχουμε να κάνουμε με μυθιστορηματική ανάπλαση της ιστορίας του Εμφυλίου και του Διχασμού κι έτσι απαιτείται αμέριστη προσοχή κατά την ανάγνωση κι αυτό θα κουράσει και θα ξενίσει. Μην το παρατήσετε αλλά να είστε και προετοιμασμένοι.

Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται είναι αιματηρά, άδικα, παράλογα, η νοοτροπία του κόμματος στείρα και ανούσια κι όμως υπήρξαν άνθρωποι που την υποστήριξαν και έχυσαν το αίμα τους γι’ αυτήν. Κρίμα κι άδικο. Εκτενείς αναφορές στην καθημερινότητα των κομμουνιστών που κατέφυγαν σε Τασκένδη, Βουδαπέστη, Βουκουρέστι, που παρέμεναν νούμερα για το Κόμμα και όχι ξεχωριστοί άνθρωποι με διακριτές ταυτότητες. Συνθήκες ζωής στα εργοστάσια για τη «γραμμή», πέτρινα χρόνια στην ξενιτειά, κι όμως εξακολουθούν να υποστηρίζουν το Κόμμα, τον Στάλιν, την ιδέα. Και φυσικά η μεγάλη σφαγή, ένας μικρός εσωτερικός εμφύλιος, που ξέσπασε σε όλο το Σιδηρούν Παραπέτασμα με τον θάνατο του Στάλιν και την αποσταλινοποίηση του κόμματος. Σφαγή για να γίνει το ξεκαθάρισμα, όχι αντικειμενικά βέβαια, αλίμονο, απλώς άλλαξαν τα οφίτσια χέρια! Σοκ και δέος!

Οι ήρωες αρχίζουν να βρίσκουν τον προορισμό τους, κάποια πάθη αποσοβούνται, κάποιες αδικίες επιδιορθώνονται, κάποια πράγματα μπαίνουν σε μια σειρά. Κάποιοι βρίσκουν τη λύτρωση, κάποιοι δεν αντέχουν το βάρος και τρελαίνονται, άνθρωποι και μίση, άνθρωποι και πάθη, ένα αριστούργημα ψυχολογίας και ανθρωπογνωσίας, βρίσκει την κορύφωσή του με αυτόν τον τόμο.

Ο συγγραφέας πλέον δεν κρατιέται: «Προλεταριακή αναδιαπαιδαγώγηση οι σύντροφοι στο Κόμμα, εθνική αναμόρφωση οι εχθροί στην πατρίδα, γλιτωμό από πουθενά οι άνθρωποι, δε φτάνει που έδωσαν τα νιάτα τους και τις ζωές τους για ένα μάταιο αγώνα, καταδικασμένο από τυχοδιωκτισμούς, δογματισμούς, προχειρότητες, μεγαλοστομίες και τραγικά λάθη, οι νικημένοι μια φορά στον πόλεμο νικιόνταν τώρα και στην ειρήνη κι από εχθρούς κι από συντρόφους. Ανάσα να μην πάρουν, μια ζωή καθήκοντα, μια ζωή χρέη, σε ποιον, για ποιον, γιατί; Γιατί αγκάλιασαν την ιδέα ενός καλύτερου, πιο δίκαιου κόσμου και προδόθηκαν δυο φορές. Γιατί πίστεψαν σε ένα όνειρο που αποδείχτηκε φρικτή αυταπάτη. Γιατί χειραγωγήθηκαν σκληρά από ηγέτες ανίδεους, αμόρφωτους, εγωπαθείς, και απαράδεκτα αναίσθητους κι έπειτα βασανίστηκαν φρικτά από άλλους ανθρώπους, εξαγριωμένους, αμέρωτους, αριβίστες και καπηλευτές της δόλιας πατρίδας.

Ούτε μέρος να πατήσουν, ούτε γη να σταθούν. Εκτοπισμοί, εξοντώσεις και φυλακίσεις μες στην Ελλάδα απ’ τους ταξικούς εχθρούς, εκτοπισμοί, φυλακίσεις κι εξοντώσεις κι έξω απ’ την Ελλάδα απ’ τους συντρόφους στον αγώνα, αυτό το δεύτερο αφόρητο, αβάσταχτο, πώς να χωρέσει το μυαλό τους που, από τη μια στιγμή στην άλλη, από συμπολεμιστές που μοιράστηκαν αίμα, σφαίρες και ψωμί, χρόνια στα άπαρτα βουνά, βρέθηκαν ύποπτοι, χαφιέδες, πράχτορες, ρεφορμιστές, οπορτουνιστές, φραξιονιστές και της μάνας του Στάλιν το κέρατο. Μεταξύ σφύρας και άκμονος υπήρξαν στιγμές που έχαναν το μυαλό τους και την ίδια τους την ψυχή, γιατί το βόλι απ’ τον εχθρό αντέχεται, το βόλι απ’ το σύντροφο δεν αγαντάρεται με τίποτα» (σελ. 428-429).

Για το παιδομάζωμα γράφει πάλι ο συγγραφέας:

«Στο όνομα του λαού στημένο το ικρίωμα, παιδοσώσιμο και παιδοφύλαγμα να το βαφτίζει το Κόμμα, άρπαγμα, απομόνωση, ορφάνια και μισεμός να είναι μόνο. Παιδιά φυλακισμένα, παιδιά χαμένα στο πουθενά, σκορπισμένα στους πέντε ανέμους. Σαν τις φωνές τους που έσβηναν πια, για άλλη μια φορά πνιγμένες στην απόγνωση. Σαν τις φωνές τους που ακούγονταν αχνά την ίδια τρυφερή λέξη να προφέρουν, τη λέξη της καρδούλας τους: «Μάνα…» (σελ. 116).

SPOILERS

Δεν είχε νόημα να κρατήσω αναλυτικές σημειώσεις για το πού πάει ο καθένας και τι κάνει εκεί. Όλοι οι χαρακτήρες του βιβλίου δοκιμάζονται και φτάνουν πια στα όριά τους. Στα πλαίσια της καλύτερης εικόνας τα σοσιαλιστικά κράτη δέχονται να δώσουν πίσω στην Ελλάδα κάποια από τα παιδιά του παιδομαζώματος, ανάμεσά τους και την Ελενίτσα. Ο κύκλος κλείνει και αποχωρίζομαι τους ήρωες με μεγάλη μου λύπη και κάποια ανακούφιση για όσους λυτρώθηκαν και κατάφεραν να ευτυχήσουν.

Βιβλίο Το αίνιγμα του Βαν Γκογκ
Τίτλος πρωτοτύπου False impression
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Στέλλα Μίμη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καταιγιστική δράση, αγωνία, τρισδιάστατη αφήγηση. Από τη Νέα Υόρκη και την καταπληκτική απεικόνιση της κατάρρευσης των Δίδυμων Πύργων στο Λονδίνο, το Βουκουρέστι, το Χονγκ-Κονγκ, το Τόκιο. Βαρέθηκα να διαβάζω για αεροδρόμια. Περιπέτεια, αποκαλύψεις, γνώση της Τέχνης κι ένα παζλ αριστοτεχνικά δομημένο. Άραγε ως πού μπορεί να φτάσει κάποιος για να αποκτήσει ένα πολύτιμο έργο τέχνης; Τι ρόλο παίζει στην ιστορία μας η δικτατορία του Τσαουσέσκου; Από τις πολύ καλές περιπέτειες.

Βιβλίο Ο Γκιούλιβερ στη χώρα των γιγάντων / Ο Γκιούλιβερ στη χώρα των νάνων
Συγγραφέας Νίκος Τσιφόρος
Κατηγορία Χιούμορ / Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Ερμής
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Έξοχο και απολαυστικό, διασκεδαστικό και παραμένει επίκαιρο μέχρι σήμερα (αν και γράφτηκε το 1966-1967). Στη χώρα των γιγάντων (Ελβετία, Γερμανία και Ιταλία) και των νάνων (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Γιουγκοσλαβία). Συγκρίσεις, παρατηρήσεις για την κουλτούρα και τη νοοτροπία με το γνωστό χιούμορ του Τσιφόρου που εδώ κεντά. Και φυσικά ό,τι παρατηρεί και καταγράφει ισχύει ακόμη και σήμερα (με εξαίρεση τις περιπέτειες με τα συναλλάγματα που πλέον έχουμε ευρώ). Κατά τα άλλα η καθαριότητα, η αυστηρότητα και η έλλειψη κουτοπονηριάς και μίζας στην Ευρώπη και η αγαθότητα, η κουτοπονηριά, η εξυπηρέτηση και η ελπίδα για το αύριο που ισχύουν στα Βαλκάνια. Μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων. Ανακαλύψτε το, αξίζει.

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:
«-Πού είναι η τουαλέτα;  Ένα νεύμα προς τα αριστερά. Πάω πρώτος γι’ ανίχνευση. Έκανα καλά. Μόλις άνοιξα την πόρτα, δυο εκατομμύρια μύγες με υποδεχτήκανε με ζητωκραυγές…Φεύγω τρεχάλα… Το ένα γαλάζιο σακάκι φέρνει τέσσερα ποτήρια. Τα δυο με χρώμα καφέ, δολοφονηθέντος κατόπιν ενέδρας. Τα άλλα δυο με χρώμα λεμονί, πεθαμένου σε κακή δολοφονία. -Καφές! Δεν είναι. Μπορεί να είναι ζουμί από λούπινα, αλισίβα από μπουγάδα, απονέρια από ποδόλουτρο, ό,τι θέλεις αλλά καφές αποκλείεται. Αν τον έδινες σε έναν παπαγάλο της Βραζιλίας θα πήγαινε να διαμαρτυρηθεί στη βραζιλιανή πρεσβεία. -Άστον… Το άλλο υγρό που παίζει τη λεμονάδα πρέπει να είναι πολύ κακός ηθοποιός. Κάτι που δεν είναι μήτε κιτρικό οξύ παριστάνει το λεμόνι, κάτι που δεν είναι μήτε ζαχαρίνη παριστάνει τη ζάχαρη, το ίδιο το ποτήρι παριστάνει τη δροσιά του φρέσκου αλογοκάτουρου» (σελ. 182).

Βιβλίο Ο κανίβαλος που έφαγε έναν Ρουμάνο
Συγγραφέας Δημήτρης Σωτάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι ρεαλιστικό και παραστατικό. Έχει κινηματογραφική θα έλεγα γραφή, καταγράφει τρισδιάστατα και λεπτομερώς την καθημερινότητα μιας οικογένειας Ρουμάνων ενώ οι διάλογοι είναι απόλυτα φυσικοί και περιορισμένοι στον απολύτως απαραίτητο βαθμό. Η ιστορία κορυφώνεται σταδιακά: από τη νωχελική ζωή μιας ρουτίνας περνάμε στην περιέργεια για τη νέα οικογένεια κι από κει στο πώς θα μπορέσει να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους ο Ζέριν, από την αγωνία για το τι πραγματικά σκέφτεται ο Ζέριν για τους ανθρώπους αυτούς ως την οικονομική βοήθεια που δε διστάζει να δώσει κλπ.

Το κείμενο προσφέρει μια ολοζώντανη εξιστόρηση και ταυτόχρονα διεισδύει στα συναισθήματα και την ψυχολογία των χαρακτήρων, χωρίς να φλυαρεί ή να γίνεται κουραστικό. Ο Ζέριν, η Ιονέλα και ο Φλάβιου είναι τρεις άνθρωποι που έχουν τη δική τους ξεχωριστή νοοτροπία και οι ποικίλες απόψεις τους συνθέτουν ένα ενδιαφέρον μωσαϊκό. Το ερώτημα «γιατί ο Ζέριν ελκύεται από τη Ρουμανία» δεν απαντάται, όπως επίσης και το κίνητρο των πράξεων στις οποίες καταφεύγει ή προτείνει, κάνοντας τους Ρουμάνους κοινωνούς των σχεδίων του, δε με ενόχλησε όμως γιατί η γραφή είναι στακάτη. Τα βήματα που επιλέγει ο συγγραφέας είναι προσεκτικά σχεδιασμένα και αποδίδουν καρπούς ενώ η επιφυλακτικότητα των Ρουμάνων καταρρέει από μέρα σε μέρα. Ακόμη και η ανατροπή που επέρχεται ως απότοκο των αλλαγών στις ζωές τους είναι καλοδεχούμενη και απαραίτητο συμπλήρωμα μιας ιστορίας που ο αναγνώστης δεν ξέρει πού θα τον οδηγήσει και κυρίως γιατί γίνονται όλα αυτά που διαδραματίζονται στις σελίδες του μυθιστορήματος. Μοναξιά και απελπισία που τις διαδέχονται η χαρά και η ανυπομονησία, ο αυθορμητισμός και το αβάσταχτο κενό όταν ο Ζέριν ζει μακριά από την οικογένεια.

Για μένα όμως το βιβλίο τελειώνει περίπου στη σελίδα 190, μιας και η κατακλείδα του μυθιστορήματος είναι ακριβώς ό,τι λέει και ο τίτλος του! Πρόκειται για ένα εύρημα που δεν μπόρεσα να δεχτώ, έφτασα μάλιστα στο σημείο να αρνηθώ να γράψω κριτική! Αν το δούμε εντελώς ψυχρά και αποστασιοποιημένα, πρόκειται για ένα ρηξικέλευθο φινάλε και για μια απρόβλεπτη εξέλιξη, η πράξη όμως αυτή καθαυτή είναι ευρέως μη αποδεκτή, πόσο μάλλον όταν δεν έχει καμία συνέπεια και δεν προκαλεί κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά των χαρακτήρων. Δε θα ήθελα να επεκταθώ περισσότερο, γιατί ακόμη με ανατριχιάζει η γλαφυρή περιγραφή και της αντίληψης και της πράξης!

Το νέο μυθιστόρημα του κυρίου Δημήτρη Σωτάκη είναι αρκετά καλογραμμένο, έχει ρυθμό και ζωή, είναι ρεαλιστικό και καταγράφει τις πραγματικές δυσκολίες της ενσωμάτωσης μιας ξένης οικογένειας σε έναν τόπο, το τέλος όμως με έφερε αντιμέτωπο με τις προσωπικές μου πεποιθήσεις και ανοχές, οπότε δεν το τελείωσα με την ίδια αγάπη που είχα όταν το ξεκίνησα ούτε κατάφερα να αγκαλιάσω με θέρμη τα υπαρξιακά αδιέξοδα του Ζέριν εξαιτίας των οποίων ξεκίνησε αυτήν την περιπέτεια.