Βιβλίο Μια τυχαία συνάντηση με τον Εντ Μπέγκελς
Συγγραφέας Μαριλένα Παππά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αγγελάκη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαριλένα Παππά έγραψε ένα από τα καλύτερά της μυθιστορήματα, με ολοκληρωμένους χαρακτήρες κα απρόσμενες εκπλήξεις, ένα κείμενο που με συγκίνησε και μου χάρισε απολαυστικές αναγνωστικές στιγμές. Ο Άθαν είναι ένας πρωταγωνιστής σε δυσχερή θέση λόγω της υγείας του, γύρω του όμως δημιουργείται ένα σύμπαν αισιοδοξίας, δύναμης και χιούμορ που με έκανε να γελάσω, να δακρύσω από χαρά και ικανοποίηση για τις εξελίξεις του βιβλίου, να σκέφτομαι πάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη και στο νόημα της ζωής και τελικά να βγω κερδισμένος και υπερ-αισιόδοξος, αποχαιρετώντας με δυσκολία τους ήρωες του μυθιστορήματος όταν έφτασα στο τέλος. Ένα κείμενο αρμονικό, εξισορροπημένο, με το γέλιο και το δάκρυ να πηγαίνουν αντάμα και μ’ ένα διαρκές κλείσιμο του ματιού ως προς την ταυτότητα και τον ρόλο του Εντ Μπέγκελς στα γεγονότα, αφήνοντάς με να αποφασίσω εγώ ποιος είναι και τι θέλει στις ζωές των χαρακτήρων. Κι όλα αυτά δοσμένα με μικρές σταγόνες φιλοσοφίας, ηθικής και λυρισμού.

Ο Άθαν βρίσκεται σε ίδρυμα μετά τον θάνατο των γονιών του σε τροχαίο, έχει κάνει φίλους και πηγαίνει στο διπλανό σχολείο. Του αρέσει να παρακολουθεί τα πουλιά που περνάνε από το παράθυρό του και μπορούν να πετάξουν στα πέρατα της γης, κάπου όπου ίσως εκείνος δεν πάει ποτέ. Παρέα του έχει μια φωτογραφία των γονιών του, που δε θυμόταν πότε τους είχε δει για τελευταία φορά, και ταξιδεύει νοερά μαζί τους σε διάφορες περιπέτειες και οικογενειακές στιγμές. Ο αγαπημένος του «θείος Λάκης», ο εθελοντής οδηγός του ιδρύματος, που τον επισκέπτεται τις Κυριακές, είναι ένας άνθρωπος που έχει καλλιεργήσει τη φαντασία του παιδιού με τις ιστορίες του απ’ όταν ήταν ναυτικός. Για παράδειγμα, όταν το παιδί τον ρωτάει γιατί δεν μπορεί να αγκαλιάσει στη φαντασία του τους γονείς του, του απαντάει πως «η αγκαλιά τους είναι ο ίδιος ο αέρας που σε περιβάλλει. Γι’ αυτό γίνονται ένα κομμάτι του» (σελ. 11). Ο Άθαν δε θέλει να πεθάνει μόνος σ’ ένα ψυχρό νοσοκομείο, εξομολογείται στον Λάκη κι εκείνος τον παρηγορεί: «Όσο έχουμε αγάπη και καλούς ανθρώπους στην καρδιά μας, δεν είμαστε ποτέ μόνοι μας, μικρέ» (σελ. 27). Το παιδί, παρά τα όσα βιώνει, μπορεί να εκτιμήσει και τα καλά και τα άσχημα, αφού έμαθε να ζει με τον πόνο και την κούραση αλλά και να εκτιμά τις όμορφες στιγμές.

Ο Λάκης πάντα έχει μια απάντηση για όλα και αγαπάει τα παιδιά ενώ στην προσωπική του ζωή στάθηκε άτυχος. Έτσι μαθαίνουμε για τη δουλειά του στα καράβια, για τη σχέση του με τη Χριστίνα, για τους γονείς του και για τη γνωριμία του με τον Εντ Μπέγκελς, έναν Αφρικανό ναυτικό που συνταξίδευε μαζί του, με μια αύρα μυστηρίου να τον τυλίγει. Επίσης, γνωρίζουμε την κυρία Βένια, την «ψυχή» του ιδρύματος, η οποία φροντίζει τις λεπτομέρειες, συντονίζει τα πάντα, βρίσκει δωρητές. Μπορεί να μην απέκτησε δικά της παιδιά αλλά τα «σποράκια» του ιδρύματος τα θεωρεί δικά της. Έζησε μια σχέση που άλλαξε με το πέρασμα του χρόνου και μάταια πάσχιζε να διατηρήσει την αρχική μαγεία της. Τα πάντα αλλάζουν όταν μπαίνει στη ζωή της ο γιατρός του Άθαν, ο κύριος Νεκτάριος ενώ την ίδια στιγμή επιστρέφει ο πρώην της μετανιωμένος και φαινομενικά αλλαγμένος. Τι θα κάνει τώρα η Βένια; Μέσα από ένα ενδιαφέρον περιστατικό, γνωρίζουμε και τον διευθυντή του κοντινού σχολείου, τον κύριο Άγγελο, που προσπαθεί να αλλάξει κάποια πράγματα ως προς τον σχολικό εκφοβισμό και την αδιαφορία των καθηγητών σε αυτόν, θα τα καταφέρει όμως;

Ο Άθαν είναι ένα παιδί που έχασε νωρίς τους γονείς του και έχει ακονίσει τη φαντασία του χάρη στα βιβλία που διαβάζει. Είναι ένα αγόρι μεταξύ εφηβείας και παιδικότητας που προσδοκά ένα θαύμα που θα του αλλάξει τη ζωή. Χαμηλών τόνων, υπάκουος, φιλοπερίεργος, δε θέλει να μεγαλώσει γιατί «οι μεγάλοι έχουν την τάση να αμφισβητούν οτιδήποτε μαγικό συμβαίνει στην παιδική τους ηλικία». Με εντυπωσίασε ο τρόπος που έντυσε τη νεφρική του ανεπάρκεια με μια ολόκληρη ιστορία φαντασίας για να μαλακώσει τον πόνο και να εξηγήσει στον εαυτό του κυρίως γιατί βιώνει αυτές τις δυσκολίες και τι συμβαίνει με την αιμοκάθαρση. Είναι φίλος με όλα τα παιδιά του ιδρύματος, με τον Γκεόργκι και τον Άλεξ όμως κάνει περισσότερη παρέα. Το κάθε παιδί έχει τη δική του άσχημη ιστορία και η συγγραφέας μας συστήνει σκληρά και τοξικά οικογενειακά περιβάλλοντα, ακατάλληλα για μεγάλωμα και ανατροφή. Τα τρία παιδιά δεν κάνουν σκανταλιές, δεν παύουν όμως να είναι παιδιά και κάποια περιστατικά είναι ξεκαρδιστικά. Γέλασα πολύ που οι φίλοι του Άθαν, αν αρχίσει τις μεταφορές και τα βαθυστόχαστα, λένε πως «ξεκίνησε πάλι τα συγγραφικά του»! Μια μέρα γνωρίζουν έναν καινούργιο μαθητή, τον φοβισμένο Τζαμάλ που δέχεται bullying από τους νταήδες του σχολείου λόγω του χρώματός του. Οι «τρεις σωματοφύλακες» υπερασπίζονται τον «Ντ’ Αρτανιάν» τους και δημιουργούν μια γλυκιά και ενωμένη παρέα, χωρίς διακρίσεις και ρατσισμό, με όμορφα αστεία και πειράγματα. Μια μέρα όμως ο Τζαμάλ εξαφανίζεται.

Ο μικρός Άθαν είναι ο φωτισμένος πλανήτης γύρω από τον οποίο κινούνται άνθρωποι-δορυφόροι, μ’ ένα συγκεκριμένο παρελθόν κι ένα μέλλον που ξετυλίγεται όσο κρατάει το μυθιστόρημα, φέρνοντας εξελίξεις και ανατροπές στη ζωή τους, πάντα με αφορμή το παιδί είτε εσκεμμένα είτε τυχαία. Αλκοολισμός, σχολικός εκφοβισμός, ενδοοικογενειακή κακοποίηση, ορφάνια, μοναξιά, φιλία και πολλά άλλα θέματα καταγράφονται μέσα από συναρπαστικές, ρεαλιστικές και αισιόδοξες ιστορίες που κουμπώνουν η μία πάνω στην άλλη δημιουργώντας ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα. Οι χαρακτήρες είναι πολύπλευροι και καθόλου μονοδιάστατοι, έχουν συγκεκριμένο παρελθόν και ερεθίσματα, αφήνονται όμως να αλλάξουν, ακόμη κι αν δυσκολεύονται αρχικά. Μέχρι και η δύναμη της συγχώρησης τονίζεται, κάτι που με εξέπληξε, μιας και ένα περιστατικό που έγινε ήταν αρκετά σοβαρό και ίσως κάποιος άλλος συγγραφέας να το άφηνε εκεί. Η Μαριλένα Παππά όμως αγαπάει τους ήρωές της και θέλει να τους παρουσιάσει όσο γίνεται πιο ρεαλιστικά και σφαιρικά στους αναγνώστες κι έτσι γεμίζει το κείμενο με σωστές εκπλήξεις ενώ διαχρονικές αλήθειες έρχονται αναπάντεχα και ξαφνιάζουν: «Εμείς οι ίδιοι πρέπει να ξέρουμε ποιοι είμαστε, γιατί όλοι οι υπόλοιποι θα έχουν τη δική τους γνώμη που συνήθως δεν έχει καμία σχέση με αυτό που είμαστε. Γιατί πολύ απλά δεν μας ξέρουν» (σελ. 77).

Το «Μια τυχαία συνάντηση με τον Εντ Μπέγκελς» είναι ένα υπέροχο, τρυφερό, συγκινητικό και αισιόδοξο μυθιστόρημα που μου χάρισε τρυφερά στιγμιότυπα, σκέψεις και προβληματισμούς γύρω από τον άνθρωπο και μου σύστησε ενδιαφέροντες και ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Το κείμενο είναι στολισμένο με απρόσμενες παρομοιώσεις («…τα χαλάκια ήταν πάντα μέσα στη σκόνη. Λες και σε αυτό το αυτοκίνητο ήταν πάντα καλοκαίρι και από κάπου ξεφύτρωναν συνεχώς κόκκοι άμμου», σελ. 26) και γραμμένο με παραστατικές ατμοσφαιρικές περιγραφές, σαν αυτή του χειμώνα που συνυπάρχει με λίγη άνοιξη, πότε λιακάδα και πότε ψιλόβροχο, ενώ, χάρη στη ματιά του Άθαν, έμαθα να παρατηρώ και να βλέπω κι εγώ γύρω μου τον κόσμο, τους περαστικούς, ασήμαντες λεπτομέρειες που μπορεί να γεννήσουν απροσδόκητες ιστορίες. Φως, χαρά, αισιοδοξία και χιούμορ μου κράτησαν συντροφιά ως το γλυκό τέλος, όπου αποχαιρέτησα με δυσκολία τους ήρωες που γνώρισα.

Βιβλίο Η καρέκλα του ελέους 
Τίτλος πρωτοτύπου The mercy chair
Συγγραφέας M. W. Craven
Μεταφραστής Αντώνης Γιαννούλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι από τα πιο σκοτεινά της σειράς με ήρωες τον Ουάσιγκτον Πόου και την Τίλι Μπράντσο, σε σημείο που πολλές φορές σταματούσα την ανάγνωση είτε λόγω των αιματηρών εικόνων που περιγράφονταν είτε λόγω του ψυχολογικού βάρους που προέκυπτε ως συνέπεια των εξελίξεων. Σκοτάδι και φως παλεύουν αδιάσπαστα και σε κάθε σελίδα βυθιζόμουν όλο και περισσότερο σ’ έναν δρόμο χωρίς γυρισμό. Όπως πάντα, ξεκινάμε σχετικά χαλαρά, όταν το πτώμα ενός άντρα ανακαλύπτεται κάτω από το φέρετρο μιας γυναίκας χάρη σε μια ομάδα ασβών που σκάβουν το έδαφος. Στη συνέχεια, η Στέφανι Φλιν, επιθεωρήτρια και διευθύντρια του SCAS, αναθέτει στον Πόου να βοηθήσει και πάλι την υπαστυνόμο Τζο Νάιτινγκεϊλ σε μια υπόθεση στην Κάμπρια, αυτήν τη φορά με τη βοήθεια και του Λάινους Γιόργκενσεν από το Εθνικό Γραφείο Ελέγχου. Ο Τομέας Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων θεωρείται μια από τις λίγες μονάδες της Εθνικής Υπηρεσίας Δίωξης Εγκλήματος που δε συμβάλλει και πολύ στην ατζέντα κατά της τρομοκρατίας, επειδή όμως κάτι τέτοιο δεν ευσταθεί, κανείς δεν ξέρει τον πραγματικό λόγο που τους «κόλλησαν» τον Λάινους. Ο Πόου τον αντιπαθεί από την αρχή και όντως στην πορεία αποδεικνύεται πως άλλος είναι ο ρόλος του στην ιστορία.

Ταυτόχρονα, με διαρκή πρωθύστερα, παρακολουθούμε τις συνεδρίες του αρχιφύλακα με την Κλάρα Λανγκ, ψυχολόγο ειδικευμένη στη θεραπεία ψυχικού τραύματος, κατόπιν εντολής των ανωτέρω του πρώτου, συνεπεία των γεγονότων της τελευταίας του περιπέτειας που θα ανακαλύψουμε σε αυτό το βιβλίο. Έτσι η πλοκή ξετυλίγεται πότε μέσα από τις συζητήσεις τους και πότε με τα καθαυτά γεγονότα. Οι συνεδρίες αποτελούν μικρά διαλείμματα για ανακεφαλαίωση και ηρεμία πριν συνεχίσουμε την καταβύθιση στον σκοτεινό κόσμο του βιβλίου και χάρη σε αυτές κοιτάμε την υπόθεση από διαφορετικές σκοπιές όσο ψυχαναλύεται ο χαρακτήρας και η συμπεριφορά του Πόου. Επιτέλους, ο αρχιφύλακας, χάρη στις συνεδρίες με την ψυχολόγο, δείχνει την ευαίσθητη και ευάλωτη πλευρά του, με μια συναισθηματική και άκρως ανθρώπινη αντίδραση σε αυτά που βιώνει, που δεν είναι και λίγα! Επιπλέον, η Εστέλ Ντόιλ, μια γυναίκα με περιθωριακή εμφάνιση αλλά άφθαστες γνώσεις εγκληματολογίας και ιατροδικαστικής, με απαξιωτική συμπεριφορά στους αστυνόμους και κοφτερή γλώσσα, έκανε πρόταση γάμου στον άντρα που αγαπάει, τον Πόου, κι εκείνος δέχτηκε! Πώς είναι άραγε η νέα τους καθημερινότητα; Θα καταφέρει η υπόθεση του βιβλίου να τους κρατήσει ενωμένους με τα όσα διαδραματίζονται;

Ο αρχιφύλακας Ουάσινγκτον Πόου, ντετέκτιβ του SCAS (Τομέα Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων, που υπάγεται στην NCA, την Εθνική Υπηρεσία Δίωξης Εγκλήματος), ζει μόνιμα στην Κάμπρια, στο απομονωμένο Χέρντγουικ Κροφτ, το καταφύγιό του. Ο Τομέας είναι πραγματικά ενδιαφέρων, μιας και ο ρόλος του είναι να αναγνωρίζει κατά συρροή βιαστές και δολοφόνους και να παρέχει αναλυτική υποστήριξη σε κάθε αστυνομική υπηρεσία που είχε να ερευνήσει περίπλοκους φόνους δίχως φανερό κίνητρο. Στο πλάι του είναι η Τίλι Μπράντσο, με προβληματικές κοινωνικές δεξιότητες, που έχει μεγαλώσει αποκομμένη από τον κόσμο αλλά με πτυχίο από την Οξφόρδη στα 16 της, που «παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και πιστεύει όλα όσα της λένε», που έπεφτε θύμα συναδελφικού bullying, αλλά είναι τρομερή στον προγραμματισμό των υπολογιστών και στις τεχνολογίες, μια «κοινωνική χειροβομβίδα με υπέροχη αθωότητα»! Αγαπημένη μου κακή της συνήθεια είναι το γεγονός πως λέει πάντα αυτό που σκέφτεται, χωρίς να έχει συναίσθηση πως έτσι ίσως προσβάλλει ή σοκάρει τον συνομιλητή της (κάποια περιστατικά όμως με έκαναν να γελάσω ηχηρά). Θα μπορούσε να την πει κανείς και αυτιστική, μόνο που πολλές αντιδράσεις της δεν ανήκουν σ’ έναν τέτοιο χαρακτηρισμό. Αυτοί οι δύο εντελώς αντίθετοι χαρακτήρες έχουν πλέον βρει τα πατήματά τους κι έχουν δέσει πολύ καλά ως συνεργάτες, με αποτέλεσμα αξέχαστες και ξεκαρδιστικές ατάκες αλλά και σκληρή δουλειά. Η συναναστροφή της αθώας κι απονήρευτης Μπράντσο με τον Πόου σταδιακά την έχει αλλάξει εσωτερικά και εξωτερικά, της έχει δώσει περισσότερο θάρρος και αυτοπεποίθηση, αρχίζει πλέον να νιώθει φιλικά απέναντί του και γενικότερα να συνειδητοποιεί πώς είναι να έχεις κάποιον να σε νοιάζεται και να σε βοηθάει. Η κοπέλα μαλακώνει την αψύτητα του Πόου κι εκείνος τη βοηθάει να προσαρμοστεί στον έξω κόσμο, οπότε συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον χωρίς τη χιλιοειπωμένη ερωτική αίσθηση της χημείας που έχω δει σε χιλιάδες άλλα αστυνομικά μυθιστορήματα με πρωταγωνιστές άντρα και γυναίκα ντετέκτιβ. Στο τέλος του βιβλίου η φιλία και η πίστη της Τίλι στον Πόου θα φέρει πιο γρήγορα τη μεγάλη ανατροπή που θα διαλύσει τα πάντα στον αέρα.

Ο Κορνίλιους Γκριν, που βρέθηκε δεμένος στο Δέντρο του Κεραυνού στο Καρλάιλ, λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου. Ήταν χαρισματικός, η παρουσία του επισκίαζε τους άλλους και ταυτόχρονα είχε το ένστικτο να ανακαλύπτει τους φόβους, τις ελπίδες και τις προκαταλήψεις των ανθρώπων και να τα εκμεταλλεύεται! Εξ ου και ίδρυσε και ταυτόχρονα διηύθυνε ένα θρησκευτικό ησυχαστήριο, τα Παιδιά του Ιώβ, μια θρησκευτική οργάνωση που όμως δεν έχει καταφέρει να αναγνωριστεί από τους αρμόδιους φορείς. Τα μέλη της υπακούνε πιστά στον Νόμο του Θεού αλλά δεν κάνουν προσηλυτισμό και αποφεύγουν να τραβήξουν την προσοχή ή να κατηγορηθούν για υποκίνηση μίσους και βίας. Στο Ινστιτούτο Τσάπελ Γουντ, όπου είναι η έδρα τους, ακολουθείται ένα αυστηρό πρόγραμμα για παιδιά και εφήβους με συμπεριφορά που έρχεται σε αντίθεση με τη Βίβλο, στην πραγματικότητα όμως δίνονται ακραίες θρησκευτικές οδηγίες, με σκοπό τη διόρθωση ανεπιθύμητων στοιχείων του χαρακτήρα, όπως η ομοφυλοφιλία που πλήττει την έννοια του γάμου ενώ ταυτόχρονα είναι ξεκάθαρα εναντίον της θεωρίας της εξέλιξης που αντιβαίνει στον Λόγο του Θεού και των εκτρώσεων. Πρόκειται τελικά για θρησκευτική ομάδα ή για σέχτα; Είναι όμως υπεύθυνη και για τον θάνατο του ιδρυτή της; Τι είναι η καρέκλα του ελέους και η θεραπεία αποστροφής; Η ιατροδικαστής Εστέλ Ντόιλ ανακαλύπτει ανάμεσα στα χιλιάδες τατουάζ του πτώματος έξι αλφαριθμητικές αλληλουχίες. Τι σημαίνουν αυτοί οι κωδικοί και σε τι αντιστοιχούν;

Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι μια εξαφανισμένη γυναίκα, η Μπέθανι Μπόουμαν, μια άτακτη και επιθετική έφηβη που το έσκασε από το σπίτι της και γύρισε πέντε χρόνια μετά για να σφάξει την οικογένειά της, όπως δείχνουν τα στοιχεία. Μήπως δεν το έκανε αυτή τελικά; Αν όχι, τότε ποιος; Και πού βρίσκεται η κοπέλα τώρα, τόσα χρόνια μετά; Πώς ήταν οι σχέσεις της με τους γονείς της; Πώς συνδέεται με τη δολοφονία του Κορνίλιους Γκριν και με τα Παιδιά του Ιώβ; Πώς είναι να σε κακοποιούν συναισθηματικά; Ανατρίχιασα με τον τρόπο που ανατράφηκε, χωρίς βιβλία, χωρίς δικά της ρούχα, χωρίς παιχνίδια, με ελάχιστο φαγητό, ίσα για να κρατιέται στη ζωή, γιατί όμως της φέρονταν έτσι οι γονείς της ενώ ξεχώριζαν τ’ αδέλφια της, Ιβ και Άαρον; Πόσο αρρωστημένο μυαλό είχαν και γιατί μισούσαν τόσο πολύ το παιδί τους; Τι συνέβη και η Μπέθανι εξαφανίστηκε οριστικά, απότομα και αμετάκλητα από τις ζωές όλων τους πριν γυρίσει να τους σφάξει; Γιατί εκείνη τη φορά δεν κατέφυγε στη φίλη της, Άλις; Η Άλις Σίμοντς διασταυρώνεται με τον Πόου και την Μπράντσο και τους αποκαλύπτει στοιχεία που ίσως βοηθήσουν στις έρευνες, είναι αλήθεια όμως τα όσα λέει ή έχει κίνητρα για μεγαλύτερη ενοχοποίηση της φίλης της;

Γροθιά στο στομάχι η συμπεριφορά των Μπόουμαν στο παιδί τους («…όσοι κακοποιούν την οικογένειά τους γίνονται εξαιρετικά καλοί στο να το καλύπτουν. Δεν ελέγχουν απλά το θύμα, ελέγχουν το αφήγημα», σελ. 173), ένα κορίτσι που τελικά μεγαλώνει με πολλά σύνδρομα, όπως αυτό του απορριφθέντος παιδιού, που το αναπτύσσουν όσα δεν εισπράττουν αγάπη από τους ανθρώπους που πρέπει να τα αγαπούν και να τα φροντίζουν. Αν μάλιστα η απόρριψη συνεχιστεί ως την εφηβεία, το παιδί δε θα νιώθει την ασφάλεια και τη σταθερότητα που είναι θεμελιώδη για τη συναισθηματική ανάπτυξη, οπότε θα είναι πολύ τυχερό αν ενηλικιωθεί χωρίς να έχει πάρει ατυχείς αποφάσεις. Η αρρωστημένη κατάσταση στο σπιτικό της δεν είναι τίποτα μπροστά στα όσα διαδραματίζονται στα Παιδιά του Ιώβ από τέρατα που νιώθουν θεοί και, με πρόσχημα τις θεραπείες αποστροφής, αναγκάζουν αθώους να έρθουν αντιμέτωποι με τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού τους. Κι όλα αυτά στην Κάμπρια, «…ουσιαστικά μια μικρή χώρα ανάμεσα στη Σκωτία και την Αγγλία», όπου «η γη μύριζε πρόβατα, άγριο ρείκι και εκατοντάδες άλλα πράγματα». Οι λεπτοδουλεμένες βελονιές στα ψυχογραφήματα των ηρώων συνοδεύονται από παραστατικές περιγραφές τόπων, τοπίων και ατμόσφαιρας και όσο πλησιάζουμε στο τέλος η μια ανατροπή ακολουθεί την άλλη, με αποτέλεσμα να μην ξέρω τι θα μάθω στην επόμενη σελίδα, στο επόμενο κεφάλαιο και να μένω ξάγρυπνος ως το τέλος. Ταυτόχρονα, ο συγγραφέας παραθέτει ενδιαφέροντα πραγματολογικά στοιχεία, όπως ο Νόμος του Μπένφορντ και η τελετουργική δολοφονία / αυτοκτονία 909 μελών του Ναού του Λαού το 1978 που είχε ιδρύσει ο Τζιμ Τζόουνς, καθώς και αρκετούς προβληματισμούς γύρω από τα θέματα που αναπτύσσει στο βιβλίο. Τονίζει πως η Βίβλος δεν πρέπει να ερμηνεύεται κυριολεκτικά, μιας και δεν είναι αλάνθαστη. Μας λέει απλά ποιοι είμαστε, από πού προερχόμαστε και πού πηγαίνουμε, είναι μετα-αφηγητική, ένας οδηγός για μια καλή ζωή και όχι πανάκεια. Επίσης, «Η μεγαλύτερη απειλή για τη φυτική δημοκρατία αυτή τη στιγμή δεν είναι ο ισλαμικός φονταμενταλισμός, είναι η άκρα δεξιά» (σελ. 90).

«Η καρέκλα του ελέους» είναι μια σκληρή και τραγική ιστορία, γεμάτη αλήθειες που δεν πρέπει να βγουν στο φως, φριχτά μυστικά και σχεδόν απάνθρωπη πλοκή. Η υπόθεση περιπλέκεται όλο και περισσότερο, οι κλιμακούμενες εξελίξεις μπλέκουν ολοένα και πιο πολύ την κατάσταση, οι ανώτεροι αξιωματικοί αποκτούν χοντρούς μπελάδες για τους οποίους πρέπει να λογοδοτήσουν και ο Πόου μας αφήνει για αρκετές σελίδες με την αγωνία για το τι, πότε, γιατί και πώς πήγε στραβά και κατέληξε στην ψυχολόγο. Για άλλη μια φορά, μικρές απροσδιόριστες και αναπάντεχες λεπτομέρειες αποκαλύπτουν αίτια θανάτου και κίνητρα, ανατρέπουν θεωρίες, εμπλουτίζουν την ιστορία, οδηγούν σε κορύφωση της αγωνίας. Το κουβάρι ξεμπλέκεται αριστοτεχνικά, με σύντομα κεφάλαια ενώ μια βεντάλια χαρακτήρων διευκολύνουν ή δυσκολεύουν τις έρευνες. Η «Καρέκλα του ελέους» είναι ένα μυθιστόρημα στο οποίο τρυπώνουν η ατμόσφαιρα και το κλίμα των έργων του Chris Carter και το οποίο απολαμβάνει η V. C. Andrews. Στο τέλος παρατίθεται και συνέντευξη του συγγραφέα, όπου, δε μας φτάνει που το βιβλίο τινάζει στον αέρα τα όσα ξέραμε ως τώρα για την ιστορία των κεντρικών χαρακτήρων, τώρα μαθαίνουμε πως το επόμενο μυθιστόρημα είναι μεταβατικό ώστε το μεθεπόμενο να δώσει νέο αέρα και να οδηγήσει αλλού τους ήρωες και την ιδέα των βιβλίων! Ουφ….

Βιβλίο Όταν η μαμά μου είπε ψέματα
Συγγραφέας Σοφία Δάρτζαλη
Εικονογράφος Σάντρα Ελευθερίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Υπέροχη ιστορία, λιτή, δυνατή, αυθεντική και τόσο μα τόσο καθημερινή. Δεν περίμενα ποτέ ότι θα δεχόμουν τόσο δυνατή έκπληξη από ένα παιδικό βιβλίο. Μακάρι να μπορούσα να πω περισσότερα πάνω στην πλοκή αλλά μου είναι αδύνατον, γιατί αυτή η μέθεξη είναι καθαρά προσωπική για τον καθένα και δε θέλω να χαλάσω τη μαγεία. Η εικονογράφηση στην αρχή με ξένισε γιατί οι γραμμές δε με τράβηξαν ιδιαίτερα. Ο συμβολισμός όμως και η δύναμη των χρωμάτων και των εικόνων πολλές φορές ξεπέρασαν σε ένταση ακόμη και τις ίδιες τις λέξεις.

Ένα μεγάλο και ηχηρό μήνυμα είναι αυτό το βιβλίο για την ανθρωπιά, την αλληλεγγύη και την αγάπη απέναντι στο διαφορετικό. Ένα χτύπημα κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. Χαίρομαι ιδιαίτερα που αυτό το κείμενο θα έχει αποδέκτες μικρά παιδιά, γιατί πρέπει να τα γαλουχήσουμε σωστά απέναντι στους ξένους που γεμίζουν την καθημερινότητά μας θέλοντας και μη (βασικά, μη θέλοντας). Διαβάστε αυτό το παραμύθι μαζί με το παιδί σας και δώστε του μια μεγάλη αγκαλιά, τονίζοντας ότι μέσα σε αυτήν χωράνε όλοι οι άνθρωποι του κόσμου, όλα τα χρώματα, όλες οι φυλές.

Βιβλίο Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης
Συγγραφέας Παντελής Περιβολάρης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Παντελής Περιβολάρης στο πρώτο του μυθιστόρημα μπαίνει στα βαθιά νερά του αντισημιτισμού και αναμιγνύει με σωστό τρόπο αληθινά πρόσωπα, οργανώσεις και καταστάσεις με την αστείρευτη φαντασία του, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα κείμενο γεμάτο ανατροπές, διαρκές ανθρωποκυνηγητό και πολλά πραγματολογικά στοιχεία. Ο Παύλος Δημητρίου, αθλητικογράφος σε μεγάλη εφημερίδα, ειδοποιείται για τη δολοφονία του Κοέν και σπεύδει να την καλύψει ειδησεογραφικά, χωρίς να γνωρίζει πως αυτό θα είναι το βήμα που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του. Υπεύθυνη θα είναι η Βασιλική Βουνάτσου, επικεφαλής της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών, που έρχεται να συνδράμει με τις εξειδικευμένες γνώσεις της στην περισυλλογή και την αξιοποίηση των πειστηρίων, ποιος όμως είναι ο πραγματικός της ρόλος στην υπόθεση και γιατί προσφέρει μια άτυπη συνεργασία στον Δημητρίου, που μπήκε ξαφνικά στο μάτι του κυκλώνα και ίσως κάποιοι τον βλέπουν ως αποδιοπομπαίο τράγο; Ο αστυνομικός διευθυντής του Πύργου Ηλείας Κώστας Βεργόπουλος, που είχε μια καλή σχέση με τον Δημητρίου, διαπιστώνει πως η υπόθεση παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις, με την Αμερικανική Πρεσβεία, τις μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ και όχι μόνο, με ακροδεξιές οργανώσεις και άλλα πρόσωπα να πιέζουν για τη λύση της υπόθεσης ή να κάνουν τα πάντα για να μείνουν τα μυστικά κρυμμένα στο σκοτάδι.

Από τη μια λοιπόν έχουμε έναν αγώνα δρόμου με τον Δημητρίου και τη Βουνάτσου που μπαίνουν στο μάτι του κυκλώνα να προσπαθούν να μείνουν ζωντανοί και να βρουν την άκρη σ’ ένα μυστήριο που πυκνώνει ολοένα και περισσότερο, με τα ίχνη που οδηγούν στην πολύτιμη Κιβωτό της Διαθήκης να τους φέρνουν πιο κοντά ή να τους απομακρύνουν, σε μια διαδρομή γεμάτη εχθρούς και ανέλπιστους συμμάχους. Ταυτόχρονα όμως αποφασισμένοι εγκληματίες, όπως ο Κλάους Μπρίχνεν που ακολουθεί τις εντολές του Δόκτορα Εσσή, το ηγετικό στέλεχος της Compat 18 Hellas Γιώργος Σιδηρόπουλος, ο θεωρητικός του εθνικοσοσιαλισμού Μάριος Δημητρόπουλος που συνδέεται με την οργάνωση του Σιδηρόπουλου και άλλοι τους παρακολουθούν στενά και προσπαθούν να τους βγάλουν από τη μέση. Η κεντρική ιδέα του βιβλίου λοιπόν αντικατοπτρίζει τις ανησυχητικές διαστάσεις του ακροδεξιού ρεύματος που όντως βιώνουμε στην εποχή μας και ο συγγραφέας καταφέρνει να στήσει ρεαλιστικά ένα αρραγές δίκτυο που περιλαμβάνει το μεγαλύτερο ακροδεξιό κόμμα της Γερμανίας AFD,  την τρομοκρατική οργάνωση NSU που αποκαλύφθηκε το 2011 οδηγώντας τους Ούβε Μούντλος και Ούβε Μπένχαρτ σε μαρτυρικό, κατά τους θιασώτες της, θάνατο και άλλες ενώσεις ή φορείς που αποσκοπούν, με αφορμή την αναζήτηση του θησαυρού των Εβραίων, να κυριαρχήσουν ξανά στην Ιστορία και να ολοκληρώσουν ό,τι άφησαν στη μέση οι Γερμανοί με το Ολοκαύτωμα.

Οι αποκαλύψεις είναι απανωτές, η δράση σε αρκετά σημεία καταιγιστική και οι πληροφορίες έρχονται σωρηδόν είτε σε μορφή υποσημειώσεων είτε με, αρκετά παραπάνω από το επιτρεπτό σε έκταση και συχνότητα, παρεκβολές στη ροή της ανάγνωσης. Το μυθιστόρημα με βοήθησε να μάθω πολλά πράγματα: για την Κιβωτό της Διαθήκης, τι περιέχει και ποια είναι η σημασία της, πώς βρέθηκαν οι Εβραίοι της Αιθιοπίας στην Ελλάδα, γιατί μας ενδιαφέρει η ιστορία του Νώε Γιουσουρούμ που έδωσε το όνομά του στην ομώνυμη πλατεία, ποιος ήταν ο ρόλος του Μοδιάνο στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, ακόμη και για το ριφιφί του 1992 στην Τράπεζα Εργασίας που παραμένει ανεξιχνίαστο ως σήμερα! Αυτός όμως είναι και ο λόγος που εν συνόλω το μυθιστόρημα ίσως δείχνει αδύναμο και σε κάποια σημεία πιο αργό. Πληθώρα πληροφοριών και επεξηγήσεων, είτε σύντομα σε υποσημειώσεις είτε πιο εκτεταμένα εν τη ρύμη του λόγου στο κυρίως κείμενο, αρκετές παρεκβολές (όπως για παράδειγμα η εκτεταμένη αναφορά στην 11^η Σεπτεμβρίου την περίοδο που βρισκόταν στην Αμερική ο Παύλος Δημητρίου, μόνο και μόνο για να δείξει πως δε φοβάται, καθώς και στοιχεία από το παρελθόν κάποιων προσώπων που δεν επηρεάζουν τις εξελίξεις ούτε συμβάλλουν σε κάποια απόφαση ή πλευρά του χαρακτήρα των ηρώων στο σήμερα) και λεπτομέρειες που ίσως φανούν χρήσιμες σε κάποιους αναγνώστες αλλά δεν ενσωματώνονται στη ροή του κειμένου (όπως για παράδειγμα, η παράθεση των αστυνομικών διατάξεων ή η εκτεταμένη εξιστόρηση για τους Ναΐτες ιππότες κ. π. ά.), θυμίζοντας έτσι ξένο σώμα. «Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης» είναι μια αξιόλογη πρώτη προσπάθεια του συγγραφέα για γνήσιο ελληνικό θρίλερ-περιπέτεια, με άφθονες πληροφορίες γύρω από την ακροδεξιά, τον νεοναζισμό και τον φυλετικό ρατσισμό της εποχής μας και με μια ενδιαφέρουσα πλοκή γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις.

Βιβλίο Μπελ Γκριν 
Τίτλος πρωτοτύπου Belle Greene
Συγγραφέας Alexandra Lapierre
Μεταφραστής Ροζαλί Σινοπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Gema
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μπελ ντα Κόστα Γκριν (1879-1950) ήταν η βιβλιοθηκονόμος της συλλογής του τραπεζικού και μιας από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της αμερικανικής οικονομίας Τζ. Π. Μόργκαν. Προερχόταν από Αφροαμερικανούς γονείς, με τον πατέρα της να είναι ο πρώτος έγχρωμος απόφοιτος του Χάρβαρντ (τάξη 1870). Μετά τον χωρισμό των γονιών της άλλαξε το επίθετό της σε Γκριν και προσέθεσε το ντα Κόστα ώστε να προσδώσει πορτογαλικό υπόβαθρο στο όνομά της. Αρχικά εργάστηκε στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Πρίνστον όπου απέκτησε γνώσεις κι εμπειρίες γύρω από την καταλογογράφηση και τα σπάνια βιβλία, κάτι που εκμεταλλεύτηκε όταν εργάστηκε για τον Μόργκαν, προβαίνοντας σε αγοραπωλησίες και άλλες ενέργειες ώστε να εμπλουτίσει τη συλλογή του. Είμαστε σε μια εποχή όπου οι διακρίσεις και οι διώξεις κατά των εγχρώμων αυξάνονται και μαίνονται πιο βίαια από ποτέ, με αποτέλεσμα οι μιγάδες που μπορούν να περάσουν για λευκοί δε διστάζουν να συρθούν στην παρανομία και να κάνουν το «Passing» (=το να περνά κανείς για λευκός ενώ νομικά είναι έγχρωμος). Η Μπελ χωρίς δεύτερη σκέψη παρανομεί ώστε να ζήσει με τ’ αδέλφια της ένα καλύτερο και πιο δίκαιο μέλλον.

Η Alexandra Lapierre έγραψε μια συγκλονιστική ιστορία θάρρους, τόλμης, επιμονής και δύναμης και κατάφερε να συνδυάσει αρμονικά τη βιογραφία με το μυθιστόρημα, εξισορροπώντας και στα δύο είδη. Το κείμενο είναι αληθινό από αρχής μέχρι τέλους και κάθε σκηνή, κάθε περιστατικό, βασίζονται σε προσωπική έρευνα σε αρχεία και άλλα τεκμήρια. Χωρίζεται σε τρία βιβλία (όπου αναπτύσσεται κυρίως η περίοδος 1898-1924), πρελούδιο και επίλογο, με επίμετρο για το τι απέγιναν οι ήρωες του βιβλίου, βιβλιογραφία, γλωσσάρι με επεξήγηση των βιβλιολογικών όρων που συναντάμε στην καριέρα της Μπελ κλπ. Είναι ένα χορταστικό βιβλίο που από τη μια στηλιτεύει τον ρατσισμό και το μίσος για τη διαφορετικότητα κι από την άλλη μας μυεί στα μυστικά και στο περιεχόμενο της πιο σημαντικής βιβλιοθήκης των Ηνωμένων Πολιτειών που πλέον έχει εξελιχθεί σε μεγάλο και πολύτιμο πολιτιστικό φορέα ενώ ταυτόχρονα καταγράφει με διεισδυτικότητα και ακρίβεια τη ζωή μιας γυναίκας που απαρνήθηκε την καταγωγή της για να προοδεύσει και να ξεφύγει από τη φτώχεια («πράξη προδοσίας για τη μάνα, μάχη απελπισίας για την κόρη») αλλά στην πορεία παρασύρεται από την αίγλη, τον συλλεκτισμό, ακόμη κι από τον έρωτα και μεταμορφώνεται σε έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα.

Σε αρκετά σημεία παρατίθενται περισσότερες απ’ όσες είναι απαραίτητες λεπτομέρειες γύρω από τους βασικούς άξονες της ιστορίας, όπως το οικογενειακό παρελθόν της Μπελ, η ζωή του Τζ. Π. Μόργκαν («Ένας συλλέκτης με ακόρεστη περιέργεια που παθιαζόταν με όλες τις μορφές τέχνης», «…ένας ψυχαναγκαστικός και αδηφάγος ερασιτέχνης που δε γνώριζε όρια…με μια απαράμιλλη αίσθηση του γούστου», σελ. 110-111) και στη συνέχεια του γιου του, τα αισθήματα που γεννιούνται στην ηρωίδα του βιβλίου από τους άντρες της ζωής της, πώς ξεκίνησε τη νέα της ζωή, πώς αποφάσισε να παρεισφρήσει στο Πρίνστον με τους περισσότερους ρατσιστές, στο Πανεπιστήμιό του, στην κοινωνική του ζωή, στην εύπορη και ταυτόχρονα συντηρητική κοινότητα και πολλά άλλα. Παρατίθενται αφειδώς αναλυτικές περιγραφές τόπων, χώρων, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και πολιτιστικών γεγονότων που φυσικά εμπλουτίζουν το κείμενο αλλά το βαραίνουν και καθυστερούν τις εξελίξεις. Οι διάλογοι είναι λιτοί, οι εξελίξεις απανωτές, τα σκαλιά που ανεβαίνει η Μπελ διαδέχονται το ένα το άλλο όσο στο φόντο ζούμε οικονομικές κρίσεις, κλιμάκωση της ρατσιστικής βίας, τις συνέπειες του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, ακόμη και το ναυάγιο του «Τιτανικού».

«Τα βιβλία άξιζαν όσο όλοι οι σύζυγοι του κόσμου», με αυτό το μότο ξεκινάει η Μπελ να εργάζεται στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Πρίνστον και στη συνέχεια για λογαριασμό του Μόργκαν. Έτσι ξεκινάει ένα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμο των παλαίτυπων, των σπάνιων εκδόσεων, της βιβλιοδεσίας, των δημοπρασιών, του συλλεκτισμού, με έννοιες, όρους και περιγραφές που ίσως κουράσουν, όπως ανέφερα και πριν, όσους δε λατρεύουν τον χώρο του βιβλίου. Ο Γουτεμβέργιος με τις Βίβλους του και ο Γουίλιαμ Κάξτον με τα αρχέτυπά του που σταθεροποίησαν την αγγλική γλώσσα και άλλαξαν τα πάντα είναι μόνο η αρχή για την καριέρα της Μπελ. Ανατρίχιασα με τον πλούτο των βιβλίων, την τεχνοτροπία τους, το περιεχόμενό τους, την εικονογράφησή τους, που τόσο παραστατικά ζωντανεύουν στις σελίδες του μυθιστορήματος η θέση τους στην παγκόσμια φιλολογική κοινότητα αλλά και στην αγορά! Γι’ αυτό και ως φυσική συνέχεια για την Μπελ έρχονται η μανία, η λαχτάρα, η ανικανοποίητη δίψα για νέα αποκτήματα. Πού σταματά το όραμα του Μόργκαν και πού αρχίζει η προσωπική φιλοδοξία της ντα Κόστα; Πότε η κοπέλα αρχίζει να γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογής και να αφοσιώνεται σε αυτήν; Πού είναι το όριο και ποιος θα τραβήξει τη γραμμή; Η συγγραφέας αποτυπώνει σωστά και την ατμόσφαιρα και τα παρασκήνια των δημοπρασιών: «Όλοι τους γνωρίζονταν μεταξύ τους, μισούσαν ο ένας τον άλλον και χαιρετούσαν ο ένας τον άλλον εγκάρδια» (σελ. 193). Προσοχή: «…η επιτυχία στις δημοπρασίες στηριζόταν σε τρεις αρετές: στην επιμονή, στην πονηριά και στον αυτοέλεγχο» (σελ. 197). Πόσο δάκρυσα με τον πόνο του λόρδου Άμχερστ να αποχωριστεί την πολύτιμη βιβλιοθήκη του, αν και περισσότερο ράγισα με τη συλλογή 14.500 περίπου τόμων αμύθητης καλλιτεχνικής, βιβλιοδετικής και τυπογραφικής ιστορίας με σπάνια δείγματα τυπογραφίας και βιβλιοδεσίας του Ρόμπερτ Χόου! Κι όλα αυτά σε μια εποχή που, από το 1910 και εξής, 1910, υπήρξε σημαντική στροφή των εκατομμυριούχων στην απόκτηση χειρογράφων, αρχέτυπων και σπάνιων εκδόσεων, που πλέον θεωρούνταν σημάδι πλούτου. Η αντίληψη που επικρατούσε τότε τόνιζε ότι τα βιβλία μπορούν να γίνουν επενδύσεις με γόητρο εφάμιλλο με ενός πίνακα, η βιβλιοφιλία πεδίο άγρας για τους μεγιστάνες!

Η μυθιστορηματική βιογραφία «Μπελ Γκριν» της Alexandra Lapierre είναι μια λεπτομερής και συναρπαστική παράθεση της ζωής μιας από τις πιο σημαντικές γυναίκες στον χώρο των συλλογών και της βιβλιοφιλίας στην Αμερική των αρχών του 20ού αιώνα. Είναι η ζωή, η νοοτροπία, οι αντιλήψεις, οι ικανότητες μιας γυναίκας έγχρωμης καταγωγής που κατάφερε να ξεγελάσει τους πάντες και να ζήσει και να διαπρέψει ως λευκή. Ο έρωτας που θα ανατρέψει κάθε αρχή στη ζωή της όμως θα τη φέρει αντιμέτωπη με όρκους που θα καταπατήσει ενώ ταυτόχρονα ο φόβος για την αποκάλυψη του μυστικού της δεν παύει ποτέ να την κυνηγάει. Ωραίες και παραστατικές περιγραφές κτηρίων και πόλεων, καθώς και της κοινωνικής και οικονομικής ατμόσφαιρας που επικρατούσε τότε, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, ανατροπές, παραστατικές περιγραφές από τον κόσμο του βιβλίου και των βιβλιοθηκών δημιουργούν μια αξέχαστη και άκρως ρεαλιστική ατμόσφαιρα. Το μέγεθος της ελληνικής έκδοσης και το βάρος του χαρτιού της την κάνουν αρκετά δύσχρηστη για την ανάγνωση αλλά το κείμενο με ταξίδεψε σ’ έναν συναρπαστικό κόσμο και μου σύστησε μια αποφασιστική γυναίκα που άφησε το στίγμα της στις ζωές πολλών ανθρώπων και στον χώρο των βιβλιοθηκών και των συλλογών.

Βιβλίο  Το Σχολείο της Ζούγκλας μαθαίνει κοκορίστικα
Συγγραφέας Ελισάβετ Αγόρου 
Εικονογράφος Christine Menard
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελισάβετ Αγόρου έγραψε ένα τρυφερό και ενδιαφέρον παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω που διαπραγματεύεται το θέμα της διαφορετικότητας και του φόβου που πηγάζει από αυτήν. Με πλούσιο λεξιλόγιο, γεμάτο επιθετικούς προσδιορισμούς, απανωτές ανατροπές και μια έξυπνη λύση που θα οδηγήσει σε ένα συγκινητικό φινάλε, τα παιδιά κατανοούν πως στην ουσία δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν με όποιον διαφέρει από αυτά είτε σε εμφάνιση είτε σε νοητικές αντιλήψεις είτε σε γλωσσικές καταβολές, αφού όλοι στο σχολείο είναι ίσοι και σέβονται ο ένας τον άλλον γιατί ανήκουν στην ίδια ομάδα. Πρώτη μέρα λοιπόν μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, τα ζωάκια λένε τα νέα τους και συζητάνε με την κουκουβάγια δασκάλα, την κυρία Αθηνά. Φέτος θα έχουν καινούργια συμμαθήτρια, την κοτούλα Χανάνε, της οποίας η οικογένεια ήρθε από ένα μακρινό μέρος όπου γινόταν λέει «πόλεμος». Τα ζωάκια δεν ξέρουν τι είναι πόλεμος, τον φαντάζονται όμως στρυφνό και κακομούτσουνο, γεμάτο φόβο και θυμό. Η κότα όμως, επειδή δεν ανήκει στα ζώα της ζούγκλας, γίνεται δεκτή με επιφύλαξη αλλά και ειρωνικά σχόλια από τους συμμαθητές της. Η δασκάλα, παρ’ όλο που τους ζητάει να είναι υπομονετικοί και πρόθυμοι μαζί της μέχρι να μάθει τη γλώσσα τους, διαπιστώνει πως σύντομα η κατάσταση ξεφεύγει από κάθε έλεγχο.

Τα γεγονότα που εξιστορεί η συγγραφέας, όπως η μεγάλη αναστάτωση που εξαπλώνεται και στους γονείς των παιδιών, οι οποίοι παρασύρονται εύκολα ο ένας από τον άλλον κι αρχίζουν τις φωνές και τα ρατσιστικά σχόλια για την οικογένεια της κότας, οι φόβοι, οι ανασφάλειες, τα δήθεν επιχειρήματα αντικατοπτρίζουν ακριβώς όσα βιώνει η σύγχρονη ελληνική σχολική και όχι μόνο κοινωνία. Μέσα από τις σελίδες του παραμυθιού λοιπόν, η συγγραφέας βοηθάει τα παιδιά να κατανοήσουν πόσο άσχημο και ανυπόστατο είναι να κατηγορούμε συλλήβδην, ρατσιστικά και μειωτικά κάθε νέο μέλος, κάθε πλάσμα που θα ζητήσει τη βοήθειά μας, που θα προσπαθήσει να ενταχθεί στην κοινωνία μας με αξιοπρέπεια και διάθεση για δουλειά. Το νέο και το άγνωστο πάντα τρομάζει, οφείλουμε όμως να το ενστερνιζόμαστε, να το κάνουμε μέρος της καθημερινότητάς μας και να σχηματίσουμε τη δική μας άποψη μέσα από παραδείγματα και καθημερινή επαφή μαζί του. Η ιδέα της δασκάλας Αθηνάς είναι πανέξυπνη και δείχνει τη σημασία της ατομικής πρωτοβουλίας έναντι ενός ανάλγητου και δύσχρηστου κρατικού μηχανισμού.

Η εικονογράφηση της Christine Menard είναι γεμάτη χρώματα και υπέροχες λεπτομέρειες. Το σχολείο ζωντανεύει με τρόπο που θυμίζει τη σχολική τάξη του κάθε μικρού αναγνώστη και τα ζωάκια αποτυπώνονται με πλήθος λεπτομερειών, εκφράσεων και διακριτικών γνωρισμάτων. Τα μεγάλα μάτια της κοτούλας είναι αρκετά για να δείξουν το μέγεθος του φόβου και της στενοχώριας της αλλά και η γενικότερη μορφή της θυμίζει αρκετά κάθε τι φοβισμένο, τρομαγμένο και ανασφαλές πλασματάκι που έρχεται για βοήθεια. Παπαγαλάκια, μαϊμούδες, καμηλοπαρδάλεις, λιονταράκια, ελεφαντάκια και άλλα, μικρά και μεγάλα, ζώα της ζούγκλας περιμένουν τα παιδιά για να τους πουν την ιστορία τους.

«Το Σχολείο της Ζούγκλας μαθαίνει κοκορίστικα» και με αυτόν τον τρόπο έρχεται πιο κοντά στην κατατρεγμένη κοτούλα που ζητάει να γίνει μέλος της τάξης του. Η Ελισάβετ Αγόρου έγραψε μια συναρπαστική, τρυφερή ιστορία για τη διαφορετικότητα και για την ισότητα στη μάθηση και στο κοινωνικό σύνολο που θα χαρίσει αξέχαστες στιγμές χαράς στα μικρά παιδιά και θα τα βοηθήσει να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους μέσα από πρωτότυπα παραδείγματα και ξεκαρδιστικές σκηνές. Ελάτε να μάθουμε κοκορίστικα και να αγαπήσουμε τον διπλανό μας στο θρανίο!

Βιβλίο Μαύρο φλαμίνγκο 
Συγγραφέας Σταύρος Χριστοδούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σταύρος Χριστοδούλου έγραψε ένα δυνατό κείμενο γύρω από τις δύσκολες περιστάσεις που ανάγκασαν χιλιάδες οικογένειες να ακολουθήσουν τον δρόμο της προσφυγιάς και ταυτόχρονα στηλιτεύει τον εθνικισμό και τον ρατσισμό μέσα από μια σειρά γεγονότων που βιώνει ένας γιος προσφύγων, ένα παιδί σχεδόν παρατημένο στην τύχη του, φορτωμένο μίσος και οργή για τη νέα του πατρίδα. Μέσα από διαρκή πρωθύστερα, γνωρίζουμε καλύτερα τα μέλη της οικογένειάς του, το παρελθόν τους, τα βιώματά τους, τους δεσμούς μεταξύ τους, την καθημερινότητα στη Γεωργία πριν και μετά το 1992, τις συνθήκες που τους οδηγούν να πάρουν σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή τους και τις συνέπειες της προσφυγιάς τους. Σε αυτόν τον αγώνα επιβίωσης προστίθεται και ο έφηβος Λεβάν που παλεύει να γίνει κάτι, να ενταχθεί κάπου, σε μια εποχή και σε μια χώρα με ολοένα αυξανόμενο ρατσισμό και ξενοφοβία. Άφθαστος ρεαλισμός, ποικίλοι χαρακτήρες, καλομελετημένα ψυχογραφήματα, σωστή και προσεκτική πλοκή με αλληλένδετες εξελίξεις, μια διαφορετική ματιά στην Αθήνα της φτώχειας, της ανέχειας και του ανερχόμενου εθνικισμού είναι στοιχεία που με κράτησαν ως το τέλος και με γέμισαν προβληματισμό και αντικρουόμενα συναισθήματα.

Μέσα από την ιστορία του Λέοντα και της Ανατολής Πεχλιβανίδη που εγκατέλειψαν την Τσάλκα κι έφτασαν στο Ρουστάβι το 1957 παρακολουθούμε τους αγώνες τους για ένα καλύτερο αύριο, τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο τους που σπαταλιέται σε συγκεκριμένα μέρη (Σπίτι της Κουλτούρας) και με συγκεκριμένες δραστηριότητες, καθώς και την καθημερινότητά τους στη νεόδμητη χρουστσόφσκα, όπως ονομάζονταν οι πολυκατοικίες που στεγάζανε εργάτες από τις Δημοκρατίες της ευρύτερης σοβιετικής πατρίδας. Άλλωστε και το Ρουστάβι είναι μια πόλη που ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1940 ακριβώς γι’ αυτόν τον σκοπό, να κατοικηθεί από εργάτες που θα δουλεύουν στο Εργοστάσιο Μεταλλουργίας και στο Χημικό αλλά και σε μικρότερες βιομηχανίες. «Αυτή η πόλη μάς έχει στραγγίξει και την τελευταία ρανίδα αθωότητας», λέει ένας παλιός δάσκαλος. Παράλληλα ξεδιπλώνεται η ιστορία της Συμέλας και του Ξενοφώντα τη δεκαετία του 1990 που ζουν μια επαναλαμβανόμενη και πληκτική ζωή, χωρίς ελπίδα, με τη Συμέλα και τον αδερφό της να έχουν μεγαλώσει με αυστηρότητα και επιμονή στη μόρφωση από τη μητέρα τους: «-Σ’ αυτή τη χώρα μοναδική περιουσία σας είναι η μόρφωσή σας… Αλλιώς θα σας καταπιεί κι εσάς η φάμπρικα» (σελ. 33). Πλέον η Συμέλα δουλεύει στη Δημοτική Βιβλιοθήκη κι έχει μείνει η μόνη υπάλληλος, «όχι επειδή ήταν η καλύτερη βιβλιοθηκονόμος ή έστω η πιο τυχερή, αλλά επειδή ήταν η πιο χαμηλόμισθη»!

Στην οδό Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι 7, μέσα σε 32 τετραγωνικά, ζουν έξι ψυχές με ελάχιστα έπιπλα και χωρίς ηλεκτρισμό για μεγάλο διάστημα, τίμημα για την ανεξαρτησία της Γεωργίας έναν χρόνο πριν που την ακολούθησε η διάλυση της ΕΣΣΔ. «Στο εργοστάσιο περίσσευε ο φόβος και η ανασφάλεια. Στο σχολείο τα παιδιά μαράζωναν στις κρύες αίθουσες» (σελ. 22). Μια τραχιά πραγματικότητα είναι αυτή η απρόσμενη αλλαγή στη ζωή των κατοίκων, όλοι τους όμως είναι γερά σκαριά κι έτσι κάνουν πέρα τις κακουχίες και καταπίνουν τον θυμό τους, άλλωστε δεν ανέχονται και δε δέχονται όποιον σιγοντάρει τους Ρώσους, αφού δε θέλουν με τίποτα την αγκαλιά της μαμάς Ρωσίας. «Η σιωπή όμως, σε αυτή την αχανή σοβιετική πατρίδα, που την έλουζε επί δεκαετίες το χλωμό φως της νόρμας και της ακινησίας, ήταν σίγουρα ο πιο ασφαλής τρόπος για να επιβιώσουν οι μυαλωμένοι» (σελ. 40). Ο αδελφός της Συμέλας παίρνει την απόφαση το 1993 να κατέβει στην Ελλάδα με την οικογένειά του και η Συμέλα, μέσα από μια σειρά αναπάντεχων γεγονότων, θα ακολουθήσει το παράδειγμά του, παρά τις αντιρρήσεις του Ξενοφώντα που παραμένει οπισθοδρομικός και καθόλου ρηξικέλευθος, πιστός στη νόρμα και στις αρχές που είχε μάθει να ακολουθεί. Φίλοι και συγγενείς περνάνε από τις σελίδες του μυθιστορήματος ζωντανεύοντας τις διαφορετικές χρονικά περιόδους, βιώνοντας διάφορες περιπέτειες που αντικατοπτρίζουν τις εκάστοτε συνθήκες κι ανάμεσά τους ξεχωρίζω το ιδιαίτερο ζευγάρι Ίνγκα Νίνιτζε και Τέμουρ Γκογκάτζε, που είναι οι καλύτεροι φίλοι της Συμέλας. Οι ζωές τους μπλέκονται μαζί της και χάνονται ξανά και ξανά για διάφορους λόγους, μέχρι που απέκτησαν τη Σόφικο, την οποία η Ίνγκα μεγάλωσε με αυστηρότητα. Δεν έχει χρόνο να χαϊδεύει και να κανακεύει το παιδί της, της μεταφέρει όλες τις ανασφάλειες και τις φοβίες της, τη μιζέρια της, τη μοναξιά της.

Αυτά τα πρόσωπα, φορτωμένα με τις εμπειρίες, τις εικόνες, τις ανασφάλειες και τα άγχη που ξεδιπλώθηκαν στο άτυπο πρώτο μέρος του μυθιστορήματος φτάνουν τμηματικά στην Ελλάδα του 1994. Οικοδομή, λαχαναγορά του Ρέντη, ένα ξενοδοχείο στην πλατεία Καραϊσκάκη, μια στέγη στη Λένορμαν και στα Πετράλωνα. Τα πρώτα βήματα μιας δύσκολης, σκληρής, ανασφάλιστης και αβέβαιης ζωής, η οποία συνεχίζει να εμπλουτίζεται με παρένθετες ιστορίες που φέρνουν τους ήρωες σε νέα διλήμματα, τους ωθούν σε πράξεις που δεν ήξεραν ότι μπορούν να τις κάνουν, τους χαρίζουν νέους έρωτες, καινούργιες ευκαιρίες, ίσα να σηκώνουν το κεφάλι τους από το νερό στο οποίο βουλιάζει η καθημερινότητά τους. Η πτυχιούχος Συμέλα κάνει δουλειές του ποδαριού, κάτι που γεμίζει ενοχές τον Ξενοφώντα, αφού νιώθει ανίκανος και ανήμπορος να της προσφέρει κάτι καλύτερο και δεν μπορεί να τη βοηθήσει ουσιαστικά. Σκάλες και άπλυτα ρούχα δεν της αξίζουν για μεροκάματο αλλά τι άλλο μπορεί να γίνει αφού δεν υπάρχουν δουλειές; Ακόμη και ως ζευγάρι, παρασύρεται από τη μονοτονία, πλέον δεν έχουν και πολλά να πουν, ο καθένας επιστρέφει σ’ ένα σπίτι τόσο γεμάτο όπου κανείς δε λείπει σε κανέναν! «Κι εκείνη δεν ήταν μια Συμέλα αλλά πολλές, ανάλογα με τις ανάγκες της στιγμής: μάνα και κόρη και σύζυγος -ένας ρευστός εαυτός που χωρούσε με το ζόρι στα συγκοινωνούντα δοχεία που συνέθεταν τη ζωή της» (σελ. 98).

Με πόση τέχνη ο συγγραφέας διαλύει σταδιακά τις ζωές τους! Ο Ξενοφώντας μένει κλεισμένος στο καβούκι του: δουλειά, φαΐ, τηλεόραση, ύπνος, ξανά δουλειά. «Λίγες κουβέντες, μετρημένες, όσο και το μεροκάματο» (σελ. 99). Ακόμη και η καινούργια αρχή είναι συννεφιασμένη: «Ένα αίσθημα παραίτησης που ροκάνιζε τα θεμέλια της σχέσης τους. Η έλλειψη εσωτερικής δύναμης να ξεκινήσουν ξανά από το σημείο μηδέν» (σελ. 105). Και τελικά με τον καιρό: «η ρωγμή ανάμεσά τους είχε βαθύνει τόσο που αποκάλυψε την ένδεια των συναισθημάτων τους» (σελ. 108). Ταυτόχρονα, διάχυτη η υποτίμηση και η περιφρόνηση από τους γύρω τους. Δύσκολη η ζωή: «Το καθετί εδώ έπρεπε να το κερδίσουν. Δεν χαριζόταν τίποτε σε κανέναν» (σελ. 109). Δουλειά, δουλειά, δουλειά. Αυτή η προσπάθεια επιβίωσης σε μια αφιλόξενη πόλη εξοντώνει τον Ξενοφώντα, αισθάνεται κουρασμένος ή μάλλον οριστικά νικημένος. Καχυποψία, προσβολές, ταπεινώσεις, αγωνιώδης προσπάθεια να νιώσουν λιγότερο ξένοι είναι καταστάσεις που τους φθείρουν. Ομολογώ ότι συγκινήθηκα με τις αναπάντεχες εξελίξεις στη ζωή της Συμέλας, μιας γυναίκας που ωριμάζει μέσα από τις επιλογές της ενώ οι βαθιά ανθρώπινες και απολύτως φυσιολογικές πράξεις της βοηθάνε το κείμενο να μην καταντήσει μελό ή γεμάτο στερεότυπα. Χάρηκα με κάποια γεγονότα, μπήκα όμως σε προβληματισμό όπως κι εκείνη και νομίζω πως οι λύσεις που έδωσε ήταν ό,τι σωστότερο μπορούσε να κάνει. Ο Ξενοφών και η Συμέλα είναι ένα ζευγάρι που τις ιστορίες τους θα τις θυμάμαι για πάντα.

Πώς μεγαλώνει λοιπόν ο έφηβος πια Λεβάν σ’ ένα σπίτι με ησυχία, αδιαφορία, συνεχείς μετακινήσεις για ένα καλύτερο αύριο που δεν έρχεται ποτέ; Μ’ έναν πατέρα που δυναμώνει την τηλεόραση για να μην ακούει, μια μητέρα που πηγαινοέρχεται ανάμεσα σε δυο δουλειές, ανάμεσα στα «θέλω» και τα «πρέπει» της; Νιώθει δεμένος σε μια πνιγηρή καθημερινότητα που βυθίζει τη ζωή τους σε μια ατέλειωτη μονοτονία. Θέλει να τον αφήνουν ήσυχο στη μοναξιά του, δεν αντιμιλάει στους συμμαθητές που τον κοροϊδεύουν αποκαλώντας τον «Ρώσο». Αγάπη είναι το μόνο που θυμάται από τη ζωή στη Γεωργία κι ένα διαμέρισμα που φαινόταν μεγάλο κι ας μην ήταν. Τώρα ο Λεβάν «καταπίνει αχόρταγα τα χιλιόμετρα της εφηβείας του», απομακρύνεται από την οικογενειακή φωλιά, ξεκόβει από τη μητρική φροντίδα. Και ο έρωτας; Που σαρώνει τα πάντα στο πέρασμά του; Θα καταφέρει να εμποδίσει το ξύπνημα του λέοντα μέσα του; Έχουμε φτάσει πλέον στις αρχές του 2000 και ο Λεβάν, πάλι μέσα από μια σειρά γεγονότων, γίνεται μέλος σε μια σχολή πυγμαχίας που στην πραγματικότητα είναι φυτώριο ακραίου εθνικισμού και πατριωτισμού. Ο ιδιοκτήτης του, Ερμής Σαραντάκος, τον διπλαρώνει και τον χειρίζεται με τέτοιο τρόπο που ο νεαρός μπαίνει για τα καλά σε μια κατάσταση που θα τον φέρει αντιμέτωπο με βαθιά κρυμμένα ένστικτα. Για τον Λεβάν ο Ερμής είναι άντρας με αυτοπεποίθηση και δύναμη, ατρόμητος, το αντίθετο δηλαδή από τον πατέρα του, κι έτσι ενστερνίζεται την ιδεολογία του Ερμή για ξεβρόμισμα της πατρίδας «από τους Εβραίους, τους αναρχικούς, τα κομμούνια, τις αδερφές, τους αράπηδες» που μαγαρίζουν τον τόπο μας. «Η πατρίδα σε μια γροθιά»! Η γνωριμία με τον Λευτέρη και η σταδιακή του ένταξη στο γυμναστήριο τον κάνει επιτέλους να νιώθει συμβατός, ότι ταιριάζει με κάποιους, είναι μέλος μιας παρέας κι όλοι μαζί «αφεντικά εκείνης της χαοτικής πόλης με τα αρχαία θεμέλια» (σελ. 196)! Αργά αλλά σταθερά αρχίζει να παίρνει την κατηφόρα, να αντικρίζει έναν εαυτό κρυφό, με αρρωστημένη έλξη σε πρωτόγονες ορμές, κι αυτό δεν μπορεί να τον κρατήσει μακριά από τον ζόφο! Και το οικογενειακό του υπόβαθρο; Η καταγωγή του; Θα καταφέρουν αυτά να τον σώσουν εγκαίρως ή θα υπαναχωρήσουν μπροστά στα νέα συναισθήματα;

Γεωργία, Ελλάδα και Κύπρος είναι οι τόποι δράσης μιας αφήγησης που κυλάει σα νερό, με ενδιαφέροντες χαρακτήρες, αναπάντεχες εξελίξεις και ποικίλες οπτικές γωνίες αφήγησης, που μας συστήνουν τα γεγονότα από κάθε πλευρά. «…οι εκπατρισμένοι μαθαίνουν να ζουν κάτω από τη σκιά μιας προσωρινότητας, γεγονός που τους κάνει τόσο επιρρεπείς στους νοσταλγικούς ακροβατισμούς. Ακόμα κι αν η νοσταλγία εξωραΐζει το παρελθόν» (σελ. 203). Μετέωροι λοιπόν ανάμεσα στο εκεί και στο εδώ, με τις φτωχογειτονιές της Αθήνας (Πετράλωνα, Ρουφ, Ομόνοια, Μεταξουργείο, Γκάζι, Αχαρνών, Λένορμαν, αλλά και Καισαριανή, Νεάπολη, πλατεία Βικτωρίας) να τους αγκαλιάζουν αλλά και να τους διώχνουν, οι ήρωες του μυθιστορήματος ψάχνουν τη λύτρωση κι έναν τόπο να ριζώσουν. Τι συνέπειες θα έχει αυτό στις μεταξύ τους σχέσεις; Ποιος φταίει σε κρίσιμες αποφάσεις;

Το «Μαύρο φλαμίνγκο» είναι ένα συναρπαστικό, πολυεπίπεδο κοινωνικό μυθιστόρημα, γεμάτο χαρακτήρες και απανωτές εξελίξεις που αντικατοπτρίζουν τις συνθήκες επιβίωσης στη Γεωργία πριν και μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ αλλά και στην Ελλάδα την εποχή της αύξησης του ρατσισμού. Είναι μια βαθιά τομή στις αποφάσεις που καλούνται να πάρουν άνθρωποι υποταγμένοι σε μια τραχιά καθημερινότητα, γεμάτοι ελπίδα για ένα αύριο που αποδεικνύεται σκληρό, ρατσιστικό και εθνοκεντρικό. Μια καθημερινότητα που απομυζεί την ανθρωπιά και την αγάπη, αφήνει να παρεισφρήσουν ψεύτικες ελπίδες για μια πλαστή πραγματικότητα και οδηγεί ένα παιδί με αβέβαιο παρόν και επισφαλές μέλλον να πάρει αποφάσεις που θα το φέρουν αντιμέτωπο με τη σκοτεινή πλευρά της πόλης και της ζωής. Πού φταίνε οι γονείς και πού φταίει το ίδιο το παιδί; Ποια είναι η στιγμή που αλλάζουν τα πάντα; Και τι γίνεται μετά; Μια ιστορία που ξεδιπλώνεται κυρίως από το 1992 έως το 2018, οπότε και φτάνουμε εκεί που επιστρέφει κάθε χρόνο το μαύρο φλαμίνγκο, και μας συστήνει ενδιαφέροντες και ολοκληρωμένους χαρακτήρες μέσα από διαρκή πρωθύστερα. Καταγράφει με ρεαλισμό τις οικογενειακές στιγμές ανθρώπων που αναζητούν ένα καλύτερο αύριο σε μια χώρα που δεν τους θέλει, τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που τους λυγίζουν, την καθημερινότητά τους στη χώρα που άφησαν πίσω αλλά στη νέα πατρίδα και μου χάρισε προβληματισμό, συγκίνηση και ενδιαφέρον για τις τύχες των χαρακτήρων.

Βιβλίο Ήμουν έντεκα όταν πέθανα 
Συγγραφέας Πυθαγόρας Ελευθεριάδης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πυθαγόρας Ελευθεριάδης έγραψε ένα βιβλίο γεμάτο δυνατές εικόνες, λιτούς διαλόγους, απανωτές ανατροπές και έξυπνα ευρήματα που δε με άφησαν σε ησυχία. Από τη ζωή στο ορφανοτροφείο, με τους μικροκαβγάδες, τους αυστηρούς κανόνες, τις ελάχιστες φιλίες πηγαίνουμε στο σπίτι του πλούσιου γιατρού της πόλης ο οποίος ζει με μια ψυχικά ασταθή σύζυγο που αρνείται να αγαπήσει τη Σοφία. Πρόκειται για μια ιστορία που δεν ξέρεις πώς θα εξελιχθεί, αφού δείχνει να είναι απλώς οι περιπέτειες ενός ορφανού παιδιού που τελικά υιοθετήθηκε από μια ιδιόρρυθμη οικογένεια και αλλάζει η ζωή του για πάντα. Είναι όμως έτσι; Μάλλον όχι, γιατί μέσα από τα κεφάλαια ξεπηδάνε αξέχαστες σκηνές, δυνατά συναισθήματα και όσο πλησιάζουμε στο τέλος αλλάζει η οπτική γωνία, βγαίνουν τα πάντα στο φως και οι χαρακτήρες αλλάζουν θέσεις και ρόλους, με αποτέλεσμα να έχουμε μια καλοστημένη πλοκή που θέλει να παίξει με το μυαλό του αναγνώστη, να τον εφησυχάσει και στο τέλος να τον ρίξει σε βαθιά αναγνωστικά νερά! Καλογραμμένα περιστατικά με απαραίτητες μόνο περιγραφές, χωρίς φλυαρίες και πλατειασμούς, λιτοί διάλογοι, μικρές σκηνές που φωτίζουν κάθε φορά και κάτι διαφορετικό ώστε όλες μαζί να συγκροτήσουν την καθαυτή ιστορία, η οποία ξεδιπλώνεται σταδιακά και βήμα προς βήμα είναι γνωρίσματα που με κράτησαν με κομμένη ανάσα ως το τέλος. Δε μαθαίνουμε από την αρχή ονόματα, ιδιότητες, τους ρόλους του καθενός αλλά οι πληροφορίες αυτές δίνονται αναπάντεχα και σταδιακά κατά την ανάγνωση, με κάθε μία τους να γίνεται κι ένα κομμάτι του παζλ που θα ταιριάξει με τα άλλα. Και τότε, χωρίς να το καταλάβω, έρχεται η μεγάλη ανατροπή, φωτίζονται σωστά τα πρόσωπα και βλέπω την πραγματική διάσταση των εξελίξεων, μένοντας με το στόμα ανοιχτό, οπότε ξεκινάει νέα αγωνία για να δω αν θα αντιληφθεί την αλήθεια η Σοφία, ένα παιδάκι που φορτώθηκε ένοχα μυστικά χωρίς να το καταλάβει και φυσικά χωρίς να φταίει! Κρίμα που δεν μπορώ να πω περισσότερα για τον τρόπο χειρισμού της ιστορίας από ένα σημείο και μετά γιατί είναι τόσο ενδιαφέρων και έξυπνα σχεδιασμένος που θα χαλάσω τη μαγεία της πλοκής!

Δύο είναι οι θεματικοί άξονες γύρω από τους οποίους ξετυλίγεται η πλοκή: η διαφορετικότητα και ο ρατσισμός από τη μια και ο ψυχολογικός χειρισμός και η σωματική και λεκτική κακοποίηση από την άλλη. Ο τρόπος γραφής είναι υποδειγματικός και χαρίζει μια δυνατή ιστορία με κεντρική ηρωίδα τη Σοφία, ένα κοριτσάκι που προσπαθεί να καταλάβει τι συμβαίνει γύρω της και μέσα της. Ο συγγραφέας αποδίδει σωστά την ψυχογράφηση ενός εντεκάχρονου παιδιού τόσο λεκτικά και συναισθηματικά όσο και συμπεριφορικά, ξεπερνώντας υποδειγματικά τους κινδύνους που κρύβει η πρωτοπρόσωπη αφήγηση που επέλεξε. Η Σοφία δεν υπάρχει περίπτωση ν’ αφήσει ασυγκίνητο κανέναν: «-Σκεφτόμουν πόση ζωή θα είχε αυτή η παραλία το καλοκαίρι. Και τώρα ήταν άδεια. Στενοχωρέθηκα εκείνη τη στιγμή για τις παραλίες. Ναι, το ξέρω ότι είναι χαζό, αλλά σκέφτηκα πως οι άνθρωποι τις θυμούνται μόνο όταν τις χρειάζονται. Όπως δηλαδή γινόταν συνήθως και με τους ανθρώπους» (σελ. 175). Ωριμάζει μέσα από γεγονότα που δεν πρέπει να βιώσει κανένα παιδί της ηλικίας της: «Κάτι που έμαθα μεγαλώνοντας είναι πως, στον κόσμο των μεγάλων, τα ψέματα είναι απαραίτητα. Μοιάζει τόσο δύσκολο να λες την αλήθεια όταν μιλάς μαζί τους. Οπότε, το να μην πω την αλήθεια μου φαινόταν σαν τη μοναδική αλήθεια που μπορούσα να πω» (σελ. 183). Ακόμη και η επανάληψη λέξεων σε μια παράγραφο ή σε δυο απανωτές προτάσεις δεν είναι συγγραφικό λάθος, μιας κι ένα παιδί δε γνωρίζει την περιττολογία ή το κακόηχο των επαναλήψεων! Καταφύγιό της είναι το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, αν και δεν καταλαβαίνει το ιστορικό της πλαίσιο, παρ’ όλ’ αυτά διαπιστώνει πως ήταν τόσο μόνη κι ας είχε και τους δυο γονείς της ενώ η ίδια και μόνη είναι και χωρίς τους πραγματικούς της γονείς! Αχώριστος φίλος είναι και ο Μικρός πρίγκιπας, στον οποίο βρίσκει επίσης αποκούμπι: «…τότε νόμιζα πως όταν οι άνθρωποι κλαίνε δεν θέλουν κάποιος να τους μιλήσει, απλώς θέλουν να ξέρουν πως κάποιος είναι δίπλα τους. Το είχα διαβάσει, θυμάμαι, σ’ ένα παραμύθι» (σελ. 226). «Ο ήλιος ή το δέντρο, τουλάχιστον, δεν έχουν γονείς. Δεν τους χρειάζονται» (σελ. 357), λέει χαρακτηριστικά η Σοφία κι αυτό κρύβει μια διαπίστωση γεμάτη τραύματα και πόνο.

«Ήμουν έντεκα όταν πέθανα. Όταν με σκότωσαν, δηλαδή. Κοντά στα έντεκα»! Έτσι ξεκινάει η ιστορία της Σοφίας που μεγαλώνει στο ορφανοτροφείο θηλέων με το όνομα «Ακτή Παράδεισος» και χάνει την τελευταία καλύτερή της φίλη όταν υιοθετείται. Αγοροκόριτσο, ειλικρινής, ανυπάκουη, δύσκολα θα μπορούσε να αποτελέσει επιλογή των υποψήφιων γονιών κι αυτό την έχει γεμίσει αδιαφορία. Τριάντα κορίτσια περιμένουν κάθε τόσο να υιοθετηθούν από γονείς που επισκέπτονται το ίδρυμα και οι συζητήσεις μεταξύ τους είναι χαρακτηριστικές της εποχής και της νοοτροπίας τους. Αγωνιούν για το αύριο, υποδύονται έναν καλύτερο εαυτό, δίνουν μια παράσταση για να κερδίσουν την εύνοια των επισκεπτών. Είμαστε ακόμη σε μια περίοδο που ο ρόλος της γυναίκας είναι τα οικοκυρικά και τα παιδιά, να σκύβει το κεφάλι μπροστά στον άντρα της και να δέχεται στωικά ακόμη και το ξύλο από τα χέρια του. Αυτό ακριβώς μαθαίνουν στον «Παράδεισο»! Ένα πολύβουο μελίσσι με την υπεύθυνη, την κυρία Ελένη, να είναι το μοναδικό αποκούμπι της Σοφίας, να την κανακεύει και να τη βοηθάει, να τη νουθετεί και να τη στηρίζει όσο από την άλλη ο αυστηρός κύριος Σταμάτης, ο διευθυντής, ρίχνει σκαμπίλια και τιμωρεί, φέρεται κακότροπα και απότομα, είναι ο φόβος και ο τρόμος των κοριτσιών. Κάποια στιγμή η Σοφία το παίρνει απόφαση και υποδύεται τον ρόλο που θέλουν: «Από το να μη με πάρουν καθόλου για την αλήθεια μου, προτιμούσα να με διαλέξουν για το ψέμα μου» (σελ. 76). Όνειρό της είναι να ταξιδέψει στον κόσμο, παρά τις νουθεσίες δασκάλων και περίγυρου ότι οι γυναίκες κάθονται σπίτι και μεγαλώνουν παιδιά. Θέλει να ταξιδέψει και ν’ ανοίξει ένα βιβλιοπωλείο κι ας μην αρέσει στον κόσμο που μια γυναίκα θα δουλεύει και μάλιστα μόνη της!

Τα πράγματα λοιπόν αλλάζουν όταν επιτέλους η Σοφία υιοθετείται και μεταφερόμαστε στην τρυφηλή κοινωνική ζωή του γιατρού και της γυναίκας του. Η μικρή ηρωίδα πάει σε κανονικό σχολείο, μαθαίνει συμπεριφορά, μπαίνει σε πρόγραμμα και τάξη. Η κοινωνική της θέση της ανοίγει πόρτες και κάνει τη ζωή της άνετη και ξεκούραστη. Η ίδια όμως γυρνάει την πλάτη της σε όλα αυτά, δεν ξεχνά ποια πραγματικά είναι και πιάνει φιλίες με τον έγχρωμο Γουίλιαμ, ένα παιδί κλειστό και εσωστρεφές που πέφτει συχνά θύμα ξυλοδαρμού και πειραγμάτων από τους συμμαθητές του. Οι σκηνές είναι τόσο δυνατές που: «Η βροχή ούρλιαζε κι αυτή. Σαν κάπου να ήθελε να τα πει» (σελ. 235). Τα δυο παιδιά, παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα της Σοφίας και το σκάνδαλο που προκαλείται από αυτήν τη συναναστροφή, ανακαλύπτουν μαζί την ισότητα, ότι οι άνθρωποι είναι όλοι ίδιοι κι ας έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Με τη δική του βοήθεια η Σοφία προσπαθεί να καταλάβει τι συμβαίνει στο σπίτι που την υιοθέτησε, να αποκωδικοποιήσει τη συμπεριφορά της θετής μητέρας της, να εντάξει τον εαυτό της στο νέο περιβάλλον. Εν τω μεταξύ και ο Γουίλιαμ προέρχεται από μια διαφορετική οικογένεια και το παιδί προσπαθεί να εντάξει τη δική του ζωή σε έναν κόσμο γεμάτο «πρέπει» και μυστικά. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη περίπτωση που δύσκολα θα τη δεχόμουν λόγω της εποχής και του τόπου, όμως καταγράφεται με διακριτικότητα, σεβασμό και αντικειμενική ματιά οπότε πείστηκα και ταυτίστηκα με τον Γουίλιαμ. Ως προς τη διαφορετικότητά του που δε γίνεται αποδεκτή από τον περίγυρο, αποτυπώνεται με τόση ένταση και μαεστρία σε σκηνές σαν αυτή που ο Γουίλιαμ ρίχνει αλεύρι πάνω του σε μια προσπάθεια να γίνει λευκός και αργότερα που γδέρνει το δέρμα του με τα νύχια του ουρλιάζοντας: «Δεν θέλω να είμαι μαύρος! Πάρτε αυτό το χρώμα από πάνω μου»! Κι όλα αυτά γιατί: «-Σκέψου πόσο περίεργο είναι γι’ αυτόν να ακούει αυτά τα παιδιά να τον κοροϊδεύουν για κάτι που δεν αποφάσισε ο ίδιος να είναι. -Και για κάτι που και ο ίδιος δεν μπορεί να αλλάξει…» (σελ.260). Πόσο προσεκτικά διαλεγμένες είναι οι λέξεις που ακόμη και μια ολιγόλογη πρόταση δημιουργεί ολοζώντανες εικόνες: «Χτυπούσα τα αθλητικά του παπούτσια με τα βαρετά παπούτσια μου από τη σχολική στολή» (σελ. 245).

Τι γίνεται στο σπίτι του γιατρού όμως; Η θετή μητέρα παθαίνει απανωτές κρίσεις και συμπεριφέρεται αλλοπρόσαλλα. Είναι μια γυναίκα που έχει υποστεί έναν ισχυρό κλονισμό μετά από ένα δυσάρεστο γεγονός και η συμπεριφορά της, οι αντιδράσεις της, η σχέση της με το παιδί, η κυκλοθυμία της, τα ξεσπάσματά της είναι πολύ προσεκτικά δοσμένα, με αληθοφάνεια και ρεαλισμό. Θα καταφέρει ο άντρας της να κρατήσει τις απαραίτητες ισορροπίες; Με πόση τρυφερότητα τη βοηθάει να γνωριστεί με το παιδί, τι όμορφες και ρεαλιστικές σκηνές! Ο πατέρας προσπαθεί να κρατήσει τις ισορροπίες, να μεγαλώσει τη Σοφία με πρόγραμμα και ευπρέπεια, η Σοφία κάνει ερωτήσεις, απορεί για όλα τα καινούργια που βλέπει, δυσφορεί με τις νέες συνθήκες αλλά προσπαθεί να μην το δείξει: «Αν πλήρωνα τη μαμά, όπως αυτή πλήρωνε την κυρία Ιουλία για να καθαρίσει, θα μπορούσε να με αγαπήσει»; Είναι τόσο καθωσπρέπει ο πατέρας της που της αρέσει να τον κάνει να αισθάνεται περίεργα, τον αγκαλιάζει, κοιμάται στα πόδια του, τον πειράζει… Υπάρχουν και στιγμές όμως που του αντιμιλάει ή προκαλεί την τύχη της ή τον ρεζιλεύει στον κοινωνικό περίγυρο κι έτσι γνωρίζει και την αυστηρή του πλευρά. Κι όσο πλησίαζα στην αλήθεια τόσο φοβόμουν πως κάτι κρύβεται πίσω από όλα αυτά, μέχρι και πως κινδυνεύει η ζωή του παιδιού υποψιαζόμουν. Κι ενώ απολάμβανα αυτό το καλογραμμένο κείμενο με τις απανωτές ανατροπές και τα διεισδυτικά ψυχογραφήματα, ένα ημερολόγιο φέρνει στο φως όλη την αλήθεια και δείχνει έναν αφανή ήρωα που πάλεψε για την αγάπη, αγωνίστηκε για την επιβίωση, πάλεψε με την παράνοια, το ψέμα και τη βία αλλά έχασε το παιχνίδι. Ακόμη δακρύζω με τις τελευταίες λέξεις… Και τότε αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση προς τον θάνατο της Σοφίας, έναν θάνατο διαφορετικό, σταδιακό, κλιμακούμενο, με μια αναπάντεχη αποκάλυψη και μια δυσβάσταχτη αλήθεια που θα έρθει στο φως και θα διαλύσει τα πάντα!

Θα μπορούσα να γράψω κι άλλα, μιας και το μυθιστόρημα βρίθει χαρακτήρων, νοημάτων, περιστατικών αλλά θα σταματήσω εδώ για να αφήσω τον χρόνο να κατασταλάξει μέσα μου η εμπειρία  της ανάγνωσης αυτού του βιβλίου. Το «Ήμουν έντεκα όταν πέθανα» είναι ένα καλογραμμένο, άρτιο, έξυπνο και ανατρεπτικό μυθιστόρημα που μου χάρισε μια ιστορία δοσμένη εντελώς διαφορετικά από τα συνηθισμένα και με γέμισε εικόνες, συναισθήματα, ιδέες και σκέψεις. Η κακοποίηση, η διαφορετικότητα, ο ρατσισμός, η βία, η εκμετάλλευση, η κακοποίηση, ο χειρισμός κυριαρχούν σ’ ένα κείμενο γραμμένο με μικρές προτάσεις, κινηματογραφικούς διαλόγους, λιτές περιγραφές, αληθοφάνεια και ελάχιστα στοιχεία σουρεαλισμού και καλολογικών στοιχείων. Εκπλήξεις, ανατροπές, παιχνίδια με το μυαλό του αναγνώστη και μια φριχτή αλήθεια που κρύβεται πίσω από τα γεγονότα και με έκανε να πονέσω για την ανθρώπινη αναλγησία, όλα αυτά μου γέννησαν την επιθυμία να βουτήξω μέσα στις σελίδες για να σώσω το κοριτσάκι από το τελευταίο κεφάλαιο. Κρίμα που δεν πρόλαβα…

Βιβλίο Χάρης και Φάρις 
Συγγραφέας Γιώτα Κ. Αλεξάνδρου
Εικονογράφος Φωτεινή Τίκκου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Αλεξάνδρου γράφει ένα συγκινητικό, τρυφερό, γλυκό και ρεαλιστικό παραμύθι για παιδιά από 4 ετών και πάνω που δείχνει με τον καλύτερο τρόπο τις δυσκολίες προσαρμογής και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα στην προσπάθειά τους να φύγουν μακριά από τη χώρα τους για να γλυτώσουν πολέμους και συμφορές. Ο Χάρης, ένα παιδί που παλεύει στη φαντασία του με δράκους και ιππότες, αγκαλιάζει με στοργή και αγάπη τον Φάρις και βλέπουμε βήμα βήμα να γεννιέται η δυνατή φιλία τους μέσα από απλές και ανιδιοτελείς πράξεις, όπως παιχνίδι, φαγητό, κουβέντες. Κάποια στιγμή ενημερώνονται και οι γονείς του Χάρη, οπότε ο νέος του φίλος αρχίζει μια διαφορετική ζωή και προσπαθεί να ξεχάσει το σκληρό παρελθόν του. Στο έτσι κι αλλιώς «πολύχρωμο» σχολείο του Χάρη λοιπόν γνωρίζουμε παιδιά από διάφορες χώρες του κόσμου, μαθαίνουμε βασικές λέξεις της γλώσσας τους και γινόμαστε ένα μαζί τους όταν διαπιστώνουμε πως τα παραδοσιακά παιχνίδια είναι σε γενικές γραμμές τα ίδια σε όλο τον κόσμο! Η ιστορία έχει γλυκές μα και σκληρές στιγμές αλλά το ματωμένο παρελθόν του Φάρις δίνεται με προσοχή, χωρίς να προκαλέσει φόβο στους μικρούς αναγνώστες. Συγκινήθηκα από την αγάπη που έδειξαν όλοι στο προσφυγόπουλο και από τον τρόπο που το βοήθησαν να ενσωματωθεί στην οικογένεια και στο σχολείο, να μάθει βασικά πράγματα, να παίξει και να γελάσει, άλλωστε «Αυτό έχει σημασία. Μόνο αυτό. Τίποτα άλλο»!

Η εικονογράφηση της Φωτεινής Τίκκου με τα παλ χρώματα και τις ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες κερδίζει αμέσως το μάτι του αναγνώστη, αφού αποτυπώνει με ρεαλισμό τη ζωή του Χάρη και του Φάρις στο σπίτι και στο σχολείο. Ο Φάρις δίνεται αρχικά με σκούρα χρώματα, είναι βρώμικος, ταλαιπωρημένος και πεινασμένος, σταδιακά όμως κι όσο εξοικειώνεται με τον Χάρη αρχίζει να γίνεται πιο φωτεινός, πιο χαρούμενος, πιο αισιόδοξος. Οι εικόνες δείχνουν σε κάποια σημεία αφαιρετικές, ταυτόχρονα όμως τα συναισθήματα αποτυπώνονται αδρότατα, όπως το δάκρυ του Φάρις όταν τρώει ένα μήλο κι έτσι η ιστορία ζωντανεύει με τον καλύτερο και πιο ταιριαστό τρόπο. Σε πολλά σημεία δεν υπάρχει φόντο κι αυτό επιτρέπει να εστιάσουμε στα όσα διαδραματίζονται σε πρώτο πλάνο και μου άρεσε ο τρόπος που αποτυπώθηκαν τα παιδιά του σχολείου με τα χρώματά τους, με τις ενδυμασίες τους, με τα ρούχα τους.

Το γλυκό και όμορφο παραμύθι της Γιώτας Αλεξάνδρου «Χάρης και Φάρις» δείχνει στα παιδιά τη δύσκολη ζωή ενός προσφυγόπουλου που κατάφερε να φύγει από τη χώρα του λόγω του πολέμου που ξέσπασε εκεί και μέσα από τη φιλία του με τον Χάρη τα παιδιά κατανοούν πως οι άνθρωποι είναι ίδιοι και δε διαφέρουν σε τίποτα, επομένως, όταν κάποιος βρίσκεται σε ανάγκη, καλό είναι να τον φροντίζουμε και να τον βοηθάμε, ακόμη κι αν δεν ξέρουμε τη γλώσσα του. Αγάπη, σεβασμός, ενδιαφέρον και δοτικότητα είναι μερικά από αυτά που έχει ανάγκη όποιος βρίσκεται σε κίνδυνο και ο Χάρης με τους συμμαθητές του αποτελούν το καλύτερο παράδειγμα. Στο βιβλίο υπάρχουν επίσης QR Code για να ακούσουν τα παιδιά την αφήγηση της ιστορίας από την ίδια τη συγγραφέα με μουσική σύνθεση Γιάννη Μυγδάνη, προτάσεις για την επεξεργασία της ιστορίας, επίμετρο της Πόπης Διονυσοπούλου από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και περιγραφές ομαδικών παιχνιδιών από άλλες χώρες! Μια δυνατή αναγνωστική εμπειρία που μας χαρίζει όπως πάντα με αγάπη και φροντίδα η Γιώτα Αλεξάνδρου.

Βιβλίο Σκοτεινό φως 
Συγγραφέας Γιώργος Πολυμενάκος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι το αυτοτελές δεύτερο βιβλίο της Τριλογίας των Φάρων, μιας σειράς κειμένων που περιγράφουν δυστοπικά περιβάλλοντα με επίκεντρο ένα νησί που στο πρώτο χρησιμοποιείται ως Καθαρτήριο και εδώ ως Κέντρο Επισιτισμού και στρατόπεδο συγκέντρωσης. Μικρής έκτασης κεφάλαια και μια πλοκή που αλλάζει διαρκώς κέντρο αφήγησης ώστε να φωτιστούν επαρκώς όλοι οι χαρακτήρες του μυθιστορήματος βοηθάνε στην αύξηση της αγωνίας και της έντασης ενώ οι ρεαλιστικές περιγραφές και τα διεισδυτικά ψυχογραφήματα συγκροτούν έναν κόσμο γεμάτο σκοτάδι και χάος. Μέσα από σύντομες σκηνές γεμάτες παραστατικότητα και ενάργεια αρχίζουν σταδιακά να μπαίνουν τα κομμάτια της ιστορίας στη θέση τους, να γνωρίζουμε τους πρωταγωνιστές, να καταλαβαίνουμε τον ρόλο τους στα γεγονότα και να παρακολουθούμε μια πλοκή που κλιμακώνεται αναπάντεχα. Ενώ ξεκινάμε με το σημείο μηδέν, επιστρέφουμε ένα μήνα, ακόμη κι ένα χρόνο πριν για να δούμε πώς ήταν τα πράγματα λίγο πριν το τέλος της Μεγάλης Αρρώστιας και πώς ξεκίνησε η Νέα Τάξη να επιτίθεται και να καταλαμβάνει την εξουσία ώστε να γυρίσουμε στο σήμερα και να δούμε τι επιζητούν οι ήρωες του βιβλίου, τι σκοπούς και στόχους έχουν, αν είναι προδότες ή ήρωες, πειθήνια όργανα ή επαναστάτες.

«-Ο φάρος θα συνεχίσει να φέγγει αλλά με σκοτεινό φως», αυτό προφητεύει από την αρχή ο νοητικά καθυστερημένος Ορέστης κι αυτό το φως δείχνει τον δρόμο της ελευθερίας, της εξαπάτησης, της λαχτάρας για εξουσία και του θανάτου. Ο συμβολισμός των ονομάτων, που ενισχύεται και από τον χώρο της δράσης που είναι η ευρύτερη περιοχή της Λακωνίας, είναι ξεκάθαρος. Ο Νάβις (όνομα του τελευταίου βασιλιά της αρχαίας Σπάρτης) είναι εκπρόσωπος του Ένοπλου Τμήματος του Ύπατου Συμβουλίου, ένας αδίστακτος και ψυχρός στρατιώτης που δεν ορρωδεί προ ουδενός. Η Λίγια είναι έγχρωμη πρόσφυγας και οι σκηνές του ναυαγίου με τους υπόλοιπους λαθρομετανάστες είναι από τις καλύτερες περιγραφές του βιβλίου. Ο Οδυσσέας είναι οδηγός λεωφορείου και πηγαίνει στη Ναυτική Βάση για να βρει τον Ιάσονα, ποιος είναι όμως αυτός ο άντρας και τι τον θέλει; Ο Νέαρχος, ο γιος του Νάβι, εξαναγκάστηκε από τον πατέρα του να φύγει από το σπίτι για να ζήσει μόνος του! Ο Νέαρχος τα βρίσκει σκούρα, αφού είναι παιδί της πόλης, εσωστρεφές και με αγαπημένη συνήθεια το διάβασμα, οπότε σταδιακά γεμίζει μίσος προς τον πατέρα του. Ο Άγις (όνομα επίσης βασιλιά της Σπάρτης) συμμετέχει σε μια τελετουργία κάθαρσης (η οργάνωση του αναθέτει να ρίξει ένα παραπληγικό κορίτσι στον Καιάδα) ώστε να αποδείξει πως είναι πιστός υπηρέτης της Νέας Τάξης. Στην πραγματικότητα έχει τα δικά του σχέδια και ζει στο Νησί που ενώνεται με την πόλη, εκεί όπου ζουν οι Άλλοι, οι Λάθρο. Το νησί βρίσκεται σε καραντίνα μέχρι να αποφασιστεί η τελική τύχη όσων είναι μαντρωμένοι πίσω από τα συρματοπλέγματα και ο Άγις, που είναι οπλουργός και άρα απαραίτητος για τη Νέα Τάξη όσο αυτή χρησιμοποιεί πολυκαιρισμένα και μεταχειρισμένα όπλα, κατ’ εξαίρεση μένει εκεί κι αυτό τον βοηθάει να συναντάει κρυφά τη Λίγια. Οι δυο τους θα συλλάβουν ένα σχέδιο για να προσπαθήσουν να φύγουν από αυτήν την παράνοια ενώ ταυτόχρονα ο Άγις προσπαθεί να βρει τον αδελφό του, Ορέστη, που πάσχει από ψυχικές διαταραχές (οι περιγραφές της ψυχολογίας και της νοοτροπίας του Ορέστη είναι εξίσου καλοδουλεμένες και αναμιγνύουν σωστά το ρεαλιστικό με το φαντασιακό του νου του).

Το «Σκοτεινό φως», ένα ανατριχιαστικό και άκρως ρεαλιστικό μυθιστόρημα, γεμάτο μικρά κεφάλαια που περιγράφουν αποσπασματικά τις εξελίξεις της πλοκής, σωστούς διαλόγους, ενδιαφέροντες χαρακτήρες κι ένα καλά στημένο δυστοπικό περιβάλλον, με λίγες σχετικές λεπτομέρειες, οπότε δε βαραίνει η καθαυτή πλοκή, με ταξίδεψε σ’ ένα περιβάλλον νοσηρό, όμοιο με αυτό που οδήγησε την Ευρώπη στον δεύτερο μεγάλο πόλεμο του 20ού αιώνα και ταυτόχρονα μου σύστησε χαρακτήρες που κατά σατανική σύμπτωση άρχισαν να κυκλοφορούν ανάμεσά μας εδώ και κάποια χρόνια. Η φυλετική καθαρότητα και άλλες δικαιολογίες είναι τα όπλα που βοηθάνε την κοινή γνώμη να παρασυρθεί και να μη βλέπει το έλος μέσα στο οποίο πέφτει αργά αλλά τμηματικά κι αυτό το σκοτεινό φως είναι ο δρόμος που θα οδηγήσει κάποιους από τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος να αγωνιστούν για την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και την ανθρωπιά τους. Γρήγορη αφήγηση, διαρκείς εναλλαγές σκηνών, απανωτές εξελίξεις και απρόσμενες εκπλήξεις, όλα αυτά με κράτησαν αιχμάλωτο ως το τέλος και ζωντάνεψαν ένα καλά σχεδιασμένο περιβάλλον γεμάτο χάος, αίμα και αναρχία, με ελάχιστες ακτίνες ελπίδας, οι οποίες όμως είναι αρκετές για να κρατήσουν ψηλά το ηθικό του αναγνώστη.