Βιβλίο Το Μάτι του Κόκκινου Τσάρου
Τίτλος πρωτοτύπου Eye of the Red Tsar
Συγγραφέας Sam Eastland
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Modern Times
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλό αστυνομικό. Παράλληλα με την ιστορία του σήμερα (1929) αναπτύσσεται η ιστορία του παρελθόντος του Πέκαλα, ποιος ήταν, ποιες οι αντιλήψεις του, γιατί τον επέλεξε ο τσάρος για στενό συνεργάτη του, ποια η σχέση του με τον αδερφό του, ποια τα καθήκοντά του και τι απέγινε όταν καταλύθηκε η παντοκρατορία του τσάρου. Στο σήμερα ο Πέκαλα επιστρέφει από τις φυλακές όπου τον έριξε το νέο κράτος για να τον παρακολουθεί συνέχεια και αναλαμβάνει να αναγνωρίσει τα πτώματα των Ρομανόφ. Το σοκ του είναι μεγάλο όταν διαπιστώνει ότι ο Αλέξιος, ο γιος, ζει. Αλλά δεν είναι ο Αλέξιος…. Κι έτσι ο Πέκαλα ανακαλύπτει ότι είναι πιόνι σε ένα κυνήγι θησαυρού, του θησαυρού των Ρομανόφ, ποιον όμως να εμπιστευτεί από το γύρω του περιβάλλον; Ανατροπές και μια μεγάλη έκπληξη στο τέλος. Το βιβλίο παίρνει τις τελευταίες στιγμές των Ρομανόφ και τις αναπαριστά σαν να ήταν εκεί ο συγγραφέας. Ωραίο γράψιμο, στρωτό, ρεαλιστικό και αρκετά αγωνιώδες. Παρόλο που ασχολείται με τους Ρομανόφ και τις φήμες που συνόδευαν για πολύ καιρό την εκτέλεσή τους (όχι, δεν εκτελέστηκαν, τους είδα εκεί, εκεί κι εκεί, ή ναι, εκτελέστηκαν, να κι ο θησαυρός τους), υλικό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε τερατολογίες ή αμερικανιές, τα πράγματα είναι απλά, σχεδόν καθημερινά (όσο καθημερινή θα μπορούσε να είναι η ζωή ενός μυστικού πράκτορα-αστυνομικού). Θα το απολαύσετε.

Βιβλίο Τα Παιδιά του Μεσονυκτίου
Τίτλος πρωτοτύπου Midnight’s children
Συγγραφέας Salman Rushdie
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μέσα από τις σελίδες του βραβευμένου με Best of the Booker και όχι μόνο μυθιστορήματος περνάνε χιλιάδες ήσσονος και μείζονος σημασίας περιστατικά που αντικαθρεφτίζουν είτε την καθημερινότητα των απλών ανθρώπων της χώρας μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας του πρωταγωνιστή και γύρω από αυτό είτε τις σημαντικές ιστορικές αλλαγές όπως η απόσχιση του Πακιστάν από την Ινδία, τα προβλήματα και οι δυσκολίες ενός νεοσύστατου ανεξάρτητου κράτους (ένας Άγγλος μάλιστα φτάνει σε σημείο να κομπορρημονεί για τα καλά της αγγλοκρατίας: «Θα πρέπει να παραδεχτείτε πως δεν ήμαστε και τόσο κακοί! Σας φτιάξαμε δρόμους. Σχολεία, τρένα, είχατε κοινοβουλευτικό σύστημα, όλα τα πράγματα που άξιζαν τον κόπο. Το Τατζ Μαχάλ είχε αρχίσει να καταρρέει, μέχρι που ένας Εγγλέζος μπήκε στον κόπο να το φροντίσει», σελ. 161), ακόμη και η απελευθέρωση του Μπαγκλαντές! Η αφήγηση ξεκινάει από τη δεκαετία του 1940 και φτάνει ως αυτήν του 1970 και βρίθει κοινωνιολογικών, ανθρωπιστικών, ιστορικών, οικονομικών, πολιτιστικών και γλωσσικών στοιχείων. Η οικογένεια του αφηγητή δε ριζώνει σχεδόν πουθενά, «μας σπρώχνουν» όπως λέει χαρακτηριστικά ο παππούς Ααντάμ Αζίζ: Κασμίρ, Αμρίτσαρ, Δελχί, Καράτσι, Άγκρα, Νέο Δελχί και φυσικά Βομβάη, η οποία περιγράφεται από ιστορικής και γεωγραφικής άποψης με έναν ξεχωριστό και άκρως επιμορφωτικό τρόπο!

Νομίζω πως δεν έχει νόημα να αναλύσω το γενεαλογικό δέντρο του Σαλίμ Σινάι (όλα τα μέλη της οικογένειάς του αποτελούν εκπροσώπους της εκάστοτε ιστορικής, πολιτικής, κοινωνικής ή και πνευματικής περιόδου μέσα στην οποία δρουν) και βάσει του οποίου καταγράφεται το παρελθόν και το παρόν της οικογένειάς του. Ιστορίες μέσα στην ιστορία, ανατροπές, εξελίξεις, όμορφες και σκληρές στιγμές και χιλιάδες αφορμές για δεύτερες σκέψεις ή περαιτέρω διερεύνηση των γεγονότων που αποδίδονται κατά καιρούς τόσο παραστατικά! Ο κάθε αναγνώστης, έτοιμος και σίγουρος πως θα βυθιστεί σε μια διαφορετική αναγνωστική πρόκληση, θα βρει κάτι που θα τον συγκινήσει, θα τον συναρπάσει, θα τον παρασύρει, θα τον κατακτήσει, θα τον θυμώσει, θα τον πικράνει, θα τον διασκεδάσει. Από μεριάς μου θα ήθελα να εστιάσω στις αναφορές που γίνονται μέσα από κωμικοτραγικά ή συγκινητικά περιστατικά σε καταστάσεις και θέσφατα όπως:

-η σεμνότητα και η ταπεινότητα της γυναίκας που δεν πρέπει να κοιτάει τον άντρα κατάματα ή να κυκλοφορεί προκλητικά και αυτάρεσκα, κάτι που σταδιακά στις μέρες μας τείνει (;) να εκλείψει («-Πάψε πια να είσαι μια καλή κοπέλα από το Κασμίρ. Κοίταξε να γίνεις μια μοντέρνα Ινδή», σελ. 63).

-η αποκλειστική ευθύνη για την ανατροφή των παιδιών, τις σπουδές του κλπ. που αναλαμβάνει εξολοκλήρου ο πατέρας και κανένας άλλος

-οι δοξασίες, οι δεισιδαιμονίες και τα γιατροσόφια που άργησαν να εξαφανιστούν από τις οικογενειακές εστίες, όσο και αν η παραδοσιακή ιατρική κέρδιζε έδαφος (δεν είναι παράξενο που οι πρώτοι επαγγελματίες γιατροί δεν ήταν και τόσο καλοδεχούμενοι στα αστικά κέντρα και στις αγροτικές περιοχές).

Η ιστορία ξεδιπλώνεται σε δύο επίπεδα: από τη μια η οικογένεια του αφηγητή και πρωταγωνιστή και από την άλλη οι συνθήκες διαβίωσής του την ώρα που μεταγενέστερα γράφει αυτό το κείμενο (πώς κατέληξε, τι κάνει στο κειμενικό παρόν όσο αφηγείται το παρελθόν, γενική επισκόπηση των αλλαγών που βίωσε και που τώρα καταθέτει στα μάτια του αναγνώστη κλπ.). Αυτό που ξεχώρισα είναι το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός που αλάφρωναν κατά τόπους την παράθεση των γεγονότων ενώ η μυστηριώδης Πάντμα, οικονόμος, ερωμένη και φίλη του Σινάι, διέκοπτε τον ειρμό του για να εκφράσει απορίες όμοιες με αυτές που μου δημιουργούνταν εμένα εκείνη σχεδόν τη στιγμή («Μ’ αυτό το ρυθμό… θα περάσουν διακόσια χρόνια μέχρι να φτάσεις να μας πεις για τη γέννησή σου», σελ. 69, «Κοίτα να προχωρήσεις λίγο, γιατί θα πεθάνεις πριν καν γεννηθείς», σελ. 70 κλπ.) με χαρακτηριστικό λαϊκισμό και παραδειγματική θυμοσοφία! Μάλιστα, έσκασα στα γέλια όταν διάβασα την υπέροχη και περιεκτική λέξη «και-μετα-τισμός», δηλαδή τι θα γίνει παρακάτω! Όπως παραδέχεται ο Σινάι: «Δε σας ζητώ παρά να παραδεχτείτε το γεγονός (όπως το παραδέχτηκα κι ο ίδιος) ότι θα διαλυθώ τελικά σε (περίπου) εξακόσια τριάντα εκατομμύρια ανώνυμα και, αναγκαστικά, αμνήμονα μόρια σκόνης. Γι’ αυτό αποφάσισα να καταγράψω τις σκέψεις μου στο χαρτί, πριν τα ξεχάσω όλα (είμαστε έθνος ανθρώπων που ξεχνάνε)» (σελ. 68). Αυτό το συγγραφικό εύρημα γρήγορα αποσύρεται διακριτικά, αφήνοντας χώρο σε διαφορετικά υφολογικά πειράματα, οπότε δεν κούρασε.

Η μάνα του Σαλίμ, Αμίνα, παντρεύτηκε τον Αχμέντ Σινάι κι απέκτησαν τον Σαλίμ και την Τζαμίλα ή «Μπρούντζινη Μαϊμού»! Ο γιος τους όμως ανήκει στα Παιδιά του Μεσονυκτίου και γι’ αυτό είναι ξεχωριστός, σχεδόν ευλογημένος: «Κατά τη διάρκεια της πρώτης ώρας της 15^ης Αυγούστου 1947 -ανάμεσα στα μεσάνυχτα και στη μία το πρωί- όχι λιγότερο από χίλια και ένα παιδιά γεννήθηκαν μέσα στα σύνορα του βρεφικού κυρίαρχου κράτους της Ινδίας… Αυτό που έκανε το γεγονός αξιοσημείωτο… ήταν η φύση των παιδιών αυτών, το καθένα από τα οποία -εξαιτίας κάποιου αλλόκοτου βιολογικού φαινομένου ή ίσως χάρη σε κάποια υπερφυσική παρέμβαση της στιγμής ή τελικά ίσως από απλή σύμπτωση… ήταν προικισμένο με χαρακτηριστικά, ταλέντα ή ικανότητες που μπορούν να περιγραφούν μόνον ως θαυματουργά» (σελ. 317-318).

Προς Θεού, το μυθιστόρημα δεν έχει να κάνει με το υπερφυσικό και υπεράνθρωπο σύμπαν της Marvel ή της DC Comics, αντιθέτως, καταγράφει αυτό το υπερφυσικό χάρισμα μέσα από απόλυτα φυσιολογικές και άκρως ρεαλιστικές συνθήκες διαβίωσης, ειδικά σε μια φτωχή χώρα όπως η Ινδία, οπότε παρελαύνουν μπρος στα μάτια του αναγνώστη οι ακραίες συνθήκες φτώχειας, οι απροσπέλαστες κοινωνικές κάστες, τα ιστορικά μνημεία, οι σχέσεις του κράτους με τους γείτονές του αλλά και η διαστρωμάτωση, η χάραξη πενταετούς πλάνου ανάπτυξης και πολλά άλλα. Δεν είναι τυχαίο που τα Παιδιά του Μεσονυκτίου είναι 581 στο σύνολο, όσοι δηλαδή και οι βουλευτές του πρώτου κοινοβουλίου της Ινδίας και επέζησαν σε σύνολο 1001 (όσες και οι νύχτες της Χαλιμάς)[1]! Γιατί λοιπόν τονίστηκε αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, πώς και πόσο θα κυριαρχήσει στην ιστορία και πώς θα επηρεάσει την προσωπικότητα του Σινάι αλλά και την πλοκή είναι ερωτήματα που θα αφήσω στον αναγνώστη να ανακαλύψει μόνος του την απάντησή τους ενώ ενδόμυχα θα αναρωτιέται για την πραγματική σημασία αρκετών συμβολισμών που θα ξεπετάγονται κατά τόπους!

Ο Σαλμάν Ρούσντι, μέσα από τα λόγια του αφηγητή, αγκαλιάζει όλον τον κόσμο και δεν παίρνει το μέρος κανενός, ειδικά όταν αφορά πολέμους, αποσχίσεις, εμφυλίους κλπ. Η γλαφυρότητά του μάλιστα φτάνει σε δυσθεώρητα ύψη όταν καλείται να περιγράψει εκτεταμένα τη δυστυχία, τη μιζέρια και την απίστευτη φτώχεια που επικρατούσε σε δρόμους μακριά από τις κεντρικές περιοχές των μεγάλων πόλεων ή όταν θέλει να φωτίσει ανθρώπους που έχουν κληθεί από γεννησιμιού τους να παίξουν ρόλο κομπάρσου στην ίδια τους τη ζωή: «Ήταν είκοσι ενός χρόνων, διανοητικά καθυστερημένη, σ’ ένα μόνιμο άναρθρο παραλήρημα, προϊόν απανωτών αιμομιξιών στο συγγενικό της περιβάλλον, αλλά μέσα στο μυαλό μου ήταν όμορφη γιατί δεν είχε χάσει τα χαρίσματα με τα οποία γεννιέται κάθε μωρό και τα οποία διαβρώνει σιγά σιγά η ζωή» (σελ. 215).

«Τα Παιδιά του Μεσονυκτίου» είναι ένα δικαίως πλειστάκις βραβευμένο μυθιστόρημα, ο καθρέφτης μιας χώρας κι ενός ανθρώπου, δυο κομμάτια που αλληλοεπικαλύπτονται και αλληλοσυμπληρώνονται αρμονικά, αξεχώριστα και συναρπαστικά, όπως μόνο μια μεγάλη και ταλαντούχα πένα γνωρίζει να το κάνει. Είναι ένα βιβλίο που εκτυλίσσεται αργά και ίσως λόγω του πλούσιου ιστορικού και μυθολογικού υπόβαθρου τα περισσότερα στοιχεία του να θεωρούνται ξένα ως προς την ελληνική αναγνωστική κοινότητα ή πολλοί συμβολισμοί ή παιχνίδια με τις λέξεις και τις έννοιες να μη γίνονται αντιληπτά, παρ’ όλ’ αυτά είναι ένα κείμενο που αξίζει κανείς να το ανακαλύψει και να αφεθεί σε μια από τις λαμπρότερες εκφάνσεις μαγικού ρεαλισμού που αποτελεί σημείο αναφοράς για πολλά χρόνια.

[1] Midnight’s children: a readers guide, Norbert Schurer, New York: Continuum, 2004, σελ. 42

Βιβλίο Κόκκινα φύλλα
Τίτλος πρωτοτύπου Red leaves
Συγγραφέας Paullina Simmons
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα πρωτότυπο βιβλίο μυστηρίου. Υπόθεση και πλοκή πρωτότυπες. Η αλήθεια είναι ότι το πρώτο μέρος κουράζει αλλά στο δεύτερο η πλοκή ανεβαίνει και εντείνεται ως το τραγικό, απίστευτο μυστικό της πρωταγωνίστριας. Προβληματισμός και μια λύση του δράματος «πέραν του κόσμου τούτου». Δεν κοιμήθηκα ώσπου να το τελειώσω.

Πανεμορφη ιστοριούλα και ακόμη ωραιότερη εικονογράφηση.

Βιβλίο Ξεχασμένα κορίτσια
Τίτλος πρωτοτύπου The forgotten girls
Συγγραφέας Sara Blaedel
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια συναρπαστική ιστορία με αλλεπάλληλες ανατροπές και μια κλιμακούμενη πορεία ερευνών που οδηγεί σε ένα μεγάλο, απάνθρωπο μυστικό που με συγκλόνισε! Τι ρόλο παίζει το ίδρυμα για πνευματικά ανάπηρους τροφίμους που έκλεισε αρκετά χρόνια πριν; Ποια ήταν η διευθύντριά του τότε, μια γυναίκα που παραιτήθηκε ελάχιστες ώρες πριν ο γιατρός του ιδρύματος πιστοποιήσει τον θάνατο των διδύμων την ίδια ώρα από πυρετό; Ποιος κρύβεται πίσω από τις μυστηριώδεις εξαφανίσεις γυναικών που περπατούν ή κάνουν τζόκινγκ στο δάσος μόνες τους; Είστε έτοιμοι να δείτε τι κρύβεται πίσω από την πιο νοσηρή φαντασία;

Η Λουίσε Ρικ και ο συνεργάτης της, Άικ Νόορστρεμ, σκιαγραφούνται και αποδίδονται ωραία, με κράτησε η εξέλιξη της γνωριμίας και της συνεργασίας τους. Το κλίμα στο νεοσύστατο τμήμα, που αν δε διαλευκανθεί η πρώτη κιόλας υπόθεση, κινδυνεύει με κλείσιμο, ήταν ασφυκτικό, παρ’ όλες τις φιλότιμες προσπάθειες της Λουίσε να διαλευκάνει την εξαφάνιση των κοριτσιών. Εν τω μεταξύ, οι ανακρίσεις περιορίζονται σε άτομα που ζουν στο Βάλσε, μέσα ή γύρω από το δάσος, άτομα που η Λουίσε έχει συναναστραφεί στο παρελθόν, άτομα που συγκροτούσαν έναν κύκλο του παρελθόντος που θέλει ν’ αφήσει πίσω της. Σα να μην της φτάναν όλα αυτά, η Λουίσε έχει την κολλητή της φίλη, Καμίλα, μια ευέξαπτη γυναίκα που επιτέλους ετοιμάζεται να παντρευτεί τον Φρέδερικ, δημιουργώντας ένα σωρό προβλήματα στον μέλλοντα σύζυγο και στους γύρω της αλλά με την ιδιότητά της ως ρεπόρτερ βοηθάει στις ανακρίσεις. Τα παιδιά της Καμίλα, Μάρκους, και της Λουίσε, Γιόνας, ήταν πολύ καλοί φίλοι μέχρι που οι δρόμοι των μανάδων τους χώρισαν. Η Λουίσε έφυγε από το Βάλσε την ημέρα που βρήκε τον σύντροφό της κρεμασμένο.

Επομένως, το παρελθόν έχει πολλά και καλά κρυμμένα μυστικά και η Λουίσε πρέπει να βρει τη δύναμη να το αντιμετωπίσει, γιατί στην πορεία των ερευνών κάτι της δείχνει την αλήθεια για εκείνη τη μοιραία βραδιά. Η υπόθεση της καθυστερημένης νοητικά δίδυμης έχει σασπένς και απανωτές ανατροπές ενώ το κυρίως θέμα ως προς τον εγκλεισμό ανθρώπων με νοητικά προβλήματα σε άσυλο χωρίς τις στοιχειώδεις έστω φροντίδες και θεραπείες είναι πολύ σκληρό και επίκαιρο. Τα «Ξεχασμένα κορίτσια» είναι μια πολύ δυνατή ιστορία που μου χάρισε μια διεισδυτική ματιά στην ανθρώπινη ψυχολογία και η συγγραφέας έδειξε ότι διάλεξε σωστά τους χαρακτήρες της και κατάφερε να κεντρίσει το ενδιαφέρον μου για την εξέλιξη της υπόθεσης.

Βιβλίο Βαθιά στο σκοτεινό δάσος
Τίτλος πρωτοτύπου In a dark dark wood
Συγγραφέας Ruth Ware
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ειλικρινά, δεν ήταν τόσο συναρπαστικό όσο ακούγεται, τουλάχιστον στην αρχή. Ναι, οι εικόνες του σήμερα, που η Νίνα νοσηλεύεται στο νοσοκομείο φρουρούμενη από την αστυνομία και εναλλάσσονται με την αφήγηση στο τότε ήταν δυνατό εύρημα, γιατί κατάφερε η συγγραφέας να φτάσει την αγωνία μου στο τέρμα. Γιατί νοσηλεύεται; Ποιος σκοτώθηκε και με ποιον τρόπο; Τι ρόλο έχει σε αυτήν την κατάληξη η Νίνα και γιατί; Δυστυχώς όμως όλη η ιστορία από το αρχικό mail ως τις μέρες και νύχτες στο εξοχικό ήταν τόσο επίπεδες και μονοδιάστατες, με έντονα γυναικεία γραφή, δηλαδή μυστικά, κουτσομπολιό, ενοχές εν όψει του γάμου, διάφορα συναισθήματα, χαρακτηριστικά δηλαδή που δε με κέρδισαν. Έτσι άρχισα να προσπερνώ σελίδες μπας και φτάσουμε στο διά ταύτα.

Από τη μέση και μετά που γίνεται η δολοφονία η ιστορία παίρνει τα πάνω της με τον ανατρεπτικό τρόπο αφήγησης που περιέγραψα πιο πριν. Αν και κατάλαβα από ένα σημείο και μετά τι θα συνέβαινε και μου έμενε μόνο ο ένοχος και η αιτία, η ιστορία ολοκληρώθηκε ικανοποιητικά και έμεινα ευχαριστημένος. Τονίζω όμως ότι με δυσκολία με κράτησε η αρχή, κι αυτό γιατί διάβαζα βιβλίο των εκδόσεων Κλειδάριθμος, που με χαρά ανακάλυψα ότι έχουν κάνει καλές επιλογές στην κατηγορία των αστυνομικών βιβλίων.